Postanowienie I C 972/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Toru

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 972/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący: SSO Zofia Mądraszewska Ławnicy: Protokolant: st. sekr. sąd. Monika Falkiewicz po rozpoznaniu w dniu: 17 kwietnia 2012 r. w Toruniu przy udziale : sprawy z powództwa: S.B. przeciwko: Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w T. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie 1. oddala powództwo ; 2. nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - kasy Sądu Okręgowego w Toruniu na rzecz Kancelarii Radcy Prawnego A. M. kwotę 3.484,89 (trzy tysiące czterysta osiemdziesiąt cztery 89/100) złotych wraz z VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu; --- STRONA 2 --- 3. kosztami sądowymi obciążyć Skarb państwa U z a s a d n i e n i e Pozwem z 29 maja 2009 r. S. B. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – A. Ś. w T. kwoty 50.000 zł tytułem odszkodowania za niezapewnienia powodowi warunków bytowych jakie nakazuje prawo dla osoby izolowanej. W uzasadnieniu pisma podał, że pozew jest uzasadniony złymi warunkami odbywania tymczasowego aresztowania. Wskazał, iż warunki panujące w Areszcie Śledczym są upokarzające z uwagi na przepełnienie cel, w których przebywał, niehigieniczne pomieszczenie (toaleta mieszcząca się w pobliżu miejsca do spania i spożywania posiłków). Podnosił także, iż brak jest odpowiedniej wentylacji, dostępu świeżego powietrza, oświetlenia, a także zajęć sportowych i kontaktu z wychowawcą. Wprowadzono także odpowiedzialność zbiorową oraz ponoszenie odpowiedzialności i konsekwencji za inne osoby osadzone w pozwanym Areszcie. Doszło przez to do wyrządzenia powodowi szkody niematerialnej przez niezgodne z prawem działania władzy publicznej. Dodał, iż prawo zostało złamane poprzez nie utrzymanie gwarantowanych 3 m kw. powierzchni na jednego więźnia. Wskazywał na naruszenia art. 110 par. 2 kkw w trakcie osadzenia w Areszcie Śledczym. Działania pozwanego godziły w zdrowie fizyczne i psychiczne powoda poprzez nieludzkie i niehumanitarne traktowanie. Pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy w T. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, iż powód dwukrotnie osadzony był w Areszcie Śledczym w T. i miało to miejsce w okresie od 28 sierpnia 2008 r. do 21 stycznia 2009 r. oraz od dnia 7 kwietnia 2009 do 18 sierpnia 2009 roku. Zaprzeczył jednak, by powód w tym okresie doznał krzywdy bądź uszczerbku na zdrowiu. Pozwany wskazał, iż w czasie pobytu w Areszcie Śledczym w T. u --- STRONA 3 --- pozwanego występowało zjawisko przeludnienia i część osadzonych nie miało zapewnionych 3 m kw. wynikających z art. 110 par. 2 kkw. , jednakże w gronie tych osadzonych nie było powoda. Dalej wyjaśniał, iż z uwagi na zwiększającą się ilość osadzonych, podjęte zostały przez pozwanego decyzje o umieszczeniu osadzonych na czas określony w warunkach , w których powierzchnia cel na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m kw.. O powyższym powiadomiono właściwego terytorialnie Sędziego Penitencjarnego w myśl art. 248 par. 1 kkw. W tym też zakresie postępowanie pozwanego było zgodne z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 19 kwietnia 2006 r. Administracja pozwanego podejmowała wszelkie działania zmierzające do zminimalizowania dyskomfortu osadzonym poprzez np. okresową adaptację świetlic na cele mieszkalne. Pozwany jednak zaprzeczył, aby powód znalazł się w gronie tych osadzonych, które przebywały w przeludnionej