Wyrok I C 924/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 924/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kraśnik - Mazurek Protokolant st. sekr. sądowy Magdalena Zwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. w Siedlcach sprawy z powództwa P. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w S. o zadośćuczynienie I. powództwo oddala; II. zasądza od P. C. na rzecz Skarbu Państwa Zakładu Karnego S. kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. --- STRONA 2 --- Syg. akt. I C 924/12 UZASADNIENIE P. C. w pozwie wniesionym przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w S. żądał zadośćuczynienia w kwocie 100 000zł w tym na jego rzecz kwoty 10 000zł oraz 90 000zł na rzecz Domu (…) w S. za naruszenie prawa i dóbr osobistych spowodowanych bezprawnym pozbawieniem możliwości otrzymania przesyłki listowej dostarczonej przez urząd pocztowy, pomimo uprawnień do otrzymania listu poleconego z zawartością, zasądzenia na jego rzecz od pozwanego w S. zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego żądania powód wskazał, iż 20 sierpnia 2012r.o trzymał list i 10 paczek papierosów M.. List został otwarty w jego obecności i zakwestionowany z powodu zawartości, gdyż była ona niedozwolona ze względu na zawartość. List z przesyłką został odesłany do adresata na koszt zakładu karnego. Zdaniem powoda jest to patologiczne zachowanie funkcjonariuszy pozwanego, którzy realizują groźby dyrektora, aby wymusić na powodzie odstąpienie od dochodzenia racji w drodze postępowań skargowych i sądowych. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Zakład Karny w S. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalił, co następuje: P. C. odbywał karę pozbawienia wolności na terenie zakładu karnego w S.. Koniec kary przypada na 20 18r.( okoliczność bezsporna). W dniu 20 sierpnia 2012 roku do Zakładu Karnego w S. wpłynęła przesyłka z listem dla powoda. W trakcie kontroli, w której uczestniczył powód, ustalono, że poza listem znajduje się w przesyłce 10 paczek papierosów. Powód został poinformowany o możliwości odebrania tylko listu, z jednoczesnym odesłaniem do adresata paczek papierosów, które nie mogą znajdować się w paczkach. Powód oświadczył, iż przyjmie przesyłkę w całości, albo w ogóle jej nie przyjmie. Wobec powyższego przesyłka w całości tj. 10 paczek papierosów z listem zostały odesłane do adresata. P. C. odmówił podpisania protokołu przyjęcia listu. 21 sierpnia 2012 roku powód wniósł skargę do sędziego penitencjarnego na powyższe czynności. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, sporządzono sprawozdanie. Zarządzenia z dnia 10 września 2012 r. w sprawie sygn. akt: III Pen 161/12/ sędzia penitencjarny uznał skargę P. C. za niezasadną. --- STRONA 3 --- Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie odpisu sprawozdania z dnia 28.08.2012 r. /k.34-35/, odpisu notatki służbowej z dnia 27.08.2012 r./k.36/, odpisu notatki służbowej z dnia 27.08.2012 r./k.37/, odpisu protokołu odmowy przyjęcia listu /k.38/, odpisu protokołu zawartości z dnia 20.08.2012 r. /k.39/,odpisu dowodu odesłania przesyłki adresatowi /k.40-41/, pisma Dyrektora Zakładu Karnego w S. z dnia 28.08.2012 r. /k.43/, odpisu zarządzenia z dnia 10.09.2012 r. w sprawie sygn.. akt: III Pen 161/12 /k.44/, zarządzenia wewnętrznego nr 17/2012 z dnia 15.03.2012 r. z późniejszymi zmianami /k.62-81/,notatki służbowej z dnia 28.08.2012 r. /k.46/. Okoliczności wynikające z dokumentów nie były przez strony kwestionowane, stanowią wiarygodny materiał dowodowy objęty ich treścią. Sąd zważył, co następuje: Powód swoje żądania opiera się o treść art. 23 i 24 kodeksu cywilnego. Art. 23 k.c. nie zawiera zamkniętego katalogu dóbr osobistych, które podlegają ochronie prawa cywilnego i może stanowić podstawę odpowiedzialności z różnych tytułów. Podstawą ustalenia, że zostało naruszone jakieś dobro osobiste jest wykazanie przez powoda, że do takiego naruszenia doszło. Istotne jest również wykazanie, że naruszone dobro osobiste nie tylko z subiektywnego punktu widzenia, ale również obiektywnie wywołuje negatywną reakcję w społeczeństwie. Przepis art. 24 