Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych sąd w pierwszej kolejności ustala, czy doszło do naruszenia określonego dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi w tym względzie ustala, czy działanie pozwanego było bezprawne
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 974/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2011r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR del. Katarzyna Antoniak Protokolant st.sekr.sąd. Katarzyna Łęczycka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011 r. w Siedlcach sprawy z powództwa K. J. przeciwko Skarbowi Państwa – reprezentowanemu przez Komendanta Powiatowego Policji w W. zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o naruszenie dóbr osobistych i zapłatę I. powództwo oddala; II. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. Sygn. akt: I C 974/11 UZASADNIENIE Do Sądu Okręgowego w Siedlcach – I Wydziału Cywilnego wpłynęła sprawa z powództwa K. J. przeciwko Skarbowi Państwa reperezentowanemu przez Komendanta Powiatowego Policji w W. przekazana przez Sąd Rejonowy w Węgrowie, w której powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 28.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za krzywdę oraz kwoty 2.304 złotych tytułem zwrotu kosztów poniesionych w związku ze sprawą o wykroczenie, która toczyła się przeciwko niemu przed Sądem Rejonowym w Węgrowie, a także przeproszenia go na piśmie z podaniem przeprosin do wiadomości pokrzywdzonej W. S. oraz Z. S. (1) i M. S.. W uzasadnieniu żądania powód wskazał m.in., że w 2008r. został bezpodstawnie oskarżony o wykroczenie z art.107 kodeksu wykroczeń. Wniosek o ukaranie do Sądu Rejonowego w Węgrowie skierowała Komenda Powiatowa Policji w W.. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie oznaczonej sygnaturą II W 71/08, w dniu 26 października 2009r. zapadł wyrok uniewinniający go od popełnienia zarzucanego wykroczenia. W ocenie powoda w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego bezpodstawnie oczerniono jego osobę, zmuszając go do tłumaczenia, że jest osobą niewinną przed W. S., Z. S. (1), M. S. oraz innymi osobami z ich rodziny i znajomych, a także przed Prokuraturą w P., Policją w S., koleżankami i kolegami z pracy w Urzędzie Gminy M. i wreszcie społecznością gminy M., a w szczególności przed osobami z miejsca jego zamieszkania ,tj. wsi R.. W ocenie powoda materiał dowodowy
--- STRONA 2 ---
zgromadzony przez Komendę Policji w W. nie dawał żadnych podstaw do skierowania przeciwko niemu wniosku o ukaranie za wykroczenie z art.107 kw. Policja kierując sprawę do Sądu oparła się na pomówieniu go przez żonę W. J. (1), zaniechając sprawdzenia wiarygodności jej zeznań w sytacji, gdy ustalono, że to z jej telefonów dzwoniono do pokrzywdzonej W. S.. Wskazał, iż dwukrotnie zwracał się do pozwanego o zadośćuczynienie finansowe, zwrot poniesionych kosztów, na które składają się koszty dojazdów na Komendę Policji i do Sądu Rejonowego w Węgrowie oraz o przeprosiny. Wobec jednak odmowy uczynienia zadość jego żądaniom, konieczne stało się wystąpienie z niniejszym pozwem (pozew k.2-5 oraz protokół rozprawy przed Sądem Rejonowym w Węgrowie z 26 sierpnia 2011r. i postanowienie tego Sądu o przekazaniu sprawy Sądowi Okręgowemu w Siedlcach z 26 sierpnia 2011r. k.73-74). Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 28 października 2011r. powód sprecyzował żądanie podając, iż domaga się zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie 28.000 złotych za szkody moralne spowodowane tym, że był bezprawnie oskarżony o popełnienie czynu, którego nie popełnił oraz kwoty 2.304 złotych tytułem zwrotu kosztów dojazdów prywatnym samochodem z R. do W. w związku z prowadzonym postepowaniem w sprawie o wykroczenie, jak również przeproszenia go przez Komendę Powiatową Policji w W. za bezpodstawne oskarżenie w formie pisma urzędowego z podaniem go do wiadomości osób, które do dzisiaj uznają go za sprawcę wykroczenia ,tj. W. S., Z. S. (1) i M. S. (protokół rozprawy z 28 października 2011r. k.91v). Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Komendanta Powiatowego Policji w W. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu stanowiska pozwany wskazał, że powództwo jest nieuzasadnione zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w W. realizując ustawowe zadania Policji związane z wykrywaniem przestępstw i wykroczeń oraz ściganiem ich sprawców przeprowadzili postępowanie wyjaśniające o wykroczenie z art.107 kw, w której pokrzywdzona była W. S.. Czynności te przeprowadzone w okresie od 15 lutego 2008r. do 25 czerwca 2008r. zakończyły się skierowaniem do Sądu Rejonowego w Węgrowie wniosku o ukaranie przeciwko powodowi. Wszystkie działania Policji dokonywane były w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a powód korzystał z przysługujących mu w tym postępowaniu uprawnień. Sąd Rejonowy w Węgrowie zarządzeniem z 25 czerwca 2008r. w sprawie oznaczonej sygnaturą II W 232/08 (następnie II W 71/08) zarządził skierowanie postępowania o wykroczenie do rozpoznania na rozprawie. Z doświadczenia życiowego wiadomo zaś, że w przypadku zarzutów nękania telefonami sytuacja jest trudna do oceny dla organu prowadzącego postępowanie, jak i dla Sądu. W rozpatrywanej sprawie prowadzący postępowanie oparli się nie tylko na zeznaniach pokrzywdzonej, ale również na dowodach z zeznań postronnych świadków. Nieuprawnione są w związku z tym twierdzenia powoda, że nie było podstaw, dla których wszczęto i przeprowadzono postępowanie wyjaśniające zakończone następnie skierowaniem wniosku o ukaranie przeciwko powodowi. Ponadto przedstawienie osobie podejrzanej zarzutów, a następnie skierowanie wniosku o ukaranie do Sądu jest przejawem autonomicznej decyzji organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze i związanego z tym uzasadnionego podejrzenia popełnienia wykroczenia na moment podejmowania tej decyzji. Ostatecznie jednak to Sąd w wyroku stwierdza, czy obwiniony rzeczywiście popełnił zarzucone mu wykroczenie. Powód był stroną toczącego się postępowania i mógł korzystać z przysługujących mu praw. Nie wykazał on natomiast niezgodnego z prawem działania lub zaniechania pozwanego. Nie wykazał również szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy działaniami pozwanego a ewentualną szkodą. Nie sposób przyjąć, aby działania lub też zaniechania Skarbu Państwa – Komendy Powiatowej Policji w W., z których powód wywodzi hiptetyczną krzywdę i szkodę, miały charakter bezprawny ani też, że w sprawie w ogóle doszło do zdarzeń w postaci zachowania funkcjonariuszy publicznych skutkujących naruszeniem konkretnych dóbr osobistych powoda. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd w pierwszej kolejności ustala, czy doszło do naruszenia określonego dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi w tym względzie ustala, czy działanie pozwanego było bezprawne. Przy czym w przypadku roszczenia związanego z naruszeniem dóbr osobistych trzeba mieć na uwadze kryterium obiektywne, które odwołuje się do przyjętych powszechnie w społeczeństwie ocen i reakcji, a które jest niezbędne - zgodnie z orzecznictwem oraz wypracowanym w tej kwestii stanowiskiem doktryny - do pełnej i prawidłowej oceny naruszenia dobra osobistego. Powód przedstawia natomiast jedynie
