Postanowienie I C 984/11

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 984/11 _ ,;._i padstszwie ustawy 2 dnia 6.09.2001 1'. 0 dns_1§!p1e _ J imormacji publicznaj Dz. 1121302. 1198 2 Pom. zm. p1'Ze5{£iL€lfl0Tfl10fr‘flE1G}\£ puhlmznzg w iornjifi dokumentu lub w mrmie §J|'ZElW0l'Z0fi9l W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Q1“ .5.1.?<;l*f'*§“E;;_%;5‘;.;;;;;,".@.,,d.,..,c,, 1 . . ‘ Dnia 27 lutego 2012 1.  Sqd Okrqgowy w Warszawie, Wydzia1 I Cywilny w sldadzie nastqpuj qcym: Przewodniczapy SSR (de1.) Rafa! Wagner Protokolant sqdowy stazysta Agnieszka Kuta po rozpoznaniu W dniu 27 lutego 2012 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa (...) Spéldzielni Mieszkaniowej W G. przeciwko Skarbowi Paristwa — Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej 0 zaplatq kwoty 89.47132 zl I I. oddala powédztwo; ll. zasqdza 0d (...) Spéldziclni Mieszkaniowej w G. na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Paxistwa kwotq 3.600 (trzy tysiqce szeééset) z1tytulem‘zw1'0t|.1 kosztéw procesu. Sygn. aktl C 984/ 11 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 19 wrzeénia 2011 roku, wniesionym W dniu 03 paidziernika 2011 r., skierowanym przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Ministra Skarbu Pafistwa (...) Spéldzielnia Mieszkaniowa domagala siQ zasqdzenia kwoty 89 471,32 Z1, wraz z ustawowymi odsetkami Iiczonymi od dnia 28 wrzeénia 2010 r. do dnia zaplaty, tytulem odszkodowania za ustanowienie i przeniesienie prawa odrqbnej wlasnoéci trzech lokali mieszkalnych polozonych W: E1 G‘: Os‘ ('"); U 0 0., 111. (...); E! G., os. (...) --- STRONA 3 --- na rzecz czionkow spoidzielni, ktorym przysmgiwaly spoldzielcze lokatorskie prawa do tych lokali, na zasadach okreslonych W art. 12 ust. 1 ustawy 0 spoidzielniach mieszkaniowych W brzemieniu sprzed 30 grudnia 2009 roku, ktory to przepis zostai Wraz z art. 17 M ust. 1 tej ustawy, uznany przez Trybunai Konstytucyjny W wyroku 2 dnia 17 grudrlia 2008 roku, sygn. akt: P 16./08, za niezgodny z Konstytucjq RP. Ponadto powodka wniosla o zasqdzenie od pozwanego najej rzecz zwrotu kosztow postepowania W sprawie wedhlg norm przepisanych, W tym zwrotu kosztéw zastepstwa procesowego W Wysokosci 10 800 Z1. W odpowiedzi na pozew Wniesionej w dniu 15 Iistopada 201 1 roku pozwany Skarb Pafnstwa reprezentowany przez Ministra Skarbu Palistwa Wniosi o oddalenie powédztwa i zasqdzenie kosztow procesu na rzecz Skarbu Pafistwa  Prokuratorii Generalnej Skarbu Paiistwa kosztow zastepstwa procesowego. W pozwany W pierwszej kolejnosci zarzucii biedne Wskazanie Ministra Skarbu Pafistwajako reprezentanta Skarbu Pafistwa, a merytorycznie zakwestionowai istnienie podstawy odpowiedzialnoéci pozwanego oraz wysokoéé szkody, a takze fakt poniesienia przez powodke uszczerbku. Postanowieniem 2 dnia 05 stycznia 2012 roku Sgd dzialajqc na podstawie art. 67 § 2 k.p.c. ustalii, Ze W1asciWqjed11ostkq organizacyjnq Skarbu Pafistwa, z mom wiqze sie dochodzone roszczenie jest Minister Transpoitu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz zwolnii od udzialu w sprawie Ministra Skarbu Pafistwa (k. 252). Sqd Okregowy ustalil, co nastepuje: Powodka (...) Spoidzielnia Mieszkaniowa, na wniosek czlonkow spoidzielni, ktorym przyslugiwaio spoidzielcze lokatorskie