celi i zgodnie z regułą dowodową wyrażoną w art.6 kc na powodzie spoczywa obowiązek udowodnienia, że przebywał w przeludnionych celach. Wyjaśnił, iż przeludnienie w areszcie wywołane było czynnikami obiektywnymi, a nie złą - zawinioną organizacją pozwanego, a co za tym idzie żądanie odszkodowania czy też zadośćuczynienia związanego z tym przeludnieniem stanowi nadużycie prawa w świetle art. 5 kc. Dalej pozwany wyjaśnił, że do cel mieszkalnych zapewniony jest dopływ światła zarówno dziennego, jak i sztucznego. Przyznał, że w oknach cel zamontowane są blindy, jednak zamontowanie tych przesłon w oknach jest zgodne z przepisami prawa - par. 77 pkt 1 ppkt g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 października 2003 r. w sprawie sposobu ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, a nadto konieczne w celu zapobieżenia zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku w jednostce. Pozwany dodał, iż wentylacja i oświetlenie w Areszcie jest prawidłowe. Co roku są wykonywane przeglądy i czyszczenie przewodów kominowych, które są drożne. Nadto natężenie oświetlenia w celach jest zgodne z Polską Normą. Osadzeni mieli zapewnione u pozwanego godziwe warunki bytowe. Cele wyposażone były w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający każdemu z osadzonych łóżko do spania, miejsce przy stole do spożywania posiłków, szafkę i taboret. Od administracji aresztu otrzymywali naczynia do spożywania posiłków oraz środki higieny osobistej i środki do utrzymania czystości w celach. W każdej celi znajdował się kącik sanitarny oddzielony od części mieszkalnej celi. Raz w tygodniu osadzeni korzystali z ciepłej kąpieli. Prowadzone kontrole Państwowego Powiatowego --- STRONA 4 --- Inspektora Sanitarnego nie wykazały zastrzeżeń co do stanu sanitarnego jednostki. Osadzeni mieli też zapewniony dostęp do zajęć kulturalno - oświatowych: funkcjonował radiowęzeł i biblioteka, redagowana była gazeta " (…)", mieli dostęp do prasy i telewizji oraz zagwarantowany był dostęp do posług religijnych oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2009 roku Sąd Okręgowy w Toruniu uznał się rzeczowo niewłaściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy i przekazał ją Sądowi Rejonowemu w Toruniu według właściwości. Na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 roku powód sprecyzował swoje żądanie w ten sposób, że domaga się zadośćuczynienia w kwocie 50.000 złotych zamiast odszkodowania. W piśmie procesowym z dnia 8 lutego 2010 roku pełnomocnik powoda sprecyzowała żądanie pozwu i wnosiła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 50.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, nakazanie pozwanemu, aby zaprzestał naruszania dóbr osobistych powoda i umieścił go w celi o wymiarach przekraczających 3 m kw. na osobę oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kwoty 2.400 złotych + VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2010 roku Sąd Rejonowy w Toruniu uznał się niewłaściwym do rozpoznania tej sprawy i przekazał ją Sądowi Okręgowemu w Toruniu . Do zamknięcia rozprawy pełnomocnicy stron podtrzymali swoje żądania zgłoszone w pismach procesowych . S ą d u s t a l i ł, c o n a s t ę p u j e: W okresie od 28 sierpnia 2008 r. do 21 stycznia 2009 r.