--- STRONA 3 ---
subiektywnie opis niektórych elementów przebiegu postępowania w sprawie o wykroczenie. Okoliczność ta nie może wpływać na obiektywną ocenę stanu faktycznego i prawnego związanego z jego roszczeniem. Reasumując pozwany wskazał, że Policja w ramach swoich uprawnień i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy była uprawniona i zobowiązana skierować wniosek o ukaranie, a powód nie wykazał po jej stronie żadnego działania bezprawnego. Zakwestionował jedynie merytoryczną decyzję pozwanego o skierowaniu przeciwko niemu wniosku o ukaranie. Sąd, oceniając odmiennie zabrany matariał dowodowy, był w ramach swojej niezawisłości uprawniony do innej oceny, niż Policja na etapie kierowania sprawy do Sądu. Z orzecznictwa sądowego wynika, że celem przepisów o ochronie dóbr osobistych jest obrona osoby fizycznej przed działaniami bezprawnymi. Prowadzenie postępowania publicznoprawnego, w tym karnego nie może być zakwalifikowane jako działanie bezprawne tylko dlatego, że organ prowadzący postepowanie niewłaściwie zinterpretował prawo matraialne i wydał błędną decyzję. Ochrona prawna przysługuje stronie tego postępowania w ramach określonych procedur (odpowiedź na pozew k.84-87 oraz protokół rozprawy z 28 października 2011r. k.91v). Sąd ustalił, co następuje: W dniu 25 czerwca 2008r. do Sądu Rejonowego w Węgrowie wpłynął wniosek Komendy Powiatowej Policji w W. o ukaranie powoda K. J. za to, że w okresie od lutego 2008r. do marca 2008r. złośliwie niepokoił W. S. w ten sposób, że wielokrotnie dzwonił bez powodu na jej telefon domowy ,tj. za wykroczenie z art.107 kodeksu wykroczeń. Zarządzeniem Przewodniczącego IV Wydziału Grodzkiego (następnie II Wydziału Karnego) z 25 czerwca 2008r. zostało wszczęte przeciwko powodowi postępowanie o wykroczenie objęte powyższym wnioskiem, a sprawa skierowana została do rozpoznania na rozprawie (wniosek o ukaranie powoda z 15 czerwca 2008r. z datą wpływu do Sądu w dniu 25 czerwca 2008r. oraz zarządzenie Przewdniczącego II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Węgrowie – akta II W 71/08 wymienionego Sądu). Wniosek o ukaranie powoda za wykroczenie był wynikiem czynności wyjaśniających i dowodowych przeprowadzonych przez Komendę Powiatową Policji w W. na skutek zawiadomienia o wykroczeniu dokonanego przez Z. S. (2). Wymieniona poinformowała funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w W., że od 7 do 9 lutego 2008r. na telefon stacjonarny jej matki W. S. w różnych porach dnia dzwoni nieznana osoba. Telefony te wykonywane z telefonu o numerze (...)przyczyniły się do pogorszenia stanu zdrowia jej matki i dlatego żąda ustalenia i ukarania osoby dzwoniącej (protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o wykroczeniu z 20 lutego 2008r. k.3 akt II W 71/08 SR w Węgrowie). W ramach powyższych czynności Komenda Powiatowa Policji w W. przesłuchała zgłaszającą zawiadomienie Z. S. (1) oraz pokrzywdzoną W. S. w charakterze świadków, ustalając że 78-letnia W. S. zamieszkująca w W. przy ul. (...), w miesiącu lutym 2008r., a także – jak się okazało w toku czynności - również w marcu 2008r. otrzymywała na telefon stacjonarny o numerze (...)głuche telefony oraz wiadomości na pocztę głosową o treści obraźliwej w stosunku do niej oraz jej syna - księdza M. S.. Z zeznań Z. S. (1) wynikało, iż głuche telefony i podobne wiadomości teskstowe ze wskazanego wyżej numeru telefonu otrzymywał również M. S. (protokoły przesłuchania świadków Z. S. (1) i W. S. k.5-5v i 79-79v akt II W 71/08 SR w Węgrowie). W toku czynności Z. S. (1) zgosiła, iż głuche telefony i wiadomości na pocztę głosową w telefonie jej matki dokonywane są również z następujących numerów telefonu: (...)