prawo do lokali wymienionych powyzej, zawaria W latach 20072008 w formie aktow notarialnych umowy, moca. ktorych ustanowiono i przeniesiono na rzecz tych czionkow, prawo odrebnej Wiasnosci zajmowanych przez nich Iokali. Umowy te zawarto na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o spoldzielniach mieszkaniowych W brzmieniu sprzed 30 grudnia 2009 roku, ograniczaj qcego naleznosci jakioh mote domagaé sie spéidzielnia. od swych czlonkow dokonujag: takiego przeniesienia. Powyfzszy stan faktyczny byl W zasadzie niesporny pomiedzy stronami. Spor ogniskowai sie wokéi zagadnienia prawnego: ustalenia, ozy zachodzi przesianka zastosowania art. 4171 § 1 Kodeksu Cywilnego jako podstawy do Zqdania przez powodke odszkodowa:1ia,tj. obowiqzjnvania ba,_d2 nie 0bOVV18cZ)/WE11'l1a, przepisow aktu normatywnego Wobec ktorych Trybunai Konstytucyj ny orzeki o ich niekonstytucyjnoéci, W czasie zawierania wyzej Wymienionych umow oraz skutkéw wydania orzeczenia przez Trybunal 2 odroczonq data; obowdqzywalaia. Sqd Okregowy zwaiyi, co nastepuje: Powodztwo jest bezzasadne i nie zashlguje na uwzglednienie. Roszczenie powédki nalezy rozpatrywaé przez pryzmat przepisu art. 4171 § 1 k.c., zgodnie z ktorym, jeieli szkoda zostaia wyrzztdzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia mozna zqdaé po stwierdzeniu we wiaéciwym postepowaniu niezgodnoéci tego aktu z Konstytucja‘, ratyfikowanq umowg miedzynarodowqlub ustawq. W myél powoianego wyzej przepisu odpowiedzialnoéé Skarbu Pafistwa uzalezniona jest od iapznego spelnienia przesianekz szkody wyrzqdzonej przez wydanie aktu prawnego niezgodnego z prawem oraz istnienia normalnego zwiqzku przyczynowego pomiedzy tym zdarzeniem, ktore Wywoialo szkode, a szlcodq. Wiasciwym postepowaniem do stwierdzenia niezgodnoéci z Konstytucjq, ustawy jest postepowanie przed Tzybunaiem Konstytucyj nym, ktory na podstawie art. 188 pkt 1 Konstytucji jest Wiadny do orzekania 0 zgodnosci ustaw i umow miedzynarodowych z*Kons1ytucjq. W tej materii kompetencje te przyslugujq vvylapznie Tiybunalowi Konstytucyjnemu i nie istnieje Zadne inne wiasciwe postepowanie o ktorym mowa W art. 4171 § 1 k.c. Oznacza to, Ze zdarzeniem swvierdzajapym bezprawnosé zaistnialego stanu rzeczy, ktore otwiera droge do zastosowania art. 4171 § 1 k.c., moze bye tylko i wylqcznie odpowiednie orzeczenie --- STRONA 4 --- Trybunalu Konstytucyjnego, przez co oceniaj ac mozliwosé wnoszenia roszczefi odszkodowawczych Wobec Skarbu ‘Pafistwa nalezy dokonae analizy wydanego orzeczenia Try/bunahl. Do dnia 30 grudnia 2009 roku przepis art. 12 ust. 1 ustawy o spoidzielniach mieszkaniowych miai nastepuj ace brzmienie: 1. Na pisemne zadanie czlonka, ktoremu przysluguje spoldzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spoidzielnia jest obowiqzana zawrzeé z tym czionkiem umowe przeniesienia wiasnoéci lokalu po dokonaniu przez niego: 1) splaty przypadaj apej na jego Iokal czesci kosztow budowy bedacych zobowiazanialni spoidzielni, o ktorych mowa W art. 10 ust. 1 pkt 1, WI}/"111 w szczegolnosci odpowiedniej czesci zadhlzenia kredytowego wraz z odsetkami z zastrzezeniem pkt 2; 2) spiaty nominalnej kwoty umorzenia kredytu lub dotacji w czesci przypadaj acej na jego lokal, o ile spoidzielnia skorzystaia 2 pomocy podlegaj acej odprowadzeniu do