( niecałe 5 miesięcy) oraz od dnia 7 kwietnia 2009 do 7 maja 2009 r. (1 miesiąc) i od 28 lipca 2009 do 18 sierpnia 2009 roku (niecały miesiąc) powód S. B. przebywał w --- STRONA 5 --- Areszcie Śledczym w T. jako tymczasowo aresztowany. W okresie tym był osadzony w 5 różnych celach - celi nr 105, 309, 211, 311 i 7 . W pozwanym Areszcie cele mieszkalne są przeważnie 5-cio osobowe o powierzchni od 15,2 - 15,4 m kw. oraz dwuosobowe o powierzchni około 7,5 m kw. Są też dwie cele trzyosobowe i dwie cele sześcioosobowe oraz jedna cela czteroosobowa. W czasie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w T. występowało zjawisko przeludnienia. W okresie przeludnienia do celi 5 - cio osobowej dostawiano dodatkowe łóżko. Zdarzało się że także do celi dwu osobowej dostawiono jedno łóżko. W chwilach powstania przeludnienia na cele mieszkalne przeznaczano także świetlice w oddziałach mieszkalnych. O wstawianiu dodatkowych łóżek do cel mieszkalnych i przekroczeniu minimalnej powierzchni w celi na jednego osadzonego każdorazowo informowano właściwego terytorialnie Sędziego Penitencjarnego. Decyzją nr 20/2009 Dyrektora pozwanego z dnia 9 grudnia 2009 roku postanowiono umieścić powoda w celi mieszkalnej nr 309, na której powierzchnia przypadająca na osadzonego wynosi poniżej 3 m kw, a mniej niż 2 m kw. na czas od 8 grudnia 2009 do 22 grudnia 2009 roku, która następnie została uchylona decyzją nr 44/2009 z 10 grudnia 2009 r. z uwagi na ustanie przyczyn, dla których została wydana. (dowód: kserokopia pisma i decyzji Dyrektora pozwanego k.149-153 akt, kserokopie informacji wysyłanych do Sędziego Penitencjarnego - k. 61 - 73 zeznania świadka A. S. - k. 381- 383 zeznania L. L. – k. 380 - 381; zeznania świadka J. K. - k. 383 zeznania świadka P. K. - k. 167-168 zeznania powoda - k. 472 - 473 akt) Cele mieszkalne u pozwanego wyposażone są w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający każdemu z osadzonych łóżko do spania, miejsce przy stole do spożywania posiłków, szafkę i taboret. Od administracji aresztu --- STRONA 6 --- otrzymywali naczynia do spożywania posiłków oraz środki higieny osobistej w postaci maszynki do golenia, mydła, pasty do zębów, papieru toaletowego i środki do utrzymania czystości w celach. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny oddzielony od części mieszkalnej celi murowaną przegrodą, w którym znajduje się muszla klozetowa. W celi jest umywalka wraz z ciepłą i zimną wodą, a nad nią półka z przeznaczeniem na przybory toaletowe. Ciepła woda jest w kranie w określonych godzinach. Raz w tygodniu osadzeni korzystali z ciepłej kąpieli. (dowód: kserokopia protokołu z wizytacji sędziego penitencjarnego k.80 - 87 akt zeznania świadka A. S. - k. 381- 383 zeznania .L. L. - k. 380 - 381; zeznania świadka J. K. - k. 383 zeznania świadka P. K. - k. 167-168 zeznania świadka W. A. k.166 - 167 zeznania świadka Z. D. k.261; zeznania świadka T. Z. k.376; zeznania powoda - k. 472 - 473 akt Większość osadzonych u pozwanego była niezadowolona z warunków bytowych panujących u pozwanego. (dowód: zeznania świadka P. K. - k. 167-168 zeznania świadka W. A. k.166 - 167 zeznania świadka Z. D. k.261; zeznania świadka T. Z. k.376; zeznania powoda - k. 472 - 473 akt --- STRONA 7 --- Każdy osadzony codziennie ma spotkanie z wychowawcą. Istnieje także możliwość dwa razy w tygodniu spotkania z Dyrektorem Aresztu oraz kierownikiem działu. Spotkania z Dyrektorem Aresztu jest możliwe po wcześniejszym zgłoszeniu pisemnego zainteresowania. (dowód: zeznania świadka A. S. - k. 381- 383 zeznania L. L. - k. 380 - 381; zeznania świadka J. K. - k. 383 W Areszcie Śledczym w T. znajduje się świetlica, w której prowadzona jest działalność oświatowo - kulturowa. W przypadku przeludnienia i adoptowaniu świetlicy na cele mieszkalne, działalność świetlicy była zawieszona. Nadal