Postanowienie I C 972/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2012 r. Sqd Okrc

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 972/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2012 r. Sqd Okrc;gowy w Toruniu, Wydziai I Cywilny w skfadzie : Przewodniczqcyz SSO Zofia Mqdraszewska Lawnicy: Protokolantz st. sekr. sqd. Monika Falkiewicz po rozpoznaniu w dniu: 17 kwietnia 2012 r. w Toruniu przy udziale : sprawy z powédztwa: S.B. J przeciwko: Ska rbowi Pa fistwa  Aresztowi §ledczemu w T. 0 ochrong débr osobistych i zadoééuczynienie 1. oddala powédztwo ; 2. nakazuje wypiacié ze Skarbu Pafistwa  kasy Sqdu Okrqgowego W Toruniu na rzecz Kancelarii Radcy Prawnegcp A. M. kwoteg 3484,89 (trzy tysiqce czterysta osiemdziesiqt cztery 89/100) z’r0tych wraz z VAT tytuie m kosztéw nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzgdu; --- STRONA 2 --- 3. kosztami sqdowymi obciqiyé Skarb pafistwa Uzasadnienie Pozwem z 29 maja 2009 r. S. B. wniosT 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa  A. §. w T. kwoty 50.000 zi tytufem odszkodowania za niezapewnienia powodowi warunkéw bytowych jakie nakazuje prawo dla osoby izolowanej. W uzasadnieniu pisma podai, 2e pozew jest uzasadniony zh/mi _ warunkami odbywania tymczasowego aresztowania. Wskazai, ii warunki panujqce w Areszcie filedczym sq upokarzajqce 2 uwagi na przepeinienie cel, w ktorych przebywah niehigieniczne pomieszczenie (toaleta mieszczqca sis; w pobliiu miejsca do spania ispoiywania posiikéw). Podnosii takie, ii brakjest odpowiedniej Wentylacji, dostqpu éwieiego powietrza, oéwietlenia, a takie zajgC sportowych i kontaktu 2 wychowawcq. Wprowadzono takie odpowiedzialnoéé zbiorowq oraz ponoszenie odpowiedzialnoéci i konsekwehcji za inne osoby osadzone w pozwanym Areszcie. Doszio przez to do wyrzqdzenia powodowi szkody niematerialnej przez niezgodne 2 prawem dziafania wiadzy publicznej. Dodai, ii prawo zostaio z%amane poprzez nie utrzymanie . gwarantowanych 3 m kw. powierzchni na jednego wieginia. Wskazywai na naruszenia art. 110 par. 2 kkw w trakcie osadzenia W Areszcie éledczym. Dziaiania pozwanego godziiy w zdrowie fizyczne i psychiczne powoda poprzez nieludzkie i niehumanitarne traktowanie. Pozwany Skarb Pafistwa  Areszt filedczy w T. W odpowiedzi na pozew wnios+ o oddalenie powodztwa oraz o zasqdzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztow procesu z uwzglqdnieniem kosztéw zastqpstwa prawnego wediug norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma wyjaénii, ii powod dwukrotnie osadzony by’r w Areszcie §ledczym w T. E miaioto miejsce w okresie od 28 sierpriia 2008 r. do 21 stycznia 2009 r. oraz od dnia 7 kwietnia 2009 do 18 sierpnia 2009 roku. Zaprzeczyi jednak, by powod w tyin okresie doznai krzywdy bqdjuszczerbku na zdrowiu. Pozwa ny wskazai, ii w czasie pobytu w Areszcie §ledczym w T. u --- STRONA 3 --- pozwanego wystqpowato zjawisko przeludnienia I czasé osadzonych nie miato zapewnionych 3 m kw. wynikajacych z art. 110 par. 2 kkw. , jednakie w gronie tych osadzonych nie by1‘o powoda. Dalej wyjasniai, ii z uwagi na zwiqkszajaca siq ilosé osadzonych, podjgte zostaty przez pozwanego decyzje o umieszczeniu osadzonych na czas okreélony w warunkach , W ktérych powierzchnia cel na jedna osobq wynosi mniej nii 3 m kw.. 0 powyiszym powiadomiono wtasciwego terytorialnie Sadziego Penitencjarnego w mysl art. 248 par. 