budzetu pafistwa uzyskanej ze srodkow publicznych lub z innych srodkow; 3) spiaty zadhlzenia z tytulu opiat, o ktorych mowa W art. 4 ust. 1. Zostai on zakwestionowany przez Trybu11a1Konstytucyjny W wyroku 2 dnia 17 grudnia 2008 roku, sygn. akt: P 16/08, ktory stwierdzii ze WW. artykul w zakresie, wjakim zobowiqzuje spdfdzielnie do zawarcia umowy przeniesienia wiasnosci lokalu po dokonaniuprzez czfonka spéldzielni wyficgcznie spkzt, 0 ktdrych mowa w pk; I3 rego przepisu, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w zwiqzku z art. 21 ust. 2 Konszjvtucji Rzeczypospolirej Polskiej. Trybunai Konstytucyjny orzekt, i2 przepis ten przestaje obowiazywaé po upiywie dwunastu miesiecy od dnia ogtoszenia Wyroku W Dziermiku Ustaw, co nastapiio 30 grudnia 2008 roku. Oznacza to, iz Wymieniony art. 12 ust 1 ustawy o spoidzielniach mieszkaniowych mial przestaé obowdagywaé dnia 30 grudnia 2009 roku. W tym przypadku Trybunai Konstytucyjny skorzystai‘ z dyspozycji 811. 190 ust. 3 Konstytucji RP, ktory daje mozliwosé Trybunaiowi do okreslenia terminu obowiazywania badanego przepisu. Trybunai Konstytucyjny w tym przypadku uznai, mimo podwazenia treéci an. 12 ust 1 ustawy o spoidzielniach mieszkaniowych jako niezgodnej z Konstytucja, Ze skutki tego stwierdzenia nalezy odniesé Wylaczilie na przysziosé, pozostawiajao jeszcze przez okres dwunastu miesiecy zaskarzony przepis W mocy, nie ograniczaj ac jego zastosowania W obrocie. Nalezy przyj ad, zgodnie ze stanowiskiem strony pozwanej, iz odpowiedzialnosé odszkodowawcza moga na podstawie art. 4171 § 1 k.c. rodzié tylko takie orzeczenia Trybunaiu Konstytucyjnego, ktore Wywleraja skutki retroaktywne, czyli dzialaja ex tune, tak tez przyj at Sad Naj Wyzszy W wyroku z dnia 21 Iistopada 2003 roku, sygn. akt: I CK 323r'02, OSNC 6/2004, p0Z. 103. Rozwazania powyzsze stanowiq 0 braku mozliwosci uzycia Wyroku Trybunalu Konstytucyjnego z dnia I7 gmdnia 2008 roku, sygn. akt: P 16/0 8, jako prejudykatu do dochodzenia odpowiedzialnoéci odszkodowawczej Skarbit Pafistwa na podstawie art. 4171 § 1 k.c., gdyz odpowiednie stwierdzenie bezprawnosci W czasie W ktorym powodka dokonywala wskazanych W pozwie czynnosci, w wyroku z dnia 17 grudnia 2008 roku nie zostaio dokonane. T1ybuna1Konstytucyjny majac na wzgledzie imre wartoéci konstytuoyj ne orzekl 0 utrzymaniu W mocy zaskarzonego przepisu przez okreélony czas po wydaniu orzeczenia, tym samym uniemozliwil uchylanie sie od stosowania zaskarzonego przepisu oraz tym samym dokonai ograniczenia doohodzenia roszczefi odszkodowawczych wobec czynnoéci dokonanych przed jego Wydaniem jak i W okresie dvwnastu miesiecy od jego wydania, uznajac, iz w tym czasie stosuj ac zaskarzony przepis nie mamy do czynienia ze stanem bezprawnoéci. Nalezy przytoczyé za strona pozwana, iz poglad przeciwny doprowadziiby do sytuacji w ktorej organy paiistwa zmuszone by byly do stosowania zaskarzonego przepisu a jednoczeénie kwalifikowania takich dziaiafi jako bezprawne i rodzqce odpowiedzialnoéé cywilnab. doprowadzaj ag: do niedopuszczalnej dysfunkcj onalnoéci systemowej (tak M. Saijan: Skutki prawne orzeczefi Trybunaiu Konstytucyjnego, Pafistwo i Prawo 3/2003, s. 5. oraz Z. Radwariski Zmiany w KC dotyczqce odpowiedzialnoéci organow wykonuj acych wladze publicznao Monitor