Postanowienie I.C 979/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I.C 979/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący : SSO Agnieszka Wieczorek Protokolant: prot. sąd. Barbara Zomer po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2020 r. w Poznaniu sprawy z powództwa A. P. (1) przeciwko Skarbowi Państwa – K. (...)i Skarbowi Państwa – P. (...) o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. kosztami postępowania obciąża powoda w zakresie przez niego poniesionym. SSO Agnieszka Wieczorek UZASADNIENIE Pozwem z 22 czerwca 2018 r. powód A. P. (1) wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – K. (...) i P. (...) zadośćuczynienia w wysokości 1.000.000,00 zł z tytułu krzywd fizycznych i psychicznych. Powód wyjaśnił, że świadek G. G. złożył w sprawie karnej obszerne i fałszywe zeznania obciążające powoda, do których tego świadka mieli nakłonić funkcjonariusze (...) w P.. Powód stwierdził, że w następstwie zeznań złożonych przez G. G., P.odmówił mu udzielenia zgody na wykonywanie połączeń telefonicznych do rodziny. Postanowieniem z 4 marca 2019 r. sąd zwolnił powoda od kosztów sądowych w części, tj. opłaty stosunkowej od pozwu ponad 500 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na pozew z 24 czerwca 2019 r. pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez K. (...) i P. (...), zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wg norm przepisanych. Pozwany zakwestionował powództwo zarówno co do zasady jak i wysokości. W jego ocenie powód nie wykazał żadnej z przesłanek aktualizujących odpowiedzialność odszkodowawczą i nie udowodnił by w wyniku bezprawnego działania bądź zaniechania pozwanego, doznał jakiejkolwiek szkody. Pozwany zarzucił, że powód nie sprecyzował na czym miały polegać jego rzekome krzywdy. Pozwany stwierdził, że wystąpienie ewentualnych zaniedbań procesowych po stronie powoda w żadnym zakresie nie może stanowić okoliczności obciążającej pozwanego, a także nie może świadczyć o jakimkolwiek przejawie bezprawności jego działań. --- STRONA 2 --- Na rozprawie 4 listopada 2020 r. powód wskazał, że jego krzywda polega na tym, że policjanci namówili G. G., aby zeznawał na jego niekorzyść. Stwierdził, że został pozbawiony widzeń i możliwości kontaktów telefonicznych z rodziną. Psychicznie nie mógł sobie poradzić z tym, że G. G. kłamał w trakcie składania zeznań. Podniósł, że przede wszystkim doznał krzywdy psychicznej. Gdy dowiedział się, że G. G. kłamał, a było to po zakończeniu śledztwa i musiał brać tabletki uspokajające. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. P. (1) przebywa w Areszcie Śledczym od 2016 r. W okresie od sierpnia do listopada 2016 r. powód przebywał w jednej celi z G. G. oraz A. P. (2) w Areszcie Śledczym w Ś.. Okoliczności bezsporne. (...) Wydział Zamiejscowy D. (...) w P. nadzorował śledztwo pod sygn. akt (...) prowadzone przez (...) Biuro (...). Przedmiotowe śledztwo skierowane było przeciwko m.in. A. P. (1) podejrzanemu o kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą mającą na celu popełnianie przestępstw polegających na wewnątrzwspólnotowym nabywaniu z H. do P. znacznych ilości środków odurzających oraz wewnątrzwspólnotowej dostawie substancji psychotropowych, tj. o przestępstwo z art. 258 § 3 k.k. oraz o udział wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami w nabyciu z H. do P. znacznych ilości środków odurzających w postaci suszu ziela konopi innych niż włókniste w oraz wewnątrzwspólnotowej dostawie z P. do H. substancji psychotropowej w postaci amfetaminy, tj. o przestępstwa z art. 55 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 64 § 1 k.k. W toku śledztwa funkcjonariusze (...) przesłuchali w charakterze świadka G. G.. W toku postępowania przygotowawczego, G. G. zeznał m.in., że wraz z powodem i A. P. (2) przebywał w jednej celi w Areszcie Śledczym w Ś.. Przedstawił informacje związane z przemytem narkotyków z H. do P. z udziałem powoda, przy czym świadek wyjaśnił, że o tym wszystkim dowiedział się od powoda. Wskazał, że powód w sposób