1 kkw. W tym tei zakresie postepowanie pozwanego byfo zgodne z Rozporzadzeniem . Ministra Sprawiedliwosci z 19 kwietnia 2006 r. Administracja pozwanego podejmowafa wszelkie dziatania zmierzajqce do zminimalizowania dyskomfortu osadzonym poprzez np. okresowa adaptacjq éwietlic na cele mieszkalne. Pozwany jednak zaprzeczyf, aby powod znalazi sie w gronie tych osadzonych. ktore przebywaty w przeludnionej celi i zgodnie z reguta dowodowa wyraiona w art.6 kc na powodzie spoczywa obowiqzek udowodnienia, ie przebywat w przeludnionych celach. Wyjaénit, ii przeludnienie w areszcie wywotane byto czynnikami obiektywnymi, a nie zta  zawiniona organizacja pozwanego, a co za tym idzie iadanie odszkodowania czy tei zadoséuczynienia zwiazanego z tym przeiudnieniem stanowi naduiycie prawa w éwietle art. 5 kc. Dalej pozwany wyjasnit, ie do cel mieszkalnych zapewnionyjest doptyw éwiafla zarowno dziennego, jak i sztucznego. Przyznaf, 2e w oknach cel zamontowane sa blindy, jednak zamontowanie tych przesfon w oknach jest zgodne 2 przepisami prawa  par. 77 pkt 1 ppkt g rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z 31 paidziernika 2003 r. w sprawie sposobu ochrony jednostek organizacyjnych Siuiby Wiqziennej, a nadto konieczne w celu zapobieienia zagroienia dla bezpieczefistwa i porzadkvu w jednostce. Pozwany dodai, ii wentylacja i oswietienie w Areszcie jest prawidiowe. Co roku sa wykonywane przegladyi czyszczenie przewodéw kominowych, ktére sq droine. Nadto natqienie oéwietlenia w celach jest zgodne z Polska Norma. Osadzeni mieli zapewnione u pozwanego godziwe warunki bytowe. Cele wyposaione byty w odpowiedni sprzqt kwaterunkowy za pewniajacy kaidemu z osadzonych téiko do spania, miejsce przy stole do spoiywania posiikow, szafka i taboret. Od administracji aresztu otrzvmywali naczynia do spoiywania posiikéw oraz érodki higieny osobistej i érodki do utrzymania czystoéci w celach. W kaidej celi znajdowat sis; 1<acik_sanitarny oddzielony od czgsci mieszkalnej ceii. Raz w tygodniu osadzeni _ korzystali z ciepiej kapieli. Prowadzone kontrole Pafistwowego Powiatowego --- STRONA 4 --- lnspektora Sanitarnego nie wykazaiy zastrzeieri co do stanu sanitarnego jednostki. Osadzeni mieli tei zapewniony dostqpdo zajgé kulturalno — oéwiatowych: funkcjonowai radiowezei i biblioteka, redagowana byia gazeta “ (...)", mieii I dostqp do prasy i telewizji oraz zagwarantowany byi dostap do posiug reiigijnych oraz bezpiatny dostqp do siuiby zdrowia. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2009 roku Sad Okragowy w Toruniu , uznai sis; rzeczowo niewiaéciwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy i przekazai ja Sadowi Rejonowemu w Toruniu wediug wiasciwosci. Na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 roku powod sprecyzowai swoje iadanie w ten sposob, ie domaga sie; zadoééuczynienia w kwocie 50.000 ziotych zamiast odszkodowania. W pismie procesowym z dnia 8 iutego 2010 roku peinomocnik powoda sprecyzowaia iadanie pozwu i wnosiia o zasadzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 50.000 ziotych tytuiem zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistych w postaoi godnosci i prawa do intymnosci wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapiaty, nakazanie pozwanemu, aby zaprzestai naruszania dobr osobistych powoda i umieécii go w celi o wymiarach przekraczajacych 3 m kw. na osobq oraz 0 zasadzenie na rzecz peinomocnika kwoty 2.400 ziotych + VAT tytuiem kosztow pomocy prawnej udzielonej z urzegdu. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2010 roku Sad Rejonowy w Toruniu uznai siq niewiaéciwym do rozpoznania tej sprawy i przekazai ja Sadowi Okrggowemu w Toruniu . Do zamkniecia rozprawy peinomocnicy stron podtrzymali swoje Zadania zgioszone w pismach procesowych . Sad ustalii, co hastqpujez W okresie od 28 sierpnia 2008 r. do 21 stycznia 2009 r.( niecaie 5 miesiqcy) oraz od dnia 7 kwietnia ‘2009 do 7 maja 2009 r." (1 miesiac) i od 28  iipca 2009 do 18 sierpnia 2009 roku (niecaiy miesiac) powod S. B. przebywai w --- STRONA 5 --- Areszcie 8\edczym w T. jako tymczasowo aresztowany. W okresie tym bx/i osadzony w 5 roinych ceiach  ceii nr 105, 309, 211, 311 i.7 . W pozwanym Areszcie cele mieszkalne sa przewainie 5cio osobowe 0 powierzchni od 15,2 15,4 m kw. oraz dwuosobowe o powierzchni okoio 7,5 rn kw. Sa tei dwie cele trzyosobowe i dwie cele szeécioosobowe oraz jedna cela czteroosobowa. W czasie pobytu powoda w Areszcie fiiedczym W T. wystapowaio zjawisko przeludnienia. W okresie przeludnienia do celi 5  cio osobowej dostawiano dodatkowe ioiko. Zdarzaio sic3 2e takie do celi dwu osobowej dostawiono jedno ioiko. W chwilach powstania przeludnienia na cele mieszkaine przeznaczano takie swietlice w oddziaiach mieszkalnych. O wstawianiu dodatkowych ioiek do cel mieszkalnych i przekroczeniu minimainej powierzchni W celi na jednego osadzonego kaidorazowo informowano wiaéciwego terytorialnie Sqdziego Penitencjarnego. Decyzja nr 20/2009 Dyrektora pozwanego z dnia 9 grudnia 2009 roku postanowiono umiescié powoda w ceii mieszkainej nr 309, na ktorej powierzchnia przypadajaca na osadzonego wynosi poniiej 3 m kw, a mniej nii 2 m kw. na czas od 8 grudnia 2009 do 22 grudnia 2009 roku, ktora nastopnie zostaia uchylona decyzja nr 44/2009 z 10 grudnia 2009 r. z uwagi na ustanie przyczyn, dla ktorych zostaia wydana. (dowod: kserokopia pisma i decyzji Dyrektora pozwanego k.149153 akt, kserokopie informacji wysyianych do Segdziego Penitencjarnego  k. 61  73 zeznania swiadka A. S.  k. 381 383 zeznania L. L. — k. 380  381; zeznania swiadka J. K.  k. 383 zeznania éwiadka P. K.  k. 167168 zeznania powoda  k. 472  473 akt) Cele mieszkalne u pozwanego wyposaione sq w odpowiedni sprzot kwaterunkowy zapewniajacy kaidemu z osadzonych ioiko do spania, miejsce . przy stole do spoiywania posiikow, szafko i taboret. Od administracji aresztu v --- STRONA 6 --- otrzymywali naczynia do spoiywania posiikow oraz érodki higieny osobistej w postaci maszynki do golenia, mydia, pasty do zebow, pa pieru toaletowego i srodki do utrzymania czystosci w celach. W kaidej celi znajduje sie kacik sanitarny oddzielony od czeéci mieszkainej celi murowana przegroda, W ktorym znajduje sie muszla klozetowa. W celi jest umywaika Wraz z ciepia i zimnq woda, a nad nia poika z przeznaczeniem na przybory toaietowe. Ciepia Woda jest W kranie W okresionych godzinach. Raz W tygodniu osadzeni korzystali 2 ciepiej kapieii. < (doWod: kserokopia protokoiu z wizytacji sedziego penitencjarnego k.80  87 akt A zeznania swiadka A. S.  k. 381 383 zeznania .L. L.  k. 380  381; zeznania swiadka J. K.  k. 383 zeznania swiadka P. K.  k. 167168 zeznania swiadka W. A. k.166  167 zeznania swiadka Z. D. k.261; zeznania swiadka T. Z. k.376; zeznania powoda  k. 