Prawniczy nr 2112004, s. 975). --- STRONA 5 --- Ponadto, druga przesianka dochodzenia roszczefi odszkodowawczych na podstawie art. 4171 § 1 k.c. jest istnienie zwiazku przyczynowego pomiedzy tym zdarzeniem, ktore Wywoialo szkode, a szkoda. Zgodnie z trescia art. 361 § 1 14.0. zobowiazany do odszkodowania ponosi odpowiedzialnosé tylko za normalne nastepstwa dziaiania iub zaniechania, z ktorego szkoda Wynikia. W mysi § 2 przywoianego przepisu W powyzszych granicach, W braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, ktore poszkodowany poniosl, oraz korzysci, ktore moglby osiagnaé, gdyby mu szkody nie Wyrzadzono. Szkoda rnajqtkowa moze Wystapié W dwoch postaoiach, a mianowicie strat, ktdre poszkodowany poniési (damnum emergens) oraz utraty korzysci, ktore mogiby osiagnaé (Zucmm cessans). Strata polega na rzeczywistej zmianie stanu maj atkowego. Wyraza sie Wielkoscia uszczerbku doznanego W maj atku istniej acym przed zdarzeniem Wyrzqdzajacym szkode i ewentuainych daiszych uszczerbkach, bedacych normalnym nastepstwem zdarzenia poozatkowego. Strata ta oznacza znmiejszenie aktywow. Utrata korzysci oznacza udaremnienie zwiekszenia sie majatku, ktore mogioby nastapié, gdyby nie zdarzenie Wyrzadzaj ace szkode (np. nieosiagniecie oczekiwanego zysku). Nastepstwo przyczynowo skutkowe ma charakter notmalny W rozumieniu art. 361 § 1 k.c. Wowczas, gdy W danym ukladzie stosunkow i Warunkéw oraz W zwyczajnym biegu rzeczy, bez zaistnienia szczegolnych okolicznosci, szkoda jest zwykle nastepstwem okresionego zdarzenia. Ustawodawca nie wskazai blizszych kryteriow budowania tych hipotez, pozostawiaj ac je Wiedzy i doswiadczeniu zyciowemu skiadu orzekaj acego, stosowanym odpowiednio do okolicznosci sprawy. W doktrynie i orzecznictwie znaj duje aprobate stanowisko, ze dla stwierdzenia W okreslonym stanie faktycznym adekwatnego zwiazku przyczynowego nalezyz 1) ustalié, czy zdarzenie stanowi Warunek konieczny Wystapienia szkody (test conditio sine qua non); 2) ustalié, czy szkoda jest normalnym nastepstwem tego zdarzenia(se1ekcja nastepstw) (par. Z. Banaszczyk (w.') K. Pietrzykowski, Komernarz, t. I, 2005, are‘. 361, nb 78; M Kaliriski, Szkoda na mz'em'u..., s. 386 i n.,' A. Koch, Zwiqzekprzyczynowy..., s. 68 1' nu). Test Warunku koniecznego, charakterystyczny dla teorii rownowartosci Warunkow (ekwiwalencji), pozwala stwierdzié, czy miedzy zdarzeniem a szkoda zachodzi obiektywna zaieznosé. W tym celu nalezy zbadaé, czy niewystapienie zdarzenia powodowaloby, Ze szkoda takze nie Wystapiiaby. Analizie poddawaria jest dana, indywidualna sytuacj a, a W szczegolnosci konkretny skutek (szkoda), a nie skutek danego rodzaju. Badana jest przyczynowosé okreslonego zdarzenia dla konkretnej szkody i dla Wyniku testu nie maja znaczenia mozliwe inne zdarzenia, ktore moga miec’: wplyw na istnienie i Wysokosé szkody. W pierwszej kolejnosei zatem nalezy przy pomocy testu "c0ndz'ri0 sine qua non" zbadaé, czy pomiedzy okreslonymi elementami sytuacji faktycznej W ogole zachodzi jakakolwiek obiektywna zaleznosé, a zatem, czy badany skutek stanowi obiektywne nastepstwo zdarzenia, ktore Wskazano jako jego przyczyne. Jesli odpowiedz jest negatywna, to znaczy jesli badany skutek nastapiiby rowniez, mimo nieobecnosci tej "przyczyny", nalezy stwierdzié, 2e nie