Wyrok I C 967/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 967/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Magdalena Nagaduś Protokolant: Małgorzata Biniaś po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa E. S., B. S. przeciwko K. G. (1) o ochronę dóbr osobistych I. zobowiązuje pozwaną K. G. (1) do zaniechania naruszania dóbr osobistych powodów E. S. i B. S. poprzez uporczywe ich nękanie w szczególności poprzez rozsyłanie do członków rodziny powodów, osób z najbliższego środowiska powodów, proboszcza parafii we F., dyrektora szkoły, w której zatrudniona jest powódka listów zawierających nieprawdziwe i obraźliwe treści, rozpowszechnianie tych treści w inny sposób, pomawiania powodów o dokonanie nieistniejących czynów oraz kierowania wyzwisk pod adresem powodów, II. zobowiązuje pozwaną K. G. (1) do przeproszenia powodów E. S. i B. S. poprzez wysłanie do nich oraz do E. K., M. S., M. M., L. G., S. S. (1), A. S., W. S. (1), W. S. (2), W. S. (2), D. S. i P. K. podpisanego przez pozwaną K. G. (1) pisma zawierającego przeprosiny o treści: „Ja K. G. (1) uroczyście przepraszam E. S. i B. S. za moje sprzeczne z prawem, ale także z ludzką przyzwoitością zachowanie. Ubolewam nad swoim zachowaniem i wiem, że to co mówiłam na ich temat jest niesłuszne i nieprawdziwe, a swoim zachowaniem wyrządziłam im przykrość.”, III. zasądza od pozwanej K. G. (1) na rzecz powoda B. S. kwotę 2.500 zł ( dwa tysiące pięćset złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 lutego 2014 r. do dnia zapłaty, IV. oddala powództwo powoda B. S. w pozostałej części, V. zasądza od pozwanej K. G. (1) na rzecz powódki E. S. kwotę 2.500 zł ( dwa tysiące pięćset złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 lutego 2014 r. do dnia zapłaty, VI. oddala powództwo powódki E. S. w pozostałej części, VII. zasądza od pozwanej K. G. (1) na rzecz powoda B. S. kwotę 1.000 zł ( jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, --- STRONA 2 --- VIII. zasądza od pozwanej K. G. (1) na rzecz powódki E. S. kwotę 1.000 zł ( jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 967/14 (...) wyroku z dnia 21 lipca 2016 r. Powodowie E. S. oraz B. S. w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu (k. 2, k, 29, k. 39, k. 145, t. I) skierowanym przeciwko K. G. (1) wnieśli o: • zobowiązanie pozwanej zaniechania naruszania dóbr osobistych poprzez zakazanie pozwanej rozsyłania do rodziny powodów i ich najbliższych środowisk, jak również do proboszcza parafii we F., dyrektora szkoły, w której zatrudniona jest powódka, listów zawierających nieprawdzie i obraźliwe treści, i rozpowszechniania w inny sposób tych czynów, kierowanie wyzwisk pod ich adresem, • zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów tytułem zadośćuczynienia kwoty 10.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, • zobowiązanie pozwanej do pisemnego przeproszenia powodów za dokonane naruszenia o treści: „Ja K. G. (1) uroczyście przepraszam E. S. i B. S. za moje sprzeczne z prawem, ale także z ludzką przyzwoitością zachowanie. Ubolewam nad swoim zachowaniem i wiem, że to co mówiłam na ich temat jest niesłuszne i nieprawdziwe, a przez te przeprosiny chciałam także wyrazić swój wstyd za to, że wyrządziłam im swoim zachowaniem tak ogromną przykrość także tym, że uniemożliwiłam im kontakt ze Mną, pomimo tego, że byłam przez nich traktowana jak najbliższa rodzina” oraz o pisemne poinformowanie przez pozwaną o dokonanych przeprosinach osób, które otrzymały od pozwanej listy zawierające obelżywe treści na temat powodów oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na podstawie załączonych faktury VAT nr (...) z dnia 8 października oraz faktury VAT nr (...) z dnia 9 października 2013 r. Na uzasadnienie żądania, powodowe wskazali, iż dnia 27 sierpnia 2010 r. strony zawarły umowę o dożywocie. Następnie pozwana poczuła się urażona przez powoda