(notatka urzędowa z 26 marca 2008r. k.12 akt II W 71/08 SR w Węgrowie). W drodze kolejnych czynności Komendy Powiatowej Policji w W. ustalono, iż numer telefonu (...)podany w zawiadomieniu o wykroczeniu współpracował z numerami (...) i (...), z którymi współpracowały również telefony o numerach (...)i(...)– oba zarejestrowane na W. J. (2) ówczesną żonę powoda. Z tymi samymi numerami (...) współpracowały również kolejne cztery numery telefonów podane przez Z. S. (2) jako te, z których dzwoniono na telefon W. S.. Uzyskane wykazy połączeń przychodzących i wychodzących z numerów telefonów: (...)wykazały, iż z numerów tych realizowano połączenia z telefonem stacjonarnym pokrzywdzonej W. S. o numerze (...)(notatka urzędowa z 5 marca 2008r. k.16, wykaz połączeń numeru (...)k.28-34 oraz informacja o numerach (...) dla tego
--- STRONA 4 ---
numeru k.37, wykaz połączeń numeru (...) k.41-45 oraz informacja o numerach (...) dla tego numeru k.65, wykaz połączeń numeru (...)k.46-46 oraz informacja o numerach (...) dla tego numeru k.66, wykaz połączeń numeru (...) k.48-51 oraz informacja o numerach (...) dla tego numeru k.67, wykaz połączeń numeru (...)k.52-64 oraz informacja o numerach (...) dla tego numeru k.68 akt II W 71/08 SR w Węgrowie). Przesłuchana, w następstwie powyższych ustaleń, w charakterze świadka W. J. (2) przyznała, iż jest właścicielką telefonów o numerach(...)i (...)(współpracującymi z numerami (...) tożsamymi dla w/w numerów, z których telefonowano do W. S.). Wskazała, iż nigdy nie wysyłała wiadomości na telefon stacjonarny W. S. o numerze (...)ani nie dzwoniła na ten numer. Osobiście nie zna pokrzywdzonej, wie jedynie, że jest ona matką księdza M. S. będącego proboszczem parafii w miejscu jej zamieszkania ,tj. wsi R.. Wskazała również, iż od 2007r. prowadzi obliczenia ZUS oraz pomaga księdzu M. S. w przygotowywaniu dokumentów związanych z dotacjami na Kościół. Podała, że nigdy nie była w posiadaniu telefonu o numerze (...)i nie wie do kogo on należy, natomiast wskazane wcześniej telefony zostawiała czasami w domu lub były w jej torebce. Do telefonów tych nie miały dostępu osoby obce. Natomiast dostęp do nich miał zamieszkujący wspólnie z nią mąż K. J. oraz 13-letni syn B. J. (protokół przesłuchania świadka W. |J. k.83-83v akt II W 71/08 SR w Węgrowie). Po przesłuchaniu W. J. (2), Komenda Powiatowa Policji w W. zdecydowała o wezwaniu powoda K. J. celem przesłuchania w charaketrze podejrzanego o dokonanie wykroczenia polegającego na złośliwym niepokojeniu W. S. w okresie od lutego 2008r. do marca 2008r., w ten sposób, że wielokrotnie dzwonił bez powodu na jej telefon domowy. K. J. pouczony o możliwosci obwinienia o popełnienie wskazanego wykroczenia nie przyznał się do zarzutu jego popełnienia. Wyjaśnił, iż o niepokojeniu telefonami księdza M. S. dowiedział się w styczniu 2008r. od żony W. J. (2), która przekazała mu, iż również ona otrzymuje złośliwe sms-y z groźbami i sugestiami o zaprzestaniu pomocy księdzu. Podał, iż od lutego 2008r. sam zaczął odbierać głuche telefony na swój numer domowy, o czym zawiadomił