Postanowienie I C 930/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 930/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu - Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Patrycja Gruszczyńska - Michurska Protokolant: Katarzyna Dunajewska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa Z. W. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) w W. o zapłatę I . oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. opłatą sądową od pozwu, od uiszczenia której powód był zwolniony oraz wydatkami w sprawie obciąża Skarb Państwa. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 930/09 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 24 sierpnia 2009 r. powód Z. W. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora (...) w W. kwoty 150.000 zł. W uzasadnieniu żądania powód podał, że w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w (...) we W. przy ul. (...) oraz w (...) w W. przebywał w celach, których powierzchnia przypadająca na jedną osobę była znacznie mniejsza niż 3m 2 . Przebywanie w takich warunkach uwłacza ludzkiej godności i godzi w podstawowe prawa i wolności obywatelskie. Doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. W związku z tym domaga się on zadośćuczynienia. Powód podniósł, że przebywanie w przeludnionych celach nie pozwala na zachowanie podstawowych środków higieny, rodzi obawę zarażenia się wirusem (...) lub (...). Odbywanie kary w takich warunkach pozbawiło powoda prywatności, sprzyjało też nękaniu ze strony współwięźniów. Cele, w których przebywał, często nie miały wydzielonych kącików sanitarnych ani odrębnych miejsc do spania. Dalej powód wskazał, że został poddany poniżającemu traktowaniu, gdyż przez 11 lat przebywał w przeludnionej celi, nie zostały mu zapewnione odpowiednie warunki sanitarne i minimum prywatności, co negatywnie wpłynęło na jego stan psychiczny i fizyczny oraz resocjalizację. Przebywanie wielu ludzi na tak małej powierzchni przez prawie całą dobę przyczyniło się do narastania stresu, agresji i napięć. Osadzenie w takiej celi spowodowało u powoda cierpienie fizyczne i psychiczne. Władze publiczne naruszyły w ten sposób art. 30 Konstytucji RP, nie zapewniając ochrony przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka. Przeludnienie celi wywołało też u powoda wiele chorób, które nabył w czasie przebywania w (...) (od 29 kwietnia 1998 r.). Postanowieniem z dnia 9 października 2009 r. Sąd oznaczył jako pozwanego w sprawie Skarb Państwa reprezentowany przez (... ) w W.. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa - (...) w W., zastępowany przez (...), wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia za okres sprzed 24 sierpnia 2006 r. Zarzucił, że osadzenie powoda w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 nie nosiło znamion bezprawności - miało oparcie w art. 248 § 1 k.k.w., a osadzony nie wykazał, że jednostka penitencjarna miała możliwość osadzenia go w celi, gdzie norma metrażowa nie była przekroczona. Umieszczenie powoda w przeludnionej celi nie było nacechowane złą wolą ze strony administracji penitencjarnej ani próbą dyskryminacji powoda. Pozwany podniósł, że od kilku lat podejmuje kroki zmierzające do poprawy warunków odbywania kary pozbawienia wolności, m.in. przez rozbudowę jednostek penitencjarnych i poszerzanie zakresu kar alternatywnych. Wyniki wizytacji (...) w W. wskazują, że osadzeni mają tam odpowiednie warunki higieniczne, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, a także odpowiednie oświetlenie; warunki te ulegają stałej poprawie dzięki przeprowadzanym remontom. Również kąciki sanitarne w (... ) w W. odpowiadają normom. Dalej pozwany zarzucił, że powód nie wykazał, a nawet nie uprawdopodobnił domniemanej szkody i jej wysokości oraz nie wskazał normalnego związku przyczynowego między zachowaniem pozwanego a szkodą. Zarzucił też, że powód nie przestrzegając porządku prawnego obowiązującego w Państwie, współprzyczynił się do przeludnienia panującego w jednostkach penitencjarnych, a wynikający z odbywania już