k.c. nierozerwalnie jest złączony z art. 23 k.c., daje ochronę w sferze niemajątkowej. Zgodnie z treścią art. 24 kc. osoba, której dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Naruszenie dobra osobistego umożliwia wystąpienie z roszczeniami ochronnymi, gdy działanie naruszającego jest bezprawne, to jest sprzeczne z prawem lub godzące w zasady współżycia społecznego. Ciężar wykazania, że nastąpiło naruszenie dobra osobistego, zgodnie z k.c. spoczywa na powodzie. Bezprawność oznacza sprzeczność zachowania z obowiązującym porządkiem prawnym, tj. z normami prawnymi lub zasadami współżycia społecznego. Ocena bezprawności naruszenia dobra osobistego jest uzasadniona tylko wtedy, gdy sprawca naruszenia działał w sposób zawiniony. W wyroku z dnia 22 XI 1966 r. I CR 404/60 Sąd Najwyższy stwierdził, że "ujemna ocena postępowania dokonana przez organ władzy państwowej w granicach jego ustawowej działalności, gdyby nawet nie była w konkretnych okolicznościach dostatecznie usprawiedliwiona (np. przez błędną sumę pewnych faktów lub ze względu na brak pełnego materiału faktycznego) nie jest oceną bezprawną”. Działanie organów administracji państwowej podjęte w ramach obowiązującego porządku prawnego może być, uznane za bezprawne tylko w razie umyślności lub złej wiary tych organów. Zdaniem Sądu funkcjonariuszom pozwanego nie można zarzucić niezgodnego z prawem zarówno działania, jak i zaniechania. Obowiązki skazanego wobec --- STRONA 4 --- administracji zakładu karnego stanowią w istotnym stopniu o treści i dolegliwości kary pozbawienia wolności. Zgodnie z przepisem art. 73 § 2 k.k.w. dyrektor zakładu karnego ustala wewnętrzny porządek zakładu. Powód odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, gdzie jego prawa i obowiązki uregulowane są w kodeksie karnym wykonawczym, w treści oddziału 4. Zgodnie z treścią art. 113a § 1k.k.w. skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiącu dokonywać zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz innych artykułów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym, za środki pieniężne pozostające do jego dyspozycji w depozycie. § 3 tego artykułu mówi, iż skazany ma prawo otrzymać raz na kwartał paczkę z żywnością o ciężarze nieprzekraczającym wraz z opakowaniem 5 kg. Jak wynika z przytoczonych przepisów wyroby tytoniowe mogą być wyłącznie nabywane przez skazanego w zakładzie karnym. Przepisy nie przewidują jakiegokolwiek odstępstwa od tej zasady. W przypadku otrzymywania wyrobów tytoniowych w paczce nie może być ona dostarczona skazanemu, ale zwrócona nadawcy. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczącą zatrzymania otrzymywanej przez skazanego paczki powiadamiając o tym sędziego penitencjarnego oraz skazanego zgodnie z treścią art. 105 § 6 k.k.w. Decyzja dyrektora zakładu karnego jest zaskarżalna do sędziego penitencjarnego. Kodeks karny wykonawczy reguluje w sposób wyczerpujący zasady i możliwości uzyskiwania przez skazanych wyrobów tytoniowych, a § 20 ust. 2 Zarządzenie Wewnętrzne Dyrektora Zakładu Karnego w S. w sprawie porządku wewnętrznego z 15 marca 2012 r.. jest powtórzeniem art. 113a§1 k.k.w. Papierosy i tytoń są określone jako rzeczy, które nie mogą być się przesłane w paczce, a tylko kupowane na terenie zakładu karnego. Przez paczkę rozumie się każdego rodzaju przesyłkę niezależnie od jej wagi. Natomiast art. 110a. § 1 k.k.w. mówi, iż skazany ma prawo posiadać w celi dokumenty związane z postepowaniem, którego jest uczestnikiem, artykuły żywnościowe i wyroby tytoniowe. Nie precyzuje natomiast w jaki sposób może je nabyć. W tym zakresie właściwy jest art. 113 a § 1k.k.k. Zgodnie z art. 7 k.k. i art. 34 k.k.w. skazany może zaskarżyć do sędziego penitencjarnego oraz do sądu penitencjarnego decyzje wydawane przez funkcjonariuszy z powodu ich niezgodności z prawem, co powód uczynił. W uzasadnienie wyroku z 10 maja 2012r. w sprawie IV CSK 473/11 LEX 1211994 Sąd Najwyższy stwierdził, sąd cywilny w procesie o naruszenie dóbr osobistych skazanego nie jest władny oceniać, czy funkcjonariusz służby więziennej odmawiając przyznania skazanemu określonego uprawnienia działał zgodnie z prawem