B. S., obraziła się na powodów przez co uniemożliwiła powodom realizację przedmiotowej umowy. Podali, iż pozwana jako dożywotnik stworzyła atmosferę, która nie pozwala na pozostawanie stron w bezpośredniej styczności. Powodowie zwracali się na piśmie do pozwanej o wyjaśnienie zachowań, które naruszają dobra osobiste powodów, co jeszcze bardziej spotęgowało bezprawne działania pozwanej. K. G. (1) podejmowała próby zastraszenia powodów, m.in. poprzez zainicjowanie przeciwko powodom postępowania karnego, które zostało jednak umorzone przez Prokuraturę Rejonową w Gorlicach. Powodowie wskazali, iż pozwane uporczywie nęka powodów, ich dzieci, rodziny, osoby im najbliższe, znajomych, nieznajomych, postronnych, z którymi są związani powodowie lub osoby z ich środowiska, w szczególności poprzez pomawianie powodów o dokonywanie nieistniejących czynów, kierowanie licznych i obelżywych wyzwisk pod ich adresem, kontaktowanie się ze środowiskami, w których powodowie biorą czynny udział, a to z proboszczem parafii, do której należą powodowie, dyrektorem szkoły, w której pracuje powódka E. S., z sołtysem F., czyli miejscem zamieszkania powodów, grożąc przy tym popełnieniem przestępstw, w tym na swoją szkodę. W ostatecznie sprecyzowanej odpowiedzi na pozew (k. 50 i w protokole rozprawy z dnia 21 lipca 2016 r.) pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Uzasadniając swoje stanowisko podała, iż wielokrotnie zwracała się do powodów o zaprzestanie ubliżania jej słowami obraźliwymi. Pozwana zaprzeczyła, aby zastraszała powodów. Pozwana wskazała, iż zawiadomienia Prokuraturę w związku ze zwrotem, w ocenie pozwanej przywłaszczonej kwoty 22.000 zł, samochodu marki (...) oraz biżuterii. Na dzień 4 lipca 2013 r. wyznaczony był termin zwrotu mieszkania u notariusza. Wizyta powódki u księdza spowodowana była prośbą o modlitwę oraz rozmowy z powodami. Pozwana podała, iż powodowie nie opiekowali się zmarłym mężem pozwanej od czasu zawarcia przedmiotowej umowy tj. od 2010 r. aż do jego śmierci w 2013 r. Pozwana wskazała, iż czuje się oszukana, okradziona, wprowadzona w błąd przez powodów, którzy mieli się nią opiekować a nie ubliżać jej. Zdaniem pozwanej powodowie przywłaszczyli --- STRONA 3 --- sobie 22.000 zł, co stanowiło oszczędności całego życia pozwanej. K. S. chciała z pomocą sołtysa odebrać należne jej rzeczy osobiste oraz biżuterię z obawy przed agresją fizyczną powoda. W piśmie procesowym z dnia 24 września 2009 r. (k. 143, t. I) wskazała, iż powód w dniu 26 marca 2013 r. zasugerował, aby pozwana leczyła się psychiatrycznie, w dniu 15 czerwca 2013 r. powód krzyczał, że pozwana „jest głupią, starą babą”, a w dniu 23 listopada 2013 r. powiedziała pozwanej, że jeśli przyjedzie po swoje rzeczy to zawiadomi Policję. W dniu 21 lipca 2014 r. pozwana była u powódki w asyście policjanta celem zabrania różnych przedmiotów. Wskazała, iż gdyby nie pomoc Policji to powódka pobiłaby pozwaną. W piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. pozwana podała, iż mimo braku zaangażowania powodów w opiekę nad pozwaną i jej zmarłym mężem, chcą przejąć spadek o wartości 115.000 zł. Bezspornym w sprawie było, że powodowie B. S. oraz E. S. zawarli z pozwaną K. G. (1) oraz jej mężem T. G. w dniu 27 sierpnia 2010 r. umowę dożywocia, Rep. (...), na mocy której T. i K. małżonkowie G. przenieśli na rzecz B. i E. małżonków S., do wspólności ustawowej, własność lokalu mieszkalnego nr (...) na os. Teatralnym nr (...) w K., dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie, Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr (...), a B. i E. małżonkowie S. w zamian za to zobowiązali się zapewnić T. i K. małżonkom G. – dożywotnie utrzymanie polegające na przyjęciu ich jako domowników, dostarczeniu im wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnienia im odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie oraz sprawieniu im własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego miejscowym zwyczajom. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II K 253/14 oskarżona (pozwana) K. G. (1) została skazana za czyn z art. 190a § 1 kk (uporczywe nękanie ). Oskarżona (pozwana) w okresie od czerwca 2013 r. do 24 lutego 2014 r. we F. woj. (...) uporczywie nękała E. S. i B. S. poprzez poniżanie ich i znieważanie, pomawianie o popełnienie przestępstw, odgrażanie się popełnieniem samobójstwa, grożenie naruszeniem nietykalności cielesnej w czasie rozmów telefonicznych oraz bezpośrednich z pokrzywdzonymi oraz rozmów z mieszkańcami F. i osobami zatrudnionymi w miejscu pracy pokrzywdzonej, przesyłanie listów do pokrzywdzonych, członków ich rodziny oraz (...) co wzbudziło u pokrzywdzonych (powodów) poczucie zagrożenia. Sąd przyjął, iż zachowanie oskarżonej (pozwanej) istotnie naruszyło prywatność pokrzywdzonych (powodów). Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II Ka 166/15 utrzymywał wyrok I. instancji w mocy w zakresie skazania za czyn opisany wyżej. Ponadto Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Jak wyżej wskazano, pozwaną K. G. (1) łączyła z powodami E. S. i B. S. umowa dożywocia. Pozwana jest osobą starszą, schorowaną, jednakże samodzielną, nie cierpi też na żadne zaburzenia psychiczne ograniczające jej świadomość. K. G. (1) mieszka na stałe w K., a powodowie w miejscowości F. (pow. (...)). Początkowo relacje między stronami układały się dobrze, powodowie traktowali pozwaną jak członka rodziny, utrzymywali z nią bliski kontakt, spędzali razem święta. Ich stosunki były poprawne aż do wiosny 2013 r., kiedy to wyniknęły nieporozumienia związane ze spędzaniem przez pozwaną u powodów Świąt Wielkiej Nocy. Pozwana poczuła się wówczas obrażona przez powodów. Kontakt z pozwaną był coraz trudniejszy. Wspólnie podjęto decyzję rozwiązaniu umowy dożywocia. Powodowie bezskutecznie próbowali załatwić z powódką narastający konflikt na drodze polubownej. Pozwana zaczęła oskarżać powodów o przywłaszczenie sobie jej majątku, który był dorobkiem całego życia pozwanej i jej zmarłego męża. Dowody: pismo powodów do pozwanej, k. 10 - 11, t. I, przesłuchanie powódki E. S. w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 270 – 270v, t. II, przesłuchanie powoda B. S. w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 270, t. II, opinia sądowo – psychiatryczna sporządzona do akt o sygn. II Ka 166/15, k. 268 – 268v, t. II, częściowo przesłuchanie pozwanej K. G. (1) w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 271 – 272v, t. II. I tak pozwana poprzez osobiste rozmowy lub w formie listów do osób z rodziny lub bliskiego otoczenia powodów w obraźliwych słowach zawiadamiała o tym, że w jej ocenie E. i B. S. przywłaszczyli sobie jej majątek, są wobec pozwanej niewdzięczni, nie wywiązują się z opieki nad nią, do czego obowiązani byli na mocy zawartej umowy o dożywocie. Listy te zostały skierowane do rodziców powodów, braci i bratowych powoda, proboszcza parafii we F. – księdza M. M., sołtysa L. G., wuja powoda – P. K. i dyrektora szkoły, w której zatrudniona jest powódka – M. S.. Nadto pozwana rozgłaszała informacje jakoby była przez powodów, a w szczególności przez powoda B. S. notorycznie obrażana. W rozmowach telefonicznych z matką powoda – S. S. (1) powoda określała mianem: złodzieja, cygana, oszusta. Pozwana złożyła wizytę proboszczowi parafii F., a także była u dyrektora szkoły, w --- STRONA 4 --- której pracuje powódka E. S.. Celem tych spotkań było poinformowanie o konflikcie stron i przedstawienie powodów w złym świetle jako osób, które zagarnęły podstępnie majątek pozwanej, a dodatkowo źle ją traktują. Osobami, do których dotarły rozpowszechniane przez pozwaną negatywne, oczerniające powodów informacje były: E. K., M. S., M. M., L. G., S. S. (1), A. S., W. S. (1), W. S. (2), W. S. (2), D. S. oraz P. K.. Opisane