wystepuje zaden obiektywny zwiazek przyczynowy i nie ma potrzeby dalszego badania, czy Wystepuje zwiazek przyczynowy "adekwatny" W rozumieniu art. 361 § 1 k.c. Koniecznosé badania "normalnosci" zwiazku przyczynowego, a Wiec przesianki odpowiedzialnosci z art. 361 § 1 k.c., Wystepuje bowiem tylko Wowczas, gdy miedzy badanymi zjawiskami W ogole istnieje obiektywny zwiazek przyczynowy. Obecna tresé art. 12 ust. I ustawy 0 spoidzielniach mieszkaniowych brzmi nastepujaco: 1. Na pisemne zadanie czionka, ktoremu przysiuguje spoidzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spoidzielnia jest obowiazana zawrzeé z tym czionkiem umowe przeniesienia Wiasnosci lokalu po dokonaniu przez niego: 1) spiaty przypadaj acej na ten lokal czesci zobowiazafi spoidzielni zwiazanych 2 budowa, o ktorych mowa W art. 10 ust. 1 pkt 1, W tym W szczegolnosci odpowiedniej czesci zadiuzenia kredytowego spoidzielni Wraz z odsetkarni, a jezeli spoidzielnia skorzystala 2 pomocy uzyskanej ze srodkow publicznych lub z innych srodkow  spiaty przypadaj acej na ten lokal czesci umorzeniakredytu W kwocie podlegaj acej _ odprowadzeniu przez spoidzieinie do budzetu pafistwa, 2) spiaty zadtuzenia z ‘rytuiu opiat, o ktorych mowa W art. 4 ust. 1. W przekonaniu Sadu test conditio sine qua non przeprowadzony poprzez Wyeliminowaiiie niezgodnego z Konstytucjaprzepisu art. 12 ust. 1 W brzmieniu do 30 grudnia 2009 roku i zastapienie go trescia art. 12 ust. 1 W brzemieniu od 30 grudnia 2009 roku, daje Wynik negatywny W tym sensie, ze szkoda powodki W postaci --- STRONA 6 --- utraty naieznosci od czionka spéidzielni przy przeksztaiceniu spéidzielczego Iokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego W praWo wiasnosci, ktore zgodnie z jej statutem by jej przysiugiwaiy, W tym czesci Wartosci iynkowej lokalu, zgodnie z obowiazuj acym stanem prawnym i tak nie mogiy by jej przypasé. Gdyz przywoiana obecnie obowiazujaca od 30 grudnia 2009 roku tresé art. 12 ust 1 nie daje podstaw do zadania naleznosci ponad te Wskazane W tym przepisie. Tym samym nawet zastapienie kwestionowanego przepisu nowa trescia, nie kwestionowana do tej pory przez Trybunai Konstytucyjny, nie zmienia sytuacji powodki tak jakby tego oczekiwala We wniesionym pozwie. Wobec stwierdzenia, ze powodztwo nie zashlguje na uwzgledrrienie co do zasady, brak byio podstaw do ezynienia ustalefi W zakresie ewentualnej wysokosci szkody. Stad Wniosek powodki o dopuszozenie dowodu z opinii bieglego Sad oddalil. Z powyzszych Wzgledow orzeczono jak W pkt I sentencji. Rozstrzygniecie 0 kosztach zastepstwa procesowego zapadio na podstawie art. 98 i 108 § 1 k.p.c. Zasadzona od powodki kwota na rzecz jednostki reprezentujacej Skarb Pafistwa  Prokuratorii Generalnej Skarbu  Pafistwa jako jej ustawowego zastepcy procesowego znajduje swa podstawe prawnaw tresci art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 08 lipca 2005 roku 0 Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa (Dz. U. 169, poz. 1417 ze zm.) W ZW. z § 6 ust. 6 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci Z dnia 28 Wrzesnia 2002 roku W sprawie opiat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieopiaoonej pomocy prawnej udzielonej z urzedu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) (pkt II Wyroku).