jednak prowadzona jest działalność oświatowo - kulturowa. Zajęcia odbywają się wówczas bądź w Sali widzeń, bądź w Sali konferencyjnej. W salach tych odbywają się koncerty oraz spotkania z ciekawymi ludźmi. W Areszcie jest także czynna biblioteka, działa radiowęzeł, są także puszczane filmy. W areszcie organizowane są także kursy zawodu i każdy osadzony może z nich korzystać. W areszcie jest możliwość korzystania z posług religijnych. Raz w tygodniu odprawiana jest msza, a dodatkowo w ciągu tygodnia istnieje możliwość spotkania indywidualnego z księdzem. (dowód: kserokopia protokołu z wizytacji sędziego penitencjarnego k.80 - 87 akt zeznania świadka A. S. - k. 381- 383 zeznania L. L. - k. 380 - 381; zeznania świadka J. K. - k. 383 zeznania świadka D. W. - k. 116-116v akt) --- STRONA 8 --- W Areszcie Śledczym w T. osadzeni mają zapewnioną opiekę medyczną i stomatologiczną. Znajduje się także ambulatorium. Zatrudniony jest lekarz ogólny, lekarz psychiatra i stomatolog, zatrudniona jest także pielęgniarka. Gdy istnieje konieczność skorzystania z pomocy specjalisty, pielęgniarka umawia osadzonego na wizytę. Lekarz w Areszcie jest codziennie, a stomatolog raz w tygodniu. W nagłych przypadkach wzywany jest do osadzonego lekarz z Pogotowia Ratunkowego. Osadzeni mają także możliwość skorzystania z pomocy psychologa. (dowód: zeznania świadka A. S. - k. 381- 383 zeznania L. L. - k. 380 - 381; zeznania świadka J. .K- k. 383 W czasie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w T. nie zgłaszał skarg, czy próśb poza doraźnymi uwagami, że w celi jest za ciepło lub za zimno, nieodpowiedni był obiad itp. Nigdy nie zgłaszał przełożonym skarg na swój stan zdrowia, stanów lękowych , przygnębienia i osamotnienia. (dowód: zeznania świadka A. S. - k. 381- 383 zeznania L. L. - k. 380 - 381; zeznania świadka J. K. - k. 383 Osadzeni w Areszcie Śledczym codziennie mieli zapewnioną 1 godzinę spaceru na świeżym powietrzu. Dodatkowo Dyrektor Aresztu podjął decyzję, że w okresie letnim spacery osadzonych są przedłużane o pół godziny. Na prośbę osadzonego za zgodą Dyrektora spacery mogły być przedłużane także w innym okresie niż letni. Z uwagi na stan zdrowia osadzony może dodatkowo otrzymać jedną godzinę spaceru. Powód nie składał na ręce wychowawcy, czy dyrektora Aresztu Śledczego próśb o dodatkowy czas na spacery. --- STRONA 9 --- (dowód: zeznania świadka A. . S - k. 381- 383 zeznania L. L. - k. 380 - 381; zeznania świadka J. .K- k. 383) Co roku w Areszcie Śledczym w T. odpowiednie osoby o odpowiednich kwalifikacjach dokonywały przeglądu i czyszczenia przewodów kominowych. Takie przeglądy miały miejsce w dniu 14 listopada 2008 r. i 22 kwietnia 2009 r. W dniu 29 grudnia 2008 roku i 21 grudnia 2009 roku u pozwanego przeprowadzona była kontrola przez pracowników Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. w zakresie stanu sanitarno - higienicznego i bezpieczeństwa epidemiologicznego obiektu, która nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Natężenie oświetlenia w celach osadzonych wynosi ponad 100 luksów i odpowiada oświetleniu izb żołnierskich. W Areszcie Śledczym zamontowano przesłony okienne zgodnie z wymogami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Zainstalowanie przesłon w niczym nie przeszkadzało, by okna w celach były otwierane. (dowód: kserokopia protokołu kontroli z 29 grudnia 2008 r. k..74 - 76 i z 21 grudnia 2009 k.154 -156 akt; kserokopia protokołów sprawczo - opiniodawczych - k. 77 - 78 akt kserokopia protokołu z wizytacji sędziego penitencjarnego k.80 - 87 akt zeznania świadka A. S. - k. 381- 383 zeznania L. L. - k. 380 - 381; zeznania świadka J. K.