zachowania miały miejsce od czerwca 2013 r. do dnia 24 lutego 2014 r. Dowody: wyrok Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 16 stycznia 2015 r. wraz z uzasadnieniem, sygn. akt II K 253/14, k. 193 – 197v, t. I, zeznania świadka A. S. w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 213v – 214, t. II, zeznania świadka W. S. (2) w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 214 – 214v, t. II, zeznania świadka W. S. (1) w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 214 – 215v, t. II, zeznania świadka W. S. (2) w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 215, t. II, zeznania świadka J. K. w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 215v, t. II, zeznania świadka M. S. w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 216, t. II, zeznania świadka M. M. w protokole rozprawy z dnia 17 grudnia 2015 r., k. 235 – 236v, t. II,zeznania świadka L. G. w protokole rozprawy z dnia 19 lutego 2016 r. - od 00:07:39 do 00:15:19 wraz z transkrypcją, k. 274, t. II, przesłuchanie powódki E. S. w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 270 – 270v, t. II, przesłuchanie powoda B. S. w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 270, t. II, częściowo przesłuchanie pozwanej K. G. (1) w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 271 – 272v, t. II. W piśmie skierowanym do (...) za pośrednictwem księdza z parafii F. zatytułowanym „Akt rozpaczy” pozwana wymieniła przedmioty o łącznej wartości 26.000 zł, które miała wraz z mężem przekazać powodom, za co z kolei ci ostatni mieli się opiekować pozwaną i jej mężem. Pozwana w piśmie tym pod adresem powodów użyła słów: „Mąż umiera w grudniu 3 miesiące po podpisaniu umowy i minęło 3 lata a oni nic się nie wywiązują z umowy a 26.03.2013 B. i E. pokazują rogi. B. krzyczy na całe gardło że coś mi się robi z głową żebym szła do psychiatry i leczyła się w szpitalu psychiatrycznym a 15.06.2013 B. przez telefon znowu drze gardło że jestem stara i głupia wariatka (...) Panie W. czy moje serce wytrzyma to nie są ludzie to są gady, oszuści, cwaniacy i niegodziwcy żeby oni chcą po moim mężu dziedziczyć pół mieszkania to są złoczyńcy złodzieje niech im moja krzywda wyjdzie na zdrowie i cała F. będzie wiedzieć ja mam zamiar po kościołem waszym skończyć życie moje.” Dowód: pismo pozwanej skierowanie do „Parafian z F.”, k. 17, t. I. W dniu 25 lipca 2013 r. pozwana wystosowała pismo zaadresowane (...). Zawarła w nim m. in. takie sformułowania jak „aż mi serce pęka że ja go miałam za syna nie oszusta ale mąż go dobrze rozszyfrował i mówił że ja na niego jeszcze sobie popłacze (…) żeby obcy gad sobie przywłaszczył bo to jest nieczłowiek (…) jeszcze mię wyzywa żem stara i głupia, że mam coś z głową żebym się leczyła u (...) Pani wie co to jest za zniewaga i obraza mąż się tam w grobie przewraca.” Dowód: pismo pozwanej skierowane do rodziny S., k. 18 - 19, t. I, W kolejnym piśmie zatytułowanym „Akt rozpaczy” skierowanym do (...) za pośrednictwem księdza z parafii F. pozwana ponownie zawarła określenia „Mąż umiera w grudniu 3 miesiące po podpisaniu umowy i minęło 3 lata a oni nic się nie wywiązują z umowy a 26.03.2013 B. i E. pokazują rogi. B. krzyczy na całe gardło że coś mi się robi z głową żebym szła do psychiatry i leczyła się w szpitalu psychiatrycznym a 15.06.2013 B. przez telefon znowu drze gardło że jestem stara i głupia wariatka (...), a nadto 23 XI p. B. krzyczy że jeżeli przyjdę po te rzeczy to będzie dzwonił na Policję. Proszę o pomoc i modlitwę.” Dowód: pismo pozwanej skierowanie do „Parafian z F.”, k. 20, t. I, Pozwana wystosowała również list do ówczesnego sołtysa wsi F., L. G. z dnia 25 listopada 2013 r., w którym posłużyła się zwrotami „(…) ja mówię prawdę i taką mam podziękę od Boga daną i E. a chciałam dziś pojechać do szkoły po te rzeczy, moje ubrania to tak się darł, że będą dzwonić po policję czy tak uczciwy