472  473 akt Wiekszoéé osadzonych u pozwanego byia niezadowoiona z Warunkow bytowych panujacych u pozwanego. (dowod: zeznania swiadka P. K.  k. 167168 zeznaniajswiadka W. A. k.166  167 zeznania swiadka Z. D. k.261; zeznania éwiadka T. Z. k.376; 3 zeznania powoda — k. 472 ~ 473 akt --- STRONA 7 --- Kaidy osadzony codziennie ma spotkanie z wychowawcq. lstnieje takie moiliwosé dwa razy W tygodniu spotkania z Dyrektorem Aresztu oraz kierownikiem dziaiu. Spotkania z Dyrektorem Aresztu jest moiiiwe po Wczesniejszym zgioszeniu pisemnego zainteresowania. (dowod: zeznania éwiadka A. S.  k. 381 383 zeznania L. L.  k. 380  381; zeznania swiadka J. K. — k. 383 W Areszcie fiiedczym w T. znajduje sie swietiica, w ktorej prowadzona jest dziaiainoéé oswiatowo  kulturowa. W przypadku przeiudnienia I adoptowaniu swietiicy na cele mieszkalne, dziaiainosé swietlicy byia zawieszona. Nadal jednak prowadzona jest dziaialnosé oéwiatowo  kulturowa. Zajecia odbywajq sie wowczas bqdz‘ W Sali widzefi, bqdé w Sali konferencyjnej. W salach tych odbywajq sie koncerty oraz spotkania z ciekawymi ludimi. W Areszcie jest takie czynna biblioteka, dziaia radiowezei, sq takie puszczane filmy. W areszcie organizowane sq takie kursy zawodu i kaidy osadzony mote z nich korzystaé. W areszcie jest moiiiwosé korzystania z posiug religijnvch. Raz W tygodniu odprawiana jest msza, a dodatkowo w ciqgu tygodnia istnieje moiiiwosé spotkania indywiduainego z ksiedzem. (dowod: kserokopia protokoiu z wizytacji sedziego penitencjarnego k.80  87 akt zeznania swiadka A. S.  k. 381 383 zeznania L. L. — k. 380  381; zeznania swiadka J. K.  k. 383 zeznania swiadka D. W.  k. 116116v akt) --- STRONA 8 --- W Areszcie 8ledczym W T. osadzeni majq zapewnionq opieke medycznq i stomatologicznq. Znajduje sie takie ambulatorium. Zatrudniony jest lekarz ogolny, lekarz psychiatra i stomatolog, zatrudniona jest takie pielegniarka. Gdy istnieje koniecznosé skorzystania z pomocy specjalisty, pielegniarka umawia osadzonego na wizyte. Lekarz w Areszciejest codziennie, a stomatolog raz W tygodniu. W nagiych przypadkach wzywanyjest do osadzonego lekarz z Pogotowia Ratunkowego. Osadzeni majq takie rnoiliwosé skorzystania z pomocy psychoioga. (dowodz zeznania swiadka A. S.  k. 381 383 zeznania L. L. — k. 380  381; zeznania swiadka J. .K k. 383 W czasie pobytu powoda W Areszcie filedczym W T. nie zgiaszai skarg, . czy prosb poza dorainymi uwagami, ie W ceii jest za ciepio lub za zimno, nieodpowiedni byi obiad itp. Nigdy nie zgiaszai przeioionym skarg na sWoj stan zdrowia, stanow lekowych , przygnebienia i osamotnienia. (dowod: zeznania swiadka A. S.  k. 381 383 zeznania L. L.  k. 380 — 381; zeznania swiadka J. K.  k. 383 Osadzeni W Areszcie filedczym codziennie mieii zapewnionq 1 godzine spaceru na swieiym powietrzu. Dodatkowo Dyrektor Aresztu podjqi decyzje, 2e W okresie letnim spacery osadzonych sq przediuiane o poi godziny. Na prosbe osadzonego za zgodq Dyrektora spacery mogiy byé przediuiane takie w innym okresie nii Ietni. Z uwagi na stan zdrowia osadzony moie dodatkowo otrzymaé jednq godzine spaceru. Powod nie. skiadai na rece Wychowawcy, czy dyrektora Aresztu filedczego prosb o dodatkowy czasna spacery. " --- STRONA 9 --- (dowod: zeznania swiadka A. . S  k. 381 383 zeznania L. L.  k. 380  381; zeznania swiadka J. .K k. 383) Co roku W Areszcie filedczym W T. odpowiednie osoby o