- k. 383) --- STRONA 10 --- W czasie pobytu w Areszcie Śledczym w T. powód nie składał żadnych skarg co do warunków panujących w Areszcie. Miał jednak postawę roszczeniową. (dowód: kserokopia skorowidzów skarg za lata 2008 i 2009 osadzonych, których nazwiska zaczynają się na literę "B" k. 94 - 97 akt oraz za rok 2010 - k.159 -160 akt; zeznania świadka A. S. - k. 381- 383 zeznania L. L. - k. 380 - 381; zeznania świadka J. K.- k. 383.) S ą d z w a ż y ł, c o n a s t ę p u j e: Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w tej sprawie, zeznanie świadków, zeznania powoda . Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków A. S., L. L., J. K. , P. K. albowiem były jasne, szczegółowe, spójne a nadto znajdują potwierdzenie w tym co wynika z dowodów z dokumentów. Świadkowie w wyczerpujący sposób opisali warunki jakie panują w Areszcie Śledczym w T. i w jakich warunkach przebywał wówczas powód. Także zeznaniom powoda, w części w której znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, Sąd dał wiarę. Sąd uznał za wiarygodne, iż powód przebywał w celach 5 i 2 osobowych, gdzie w rzeczywistości przebywało odpowiednio 6 i 3 osadzonych. Za niewiarygodne natomiast Sąd uznał zeznania powoda oraz świadków W. A. , Z. D. i T. Z. , iż w Areszcie brak jest wentylacji, jest duszno, ciemno, oraz że nie ma dostępu do lekarza i wychowawcy, że osadzeni byli nieludzko i niehumanitarnie traktowani. Sąd nie dał także wiary powodowi, iż w związku z pobytem w Areszcie Śledczym w T. i złymi warunkami tam panującymi, poniósł jakiś uszczerbek na zdrowiu. Sam powód nie wskazywał dokładnie na czym ten uszczerbek na zdrowiu miałby polegać pisząc ogólnie "że godzi to w zdrowie psychiczne i fizyczne powoda". Okolicznościom podanym przez powoda przeczy bowiem pozostały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. --- STRONA 11 --- Powód domagał się ochrony prawnej, wywodząc swoje uprawnienie z naruszenia jego dobra osobistego oraz wyrządzenia szkody poprzez naruszenie art. 110 par. 2 kkw. Twierdził, że poprzez fakt iż został naruszony przepis art. 110 par. 2 kkw i nie miał zagwarantowanej powierzchni 3 m kw. Skarb Państwa - Areszt Śledczy w T. wyrządził mu krzywdę. W wyniku braku wymaganej powierzchni w celi - 3 m kw. oraz braku prawidłowego oświetlenia, i wentylacji doznał uszczerbku na zdrowiu. Wskazywał, iż doznał także krzywdy moralnej. Powód wskazał, iż w związku z brakiem zagwarantowanej przez art. 110 par. 2 kkw powierzchni 3 m kw. podczas pobytu w Areszcie Śledczym w T. domagał się zadośćuczynienia w kwocie 50.000 zł oraz nakazania pozwanemu, aby zaprzestał naruszania dóbr powoda w przyszłości . Roszczenie swoje powód opierał na podstawie przepisu art. 24 kc. W myśl powołanej normy ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zasady powyższe określa przepis art. 448 kc, stanowiąc, że w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Bezspornym w sprawie jest, że powód 2 dni przebywał w celi, której powierzchnia nie miała na 1 z osadzonych 3 m .kw i okoliczność te potwierdzają decyzje Dyrektora pozwanego nr 20/2009 i 44/2009 . Spór pomiędzy stronami dotyczył tego, czy pozwany umieszczając powoda w celi, w której nie miał zagwarantowanej powierzchni 3 m. kw. postępował bezprawnie. Niewątpliwym bowiem jest, iż przepis art. 24 kc chroni tylko przed bezprawnym naruszeniem bądź zagrożeniem naruszenia dóbr osobistych. Natomiast nie wymaga, by naruszenie było zawinione. W