człowiek który przejmuje nasz cały dorobek naszego 54 lata wspólnego życia i chodzą do komunii że ten Bóg mu tej mordy nie wykrzywi za naszą krzywdę ponoć chce po mężu spadek czyli 100.000 zł bo mieszkanie kosztuje 200.000 zł ukradł przywłaszczył sobie co miałam na czarną godzinę 2.200 zł + 4 tyś. co dałam na ogrodzenie. Daliśmy M. białego Urząd Skarbowy wycenił na 14 tyś, 2 sygnety złote męskie, 1 pierścionek z brylantem z białego złota damski, pomagaliśmy finansowo w wykończeniu domu, kupiliśmy do salonu żyrandole, kinkiety, pralkę, maszynę do szycia, odkurzacz, łyżki srebrne na 6 osób. (...) S. jak szedł do komunii obraz srebro za 850 zł i do koperty jeszcze ?? Zapisaliśmy mieszkanie (...) r. 08 a mąż zmarł 2010 XII a oni nawet wieńca nie kupili E. i B. chcą mię oddać do szpitala psychiatrycznego, żebym się tam leczyła (…) --- STRONA 5 --- Jak oni będą chodzić po F. gdzie mają honor uczciwość. To są świnie, oszuści, złodzieje, niegodziwcy nie mam już określeń. Panie sołtysie teraz ja się boję o swoje życie że oni mię otrują lub zamordują.” Dowód: pismo pozwanej skierowanie do sołtysa F., k. 21 – 22, t. I. Osoby z najbliższej rodziny powodów po otrzymaniu listów od pozwanej były zdziwione ich treścią, jednak nie analizowały jej szczegółowo i nie uznały, aby zawarte w nich informacje były prawdziwe. Ani listy, ani rozmowy z pozwaną nie zmieniły ich stosunku do powodów, nie wpłynęły na dobre relacje w rodzinie powodów. Pozostali adresaci listów również byli zdziwieni faktem ich otrzymania. M. S. zniszczyła list, nie chciała zapoznać się z kopiami dokumentów okazywanych jej przez pozwaną, uznała, że sprawa jej nie dotyczy, jednak była niezadowolona z angażowania jej w spór stron i wezwania w charakterze świadka. Podobnie M. M. i L. G. nie chcieli się angażować w spór stron. Powód na jednym ze spotkań rady sołeckiej spotkał osobę, która nie chciała się z nim przywitać i powiedziała mu, że wie wszystko, że jakaś pani w sanatorium w K. rozpowszechniała oszczerstwa na temat powodów. Dowody: zeznania świadka A. S. w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 213v – 214, t. II, zeznania świadka W. S. (2) w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 214 – 214v, t. II, zeznania świadka W. S. (1) w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 214 – 215v, t. II, zeznania świadka W. S. (2) w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 215, t. II, zeznania świadka J. K. w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 215v, t. II, zeznania świadka M. S. w protokole rozprawy z dnia 15 października 2015 r., k. 216, t. II, zeznania świadka M. M. w protokole rozprawy z dnia 17 grudnia 2015 r., k. 235 – 236v, t. II,zeznania świadka L. G. w protokole rozprawy z dnia 19 lutego 2016 r. - od 00:07:39 do 00:15:19 wraz z transkrypcją, k. 274, t. II, przesłuchanie powódki E. S. w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 270 – 270v, t. II, przesłuchanie powoda B. S. w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 270, t. II, częściowo przesłuchanie pozwanej K. G. (1) w protokole rozprawy z dnia 19 maja 2016 r., k. 271 – 272v, t. II. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów urzędowych i prywatnych, których autentyczność i wiarygodność nie były przez strony kwestionowane, nie budziły również wątpliwości Sądu. Ustalenia zostały również poczynione w oparciu o zeznania świadków oraz przesłuchania powodów E. S. i B. S., gdyż były one logiczne, spójne, wzajemnie się uzupełniały. Sąd ustalił również częściowo stan faktyczny na podstawie zeznań K. G. (2) w zakresie, w którym pokrywały się z treścią zeznań świadków oraz powodów. W zasadzie pozwania nie kwestionowała twierdzeń powodów co do kierowania oczerniających listów pod adresem powodów oraz prowadzenia rozmów ze wskazanymi w stanie faktycznym osobami. Pozwana sądziła, że jej zachowania były obiektywnie dopuszczalne, a