Postanowienie I C 985/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 985/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Elżbieta Bednarczuk Protokolant: st. sekr. Alina Pieczara po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. w Krakowie sprawy z powództwa A. M. (1), A. M. (2) przeciwko A. T. (1), K. Z. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I oddala powództwo II zasądza od powódki A. M. (1) na rzecz pozwanych A. T. (1) i K. Z. kwoty po 2 777 zł. tytułem kosztów postępowania III zasądza od powódki A. M. (2) na rzecz pozwanych A. T. (1) i K. Z. kwoty po 2 777 zł. tytułem kosztów postępowania Sygn. akt I C 985/15 UZASADNIENIE z wyroku dnia 6 kwietnia 2016 r. Powódki A. M. (1) i A. M. (2) – w pozwie skierowanym przeciwko A. T. (1) i K. Z. (k. 2-9) – wniosły o: 1. nakazanie pozwanym zaniechania rozpowszechniania ich wizerunku w jakikolwiek sposób i w jakiejkolwiek formie; 2. nakazanie pozwanym usunięcia skutków naruszeń praw do wizerunku przysługujących powódkom poprzez: wycofanie ze sprzedaży kalendarza na rok 2015 w zakresie ukazującym wizerunek powódek, usunięcie wszelkich zdjęć z wizerunkiem powódek ze strony internetowej (...), a także z firmowej strony (fanpage) w portalu społecznościowym (...) oraz (...); 3. złożenia publicznego oświadczenia na stronie internetowej umieszczonego na jej stronie głównej przez okres trzech miesięcy oraz umieszczenie wyróżnionego wpisu na firmowej stronie (fanpage) w portalu (...) przez okres trzech miesięcy o następującej treści: „W związku z bezprawnym rozpowszechnieniem przez A. T. (2) i K. Z. (Fly (...) P. D. (...)) wizerunku Pani A. M. (1), na stronie internetowej, na portalu (...) oraz w opublikowanym kalendarzu na rok 2015 bardzo przepraszamy, że wykorzystaliśmy zdjęcia Pani A. M. (1) bez uzyskania tej zgody”; 4. złożenia publicznego oświadczenia na stronie internetowej umieszczonego na jej stronie głównej przez okres trzech miesięcy oraz umieszczenie wyróżnionego wpisu na firmowej stronie (fanpage) w portalu (...) przez okres trzech miesięcy o następującej treści: „W związku z bezprawnym rozpowszechnieniem przez A. T. (2) i K. Z. (F. (...) P. D. (...)) wizerunku Pani A. M. (2), na stronie internetowej, na portalu (...) oraz w opublikowanym kalendarzu na rok 2015 bardzo przepraszamy że wykorzystaliśmy zdjęcia Pani A. M. (2) bez uzyskania tej zgody”; 5. zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powódki A. M. (1) kwoty 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu opóźnienia liczonymi od dnia 29 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty; 6. zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powódki A. M. (2) kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu opóźnienia liczonymi od dnia 29 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty; 7. zasądzenie solidarnie od pozwanych na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. --- STRONA 2 --- Uzasadniając swoje roszczenia powódki wskazały, iż korzystały z prowadzonych przez pozwane zajęć tanecznych w (...) na ul. (...) w K.. W marcu 2014 r. powódki brały udział w zorganizowanej w klubie, z okazji Dnia Kobiet, sesji fotograficznej. W tym czasie wykonano kilka fotografii, na których przedstawiono wizerunek powódek. Powódki podkreśliły, iż w/w sesja fotograficzna miała charakter prywatny i intymny, zaś na zdjęciach przedstawiono je w samej bieliźnie. Powódki zapłaciły za tę sesję fotograficzną, a zrobione zdjęcia wykorzystały wyłącznie na użytek osobisty. Jak wskazały, nigdy nie zamierzały publikować zrobionych zdjęć, czy udostępniać ich publicznie w jakiejkolwiek formie, jak również nie wyrażały zgody pozwanym na publikowanie zdjęć ani ich rozpowszechnianie; powódki nie były również informowane, że zdjęcia te mają być wykorzystane w ten sposób. Po kilku miesiącach powódki, ku swojemu zaskoczeniu, odkryły, że zdjęcia zostały opublikowane zarówno na prowadzonej przez pozwane stronie internetowej, jak również na portalu (...) oraz w formie drukowanego kalendarza. Na wszystkich tych nośnikach powódki ukazane zostały w intymnej scenie przedstawiającej je w samej bieliźnie; co więcej, pozwane umieściły również inne zdjęcia powódek, zrobione podczas zajęć tanecznych na stronie internetowej oraz na stronie firmowej w portalu (...). W dniu 14 grudnia 2014 r. powódka A. M. (1) wyraziła zdecydowany sprzeciw i poinformowała pozwane o