czy bezprawnie. Do oceny tej uprawniony jest jedynie sędzia lub sąd penitencjarny w sytuacji odwołania się skazanego od takich decyzji lub podjęcia działania z urzędu. Dopuszczenie badanie tych kwestii przez sąd cywilny w sprawie o naruszenie dóbr osobistych skazanego oznaczałoby nie tylko dopuszczenie dwutorowości postępowania sądowego w zakresie nadzoru nad wykonywaniem kary pozbawienia --- STRONA 5 --- wolności, lecz także prowadziłoby w konsekwencji do faktycznego pozbawienia znaczenia przyjętego przez ustawodawcę trybu postępowania i oddziaływania sędziego i sądu penitencjarnego na skazanego w zakładzie karnym. Gdyby bowiem skazany, pozbawiony przez funkcjonariusza zakładu karnego pewnych uprawnień przewidzianych w k.k.w. mógł – bez zaskarżenia takiej decyzji w trybie przewidzianym w tym kodeksie skutecznie dochodzić ochrony bezpośrednio przed sądem cywilnym w procesie o naruszenie dóbr osobistych, to przewidziany i uregulowany w k.k.w. tryb postępowania penitencjarnego nie tylko nie mógłby spełniać funkcji zakładanych przez ustawodawcę, lecz w istocie straciłby rację bytu. Jeżeli zatem skazany nie uzyskał w trybie przewidzianym przepisami k.k.w. stwierdzenia przez sędziego lub sąd penitencjarny niezgodności z prawem decyzji funkcjonariusza służby więziennej pozbawiającej go określonych uprawnień, to w procesie o ochronę dóbr osobistych wytoczonym z powodu pozbawienia go tego uprawnienia, należy przyjąć brak bezprawności działania pozwanego, chyba że skazany nie wniósł odwołania uzasadnionej obawy przed represjami Powód powinien swoje żądanie skierować do Dyrektora Zadu Karnego w S. a przypadku gdyby otrzymał decyzję negatywną mógłby na podstawie art. 7 k.k.w. złożyć skargę do sędziego penitencjarnego, co uczynił. Sędzia penitencjarny stwierdził bezzasadność skargi powoda w związku z czym działanie pozwanego nie było bezprawne. Zdaniem Sądu ograniczenia wprowadzane w zakładzie karnym i czynności wykonywane przez funkcjonariuszy służby więziennej służą realizacji uprawnień związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności, nie wynikają z celowego i nacechowanego złą wola dziania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, są one takie same dla wszystkich więźniów, nie są formą jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji powoda i szykaną wobec niego, w takim samym zakresie dotyczyły pozostałych skazanych. W myśl art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd ustala, czy doszło do naruszenia określonego dobra osobistego, a dopiero w wypadku pozytywnej odpowiedzi w tym względzie ustala, czy działanie pozwanego było bezprawne. Zdaniem Sądu przytoczone przez powoda okoliczności wskazują, iż nie doszło do żadnego naruszenia dóbr osobistych powoda, działanie funkcjonariuszy pozwanego nie było bezprawne w związku z czym nie spowodowało żadnej, dającej się obiektywnie stwierdzić krzywdy. --- STRONA 6 --- Sąd rozważał, czy zachodzą podstawy prawne żądań powoda oparte na przepisach art.417 kodeksu cywilnego. Odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest od wystąpienia łącznie : szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, pomiędzy szkodą, a zachowaniem się (działaniem bądź zaniechaniem)musi istnieć normalny związek przyczynowy. Ciężar udowodnienia powyższych okoliczności obciąża zgodnie z art. 6 k.c. powoda, zaś ich niewykazanie decyduje o bezpodstawności powództwa. W ocenie sądu powód ich nie wykazał, nawet nie sformułował twierdzenia, jaką odniósł szkodę w pozwanym zakładzie karnym i w jaki sposób jest ona konsekwencją zachowań stanowiących o odpowiedzialności pozwanego, które podjęte zostały w sposób zawiniony. Funkcjonariusze Skarbu Państwa działali wobec powoda w ramach swoich uprawnień ustawowych i ich działaniu nie można przypisać niezgodności z prawem. Wobec powyższego roszczenie powoda jest bezzasadne i podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art.98 k.p.c. Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi pozwanego zgodnie z treścią § 6 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, póz. 1349) Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w wyroku.