myśl przepisu art. 24 kc domniemywa się bezprawność czynu naruszającego dobro osobiste. Domniemanie bezprawności --- STRONA 12 --- ma charakter ogólny, co oznacza, iż każde naruszenie dobra osobistego - bez konieczności wskazania podstawy prawnej naruszenia - należy zakwalifikować jako naruszenie prawa osobistego. Różnica między nimi jest taka, że dobra osobiste to przedmioty odpowiednich praw, np. prawa do czci. O bezprawności można jednak mówić, mając na względzie prawa podmiotowe, a nie jedynie dobra osobiste. Dopiero naruszenie prawa osobistego uzasadnia zastosowanie środków ochronnych. Natomiast naruszenie dobra osobistego stanowi tylko przesłankę domniemania, że podmiotowe prawo osobiste zostało naruszone (Z. R., Prawo cywilne - część ogólna, Warszawa 1999, s. 159). Domniemanie bezprawności działania stwarza korzystną sytuację procesową dla pokrzywdzonego, który nie musi wykazywać bezprawności naruszenia jego dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Ciężar dowodu braku bezprawności działania spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych może więc uwolnić się od odpowiedzialności. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Na temat bezprawności działania Sąd Najwyższy wypowiedział się w orzeczeniu z 19 października 1989 r., II CR 419/89 (OSP 11-12/90, poz. 377), wyjaśniając, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, oraz że "do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, 2) wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz 4) działanie w obronie uzasadnionego interesu". Zgodzić należy się z opinią powoda, iż na podstawie art. 110 par. 2 kkw powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na jednego osadzonego, wynosi nie mniej niż 3 m kw.. Rację ma także powód podnosząc, iż nie zawsze miał zapewnioną w Areszcie Śledczym w T. właśnie taką powierzchnię. Należy --- STRONA 13 --- jednak zauważyć, że zgodnie z art. 248 par. kkw w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych , na pewien czas , w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wyniesie mniej niż 3 m kw. O takim umieszczeniu bezzwłocznie zawiadamia się sędziego penitencjarnego. Takim szczególnie uzasadnionym przypadkiem było właśnie przeludnienie w Areszcie. Zatem umieszczając powoda w celi pięcioosobowej, gdzie w rzeczywistości przebywało 6 osadzonych, a także w celi dwuosobowej, gdzie w rzeczywistości przebywało trzech osadzonych pozwany działał w ramach porządku prawnego. W okresie gdy powód przebywał u pozwanego panowało przeludnienie w aresztach i zakładach karnych. Stan przeludnienia panował także w Areszcie Śledczym w T.. Żaden jednak areszt czy zakład karny nie może odmówić przyjęcia osadzonego z powodu braku miejsc. Dlatego też konieczne było zmniejszenie powierzchni celi mieszkalnej przypadającej na jednego więźnia. Pozwany zmniejszając powierzchnię celi mieszkalnej przypadającą na jednego więźnia działał zgodnie z przepisami prawa. Zgodnie z wymogami zawiadomił o tej sytuacji właściwego terytorialnie Sędziego Penitencjarnego. W postępowaniu pozwanego nie można zatem dopatrzeć się cech bezprawności. Stwierdzić należy że pozwany w sposób bezsprzeczny wykazał , że jego działanie nie było bezprawne. Należy podkreślić, że zapewnienie przez państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego/ tymczasowo aresztowanego/ w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wyniosła mniej niż 3 m kw., przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 par. 1 kkw, jest zgodne z prawem (por. II CSK 269/2007, wyrok