Prokuraturę w P., jednakże postępowanie nie doprowadziło do wykrycia sprawcy. Wskazał, iż o otrzymywaniu przez W. S. głuchych telefonów i obraźliwych sms dowiedział się od jej syna księdza M. S. w marcu 2011r. i poradził mu wówczas zgłoszenie sprawy do prokuratury. Dalej nie interesował się tą sprawą. O tym, że jest podejrzany o popełnienie wskazanego wykroczenia dowiedział się z wezwania na przesłuchanie, które otrzymał w dniu 5 czerwca 2008r. Dodał, że od 25 kwietnia 2008r. jest w konflikcie ze swoją żoną W. J. (2) i praktycznie z nią nie rozmawia. Nigdy nie dzwonił na telefon stacjonarny W. S. oraz nie miał dostępu do telefonów swojej żony i nie korzystał z nich. Zaproponował, iż złożone zeznania jest w stanie potwierdzić na wykrywaczu kłamstw. Wezwanie na przesłuchanie w KPP w W. powód otrzymał za pośrednictwem funkcjonariuszy Posterunku Policji w S.. O przesłaniu do Sądu Rejonowego w Węgrowie wniosku o ukaranie powoda za wykroczenie z art.107 kw Komenda Powiatowa Policji w W. poinformowała listownie pokrzywdzoną W. S. (informacja z Posterunku Policji w S. i protokół przesłuchania powoda jako osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia - karta następująca po karcie 89 i k.90-91, zawiadomienie o przesłaniu wniosku o ukaranie z 25 czerwca 2008r. skierowane do W. S. k.92 akt II W 71/08 SR w Węgrowie). Przed Sądem Rejonowym w Węgrowie odbyło się 7 rozpraw, z których trzy – w dniu 13 sierpnia 2008r., 13 listopada 2008r. i 22 grudnia 2008r. podlegały odroczeniu z przyczyn formalnych ,tj. uprawiedliwionego niestawiennictwa świadków. Na pozostałych rozprawach Sąd wysłuchał wyjaśnień powoda jako obwinionego oraz przeprowadził dowód z zeznań świadka w osobie Z. S. (1) wskazanej we wniosku o ukaranie. Świadek W. J. jako była żona powoda skorzystała z prawa odmowy złożenia zeznań. Ponadto na wniosek powoda jako obwinionego Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadka M. S., z wykazu połączeń przychodzących i wychodzących z telefonu komórkowego oraz stacjonarnego powoda w miesiącach luty i marzec 2008r., a także z dokumentów zawartych w aktach sprawy Ko 17/08 Prokuratury Rejonowej w P.. Po przeprowadzeniu powyższych dowodów wyrokiem z 26 października 2009r. Sąd Rejonowy w Węgrowie unniewinił powoda od dokonania zarzucanego mu czynu. Wyrok uprawomocnił się bez zaskarżenia (protokoły rozpraw w dniu: 13 sierpnia 2008r. k.106, 6 października 2008r. k.110-112, 13 listopada 2011r. k.119, 22 grudnia 2011r. k.125, 11 maja 2009r. k.144-145, 19 czerwca 2009r. k.149-150 i 26 października 2011r. k.183, pismo powoda jako obwinionego zawierające wnioski dowodowe z 28 lipca 2008r. k.97-98, zarządzenie z 17 lipca 2009r. w przedmiocie zażądania wykazu połączeń telefonicznych i akt sprawy Ko 17/08 Prokuratury Rejonowej w P. k.151, wykaz połączeń telefonicznych dot. numeru komórkowego powoda z wykazem abonentów występujących w
--- STRONA 5 ---
wykazie k.171-174, postanowienie Sądu o dopuszczeniu dowodu z powyższego wykazu połączeń, wykazu połączeń z telefonu stacjonarnego powoda złożonego w tajnej kancelarii Sądu oraz z dokumentacji zawartej w aktach Ko 17/08 Prokuratury Rejonowej w P.