spontaniczny i nieskrępowany opowiadał o swojej przeszłości związanej z prowadzeniem przez niego przestępczego trybu życia, a także o swojej rodzinie. G. G. opowiedział funkcjonariuszom m.in. o braniu udziału przez powoda w zorganizowanej grupie przestępczej związanej z przemytem narkotyków z H. do P., ale nie przekazywał informacji związanych z np. trasą przemytu, szczegółów transportu czy ilością osób wchodzących w skład grupy przestępczej, albowiem takich nie przekazywał mu powód. W toku postępowania przygotowawczego zeznania złożył również A. P. (2). Wynikało z nich, że wykonywał z terenu Aresztu Śledczego w Ś. połączenia telefoniczne na prośbę powoda, do osób przez niego wskazanych. Dowód: protokół zeznań A. P. (2) z postępowania przygotowawczego (k. 104), protokół zeznań G. G. z postępowania przygotowawczego (k. 105-106), kserokopia protokołu zeznań G. G. na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. w sprawie (...) (k. 158-165). Postępowanie przygotowawcze zostało zakończone skierowaniem aktu oskarżenia przeciwko powodowi. Postępowanie karne toczy się przed Sądem Okręgowym w P. pod sygn. akt (...). Na rozprawie z 19 czerwca 2018 r., w sprawie karnej zeznawał m.in. świadek G. G.. W trakcie swoich zeznań świadek wskazywał, że był namawiany do składania fałszywych zeznań przez funkcjonariuszy (...), który mieli zadawać pytania sugerujące odpowiedź i zaprotokołować inne jego wypowiedzi. Świadek opisał przebieg rozmowy z funkcjonariuszami i okoliczności towarzyszące jego zeznaniom w Areszcie Śledczym w Ś.. Zasugerował, że funkcjonariusze zadawali mu pytania, na które znali odpowiedź, a on sam miał je potwierdzić. Próbował zaprzeczyć złożonym w toku postępowania przygotowawczego zeznaniom oraz zaprzeczył, aby rozmawiał w celi z powodem na temat jego przestępczej działalności. Przyznał, że nie czytał protokołu przed jego podpisaniem. Jego zeznania były chaotyczne i niespójne, nie pamiętał co zeznawał w toku postępowania przygotowawczego. Na tej samej rozprawie zeznania składał A. P. (2), który próbował zmodyfikować swoje zeznania złożone podczas postępowania przygotowawczego. Zasłaniał się niepamięcią i twierdził, że nie wszystko co wcześniej zeznał wyglądało tak jak zostało zaprotokołowane. Ponadto zeznał, że w celi nikt nie traktował G. G. poważnie i czasami opowiadali mu różne dziwne historie, np. że A. P. (2) ma zakopane pieniądze. Przyznał, że nie czytał całego protokołu zeznań z postępowania przygotowawczego, tylko ostatnią część protokołu i go podpisał. --- STRONA 3 --- Dowód: protokół zeznań A. P. (2) z postępowania przygotowawczego (k. 104), kserokopia protokołu zeznań A. P. (3) na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. w sprawie (...) (k. 166-168). Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy. Dokumenty urzędowe i prywatne zostały uznane przez sąd za wiarygodne albowiem nie budziły one wątpliwości co do ich autentyczności, a także ich prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała. Zeznania powoda okazały się mało nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Powód generalnie przedstawił swoje stanowisko procesowe. Subiektywne odczucia powoda co do tego czy zostały naruszone jego prawa i została wyrządzona mu krzywda, nie stanowiły przedmiotu oceny jego zeznań, albowiem sąd rozstrzygając sprawę opierał się na faktach, a nie subiektywnych odczuciach strony. Sąd zważył, co następuje: Powód A. P. (1) w niniejszym procesie wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – K. (...) i P. (...) zadośćuczynienia w wysokości 1.000.000 zł za doznane krzywdy psychiczne. Powód zarzucił, że świadek zeznający w sprawie karnej G. G. pomówił go i złożył fałszywe zeznania, do których zmusili go policjanci, a które nie tylko naruszyły jego dobra osobiste, ale mogły doprowadzić do jego skazania. Formy ochrony dóbr osobistych wyznaczają art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Ogólny przepis dotyczący ochrony dóbr osobistych, a mianowicie art. 24 § 1 k.c., stanowi, iż ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, przy czym z art. 23 k.c. wynika, że katalog dóbr osobistych ma charter otwarty. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym, a więc przede wszystkim działaniem sprzecznym z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Art. 448 k.c. stanowi zaś, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Stosownie zaś do treści art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Cytowany powyżej przepis art. 24 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na stronę powodową nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Na pozwanym natomiast ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne, a więc miało oparcie w przepisach prawa, było zgodne z zasadami współżycia społecznego, było działaniem za zgodą pokrzywdzonego, służyło wykonywaniu prawa podmiotowego w warunkach nie wskazujących na jego nadużycie bądź zmierzało do ochrony uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego (tak: Sąd Najwyższy m. in. w wyroku z dnia 4 czerwca 2003r., I CKN 480/01, Lex nr 137619 i w wyroku z dnia 25 października 1982 r., I CR 239/82, Lex nr 766611). Rozpoznając sprawę o ochronę dóbr osobistych sąd powinien zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2004 r., V CK 609/03, LEX nr 109404). W myśl utrwalonej w orzecznictwie i literaturze koncepcji ocena, czy miało miejsce naruszenie dobra osobistego, dokonywana jest według kryteriów obiektywnych, a nie subiektywnych odczuć osoby żądającej udzielenia ochrony prawnej. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wskazał w wyroku z dnia 31 grudnia 2009r. (III APa 24/2009), że ocena, czy w konkretnej sytuacji naruszenie takie rzeczywiście nastąpiło, nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego, ta bowiem może być --- STRONA 4 --- szczególnie duża ze względu na cechy osobowościowe. Podobnie odniósł się do tej kwestii Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 13 maja 2010r. (III ACa 20/2010), w którym wyjaśnił, że o dokonaniu naruszenia dobra osobistego decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, a nie subiektywne odczucie osoby zainteresowanej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że powód winien wykazać na podstawie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., że doszło do naruszenia jego konkretnych dóbr osobistych. W ocenie sądu obowiązkowi temu powód nie sprostał, powołując się jedynie ogólnikowo na okoliczność, że miało dojść do złożenia fałszywych zeznań przez G. G., które miały zostać wymuszone przez funkcjonariuszy (...). Powód nie przedstawił jednak żadnych materiałów potwierdzających wystąpienie nieprawidłowości w toku postępowania karnego związanych z gromadzeniem i przeprowadzeniem dowodów. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że nawet pobieżna analiza zeznań G. G. czy to w toku postępowania przygotowawczego czy postępowania karnego, nie daje podstaw by sądzić, że na podstawie jego zeznań mogłoby dojść do skazania powoda. Powód w żaden sposób nie wykazał też, że to zeznania G. G. doprowadziły do tego, że utrudniano mu prawo do kontaktu telefonicznego z rodziną. Mając powyższe okoliczności na względzie sąd uznał, że powód w żaden sposób nie wykazał ani naruszenia dóbr osobistych przez pozwanego, ani wysokości szkody, a tym bardziej związku przyczynowego pomiędzy działaniem bądź zaniechaniem pozwanego a wyrządzeniem szkody. W tym stanie rzeczy sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia powództwa i je oddalił jako bezzasadne, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c. obciążając nimi powoda w zakresie przez niego poniesionym. Powód został zwolniony w części z opłaty sądowej od pozwu. Sąd biorąc pod uwagę trudną sytuację majątkową powoda, przedstawioną we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a także prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne, osadzenie w Areszcie Śledczym i specyfikę niniejszego postępowania, nie obciążał powoda pozostałymi kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego pozwanego (pkt 2 wyroku). SSO Agnieszka Wieczorek