bezprawności podjętych działań oraz żądała usunięcia zdjęć. W odpowiedzi pozwane oświadczyły, że zdjęcia zostaną usunięte. Wobec powyższego powódki wysłały do pozwanych wezwanie do zaprzestania naruszeń i zapłaty zadośćuczynienia. Pozwane nie uznały roszczenia i pomimo wstępnej deklaracji w tej sprawie nie zaprzestały publikacji wizerunku powódek. Zdaniem powódek, rozpowszechnianie zdjęć ukazujących je w samej bieliźnie jest krępujące i żenujące, przeszkadza im w codziennym życiu i powoduje nieustanny lęk. Według powódek, umieszczenie zdjęć w Internecie powoduje także znaczne trudności w związku z ich usunięciem – po wpisaniu imion i nazwisk powódek w popularnej wyszukiwarce google.com pojawiają się niechciane zdjęcia w intymnych pozach, a sytuacja taka może wpłynąć na ich przyszłe relacje zawodowe i osobiste, albowiem mogą mieć one trudności ze znalezieniem pracy lub ich reputacja, czy dobre imię może być zagrożone przez wiele najbliższych lat. Zdaniem powódek, powyższe powoduje krzywdę po ich stronie i wymaga zadośćuczynienia w kwotach podanych w pozwie. W ocenie powódek, bez względu na fakt, czy zdjęcia wykonane zostały w trakcie prywatnych sesji fotograficznych, czy w trakcie zajęć tanecznych lub warsztatów ich publiczne rozpowszechnianie jest bezprawne i niedozwolone w myśl powszechnie obowiązującego prawa. Jako podstawę prawną swojego roszczenia powódki wskazały art. 23 i 24 k.c. oraz art. 78 i 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim. W odpowiedzi na pozew (k. 92-99, k. 115-119) pozwane K. Z. i A. T. (1) wniosły o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódek na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Motywując swoje stanowisko pozwane potwierdziły, iż powódki były kursantkami zajęć tanecznych pole dance organizowanych przez nie w klubie (...) przy ul. (...) w K. i uczestniczyły w tych zajęciach praktycznie od samego początku prowadzenia działalności przez pozwane. Pozwane potwierdziły również, iż w marcu 2014 r. powódki uczestniczyły w zorganizowanej przez nie z okazji Dnia Kobiet sesji zdjęciowej w klubie (...). Wreszcie pozwane nie zaprzeczyły, iż zdjęcia powódek wykonane podczas w/w sesji zdjęciowej ukazały się na stronie internetowej pozwanych pod domeną http://(...)/, na fanpage’u pozwanych na F. pod domeną https://www.(...)/(...) (...) oraz wykorzystane zostały w kalendarzu F. (...) P. D. (...) na 2015 r. Zdaniem pozwanych, nie można jednakże zgodzić się z twierdzeniem, iż naruszyły one prawo powódek do wizerunku w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz dobro osobiste w postaci wizerunku. Według pozwanych nieprawdą jest, iż nastąpiło rozpowszechnienie wizerunku powódek poprzez umieszczenie ich zdjęć z w/w sesji zdjęciowej na stronie internetowej i fanpage’u pozwanych oraz w kalendarzu na 2015 r. Pozwane zwróciły uwagę, iż pojęcie „rozpowszechniania wizerunku” obejmuje taką sytuację, w której stworzona zostaje możliwość zapoznania się z wizerunkiem bliżej nieokreślonemu („z góry”) niezamkniętemu kręgowi osób – po pierwsze zaś kalendarz skierowany był do zamkniętego kręgu osób jakim byli uczestnicy zajęć tanecznych pole dance i nie był dostępny w powszechnym obiegu, a po drugie w/w fanpage adresowany jest przede wszystkim do uczestników, osób posiadających założone na nim profile, korzystających z jego zasobów i publikowanie na nim zdjęć również nie jest skierowane do nieograniczonego kręgu osób, będących jedynie potencjalnymi użytkownikami sieci internetowej, ale do kręgu z założenia zawężonego. Pozwane zwróciły również uwagę, iż fotografie powódek wykorzystane na stronie internetowej i na fanpage’u pozwanych oraz w kalendarzu na 2015 r. uniemożliwiają identyfikację powódek (np. w kalendarzu na 2015 r. powódka A. M. (2) ma założoną maskę, a powódka A. M. (1) przedstawiona jest bez ukazywania twarzy) – w przedmiotowej sprawie powódki kojarzone są z osobami z fotografii wykorzystanych na stronie internetowej i na fanpage’u pozwanych oraz w kalendarzu F. (...) D. (...) na 2015 jedynie przez osoby znające powódki osobiście, nie są natomiast kojarzone przez społeczność lokalną, w której zamieszkują. Zdaniem pozwanych, --- STRONA 3 --- również kwestionowanie przez powódki fotografii grupowej, na której się znajdują nie stanowi naruszenia prawa do wizerunku z uwagi na dyspozycję art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy o prawie