podejmowane przez nią działania miały w jej mniemaniu na celu ochronę jej naruszonych przez powoda interesów. Nieprzydatne okazały się zeznania świadka K. G. (3), nie miała bowiem wiedzy co do okoliczności dotyczących zachowań pozwanej oraz stosunkami panującymi między stronami. W oparciu o uzasadnienie wyroku skazującego Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 16 stycznia 2015 r. Sąd ustalił okres, w którym pozwana dopuszczała się zachowań, które naruszyły dobra osobiste powodów. Sąd zważył, co następuje: Powództwo co do zasady zasługiwało na uwzględnienie. Powodowie E. S. oraz B. S. wystąpili z żądaniem obejmującym roszczenia majątkowe oraz niemajątkowe wywodzone z ochrony dóbr osobistych, które naruszyła pozwana K. G. (1) swoimi bezprawnymi działaniami. Przechodząc do merytorycznej analizy żądania pozwu w niniejszej sprawie, na początek należy poczynić uwagi natury bardziej ogólnej odnoszące się do problematyki ochrony dóbr osobistych. W myśl bowiem art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr osobistych zawarty w wyżej cytowanym przepisie nie jest katalogiem zamkniętym, wskazane w nim wyliczenie dóbr osobistych nie jest wyczerpujące. Przepis art. 24 § 1 k.c. stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych --- STRONA 6 --- do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym (art. 448 k.c.) może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. Przytoczone przepisy zawierają regulację dotyczącą ochrony dóbr osobistych jednostki jedynie przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. Zakładają one bezprawność działania, która jest wystarczającą przesłanką do skutecznego domagania się ochrony prawnej wskazanej w art. 24 k.c. Zagrożenie zaś lub naruszenie dobra osobistego zostanie uznane za bezprawne, jeżeli jest ono sprzeczne z szeroko rozumianym porządkiem prawnym. Ponadto naruszenie to musi być obiektywne tzn. w ocenie społeczeństwa musi wywoływać negatywne odczucia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01). W orzecznictwie sądowym i doktrynie podkreśla się, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2004 r., V CSK 609/03, LEX nr 109404). Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202, por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Brak bezprawności wynikać może przede wszystkim ze zgody podmiotu prawa osobistego, z działania w ramach porządku prawnego, ze szczególnych przepisów prawnych, z wykonywania prawa podmiotowego, z konieczności ochrony innego wyżej postawionego dobra oraz ogólnej klauzuli zasad współżycia społecznego (por. orzecz. Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 199, z. 11 – 12, poz. 377, LEX nr 8996). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy skonstatować, iż powodowie niewątpliwie wykazali, że pozwana swoimi zachowaniami naruszyła ich dobra osobiste w postaci dobrego imienia, czci oraz poczucia bezpieczeństwa. Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, iż powodowie wielokrotnie byli przez pozwaną obrażani, pomawiani, czy wręcz szykanowani w formie werbalnej lub pisemnej. Potwierdziły to zarówno zeznania wielu świadków, do których pozwana kierowała listy, przesłuchanie powodów, wynik prawomocnie zakończonego postępowania karnego, w którym pozwana została skazana za czyn z art. 190a § 1 kk (uporczywe nękanie – stalking), w tym ustalenia w nim poczynione, a także zeznania samej pozwanej, w których de facto potwierdza swoje działania w stosunku do powodów, nadając im jednakże zupełnie inny charakter i nie doszukując się w nich cech bezprawności. Użyte przez pozwaną pod adresem powodów słowa i sformułowania, np. „to nie są ludzie to są gady, oszuści, cwaniacy i niegodziwcy”, ich natężenie forma przekazu miały na celu zdyskredytowanie powodów, ich ośmieszenie, oczernienie, ukazanie w bardzo negatywnym świetle. Powodowie mieszkający w środowisku wiejskim, gdzie