odpowiednich kwalifikacjach dokonywaiy przeglqdu i czyszczenia przewodéw kominowych. Takie przeglqdy miaiy miejsce W dniu 14 listopada 2008 r. i 22 kwietnia 2009 r. W dniu 29 grudnia 2008 roku i 21 grudnia 2009 roku u pozwanego przeprowadzona byta kontrola przez pracownikow Parfistwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego W T. W zakresie stanu sanitarno  higienicznego i bezpieczefistwa epidemiologicznego obiektu, ktora nie wykazaia iadnych nieprawidiowosci. Nateienie oswietlenia W celach osadzonych Wynosi ponad 100 iuksow i odpowiada oswietieniu izb ioinierskich. W Areszcie Sledczym zamontowano przesiony okienne zgodnie z wymogami Rozporzqdzenia Ministra Sprawiediiwosci z dnia 31 paidziernika 2003 r. W sprawiesposobow ochronyjednostek organizacyjnych Siuibv Wieziennej. Zainstaiowanie przesion W niczym nie przeszkadzaio, by okna W ceiach byiy otwierane. (dowod: kserokopia protokotu kontroii z 29 grudnia 2008 r. k..74  76 i z 21 grudnia 2009 k.154 ~156 akt; _ kserokopjija protokoiow sprawczo  opiniodawczych  k. 77  78 akt kserokopia protokoiu 2 Wizytacji sedziego penitencjarnego k.80  87 akt zeznania swiadka A. S.  k. 381 383 zeznania L. L.  k. 380  381; . zeznania swiadka J. K. k. 383) ' --- STRONA 10 --- W czasie pobytu W Areszcie filedczym W T. powod nie skiadai iadnych skarg co do warunkow panujqcych W Areszcie. Miai jednak postawe roszczeniowq. (doWod: kserokopia skorowidzow skarg za Iata 2008i 2009 osadzonych, ktorych nazwiska zaczynajq sie na litere "B" k. 94  97 akt oraz za rok 2010  k.159 160 akt; _ zeznania swiadka A. S.  k. 381 383 zeznania L. L.  k. 380  381; zeznania swiadka J. K. k. 383.) Sqd zwaiyi, co nastepuje: Powyiszy stan faktyczny Sqd ustalii W oparciu o dowody z dokumentow zgromadzonych W tej sprawie, zeznanie §WiadkoW, zeznania powoda . Za Wiarygodne Sqd uznai zeznania swiadkow A. S., L. L., J. K. , P. K. aibowiem byiyjasne, szczegoiowe, spojne a nadto znajdujq potwierdzenie W tym co Wynika 2 dowodow z dokumentow. fiwiadkowie W Wyczerpujqcy sposob opisaii Warunki jakie panujq w Areszcie Sledczym W T. i W jakich Warunkach przebywai Wowczas powod. Takie zeznaniom powoda, W czesci W ktorej znajdujq potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, Sqd dat Wiare. Sqd uznai za wiarygodne, i2 powod przebywai W celach 5 i 2 osobowych, gdzie W rzeczywistoéci przebywaio odpowiednio 6 i 3 osadzonych. Za niewiarygodne natomiast Sqd uznai zeznania powoda oraz swiadkow W. A. , Z. D. i T. Z. , ii W Areszcie brakjest Wentylacji, jest duszno, ciemno, oraz ie nie ma dostepu do iekarza i wychowawcy, fie osadzeni byli nieludzko i niehumanitarnie traktowani. Sqd nie dai takie Wiary powodowi, ii W zwiqzku z pobytem W Areszcie fiiedczym w T. i ziymi Warunkami tam panujqcymi, poniési jakis uszczerbek na zdrowiu. Sam powod nie Wskazywai dokiadnie na czym ten uszczerbek na'zdroWiu miaiby polegaé piszqc ogolnie "ie godzi to W zdrowie psychiczne i fizyczne powoda". Okolicznosciom podanyin przezqpowoda przeczy boWie_m pozostaiy  materiai dowodowy zgromadzony w sprawie.   --- STRONA 11 --- Powod domagai sie ochrony prawnej, W\/Wodzqc swoje uprawnienie z naruszenia jego dobra osobistego oraz Wyrzqdzenia szkody poprzez naruszenie art. 110 par. 2 kkW.TWierdzi1‘, ie poprzez fakt ii zostat naruszony przepis art. 110 par. 2 kkw i nie miat zagwarantowanej powierzchni 3 m kw. Skarb Pafistwa  Areszt fiiedczy W T. wyrzqdzii mu krzywde. W Wyniku braku Wymaganej powierzchni W celi  3 m kw. oraz braku prawidiowego oswietienia, i Wentylacji doznai uszczerbku na zdrowiu. Wskazywai, ii doznai takie krzywdy moraine]. Powod Wskazat, ii W zwiqzku 2 bra kiem zagwa rantowanej przez art. 110 par. 2 ' kkw powierzchni 3 m kw. podczas pobytu W Areszcie §|edczym W T. domagai sie zadoséuczynienia W kwocie 50.000 21‘ oraz nakazania pozwanemu, aby zaprzestai naruszania dobr powoda w przysziosci . Roszczenie sWoje powod opierai na podstawie przepisu art. 24 kc. W myéi powoianej normy ten, czyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dziaianiem, mote iqdaé zaniechania tego dziaiania, chyba ie nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia moie on takie iqdaé, aieby osoba, ktora dopusciia sie naruszenia, dopeiniia czynnoéci potrzebnych do usuniecia jego skutkow, W szczegolnosci aieby zioiyta oswiadczenie odpowiedniej tresci i W odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych W kodeksie mote on roWnie2 iqdaé zadoséuczynienia pienieinego iub zapiaty odpowiedniej sumy pienieinej na Wskazany cel spoieczny. Zasady powyisze okreéia przepis art. 448 kc, stanowiqc, fie W razie naruszenia dobra osobistego Sqd moie przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostaio naruszone, odpowiedniq sume tytuiem zadoséuczynienia pienieinego za doznanq krzywde lub na jego iqdanie zasqdzié odpowiedniq sume pienieinq na Wskazany przez niego cel spoieczny, niezaleinie od innych érodkow potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia. Bezspornym W sprawie jest, 2e powod 2 dni przebywat W ceii, ktorej powierzchnia nie miaia na 1 2 osadzonych 3 m .kw E okolicznosé te potwierdzajq decyzje Dyrektora pozwanego nr 20/2009 i 44/2009 .Spor pomiedzy stronami dotyczyi tego, czy pozwany umieszczajqc powoda W celi, W ktorej nie miai zagwarantowanej powierzchni 3 m. kw. postepowat bezprawnie. Niewqtpliwym boWiem jest, ii przepis art. 24 kc chroni tylko przed bezprawnym naruszeniem bqdi zagroieniem naruszenia dobr osobistych. Natomiast nie Wymaga, by naruszenie byio zawinione. W myél przepisu art. 24 kc domniemy.Wa sie ' bezprawnosé czynu naruszajqcego dobro osobiste. Domniemanie bezprawnosci --- STRONA 12 --- ma chara kter ogoiny, co oznacza, ii kaide naruszenie dobra osobistego  bez koniecznosci Wskazania podstawy prawnej naruszenia — naleiy zakwalifikowaé jako naruszenie prawa osobistego. Roinica miedzy nimi jest ta ka, 2e dobra osobiste to przedmioty odpowiednich praw, np. prawa do czci. O bezprawnosci moina jednak mowié, majqc na Wzgledzie prawa podmiotowe, a nie jedynie dobra osobiste. Dopiero naruszenie prawa osobistego uzasadnia zastosowanie érodkéw ochronnych. Natomiast naruszenie dobra osobistego stanowi tylko przesianke domniemania, ie podmiotowe prawo osobiste zostaio naruszone (Z. \ R., Prawo cywiine  czeéé ogolna, Warszawa 1999, s. 159). Domniemanie bezprawnosci dziaiania stwarza korzystnq sytuacje procesowq dla pokrzywdzonego, ktory nie musi Wykazywaé bezprawnosci naruszenia jego dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez Wykazanie uprawnienia do okreslonego dziaiania. Cieiar dowodu braku bezprawnosci dziaiania spoczywa na osobie, ktorej zarzucono naruszenie dobra osobistego. Pozwany W procesie o ochrone dobr osobistych mote Wiec uWoinié sie od odpowiedzialnosci. Przesianka bezprawnosci