wcześniej kary pozbawienia wolności fakt znajomości realiów więziennych nie odstraszył go od powrotu w to samo miejsce. Bezzasadne, zdaniem pozwanego, są także twierdzenia powoda co do nieodpowiedniej opieki medycznej w (...) w W.. W piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2009 r. powód podkreślił, że po wyjściu z (...) w W. w 1996 r. zaczął leczyć się (…) i leczy się nadal z powodu bólów (…), (…) lewej ręki, braku snu, (…) oraz bólów (…). Jest osobą niepełnosprawną, co znajduje potwierdzenie w orzeczeniach biegłych sądowych. Cierpi na szereg schorzeń. Przeludnienie cel doprowadziło do pogorszenia jego stanu zdrowia. W okresie od 2 stycznia 2006 r. do 27 sierpnia 2007 r. musiał korzystać z leczenia szpitalnego z powodu dolegliwości bólowych (...), (…), zaburzeń snu, (...) i (...), a wszystko to przez brak miejsca użytkowego w celi. Niepełnosprawność ograniczała możliwość poruszania się po schodach, wyjścia do łaźni i na spacer, a także utrudniała wstawanie z piętrowego łóżka. Miało to następstwa w postaci konfliktów ze skazanymi, stresu psychicznego i fizycznego. --- STRONA 3 --- Na rozprawie w dniu 29 marca 2011 r. powód oświadczył, że w czasie pobytu w (...) w W. nie został poddany właściwemu leczeniu, co naraziło go na utratę zdrowia, pozbawienie pracy i możliwości normalnego funkcjonowania. Przez leczenie, jakie miało miejsce w (...), stał się inwalidą. Powód zarzucił też, że podczas odbywania kary miał utrudniony kontakt z rodziną, a ponadto istniało zagrożenie zarażenia się wirusem (...) lub (...) od współwięźniów. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód Z. W. w okresie od 29 kwietnia 1998 r. do lutego 2011 r. przebywał w jednostkach penitencjarnych, głównie w (...) w W.. W okresie tym w polskich (...) i (...), w tym w (...) w W., panowało przeludnienie - osadzonych było więcej osób niż wynosiła normatywna pojemność jednostek. W związku z powyższym często dochodziło do umieszczania osadzonych w celach, których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . /okoliczność bezsporna/ Powód w czasie odbywania kary w (...) w W. przebywał okresowo w celach, które nie spełniały norm co do powierzchni przypadającej na osadzonego. W celach były wydzielone sanitariaty, był dostęp do bieżącej wody. (...) dostarczał osadzonym jedno mydło i jedną tubkę pasty do zębów na miesiąc. Mogli oni korzystać z kąpieli w łaźni - powód składał wniosek o łaźnię dodatkową, motywując go stanem zdrowia (niemożnością poruszania się spowodowaną (...)), jednak administracja (...) stwierdziła, że może chodzić do łaźni z ogółem skazanych. Powód przebywał również na Izbie (...), gdzie w celi znajdowała się wanna. Za utrzymywanie porządku w celi odpowiedzialni byli sami osadzeni. W (...) w W. były organizowane zajęcia sportowe dla osadzonych, z których powód nie korzystał z powodu swojego stanu zdrowia. Był dostęp do biblioteki i prasy oraz możliwość oglądania telewizji, jeśli ktoś dysponował własnym telewizorem. Będąc w Izbie Chorych powód nie mógł korzystać z organizowanych zajęć, ale pozostawała mu możliwość korzystania z książek i prasy, a także - gdyby posiadał własny sprzęt telewizyjny - oglądania telewizji. W (...) był dostępny dla osadzonych automat telefoniczny, jednak z ograniczeniem korzystania z niego do jednej 5- minutowej rozmowy w ciągu 4 dni. /dowód: przesłuchanie powoda - k. 275-276/ W dotyczącej Z. W. opinii wydanej przez biegłych lekarzy z zakresu (…) oraz (…) w dniu 29 stycznia 2004 r. w sprawie IV U 991/03 Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia stwierdzono, że schorzenia występujące wówczas u powoda powodowały niepełnosprawność w stopniu lekkim, datującą się od 1995 r. W opiniach biegłych (…) z 3 listopada 2006 r. oraz biegłego (…) z 5 stycznia 2007 r. (w sprawie IV U 556/06 Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia), a także w opinii biegłych (…) z 15 kwietnia 2008 r. (w sprawie IX U 2096/07 Sądu Okręgowego we Wrocławiu) stwierdzono, że schorzenia powoda – (…), zmiany (…) (...), zespół (…), zespół (…), (…) (...), choroba (…) - nie uzasadniają zaliczenia go do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. /dowód: wskazane opinie - k. 68, 70-71, 73, 75-76/ Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie IX U 2096/07 Sąd Okręgowy we Wrocławiu IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie Z. W. od decyzji ZUS Oddział we W. odmawiającej powodowi prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że opinie biegły lekarzy wykazały, iż Z. W. mimo stwierdzonych schorzeń był zdolny do pracy. /dowód: wskazany wyrok z uzasadnieniem - k. 77-80/ --- STRONA 4 --- W czasie pobytu w (...) w W. powód korzystał z częstych (co kilka miesięcy, a w niektórych okresach co kilka tygodni) konsultacji lekarzy, w tym specjalistów – (…). Wykonywano mu badania diagnostyczne, między innymi badania (…) i (…). Zalecano powodowi leczenie (…). Zdarzało się, że powód nie wyrażał zgody na ewentualny zabieg operacyjny, odmawiał poddania się (…) lub stosowania leków. /dowód: książki zdrowia powoda - koperta k. 246; opinia biegłego z zakresu (…) - k. 283-284/ Postępowanie medyczne wobec powoda w (... ) w W. w okresie od 25 sierpnia 2006 r. było prawidłowe. Schorzenia powoda nie miały charakteru schorzeń znacznie, istotnie zaawansowanych, przebiegających z powikłaniami istotnie obniżającymi sprawność ustroju czy też powodującymi istotne zagrożenia nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Nie było zatem konieczności stałego nadzoru lekarskiego, intensywnego leczenia, stałej kontroli lekarskiej. Pilnych interwencji (…) powód wymagał np. w przypadkach samookaleczeń lub przypadkowych urazów. Powód miał w (... ) w W. zapewnioną dostępność opieki lekarskiej łącznie z opieką specjalistyczną w odpowiednich okresach czasowych, stosowane postępowanie diagnostyczne i leczenie farmakologiczne było właściwe, powód miał też możliwość prowadzenia zalecanego leczenia (…), którego wielokrotnie odmawiał. /dowód: opinia biegłego z zakresu (…) - k. 283-284/ Powód zaczął się leczyć (…) przed osadzeniem w (...) w W.. /okoliczność bezsporna/ W czasie pobytu w tym (...) w okresie od 25 sierpnia 2006 r. powód korzystał z konsultacji lekarza (…). /dowód: : książki zdrowia powoda - koperta k. 246/ W zasadzie powód nie leczył się wówczas (…), zgłaszał się natomiast doraźnie po leki na poprawę snu, na bóle głowy i na uspokojenie. Stosowane w tych przypadkach leki zwykle pozwalają zadowalająco zredukować te dolegliwości, nie powodując uzależnienia. W tym zakresie leczenie powoda było prawidłowe. /dowód: opinia sądowopsychiatryczna - k. 292/ Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód Z. W. domagał się zadośćuczynienia w kwocie 150.000 zł za wyrządzoną mu przez pozwanego szkodę niemajątkową (krzywdę) wynikającą z niezapewnienia mu odpowiednich warunków podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Kwoty tej powód domagał się z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych (w szczególności godności), a także pogorszenia jego stanu zdrowia wywołanego nieodpowiednimi warunkami odbywania kary oraz nieprawidłowym leczeniem. Niezapewnienie mu odpowiednich, wymaganych przepisami, warunków bytowych powód upatrywał przede wszystkim w nadmiernym przeludnieniu wskazanych jednostek penitencjarnych, powodującemu narastanie stresu i napięć, braku minimum prywatności, niezapewnieniu odpowiednich warunków sanitarnych, utrudnianiu kontaktu z rodziną (na skutek ograniczonej możliwości korzystania z samoinkasującego aparatu telefonicznego) oraz istniejącej obawie zarażenia się od innych osadzonych wirusem (...) lub (...). Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda odnoszących się do jego osadzenia w jednostkach penitencjarnych w okresie do 24 sierpnia 2006 r. Roszczenie o zadośćuczynienie wynika z przepisów regulujących odpowiedzialność za czyny niedozwolone. Przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym było przed dniem 10 sierpnia 2007 r. uregulowane w art. 442 k.c., mającym w niniejszej sprawie zastosowanie na podstawie art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, --- STRONA 5 --- poz. 538). Art. 442 k.c. stanowił, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawniało się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę (art. 442 § 1 zd. 2 k.c.). Z. W. wystąpił z pozwem w dniu 24 sierpnia 2009 r., mimo że szkoda (krzywda) zgłaszana pozwem, wynikająca przede wszystkim z utrzymującego się od wielu lat przeludnienia cel, już wcześniej była mu znana (choć niekoniecznie znany był rozmiar krzywdy), podobnie jak osoba odpowiedzialna za jej naprawienie. Przedawnieniu uległy więc roszczenia obejmujące okres dalszy niż 3 lata przed wytoczeniem powództwa. Odnosząc się w pierwszej kolejności do twierdzeń powoda o pogorszeniu jego stanu zdrowia przez nieprawidłowe leczenie, należy wskazać, że podstawę prawną roszczenia o zadośćuczynienie z tego tytułu stanowią przepisy art. 445 § 1 w zw. z art. 444 § 1 i art. 417 § 1 k.c. W myśl art. 445 § 1 w zw. z art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Ewentualną odpowiedzialność Skarbu Państwa z tego tytułu uzasadnia z kolei art. 417 § 1 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Dla skutecznego dochodzenia od Skarbu Państwa zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną pogorszeniem jego stanu zdrowia Z. W. musiałby udowodnić, że doszło do nieprawidłowości w postępowaniu medycznym wobec niego w czasie osadzenia w (... ) w W., w okresie ograniczonym do czasu i że skutkiem tego stan jego zdrowia pogorszył się. Powód nie wykazał powyższych przesłanek - z przeprowadzonych na jego wniosek dowodów z książeczek zdrowia oraz opinii biegłych lekarzy różnych specjalności (z zakresu (…)) wynika, że powód korzystał z częstych konsultacji lekarskich i badań, miał zlecane odpowiednie leki lub zabiegi rehabilitacyjne, a opieka medyczna zapewniona przez (...) w W. była właściwa, odpowiednia do stanu zdrowia powoda. Wobec powyższego nie było podstaw do obciążenia Skarbu Państwa odpowiedzialnością za zły stan zdrowia powoda. Zarzuty powoda do opinii, dotyczące przede wszystkim oparcia opinii na treści dokumentacji medycznej, a nie na badaniu powoda przez biegłych, nie zasługiwały na uwzględnienie. Po pierwsze, przesłanką odpowiedzialności pozwanego było nieprawidłowe leczenie powoda w (...) w W., więc ustalenia oparte na opinii biegłych dotyczyły przebiegu leczenia, udokumentowanego głównie w książeczkach zdrowia powoda, a nie aktualnego stanu zdrowia, którego pogorszenie mogły wywołać różne czynniki. Po drugie, powód spóźnił się na rozprawę w dniu 4 sierpnia 2011 r., na której miał zostać przesłuchany w charakterze strony na okoliczność zarzutów do opinii biegłych, w związku z czym Sąd pominął dowód z jego uzupełniającego przesłuchania i ogłosił wyrok. Twierdzenia powoda zawarte w zarzutach do opinii biegłych nie zostały więc poparte żadnymi środkami dowodowymi. Ponieważ, jak wskazano wyżej, przedmiotem ustaleń Sądu nie był sam aktualny stan zdrowia powoda, ale fakt jego pogorszenia się w wyniku złego leczenia w jednostce penitencjarnej, oddaleniu podlegały wnioski powoda o wykonanie mu szeregu badań (postanowienie wydane na rozprawie w dniu 29 marca 2011 r.). Na marginesie można wskazać, że nawet w razie stwierdzenia, iż podczas pobytu w (... ) w W. doszło do nieprawidłowości w leczeniu Z. W., Sąd na podstawie dowodów zaoferowanych przez strony musiałby ustalić, czy pogorszenie stanu zdrowia było następstwem tych nieprawidłowości; potencjalną przyczynę pogorszenia stanu zdrowia stanowiłoby niewątpliwie (poza nieprawidłowym leczeniem) postępowanie samego powoda, któremu zdarzało się nie wykonywać zaleceń lekarskich - odmawiać stosowania leków i poddania się (…). Za nieuzasadnione należy uznać twierdzenia powoda o tym, że przeludnienie celi w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w (...) w W. wywołało u niego wiele chorób oraz że na skutek złych warunków odbywania kary stał się inwalidą. Z materiału dowodowego, w tym przesłuchania powoda, wynika, że na wiele schorzeń Z. W. cierpiał już przed osadzeniem w (...) w W., a zgodnie z