powszechnym zjawiskiem jest wzajemna wiedza o innych mieszkańcach zostali w szczególny sposób narażeni na ujemne następstwa działań pozwanej, które wywołały zgorszenie, zaskoczenie, a nawet odsunięcie się, unikanie kontaktów niektórych znajomych z powodami. Mimo, iż większość osób, z którymi kontaktowała się pozwana nie zmieniła dobrego zdania o powodach, to jednak biorąc pod uwagę wiek, stan zdrowia pozwanej oraz stosunkowo młody wiek powodów działanie pozwanej mogło z spowodować, iż treść oskarżeń pozwanej zostanie przyjęta jako prawdziwe fakty o stosunku i traktowaniu pozwanej przez powodów. Powodowie do chwili obecnej nie maja pełnej wiedzy do ilu osób dotarły listy i wypowiedzi pozwanej i jakie wywołało to skutki. Ich żal i poczucie dyskomfortu psychicznego wywołuje fakt, że niektóre z tych osób z dezaprobatą odnoszą się do zaistniałej sytuacji, co powodowie odbierają jako negatywne nastawienie do nich samych. Poczucie dyskomfortu potęguje obawa, że nie wszyscy ujawniają przed powodami swój rzeczywisty stosunek do nich, a jednocześnie pomówienia nadal są rozpowszechniane w ich najbliższym środowisku. Odczucie to w okolicznościach niniejszej sprawy można uznać za uzasadnione, bowiem zasady doświadczenia życiowego wskazują na to, że różnego rodzaju pomówienia i nieprawdziwe opinie mogą silnie i na długo zakorzenić się w opinii środowiska, w tym zwłaszcza wiejskiego, przybierając postać plotek uzupełnianych o różne domysły i przypuszczenia. Świadomość istnienia tego mechanizmu niewątpliwie zwiększa uczucie krzywdy powodów i wpływa na obiektywna ocenę jej rozmiaru. --- STRONA 7 --- Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, iż powodowie wykazali (art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.) naruszenie ich dóbr osobistych. Pozwana natomiast w żaden sposób nie sprostała ciężarowi udowodnienia, iż jej zachowanie nie było bezprawne. Zauważyć trzeba, że pozwana nie kwestionowała faktu podejmowanej przez siebie aktywności. Na swoją obronę przedstawiała argumentację mającą na celu wykazanie, iż powodowie nie wywiązali się z zawartej z pozwaną i jej zmarłym mężem umowy dożywocia. Pozwana czuje się obrażona, zarzuca powodom niewywiązanie się z wzajemnych rozliczeń, dokonując wyliczeń cennych przedmiotów, które w jej ocenie zostały przez powodów bezpodstawnie zawłaszczone. Jednakże przytoczone okoliczności są irrelewantne dla uwzględnienia powództwa o naruszenie dóbr osobistych w niniejszej sprawie. Jeżeli pozwana czuła się pokrzywdzona w zakresie majątkowych stosunków łączących ją z powodami, to winna dochodzić roszczeń powstałych na tym tle w zupełnie innym, osobnym postępowaniu. Nadto, pozwana nie miała prawa do kierowania obraźliwych listów, w których opisywała swoją sytuację, do osób w żaden sposób nie związanych z zaistniałym konfliktem, tj. proboszcza lokalnej parafii, dyrektora szkoły, sołtysa wsi F. , bowiem osoby te nie są uprawnione do rozwiązywania sporów majątkowych czy jakichkolwiek innych, które pozwana toczy z powodami. Pozwana, jako osoba o co najmniej przeciętnym poziomie wiedzy ogólnej, z pewnością zdawała sobie z tego sprawę, co pozwala na ocenę, że jej rzeczywistą intencją nie było poszukiwanie pomocy, ale oczernienie powodów. Ponadto, gdyby pozwana rzeczywiście działała tylko z zamiarem uzyskania pomocy, to zbędne było używanie w kierowanych przez nią listach słów powszechnie uważanych za obraźliwe. Reasumując, pozwana nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku obalenia domniemania bezprawności zachowań naruszających dobra osobiste powodów. Odnosząc się natomiast do środków ochrony dóbr osobistych, o których mowa w art. 24 k.c., to Sąd zastosował podstawowy przysługujący stronie środek w postaci zobowiązania pozwanej do zaniechania naruszeń w sposób określony w punkcie I. sentencji wyroku. Pomimo, że pozwana obecnie nie narusza wskazanych wyżej dóbr osobistych