dziaiania ujmowana jest W praWie cywilnym szeroko. Przyjmuje sie mianowicie, 2e bezprawne jest kaide dziaianie sprzeczne z normami prawnymi, a naWet z porzqdkiem prawnyrn oraz z zasadami wspoiiycia spotecznego. Na temat bezprawnosci dziaiania Sqd Najwyiszy Wypowiedziai sie W orzeczeniu z 19 paidziernika 1989 r., Ii CR 419/89 (OSP 1112/90, poz. 377), Wyjasniajqc, 2e za bezprawne uwaia sie kaide dziatanie naruszajqce dobro osobiste, jeieli nie zachodzi iadna ze szczegolnych okoiicznoéci usprawiediiwiajqcych je, oraz ie "do okolicznosci Wyiqczajqcych bezprawnosé naruszenia dobr osobistych na ogoi zalicza sie: 1) dziaianie W ramach porzqdku prawnego, tj. dziatanie dozwolone przez obowiqzujqce przepisy prawa, 2) Wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgode pokrzywdzonego (ale z zastrzeieniem uchylenia jej skutecznosci W niektorych przypadkach) oraz 4) dziaianie W obronie uzasadnionego interesu". Zgodzié naleiy sie z opiniq powoda, ii na podstawie art. 110 par.'2 kkw powierzchoia W celi mieszkainej, przypadajqca na jednego osadzonego, Wynosi nie mniej nii 3 m kW.. Racje ma takie powod podnoszqc,‘ii nie zawsze miai . zapewnionq W Areszcie filedczym W T. Wiasnie takq powierzchnie. Naieiy --- STRONA 13 --- jednak zauwaiyé, 2e zgodnie 2 art. 248 par. kkw W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach dyrektor zakiadu ka rnego iub aresztu sledczego mote umiescié osadzonych , na pewien czas , W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jednq osobe Wyniesie mniej nii 3 m kw. 0 takim umieszczeniu bezzwiocznie zawiadamia sie sedziego penitencjarnego. Takim szczegolnie uzasadnionym przypadkiem byio Wiaénie przeiudnienie W Areszcie. Zatem umieszczajqc powoda w celi piecioosobowej, gdzie W rzeczywistosci przebywato 6 osadzonych, a takie W celi dwuosobowej, gdzie w rzeczywistoéci przebywaio trzech osadzonych pozwany dziaiai W ramach porzqdku prawnego. W okresie gdy powod przebywai u pozwanego panowaio przeiudnienie W aresztach i zakiadach karnych. Stan przeludnienia panowai takiew Areszcie Sledczym W T.. Zaden jednak areszt czy zaktad karny nie moie odmowié przyjecia osadzonego z powodu braku miejsc. Dlatego tei konieczne byto zmniejszenie powierzchni ceii mieszkainej przypadajqcej na jednego Wieinia. Pozwany zmniejszajqc powierzchnie celi rnieszkalnej przypadajqcq na jednego Wieinia dziaiai zgodnie z przepisami prawa. Zgodnie z Wymogami zawiadomit o tej sytuacji wiasciwego terytoriainie Sedziego Penitencjarnego. W postepowaniu pozwanego nie moina zatem dopatrzeé sie cech bezprawnosci. Stwierdzié naleiy 2e pozwany W sposob bezsprzeczny Wykazai , 2e jego dziaianie nie byio bezprawne. Naleiy podkreslié, ie zapewnienie przez par’1stWo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci jestjednym 2 podstawowych Wymagan demokratycznego panstwa prawnego, jednakie osadzenie skazanego/ tymczasowo areszt0Wanego/ W celi W Warunkach, W ktorych powierzchnia na jednq osobe Wyniosta mniej nii 3 m kw., przy speinieniu przesianek okresionych W art. 248 par. 1 kkw, jest zgodne z prawem (por. ll CSK 269/2007, Wyrok SN lzba Cywilna z 2 paidziernika 2007 r.). Powod sta rai sie wykazaé, ii zie Warunki panujqce W Areszcie Sledczym W T.  zie oswietlenie cel, zia wentyiacja pomieszczefi, brak dostepu do siuib medycznych 1 Wychowawcy oraz ograniczona iiosé spaceréw, spowodowaiy u niego uszczerbek na zdrowiu. Zarzutyjakie postawii powod pod adresem pozwanego nie miaiyjednak iadnego poparcia W zgromadzonym materiale doWodoWym. Przeciwnie, 2 zatqczonych dokumentow, bezsprzecznie Wynika, ii powod miai niczym nieograniczony kontakt z Wychowawca, z psychoiogiem, stomatoiogiem oraz iekarzem ogolnym. Mogi korzystaé 2 zajeé i<u.