– protokół rozprawy z 26 października 2009r. k.183v, a także wyrok uniewinniający powoda z 26 października 2009r. k.184 akt II W 71/08 SR w Węgrowie). W chwili przedstawienia powodowi zarzutu popełnienia wykroczenia z art.107 kw i w toku dalszego postępowania, powód był pracownikiem Gminnego Ośrodka (...)w M. na stanowiska pracownika socjalnego. Uprzednio pracował w Domu (...)w K.. W ramach obowiązków zawodowych powód współpracował z sądem i policją. W przeszłości pełnił obowiązki kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Powód zamieszkuje w miejscowości R. na terenie Gminy M., oddalonej od siedziby gminy o 9 km. W związku z wszczęciem postępowania o wykroczenie, powód czuł się w obowiązku powiadomienia kierownika Ośrodka, w którym jest zatrudniony oraz Wójta Gminy M. o sprawie i konieczności wyjazdów do Sądu. W tym czasie w Ośrodku (...)w M. zatrudniona była również ówczesna żona powoda W. J. (2). W odczuciu powoda, żona W. J. (2), z którą od kwietnia 2008r. pozostawał w konflikcie, przedstawiała jego osobę w niekorzystnym świetle rozpowiadając przed swoimi współpracownikami, że to nie ona, ale powód jest obwiniony i winny. W listopadzie 2008r. zapadał wyrok rozwiązujący małżeństwo powoda i W. J. (2) przez rozwód (zeznania powoda k.92-94 akt sprawy). O uniewinnieniu powoda od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, pokrzywdzona W. S. oraz Z. S. (1) i M. S. dowiedzieli się w toku niniejszej sprawy – na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym w Węgrowie, podczas przesłuchania w charakterze świadków (zeznania świadków Z. S. (1), M. S. i W. S. k.65-65v akt niniejszej sprawy). Sąd zważył, co następuje: Roszczenia powoda K. J. okazały się nieuzasadnione i jako takie podlegały oddaleniu. Powód domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Komendanta Powiatowego Policji w W. zadośćuczynienia za skierowanie przeciwko niemu bezpodstawnego wniosku o ukaranie za wykroczenie z art.107 kw, kóre - jak podał - naruszyło jego dobro osobiste w postaci dobrego imienia, przeproszenia za wystąpienie ze wskazanym wnioskiem, a także odszkodowania z tytułu kosztów poniesionych w okresie trwania postępowania o wykroczenie na dojazdy do Komendy Policji i siedziby Sądu Rejonowego w Węgrowie. Zgodnie z art.417§1 kc za szkodę wyrzadzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W myśl zacytowanego uregulowania władze publiczne, w tym Skarb Państwa ponoszą odpowiedzialność za swoje działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, jeżeli są one niezgodne z prawem, przy czym w doktrynie utrwalony jest pogląd, iż „niezgodność z prawem” określana również bezprawnością dotyczy niezgodności z normami prawa skodyfikowanymi w źródłach prawa. Dla powstania odpowiedzialności władzy publicznej obok zdarzenia sprawczego konieczne jest ponadto wykazanie dalszych przesłanek tej odpowiedzialności, tj. szkody i związku przyczynowego między zachowaniem władzy a szkodą, która to szkoda przybrać może postać szkody w mieniu (majątkowej), jak i na osobie (majątkowej i niemajątkowej). Odnosząc okoliczności niniejszej sprawy do powyższego uregulowania stwierdzić należy, że powód nie wykazał aby działanie władzy publicznej – tu Komendy Powiatowej Policji w W. polegające na skierowaniu do Sądu Rejonowego w W. wniosku o ukarnie powoda za wykroczenie z art.107 kw było działaniem bezprawnym. Z dokonanych powyżej ustaleń faktycznych wynika, że sprawa o wykroczenie zainicjowana powyższym wnioskiem zakończyła się wydaniem wyroku uniewinniającego powoda od dokonania zarzucanego mu czynu. Okoliczność ta nie przesądza jednak o tym, iż skierowanie wniosku o ukaranie było działaniem bezprawnym ,tj. niezgodnym z normami prawa. Jak słusznie podniósł pozwany jednym z ustawowych zadań Policji jest wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Przepis art.17§1 ustawy z 24 sierpnia 2001r. kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008r., Nr 133, poz.848 ze zm.) stanowi, iż oskarżycielem publicznym we wszystkich sprawach o wykroczenia