autorskim. Pozwane podniosły ponadto, iż jeżeli nawet doszło z ich strony do naruszenia wizerunku powódek, to ich zachowanie nie było w tym zakresie bezprawne – powódki bowiem wyraziły zgodę zarówno na sfotografowanie (fakt przyznany) jak i wykorzystanie wykonanych zdjęć na stronie internetowej pozwanych, na fanpage’u pozwanych oraz w kalendarzu F. (...) P. D. (...) na 2015 r. Pozwane oświadczyły, iż uczestnicząc w zajęciach tanecznych pole dane powódki wielokrotnie informowane były, iż w trakcie zajęć oraz wydarzeń dla kursantów wykonywane są zdjęcia, które następnie umieszczane są na stronie internetowej i fanpage’u pozwanych, a także mogą być wykorzystane w materiałach promocyjnych dotyczących F. (...) P. D. (...) – powódki nigdy nie protestowały przeciw takim praktykom, a wręcz przeciwnie chętnie angażowały się w projekty organizowane przez pozwane, podczas których wykonywane były zdjęcia, które następnie zamieszczane były na stronie internetowej i fanpage’u pozwanych; bezpośrednio natomiast po opublikowaniu fotografii powódek z wydarzenia Dzień Kobiet w F. (...) P. D. (...) na stronie internetowej pozwanych, na fanpage’u pozwanych oraz w kalendarzu na 2015 r. powódki nie zwróciły się do pozwanych o dokonanie czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia ich prawa do wizerunku oraz dobra osobistego, a wprost przeciwnie – pozytywnie odebrały fakt publikacji swoich fotografii klikają m.in. na F.-u przycisk „Lubię to!” oznaczającym powszechną akceptację oraz zakomunikowanie, że coś nam się podoba. Niezależnie od powyższego pozwane podniosły, iż powódki w żaden sposób nie wykazały, aby wykorzystanie przez pozwane ich fotografii na stronie internetowej i na fanpage’u oraz w kalendarzu F. (...) P. D. (...) na 2015 r. spowodowały po ich stronie jakiekolwiek negatywne skutki. Zdaniem pozwanych nieuzasadnione są twierdzenia powódek, iż wykorzystane przez pozwana zdjęcia mogą wpłynąć na przyszłe relacje zawodowe czy osobiste powódek, gdyż mogą mieć trudności ze znalezieniem pracy, a ich reputacja czy dobre imię może być zagrożone przez wiele najbliższych lat. W ocenie pozwanych, uczestnictwo w zajęciach pole dane nie jest czymś, co może powodować problemy w znalezieniu pracy, niszczyć reputację, czy dobre imię – pole dance jest formą tańca na rurze z elementami akrobatyki, baletu oraz fitnessu, w którym duży nacisk kładzie się na rzeźbę i wzmacnianie całego ciała, a ćwiczenia wykonywane są w wygodnym stroju, który kursanci sami wybierają. Według pozwanych, powódki nie wykazały w jaki sposób w/w zdjęcia mogłyby wpłynąć na znalezienie przez nie pracy, ich reputację czy dobre imię. Pozwane zwróciły uwagę, iż powódki upatrują problemy w życiu zawodowym i osobistym jedynie w zdjęciach wykorzystanych na stronie internetowej i fanpage’u pozwanych oraz w kalendarzu F. (...) P. D. (...) na 2015 r. – tymczasem powódce A. M. (2) nie przeszkadza fakt zamieszczenia jej zdjęcia na plakacie F. (...) P. D. (...) reklamującym konkurs dla osób, które zakupią karnet open w miesiącu sierpień 2014 r., które tożsame jest ze zdjęciem wykorzystanym w w/w kalendarzu; powódce A. M. (1) nie przeszkadza z kolei fakt, iż inna szkoła tańca pole dance (...) zamieszcza na swoim fanpage’u na F.’u fotografie z zajęć podczas których powódka pozuje w stroju, który według pozwu uważa za bieliznę. Bezsporne w sprawie było, iż: Pozwana A. T. (1) i K. Z. prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą F. (...) P. D. (...), której siedziba mieści się przy ul. (...) w K.. Powódki A. M. (1) i A. M. (2) były kursantkami zajęć tanecznych pole dance organizowanych w w/w studio i uczestniczyły w zajęciach praktycznie od samego początku prowadzenia działalności przez pozwane. W marcu 2014 r. powódki brały udział w zorganizowanej przez pozwane w ramach wydarzenia Dzień Kobiet sesji zdjęciowej w F. (...) P. D. (...). Zdjęcia powódek wykonane podczas tej sesji zdjęciowej ukazały się na stronie internetowej pozwanych pod domeną http://(...)/, na fanpage’u pozwanych na F. pod domeną https://www.(...)