|.turalnych i oswiatowych. W ceiach panowaio oéwietlenie zgodne z Polskq Normq i --- STRONA 14 --- Wynosiio ponad 100 iuksow. Oéwietlenie W izbach celnych odpowiadaio zatem oswietieniu W izbach iotnierskich. Zatem i W tym przypadku zarzut powoda okazai sie bezzasadny. Takie zarzut ziej wentyiacji panujqcej W Areszcie byi nietrafiony. Pozwany Wykazai, ii co roku przeprowadzane sq W Areszcie kontrole przewodow korninowych (Wentylacyjnych i spalinowych). W Wyniku przeprowadzonych kontroli stwierdzano, ii przewody kominowe sq droine. Tym samym stwierdzié naleiy, ii Wentylacja panujqca W Areszcie byia . prawidiowo, a pozwany zlecajqc co roczne czyszczenie przewodéw kominowych postepowai zgodnie 2 obowiqzujqcymi przepisami i normami. Odnosnie zarzutu zbyi maiej iiosci spaceréw na powietrzu, stwierdzié naleiy, ii powod nigdy nie zgtaszai wychowawcy, czy dyrekcji Aresztu, 2e chciaiby dodatkowej iiosci spacerow. Wynika z tego, ii godzina spaceru dziennie w zupeinosci poWodoWi Wystarczaia. Nie znalazio tei potwierdzenia W zebranym materiaie, ie stan techniczny i sanitarny pomieszczen: cel mieszkalnych oraz kqcikow sanitarnych, W pozwa nym Areszcie byi niezgodny z przepisami poniewai coroczne kontrole pracownikéw Pafistwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Wizytacje sqdziego penitencjarnego nie stwierdzaiy iadnych nieprawidiowoéci W tym Wzgiedzie. Reasumujqc stwierdzié naleiy, 2e Warunki W jakich przebywai poWod W Areszcie Sledczym W T. nie spowodowaiy naruszenia jego godnosci, czy innych dobr osobistych. Pomimo mniejszej nii przewidzianej W art. 110 par. 2 kkw normy m kw. przypadajqcych na jednego osadzonego , Warunkow W celi nie moina uznaé na niegodziwe. Osoba osadzona W Areszcie Sledczym, czy zakiadzie Karnym musi zdawaé sobie sprawe z ograniczen i dolegliwosci jakie sq z tym zwiqzane, jest to odbywanie kary. Na panstwie ciqiy, przewidziany W normach konstytucyjnych oraz umowach miqdzynarodowych, obowiqzek zapewnienia osadzonym godziwych Warunkow. Jednakie przekroczenie norm dotyczqcych powierzchni przypadajqcej W celi na jednq osobe nie mote kaidorazowo decydowaé o uznaniu tych Warunkéw za naruszajqce godnoéé. Biorqc poWyisze pod uwage, na mocy art. 23 i 24 k.c. a contrario orzeczono jak W sentencji. --- STRONA 15 --- O kosztach sqdowych i zastepstwa procesowego pozWanego, Sqd orzeki na podstawie art. 102 kpc W zw. z art. 113 u. o k. 5. W c. Jednoczesnie na podstawie § 1 pkt 1, §6 pkt 6i § 19 (ROZPORZADZENIE MENISTRA SPRAWIEDLiWOSCi z dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W spraWie opiat za czynnoéci radcy prawnego oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu), Sqd nakazai Wyptacié 2 Kasy Sadu Okregowego W Toruniu kwote 3484,89 zi tytuiem Wynagrodzenia za pomoc prawnq udzielonq powodowi z urzedu. Na powyiszq kwote sktada siq ' kWota 2.400 zi, Wynikajqca 2 § 6 pkt 5 rozporzqdzenia oraz kwota 552 zt stanowiqca kWote podatku, (2400x23%=552 +2400 = 2992 zt) oraz zwrot wydatkow peinomocnika zwiqzany z dojazdami na terminy przesiuchania swiadkow W drodze pomocy prawnej.