--- STRONA 6 ---
jest Policja, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl zaś art.54§1 i 4 wskazanej ustawy, w celu ustalenia, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie oraz zebrania danych niezbędnych do sporządzenia wniosku o ukaranie, Policja przeprowadza czynności wyjaśniające, a jeżeli okoliczności czynu budzą wątpliwości może przeprowadzić odpowiednie dowody. Działając w oparciu o powyższe uregulowania Komenda Powiatowa Policji w W., po otrzymaniu zawiadomienia o popełnieniu wykroczenia przeciwko W. S., przeprowadziła czynności wyjaśniające oraz dowody z zeznań świadków w osobach pokrzywdzonej, Z. S. (1) i W. J. (1), jak również z wykazu połączeń telefoniczych potwierdzajacych fakt wielokrotnego telefonowania na telefon stacjonarny W. S.. Następnie na podstawie zgromadzonych dowodów sporządziła wniosek o ukaranie, wskazując iż podejrzanym o dokonanie wykroczenia jest powód. Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Węgrowie pokazał, iż Policja niesłusznie skierowała podejrzenie na powoda. Podkreślić jednak należy, że zgodnie z art.7 kpk znajdującym z mocy art.8 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia odpowiednie zastosowanie również do tych ostatnich postępowań, organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, która powinna opierać się o reguły poprawnego myślenia i wskazania doświadczenia życiowego. Analiza materiału dowodowego przedstawionego przez Komendę Powiatową Policji w W. wraz z wnioskiem o ukaranie Sądowi Rejonowemu w Węgrowie pokazuje, iż kierując na powoda podejrzenie popełnienia wykroczenia pozwany uwzględnił zeznania pokrzywdzonej oraz żony powoda W. J. (2) wskazującej, iż pozostaje w dobrych kontaktach z synem pokrzywdzonej, a dostęp do jej telefonów współpracujących z numerami (...) tożsamymi dla numerów telefonów, z których dzwoniono do pokrzywdzonej, miał oprócz niej, jej małoletni syn oraz mąż – powód w sprawie. W ocenie Sądu Okręgowego przyjęty przez Komendę Powiatową Policji w W. tok rozumowania i oceny dowodów nie wykroczył poza ramy zakreślone zasadą swobodnej oceny dowodów. Sąd Rejonowy w Węgrowie wydając wyrok uniewinniający powoda dokonał odmiennej oceny zebranych dowodów, ale podkreślić należy, że Sąd ten dysponował również dowodami, którymi nie dysponował pozwany na etapie kierowania wniosku o ukaranie. Te inne dowody to zeznania świadka M. S. wskazującego, iż w domu powoda i w jego obecności odbierał obraźliwe wiadomości tekstowe (zeznania świadka k.149 akt II W 71/08 SR w Węgrowie) oraz wykazy połączeń dotyczące telefonu komórkowego i domowego powoda, a także dokumenty zgromadzone przez Prokuraturę Rejonową w Parczewie, potwierdzające, iż w okresie objętym wnioskiem o ukaranie powód sam był ofiarą nękania telefonami. Wszystkie te dowody zostały przeprowadzone na wniosek powoda już po przekazaniu sprawy do Sądu (vide: wnioski dowodowe powoda zgłoszone w dniu 28 lipca 2008r. k.97 akt II W 71/08 SR w Węgrowie), choć możliwość ich zgłoszenia istniała jeszcze na etapie czynności dowodowych prowadzonych przez pozwanego, o czym powód był pouczony (vide: oświadczenie powoda z 9 czerwca 2008r. k.88 akt II W 71/08 SR w Węgrowie). Reasumując stwierdzić należy, iż działanie pozwanego polegające na skierowaniu do sądu wniosku o ukaranie nie nosi znamion bezprawności. Wynikało ono z ustawowych zadań Policji