opinią biegłych lekarzy ze sprawy IV U 991/03 Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia lekki stopień niepełnosprawności powoda datuje się od 1995 r. Żądanie pozwu w części dotyczącej zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda znajduje podstawę w art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica --- STRONA 6 --- korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, może także zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny. Odnosząc się do roszczeń Z. W. dotyczących okresu nieobjętego przedawnieniem, należy wskazać, że fakt istnienia przeludnienia w polskich jednostkach penitencjarnych i częstego naruszania norm dotyczących powierzchni celi przypadającej na osadzonego, wynikających z wiążących Polskę przepisów prawa międzynarodowego i art. 110 k.k.w., stanowi, zdaniem Sądu, fakt powszechnie znany. Problem przeludnienia dotyczył także (... ) w W.. Prawdopodobne jest więc, że powód w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w tym (... ) bywał osadzony w celach, których powierzchnia przypadająca na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 . Okoliczności tej pozwany nie zaprzeczył. Wobec powyższego Sąd uznał za udowodniony fakt przebywania powoda w celach, w których przekroczona była normatywna liczba osadzonych. Na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka D. W. na okoliczność przeludnienia cel mieszkalnych, ponieważ przeprowadzenie tego dowodu w drodze pomocy sądowej napotykało trudności i prowadziłoby do przedłużenia postępowania (Sąd Rejonowy w Legnicy wyznaczył termin przesłuchania świadka na 31 sierpnia 2011 r.), a objęty tezą dowodową fakt przeludnienia został udowodniony innymi środkami (art. 217 § 2 k.p.c.). Powód nie wykazał, że (...) w W. nie zapewnił mu odpowiednich warunków sanitarnych i możliwości zachowania higieny. W pozwie wskazał, że często w celach nie było wydzielonych kącików sanitarnych, w toku przesłuchania na rozprawie podał zaś, że cele, w których przebywał, posiadały wyodrębnione kąciki sanitarne i dostęp do bieżącej wody, a ponadto osadzeni otrzymywali od administracji (...) mydło i pastę do zębów oraz mieli możliwość korzystania z łaźni. Sami osadzeni byli odpowiedzialni za sprzątanie celi. Z twierdzeń powoda nie wynikało, na czym w takim razie miałyby polegać nieodpowiednie warunki sanitarne i dlaczego nie mógł on utrzymywać odpowiedniej higieny. Odnośnie utrudnienia w kontaktach z rodziną, które miało polegać na ograniczeniu możliwości korzystania z samoinkasującego aparatu telefonicznego (jedna pięciominutowa rozmowa na cztery dni), powód nie wykazał, ażeby wywoływało to u niego jakieś szczególnie negatywne przeżycia lub odczucia, stanowiące krzywdę. Powód nie wskazał ponadto, aby w czasie osadzenia w (...) w W. miał podstawy realnie obawiać się zarażenia wirusem (...) lub (...) od współwięźniów. Podał, że istniało zagrożenie zarażenia tymi wirusami, bo „nie wiadomo, kto do celi przychodzi z jaką chorobą", jednak w ocenie Sądu fakt, iż do zarażenia wirusami (...) lub (...) nie dochodzi w wyniku samego przebywania w pomieszczeniu z nosicielem, powoduje bezzasadność roszczeń powoda z tego tytułu. Kolejną ze wskazywanych przez Z. W. nieprawidłowości, z jakimi miał zetknąć się w czasie osadzenia w (... ) w W. i jakie miały powodować jego krzywdę, był brak minimum prywatności, wynikający z tego, że w celi przebywało jednocześnie wiele osób - więcej niż przewidywały normy dotyczące powierzchni cel mieszkalnych. Trzeba podkreślić, że naruszenie prawa do prywatności stanowi immanentną cechę kary izolacyjnej i wpisane jest w podstawowe cele represji karnej. Gdyby nawet w celach, w których przebywał powód, nie istniało odstępstwo od przewidzianej ustawą normy powierzchniowej, to powód i tak odczuwałby ujemne odczucia wynikające z samego charakteru kary izolacyjnej, a związane z koniecznością dzielenia celi z innymi współosadzonymi o różnym trybie życia. Nie da się przy tym za pomocą obiektywnych kryteriów ustalić, w jakim stopniu złe samopoczucie Z. W. było