/(...) (...) oraz wykorzystane zostały w kalendarzu F. (...) P. D. (...) na 2015 r . Powódka A. M. (2) jest doktorantką Interdyscyplinarnych Studiów (...) molekularne dla medycyny” ( (...)) prowadzonych w ramach umów partnerskich m.in. przez Instytut (...), Wydział Chemii (...) J. i Wydział Lekarski (...) J. C. M. i prowadzi zajęcia ze studentami. Z kolei powódka A. M. (1) pracuje obecnie w administracji agencji castingowej, zajmując się organizacją casatingów do seriali i reklam telewizyjnych. --- STRONA 4 --- Ponadto Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Uczestnicząc w zajęciach tanecznych pole dane w (...) powódki wielokrotnie informowane były, iż w trakcie tychże zajęć oraz wydarzeń dla kursantów wykonywane są zdjęcia, które następnie umieszczane są na stronie internetowej i funpage’u studia pozwanych, a także mogą być wykorzystane w materiałach promocyjnych dotyczących F. (...) P. D. (...) oraz w celu udokumentowania czynionych przez kursantki postępów w zajęciach. Przed wykonaniem przedmiotowych zdjęć kursantki zawsze były pytane, czy wyrażają zgodę na sfotografowanie oraz na późniejszą publikację tychże zdjęć i wykorzystanie ich przez pozwane. Te osoby, które nie chciały i nie życzyły sobie, aby robiono im zdjęcia, miały pełną możliwość opuszczenia sali, gdzie te fotografie były wykonywane. Przez dłuższy czas powódka A. M. (1) nie protestowała przeciw takim praktykom, a wręcz przeciwnie chętnie angażowała się w projekty organizowane przez pozwane (warsztaty, imprezy integracyjne), podczas których wykonywane były zdjęcia, które następnie zamieszczane były na stronie internetowej i fanpage’u pozwanych. Powódka A. M. (2) również brała udział w warsztatach i imprezach integracyjnych, ale w momencie wykonywania zdjęć starała się wychodzić z pomieszczenia, w którym zdjęcia były wykonywane. Wyraziła jednak zgodę na zamieszczenie jej zdjęcia, wykonanego podczas sesji zdjęciowej z okazji Dnia Kobiet w marcu 2014 r., na plakacie reklamującym konkurs dla osób, które zakupią karnet open w miesiącu sierpień 2014 r. Z kolei powódka A. M. (1) dodała opcję „Lubię to!” obok wpisu o zamieszczeniu na F.’u jej zdjęcia z dnia 16 września 2013 r. pt. „(...)” – podobne „Lubię to!” powódka dodała do swoich zdjęć z dnia 7 grudnia 2014 r. dowód: zeznania świadków: T. Ś. i M. T. /zapis protokołu elektr. rozprawy z dnia 15 grudnia 2015 r./; przesłuchanie powódek A. M. (1) i A. M. (2) oraz pozwanych A. T. (1) i K. Z. /zapis protokołu elektr. rozprawy z dnia 23 marca 2016 r./; zdjęcia z udziałem powódki A. M. (1) /k. 19-21, k. 26-34, k. 173/; zdjęcia z udziałem A. M. (2) /k. 22, k.173/; printscreen strony F. studia z dnia 2 sierpnia 2014 r. /k. 122-123/; kopia plakatu F. (...) P. D. (...) reklamującego konkurs dla osób, które zakupią karnet open w miesiącu sierpniu 2014 r. /k. 124/. W marcu 2014 r. powódki wzięły udział w zorganizowanej w (...), z okazji Dnia Kobiet, sesji fotograficznej z udziałem 27 kursantek. Biorący udział w w/w wydarzeniu zobowiązani byli do zapłaty symbolicznej kwoty 20 zł (tzw. wpisowego), które de facto stanowiło koszty poczęstunku, zaś pozostałe wydatki pokryły w całości pozwane. Podczas wydarzenia uczestniczkom, które wyraziły na to zgodę, poza profesjonalną sesją zdjęciową robione były także zdjęcia w trakcie makijażu, czy masażu. Wszystkie kursantki uczestniczące w tym wydarzeniu zostały poinformowane, że wykonane im zdjęcia zostaną opublikowane na stronie internetowej i fanpage’u studia – żadna z kursantek nie wyraziła wówczas dezaprobaty dla tego zamiaru. dowód: zeznania świadków: T. Ś. i M. T. /zapis protokołu elektr. rozprawy z dnia 15 grudnia 2015 r./; przesłuchanie powódek A. M. (1) i A. M. (2) oraz pozwanych A. T. (1) i K. Z. /zapis protokołu elektr. rozprawy z dnia 23 marca 2016 r./; zdjęcia /k. 17-18, k. 20-22, k. 27-28/. Z uwagi na efekt sesji zdjęciowej z okazji Dnia Kobiet pozwane wyszły z inicjatywą stworzenia kalendarza na rok 2015, który w założeniu miał być pomysłem na prezent świąteczny dla klientek klubu oraz ich najbliższych, zaś dochód z jego sprzedaży miał wesprzeć popularną akcję charytatywną (...). O powyższym pomyśle pozwane poinformowały ustnie kursantki, w tym powódki, i wówczas żadna z nich początkowo nie wyraziła sprzeciwu. Przed publikacją kalendarza powódka A. M. (1) zastrzegła jedynie, by nie zamieszczać na kalendarzu jej zdjęcia, na którym widoczna jest jej twarz, stąd zostało wykorzystane (ku jej aprobacie) zdjęcie, które przedstawia bok jej sylwetki (przy miesiącu lutym). Powódka A. M. (2) również wyraziła zgodę na opublikowanie jej zdjęcia w masce na w/w kalendarzu (przy miesiącu styczniu). Ostatecznie przedmiotowy kalendarz F. (...) P. D. (...) na 2015 r. został wydrukowany