powodów, to wobec jej bezkrytycznej do popełnionych czynów postawy, nastawienia do powodów oraz słuszności swoich roszczeń prawdopodobnym jest, iż pozwana może kontynuować naruszanie dóbr osobistych powodów w dalszym ciągu, a zatem środek ten okazał się niezbędny i celowy. W ocenie Sądu słusznym i koniecznym było również zobowiązanie pozwanej do pisemnego przeproszenia powodów poprzez wysłanie do nich oraz do osób, do których pozwana uprzednio kierowała listy i prowadziła rozmowy o treści naruszającej dobre imię, cześć oraz bezpieczeństwo powodów, w sposób opisany w punkcie II. sentencji wyroku. Rozesłanie przeprosin do powodów oraz do wskazanego kręgu osób pozwoli zdementować rozgłaszane przez pozwaną szkalujące informacje pod adresem powodów oraz w jakiejś mierze przywróci dobre imię powodów w miejscu ich zamieszkania, którego jeśli nie stracili, to z pewnością zostało ono narażone na poważne nadszarpnięcie. Sąd uwzględnił żądanie skierowania przeprosin do osób trzecich tylko w zakresie tych osób, co do których z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że listy rzeczywiście otrzymały i się z nimi zapoznały. Z uwagi na brak dowodów, że listy otrzymali również P. W. i Z. K. – żądanie pozwu w tej części zostało oddalone. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz każdego z powodów kwoty po 2.500 zł oddzielnie z uwagi na współuczestnictwo formalne łączące powódkę E. S. i powoda B. S. (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.) W niniejszej sprawie każdy z powodów mógłby bowiem dochodzić swojego roszczenia z tytułu naruszonych dóbr osobistych niezależnie od siebie. W zakresie zaś wysokości kwoty zadośćuczynienia, w ocenie Sądu jest ona adekwatna do rozmiaru wyrządzonej powodom krzywdy oraz wystarczająca do zrekompensowania powodom przykrości, stresu i żalu, których powodowie doświadczyli ze strony pozwanej K. G. (1). W tego rodzaju sprawach bardzo trudno jest wycenić niematerialny uszczerbek pokrzywdzonych cudzym działaniem, jednak żądana przez powodów kwota 10.000 zł jawi się jako suma znacznie wygórowana za działanie jakich dopuściła się pozwana. Jednocześnie należy pamiętać, iż pozwana została zobowiązana do zaniechania naruszeń oraz przeproszenia powodów, a także do przesłania oświadczeń obejmujących treść przeprosin. W ocenie Sądu ma to priorytetowe znaczenie ze względu na charakter naruszeń oraz środowiska, w którym mieszkają. Sąd nie umniejsza doznanych przez powodów przykrości i nieprzyjemności związanych z naruszonymi dobrami osobistymi, ale kwoty po 2.500 zł stanowią odpowiednie zadośćuczynienie za poniesione przez nich straty moralne. O odsetkach Sąd orzekł, zgodnie z żądaniem pozwu na podstawie art. 481 k.c., ustalając, iż należą się one powodom od dnia 25 lutego 2014 r., przy uwzględnieniu faktu nadania sprawie biegu pod nową sygnaturą po prawomocnym zwrocie pozwu. Roszczenia powodów stały się bowiem wymagalne wcześniej wymagalne wobec wezwania pozwanej do zaniechania naruszenia dóbr osobistych. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w punktach od I do VI. sentencji wyroku. --- STRONA 8 --- O kosztach procesu Sąd orzekł w punktach VII. i VIII. sentencji wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. przyjmując zasadę stosunkowego ich rozdzielenia stosownie do wyniku sprawy i biorąc pod uwagę fakt, że koszty procesu zostały poniesione jedynie przez powodów ( opłata od pozwu – 1.100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika – 3.000 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa -34 zł ). Wobec uwzględnienie powództwa w części nieco mniejszej nić 50% ( wobec niemajątkowego charakteru wszystkich dochodzonych roszczeń trudno ściśle określić stosunek uwzględnionego powództwa do oddalonego ), zasadnym było obciążenie pozwanej kosztami postepowania w kwotach po 1.000 zł na rzecz każdego z powodów – współuczestników formalnych.