SN- Izba Cywilna z 2 października 2007 r.). Powód starał się wykazać, iż złe warunki panujące w Areszcie Śledczym w T. - złe oświetlenie cel, zła wentylacja pomieszczeń, brak dostępu do służb medycznych i wychowawcy oraz ograniczona ilość spacerów, spowodowały u niego uszczerbek na zdrowiu. Zarzuty jakie postawił powód pod adresem pozwanego nie miały jednak żadnego poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Przeciwnie, z załączonych dokumentów, bezsprzecznie wynika, iż powód miał niczym nieograniczony kontakt z wychowawcą, z psychologiem, stomatologiem oraz lekarzem ogólnym. Mógł korzystać z zajęć kulturalnych i oświatowych. W celach panowało oświetlenie zgodne z Polską Normą i --- STRONA 14 --- wynosiło ponad 100 luksów. Oświetlenie w izbach celnych odpowiadało zatem oświetleniu w izbach żołnierskich. Zatem i w tym przypadku zarzut powoda okazał się bezzasadny. Także zarzut złej wentylacji panującej w Areszcie był nietrafiony. Pozwany wykazał, iż co roku przeprowadzane są w Areszcie kontrole przewodów kominowych (wentylacyjnych i spalinowych). W wyniku przeprowadzonych kontroli stwierdzano, iż przewody kominowe są drożne. Tym samym stwierdzić należy, iż wentylacja panująca w Areszcie była prawidłowo, a pozwany zlecając co roczne czyszczenie przewodów kominowych postępował zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami. Odnośnie zarzutu zbył małej ilości spacerów na powietrzu, stwierdzić należy, iż powód nigdy nie zgłaszał wychowawcy, czy dyrekcji Aresztu, że chciałby dodatkowej ilości spacerów. Wynika z tego, iż godzina spaceru dziennie w zupełności powodowi wystarczała. Nie znalazło też potwierdzenia w zebranym materiale, że stan techniczny i sanitarny pomieszczeń: cel mieszkalnych oraz kącików sanitarnych, w pozwanym Areszcie był niezgodny z przepisami ponieważ coroczne kontrole pracowników Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz wizytacje sędziego penitencjarnego nie stwierdzały żadnych nieprawidłowości w tym względzie. Reasumując stwierdzić należy, że warunki w jakich przebywał powód w Areszcie Śledczym w T. nie spowodowały naruszenia jego godności, czy innych dóbr osobistych. Pomimo mniejszej niż przewidzianej w art. 110 par. 2 kkw normy m kw. przypadających na jednego osadzonego , warunków w celi nie można uznać na niegodziwe. Osoba osadzona w Areszcie Śledczym, czy zakładzie Karnym musi zdawać sobie sprawę z ograniczeń i dolegliwości jakie są z tym związane, jest to odbywanie kary. Na państwie ciąży, przewidziany w normach konstytucyjnych oraz umowach międzynarodowych, obowiązek zapewnienia osadzonym godziwych warunków. Jednakże przekroczenie norm dotyczących powierzchni przypadającej w celi na jedną osobę nie może każdorazowo decydować o uznaniu tych warunków za naruszające godność. Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 23 i 24 k.c. a contrario orzeczono jak w sentencji. --- STRONA 15 --- O kosztach sądowych i zastępstwa procesowego pozwanego, Sąd orzekł na podstawie art. 102 kpc w zw. z art. 113 u. o k. s. w c. Jednocześnie na podstawie § 1 pkt 1, §6 pkt 6 i § 19 (ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu), Sąd nakazał wypłacić z Kasy Sądu Okręgowego w T. kwotę 3.484,89 zł tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu. Na powyższą kwotę składa się kwota 2.400 zł, wynikająca z § 6 pkt 5 rozporządzenia oraz kwota 552 zł stanowiąca kwotę podatku, (2400x23%=552 +2400 = 2992 zł) oraz zwrot wydatków pełnomocnika związany z dojazdami na terminy przesłuchania świadków w drodze pomocy prawnej.