na przełomie listopada i grudnia 2014 r. w nakładzie 50 sztuk. Koszt produkcji kalendarza w całości pokryły pozwane. Gdy pozwane zamieściły na F.’u w dniu 2 grudnia 2014 r. zdjęcie kalendarza z informacją, iż jest on już gotowy, to m.in. powódka A. M. (2) skomentowała ten fakt z zadowoleniem oraz wyrazem chęć jego kupna słowami: „Ja też <3”. Z kolei powódka A. M. (1) w wiadomości wysłanej pozwanym w dniu 14 grudnia 2014 r. napisała, iż: „...Nie ukrywam, że na początku bardzo się ucieszyłam, że ktoś docenił moje zdjęcie i umieścił je w kalendarzu…”. --- STRONA 5 --- Dopiero po rozpoczęciu sprzedaży kalendarza powódki wyraziły sprzeciw odnośnie zamieszczania ich zdjęć na stornie internetowej, czy F.’u studia (...), a także na przedmiotowym kalendarzu. W wiadomości z dnia 14 grudnia 2014 r. powódka A. M. (1) wyraziła sprzeciw wobec dalszego wykorzystywania jej zdjęć przez pozwane oraz zażądała ich usunięcia, na co pozwane wówczas początkowo przystały. W piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r. powódki wezwały pozwane do zaniechania rozpowszechniania ich wizerunku w jakikolwiek sposób i w jakiejkolwiek formie, w szczególności: w opublikowanym kalendarzu na 2015 r. oraz na stronie internetowej (...), a także na firmowej stronie (fanpage) w portalu społecznościowym F.; równocześnie zażądały od pozwanych dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków bezprawnego rozpowszechniania oraz złożenia przez pozwane publicznego oświadczenia z przeprosinami i zapłaty na ich rzecz zadośćuczynienia. W reakcji na powyższe, pozwane wstrzymały dalszą sprzedaż kalendarza na 2015 r. (do tego momentu sprzedano jedynie 7 egzemplarzy), jednak nie usunęły zdjęć powódek ze stron internetowych, a ponadto uznały roszczenia powódek za bezpodstawne. Zdjęcia powódek upublicznione przez pozwane spotkały się z reakcją ich bliskich i znajomych. dowód: zeznania świadków: T. Ś. i M. T. /zapis protokołu elektr. rozprawy z dnia 15 grudnia 2015 r./; przesłuchanie powódek A. M. (1) i A. M. (2) oraz pozwanych A. T. (1) i K. Z. /zapis protokołu elektr. rozprawy z dnia 23 marca 2016 r./; wydruki ze strony firmowej w portalu społecznościowym F. – wpisy z dnia 14 grudnia 2014 r. /k. 45-49/; wezwania z dnia 22 grudnia 2014 r. wraz z potwierdzeniem odbioru oraz odpowiedź pozwanych z dnia 8 stycznia 2015 r. /k. 50-61/; egzemplarz kalendarza na 2015 r. /k. 68/; zdjęcia /k. 23-24, k. 35-37, k. 39-44, k. 172/. Poza okolicznościami, które nie zostały przez strony zakwestionowane (art. 229 k.p.c.) lub też taką ocenę uzasadniał przebieg całego postępowania (art. 230 k.p.c.), istotne dla sprawy fakty Sąd ustalił w oparciu o przedstawione powyżej dokumenty urzędowe i prywatne, których autentyczność nie budziła wątpliwości, podobnie jak treść, rozpatrywana w kontekście całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności. Relewantny dla rozstrzygnięcia sprawy stan faktyczny Sąd ustalił również w oparciu o zeznania świadków T. Ś. i M. T. (wysłuchanych w szczególności na okoliczność informowania powódek, że podczas zajęć tanecznych w F. (...) P. D. (...) są wykonywane kursantkom zdjęcia, celu wykonywania tych zdjęć, zachowania uczestników zajęć na taką informację) oraz powódek A. M. (1) i A. M. (2) (wysłuchanych na okoliczność ustalenia, czy i w jaki sposób doszło do naruszenia dóbr osobistych powódek, tj. ich wizerunku oraz czy naruszenie to miało charakter bezprawny). W ocenie Sądu, depozycje w/w osób należało w przeważającej mierze uznać za wiarygodne. Osoby te starały się szczerze opowiedzieć o okolicznościach w których bezpośrednio uczestniczyły, przy czym część z nich (głównie powódki) subiektywnie interpretuje niektóre okoliczności, zgodnie ze swoimi interesami. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powódki A. M. (1) i A. M. (2) dochodziły od pozwanych A. T. (1) i K. Z. roszczeń majątkowych i niemajątkowych, wynikających ich zdaniem, z bezprawnego i zawinionego naruszenia ich dobra osobistego w postaci prawa do wizerunku argumentując, iż pozwane bez uzyskania ich zgody opublikowały i rozpowszechniły zdjęcia z ich wizerunkiem za pośrednictwem strony internetowej prowadzonego przez pozwane studia (...). Pole D. (...) (...), firmowej strony tegoż studia (fanpage) w portalu społecznościowym F..com i I..com oraz umieszczając je na kalendarzu na 2015 r. przeznaczonym do sprzedaży dla klientów klubu. Pozwane wniosły o oddalenie powództwa w całości argumentując, iż nie doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódek z tego m.in. względu, iż nie doszło do rozpowszechnienia wizerunku powódek oraz że publikacja w/w zdjęć odbyła się za ich zgodą. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Jak podkreśla Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie, jednym z dóbr osobistych podlegających ochronie z art. 23 k.c. jest wizerunek, wskazując przy tym, iż opublikowanie zdjęcia w prasie może stanowić naruszenie prawa do wizerunku oraz że publikacja fotografii określonej osoby jest dopuszczalna tylko za jej zgodą (por. wyrok SN z dnia 26 stycznia 1982 r., I CR 411/81, LEX nr 8392). Przepis art. 24 § 1 k.c. stanowi z kolei, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która --- STRONA 6 --- dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym (art. 448 k.c.) może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. Zgodnie zaś z treścią art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. (Dz. U. z 2006 r., nr 90, poz. 631 ze zm.) rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku: osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych; 2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza. W orzecznictwie i judykaturze przyjmuje się, że prawo do wizerunku określone w art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest konkretyzacją prawa do wizerunku z art. 23 k.c., ale chroni swoisty interes idealny, jaki uprawniony ma w tym, by decydować o rozpowszechnieniu swego wizerunku (por. J. Barta, M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, R. Traple: „Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz”; wyd. 4 Kraków 2005 „Zakamycze”). Z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1 zdanie drugie i art. 81 ust. 2, postanowienie art. 81 ust. 1 zdanie pierwsze ma charakter bezwzględny w tym sensie, że tylko od woli portretowanego zależy dopuszczalność rozpowszechniania portretu. Może on się temu sprzeciwiać bez racjonalnego uzasadnienia zarówno z powodu sposobu, w jaki został przedstawiony na wizerunku, jak i w celu uzyskania wynagrodzenia za udzielenie zgody. Ochrona prawa do wizerunku ma charakter autonomiczny w tym sensie, że jest niezależna od naruszenia czci, prywatności, czy innych dóbr osobistych. Zakazane jest rozpowszechnianie cudzego wizerunku także wówczas, gdy nie prowadzi do ingerencji w prywatność, czy dobre imię osoby przestawionej. Przepisy art. 81 i 83 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych chronią wyłączną kompetencję osoby portretowanej do decydowania o rozpowszechnianiu jej wizerunku. Dobrem chronionym jest autonomia każdej osoby w zakresie swobodnego rozstrzygania, czy i w jakich okolicznościach jej wizerunek może być rozpowszechniony. W konsekwencji dla oceny naruszenia tego dobra nie jest doniosłe ustalenie, jakie inne interesy niż tylko ochrona własnej autonomii uzasadniają odmowę osoby portretowanej udzielenia zezwolenia na rozpowszechnianie jej wizerunku (por. J. Barta [red.], R. Markiewicz [red.]: Komentarz do art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, LEX 2011). Osoba przedstawiona na zdjęciu fotograficznym (lub innym materialnym nośniku jej wizerunku), może dowolnie ograniczyć zakres zezwolenia na jego rozpowszechnianie: zezwolić na publikację tylko w oznaczonym czasopiśmie i/lub tylko w związku z oznaczonymi okolicznościami (np. w związku z określonym tekstem artykuł prasowego), wyznaczyć granice czasowe publikacji itp. (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2001 r., I ACa 957/01; (...) 2002, nr 3, s. 107). Co istotne, zakres udzielanej zgody na wykorzystanie wizerunku powinien być interpretowany w razie sporu w sposób restryktywny, zwłaszcza w odniesieniu do działalności reklamowej. W orzecznictwie sądowym i doktrynie podkreśla się, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. wyrok SN z 17 czerwca 2004 r., V CSK 609/03, LEX nr 109404). Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego - abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (por. wyrok SN z 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Brak bezprawności wynikać może przede wszystkim ze zgody podmiotu prawa osobistego, z działania w ramach porządku prawnego, ze szczególnych przepisów prawnych, z wykonywania prawa podmiotowego, z konieczności ochrony innego wyżej postawionego dobra oraz ogólnej klauzuli zasad współżycia społecznego (por. orz. SN z 19 października 1989r., II CR 419/89, OSP 199, z. 11 – 12, poz. 377, LEX nr 8996). Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że powódki wykazały, iż niewątpliwie doszło do naruszenia ich dobra osobistego poprzez rozpowszechnienie przez pozwane ich wizerunku. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie jednoznacznie bowiem wynika, że zdjęcia przedstawiające wizerunek powódek ukazały się na stronie internetowej pozwanych pod domeną https://(...)/, na fanpage’u pozwanych na F.’u pod domeną https://www. (...)/ (...) --- STRONA 7 --- oraz wykorzystane zostały w kalendarzu F. (...) P. D. (...) na 2015 r. Zdaniem Sądu doszło – przynajmniej w zakresie publikacji zdjęć na stronie internetowej i w portalu społecznościowym - do rozpowszechnienia wizerunku powódek w rozumieniu art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Pojęcie „rozpowszechniania wizerunku” obejmuje bowiem taką sytuację, w której stworzona zostaje możliwość zapoznania się z wizerunkiem bliżej nieokreślonemu („z góry”), niezamkniętemu kręgowi osób (por. Barta J. [red.], Markiewicz R. [red.], Czajkowska-Dąbrowska M., Ćwiąkalski Z., Felchner K., Traple E., „Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz”, LEX 2011, komentarz do art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). W ocenie Sądu oczywiste jest, iż umieszczenie zdjęć na otwartej stronie internetowej jak i na portalu społecznościowym F. umożliwia zapoznanie się z nimi przez nieograniczoną z góry liczbę użytkowników Internetu – każdy bowiem internauta może wejść na taką publiczną stronę internetową bądź polubić stronę na fanpage’u i w ten sposób mieć możliwość dalszego obserwowania profilu. W tym kontekście niezasadny i absurdalny jest również zarzut pozwanych, iż fotografie powódek wykorzystane na stronie internetowej i na fanpage’u F. (...). Pole D. (...) oraz w kalendarzu na 2015 r. uniemożliwiają identyfikację powódek z tego względu, iż dla przeciętnego odbiorcy nie jest wiadomym, że osobami sfotografowanymi są powódki, albowiem ta informacja znana jest jedynie osobom znającym powódki osobiście – w ocenie Sądu ta argumentacja pozwanych jest o tyle kuriozalna, iż trudno wyobrazić sobie sytuację, że osoby które nie znają powódek osobiście mogłyby je rozpoznać na zdjęciach; oczywistym jest, że trzeba kogoś znać, aby go rozpoznać na zdjęciu. W ocenie Sądu, pomimo ustalonego naruszenia przez pozwane prawa do wizerunku powódek nie sposób było jednak przyjąć, iż miało ono charakter bezprawny. Jak już wyżej zaznaczono, bezprawność działania, zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wyłącza zgoda uprawnionego, której istnienia ani zakresu nie można domniemywać. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, iż powódki wyraziły niewątpliwą zgodę zarówno na sfotografowanie ich jak i wykorzystanie wykonanych im zdjęć na stronie internetowej i fanpage’u pozwanych oraz w kalendarzu F. (...) P. D. (...) na 2015 r. W orzecznictwie sądowym i doktrynie wskazuje się, iż zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku może być udzielone w formie dowolnej; zgoda musi być jednak niewątpliwa. Oznacza to, że „osoba jej udzielająca musi mieć pełną świadomość nie tylko formy przedstawienia jej wizerunku, ale także miejsca i czasu publikacji, zestawienia z innymi wizerunkami i towarzyszącego komentarza" (por. wyr. SA w Warszawie z dnia 12 lutego 1998 r., I ACa 1044/97; LEX nr 81433). W judykaturze zwraca się przy tym uwagę na to, iż zezwolenie powinno odnosić się do skonkretyzowanych stanów faktycznych, a więc do sprecyzowanych sposobów i okoliczności wykorzystania wizerunku (chodzi tu zwłaszcza o oznaczenie osoby rozpowszechniającej wizerunek, o czas i miejsce jego udostępnienia, ewentualnie o towarzyszący komentarz, zestawienie z innymi wizerunkami itd.); zezwolenie nie może zatem mieć charakteru abstrakcyjnego (nie może dotyczyć wykorzystania wizerunku „w ogóle"). Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych – opartych na zeznaniach świadków T. Ś. i M. T., oraz przesłuchaniach pozwanych A. T. (1) i K. Z., a nawet samych powódek - wynika, iż uczestnicząc w zajęciach tanecznych pole dance w (...) powódki wielokrotnie informowane były, iż w trakcie tychże zajęć oraz wydarzeń dla kursantów wykonywane są zdjęcia, które następnie umieszczane są na stronie internetowej i fanpage’u studia pozwanych, a także mogą być wykorzystane w materiałach promocyjnych dotyczących F. (...) P. D. (...) oraz w celu udokumentowania czynionych przez kursantki postępów w zajęciach. Przed wykonaniem przedmiotowych zdjęć powódki (tak jak i inne kursantki) zawsze były pytane, czy wyrażają zgodę na sfotografowanie oraz na późniejszą publikację tychże zdjęć i wykorzystanie ich przez pozwane - te osoby, które nie chciały i nie życzyły sobie, aby robiono im zdjęcia, miały pełną możliwość opuszczenia sali, gdzie te fotografie były wykonywane. Jak ustalił Sąd, przez dłuższy czas powódki nie protestowały przeciw takim praktykom i zwyczajom, a wręcz przeciwnie chętnie angażowały się w projekty organizowane przez pozwane (warsztaty, imprezy integracyjne), podczas których wykonywane były zdjęcia, przy czym powódka A. M. (1) nie protestowała przeciw wykonywaniu zdjęć, które następnie zamieszczane były na stronie internetowej i fanpage’u pozwanych, natomiast powódka A. M. (2) wychodziła z sali podczas wykonywania zdjęć, za wyjątkiem sesji zdjęciowej przeprowadzonej z okazji Dnia Kobiet w marcu 2014 r. W orzecznictwie sądowym podkreśla się wyraźnie, iż zgoda pokrzywdzonego wyłączająca bezprawność zachowania się sprawcy naruszenia dobra osobistego nie musi wyrażać się przez zachowanie dosłowne i „może być dorozumiana w tym również przez brak sprzeciwu. Jednakże o braku sprzeciwu wyrażającego zgodę można mówić tylko wtedy, gdy istniała okazja do swobodnego wyrażania sprzeciwu, a mimo to uprawniony w tym zakresie jednoznacznie pozostał bezczynny”. (por. wyrok SN z 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II CSK 280/06). Z poczynionych ustaleń wynika ponadto, iż powódki wyraziły również zgodę na opublikowanie ich zdjęć w kalendarzu F. (...) P. D. (...) na 2015 r. i dopiero po rozpoczęciu jego sprzedaży wyraziły swój sprzeciw przeciwko wykorzystywaniu ich wizerunku przez pozwane oraz zażądały usunięcia ich zdjęć z internetu. W tym kontekście podkreślić należy, iż fakt późniejszego wyrażenia przez powódki sprzeciwu na rozpowszechnianie ich wizerunku na F.’u (post factum) pozostaje bez znaczenia wobec udzielenia wcześniejszej zgody. Jedynie na marginesie należy wskazać, iż w przypadku zdjęcia grupowego, na --- STRONA 8 --- którym widnieje wizerunek powódki A. M. (1), nie sposób mówić o realizacji dyspozycji art. 81 ust. 2. pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, albowiem z całą pewności postać powódki nie stanowiła na nim jedynie elementu akcydentalnego lub akcesoryjnego przedstawionej całości. Reasumując, w ocenie Sądu, powódki niewątpliwie były o wszystkim informowane przez pozwane i doskonale wiedziały, jakie są zasady, jeśli chodzi o wykonywanie zdjęć kursantkom podczas zajęć tanecznych w klubie (...) i późniejsze ich wykorzystywanie w formie publikacji na stronie internetowej, F.’u, a nadto zdawały sobie sprawę kto korzysta z tych stron internetowych oraz jaka jest ilość tych osób, tym bardziej, iż same ze swej strony również dokonywały akceptacji poszczególnych wpisów. Były pytane przez pozwane o zgodę na publikację i jej się nie sprzeciwiły. Wszystko powyższe wskazuje zatem na to, iż nie doszło ze strony pozwanych do bezprawnego naruszenia prawa do wizerunku powódek. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał roszczenie powódek za nieusprawiedliwione i wniesione przez nie powództwo oddalił, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku. O kosztach procesu w punkcie II. i III. sentencji wyroku Sąd orzekł w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c., uwzględniając zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu. Zasądzając koszty procesu Sąd nie przyjął w tym zakresie solidarnej odpowiedzialność pozwanych związanej z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą w formie spółki cywilnej (art. 105 § 2 k.p.c.) uznając, iż do ewentualnego naruszenia dóbr osobistych może dojść tylko przez konkretną osobę, która odpowiada za swój własny czyn, który można mu przypisać. Na kwotę zasądzonych od powódek na rzecz pozwanych kosztów postępowania w wysokości po 2.777 zł złożyły się: kwoty po 2.760 zł [2.400 zł + 360 zł] z tytułu kosztów zastępstwa procesowego (§ 6 pkt 5 i § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013, poz. 461 – t. jedn.). oraz kwoty po 17 zł z tytułu opłat skarbowych od pełnomocnictw.