i znajdowało podstawy w swobodnie ocenionym materiale dowodowym. Brak bezprawności po stronie pozwanego powoduje, iż nie zachodzi przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Niezależnie od tego stwierdzić należy, iz powód nie wykazał, aby na skutek jakiegokolwiek zachowania pozwanego doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci dobrego imienia, na co wskazywał w toku przesłuchania (vide: zeznania powoda k.93 akt sprawy) i co stanowiło podstawę jego żądania o zasądzenie zadośćuczynienia i nakazanie przeprosin – art.24§1 kc i art.448 kc. Skutku takiego nie wywarło skierowanie do Sądu Rejonowego w Węgrowie wniosku o ukaranie powoda. Komenda Powiatowa Policji w W. składając w Sądzie powyższy wniosek realizowała swoje ustawowe zadanie, nie rozpowszechniała przy tym treści tego wniosku, ani faktu jego złożenia. Z zeznań powoda wynika, iż okoliczność, że został obwiniony w sprawie o wykroczenie była znana na terenie, gdzie mieszka oraz wśród jego przełożonych i innych pracowników Gminnego Ośrodka (...)w M.. Jednocześnie jako źródło rozpowszechniania informacji o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu wskazywał nie pozwanego, ale swoją ówczesną żonę W. J. (2), która w rozmowach z pracownikami miała twierdzić, że to nie ona, ale powód jest obwiniony i winny (zeznania powoda k.92v i 93 akt sprawy). Powód zeznał ponadto, iż to on czuł się w obowiązku wyjaśnienia przełożonym okoliczności całej sprawy. Sam pracodawca nie wymagał tego od niego, jak również nie odczuł on ze strony pracodawcy braku zaufania, a przeciwnie - raczej wsparcie (zeznania powoda k.92 i 93v). Przesłanki bezprawności nie wypełnia również działanie pozwanego polegające na wystąpieniu do Postrunku
--- STRONA 7 ---
Policji w S. o doręczenie powodowi wezwania na przesłuchanie w Komendzie Powiatowej Policji w W., jak również dokonane w trybie art.26§1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia zawiadomienie pokrzywdzonej W. S. o zakończeniu czynności dowodowych i skierowaniu do Sądu wniosku o ukaranie. Wobec braku bezprawnego działania po stronie pozwanego na uwzględnienie nie zasługiwało również żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz odszkodowania z tytułu kosztów poniesionych na dojazdy na Komendę Powiatową Policji, a następnie do Sądu Rejonowego w Węgrowie. Niezależnie od tego zauważyć należy, że wniosek o zwrot kosztów postępowania w sprawie o wykroczenie powód winien był złożyć przed Sądem Rejonowym w Węgrowie, który rozpoznawał sprawę II W 71/08. Zgodnie bowiem z art.118§2 kpw w razie uniewinnienia obwinionego w sprawie, w której wniosek o ukaranie złożył oskarżyciel publiczny, koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. Do kosztów tych zgodnie z art.119 kpw w zw.z art.618§1 pkt 3 kpk należą koszty sprowadzenia i przewozu obwinionego, świadków i biegłych. Z przedstawionych względów na podstawie art.417 kc w zw. z art.24 kc i art.448 kc Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Mając na uwadze okoliczności sprawy i fakt poniesienia przez powoda kosztów związanych z postępowaniem w sprawie o wykroczenie, na podstawie art.102 kpc Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział#I C 974/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2011r. Sąd Okręgowy w Siedlcac#art.107 kodeksu#art.107 kw.#art.107 kw#art.417§1 kc#art.17§1 ustawy#art.7 kpk#art.8 kodeksu#art.24§1 kc#art.448 kc.#art.26§1 kodeksu#art.118§2 kpw#art.119 kpw#art.618§1 pkt 3 kpk#art.417 kc#art.24 kc#art.448 kc#art.102 kpc