wywołane samym faktem izolacji, a w jakim nieprawidłowościami w warunkach odbywania kary, tj. przeludnieniem --- STRONA 7 --- cel. Podobnie należy oceniać wzmiankowane przez powoda narastanie stresu i agresji, wywołane - według stanowiska powoda - przebywaniem w celi, w której przekroczona była normatywna liczba osadzonych. Nawet gdyby powód wykazał, że rzeczywiście w czasie pobytu w jednostce penitencjarnej był zestresowany oraz stał się agresywny, nie sposób byłoby ocenić, w jakim stopniu narastanie stresu i agresji zostało wywołane nadmiernym zagęszczeniem osadzonych w celi, a w jakim samym faktem pozbawienia wolności i związanych z tym ograniczeń. Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że powód spośród licznych zarzutów mających uzasadniać roszczenie o zadośćuczynienie z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych udowodnił jedynie niezachowanie norm powierzchni celi mieszkalnej. Ewentualnie można uznać, że przeludnienie spowodowało nasilenie dolegliwości psychicznych powoda związanych z istotą kary izolacyjnej, m.in. braku prywatności. Zdaniem Sądu okoliczności te nie uzasadniają jednak przyznania powodowi zadośćuczynienia od Skarbu Państwa - (...) w W.. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego lub odpowiedniej sumy na cel społeczny w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, co wynika zarówno z redakcji art. 448 k.c. („sąd może przyznać"), jak i z funkcji powyższych świadczeń za naruszenie dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007 Nr 7-8, poz. 101, a pogląd ten sad orzekający podziela). Istotnym kryterium jest rozmiar krzywdy, zadośćuczynienie ma bowiem na celu zrekompensowanie pokrzywdzonemu wszelkich ujemnych doznań psychicznych lub fizycznych będących następstwem zawinionego działania lub zaniechania sprawcy. Dochodząc do przekonania, że nie było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, iż powód nie wykazał, ażeby rozmiar jego cierpień uzasadniał zasądzenie od pozwanego kwoty pieniężnej. Krzywda wywołana przeludnieniem celi, polegająca na zwiększeniu dyskomfortu psychicznego powoda związanego z faktem izolacji, jest zdaniem Sądu znikoma i jej stopień nie uzasadnia przyznania powodowi ochrony w formie majątkowej. Istotne jest również, że warunki odbywania kary, z jakimi zetknął się Z. W., dotykały wszystkich osadzonych w (...) w W.. Powód nie wykazał, a nawet nie twierdził, że niezachowanie minimalnej powierzchni celi było szykaną wymierzoną w niego indywidualnie; nie twierdził tego również odnośnie pozostałych zarzutów. Nadto przy fakultatywności przyznania pokrzywdzonemu ochrony w formie majątkowej nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w sytuacji, gdy powodowi przysługują niemajątkowe środki ochrony, z których nie korzysta, jedyną formą naprawienia niewielkiej szkody niemajątkowej byłoby przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej. Te przesłanki dają podstawę do odmowy przyznania zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 w zw. z art. 24 § 1 zd. 3 k.c. Jak wynika z powyższego, w sprawie nie było uzasadnione przyznanie powodowi od pozwanego zadośćuczynienia ani z tytułu wywołania uszczerbku na jego zdrowiu, ani z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych. Dlatego Sąd w punkcie I sentencji wyroku oddalił powództwo. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie II sentencji wyroku Sąd wydał na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Koszty procesu poniesione przez pozwanego w niniejszej sprawie sprowadzały się do kosztów zastępstwa procesowego, które w oparciu o art. 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z poźn. zm.) wynoszą 3.600 zł. W punkcie III sentencji wyroku Sąd obciążył Skarb Państwa kosztami sądowymi, od których powód został zwolniony. Nie było podstaw, aby zgodnie z art. 113 ust. 1 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. jedn. Dz. U. 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.) nieuiszczoną opłatą od pozwu oraz wydatkami obciążyć którąś ze stron procesu.