Wyrok I C 908/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 908/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin, dnia 19 sierpnia 2020 r. Sąd Okręgowy w Koninie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Krzyżak Protokolant: p.o. sek. sąd. Aleksandra Krakowska po rozpoznaniu w dniu 29.07. 2020 r. w Koninie sprawy z powództwa (…) przeciwko (…) o zapłatę 1. Zasądza od pozwanego (…) na rzecz powódki (…) kwotę: a) 68.000 zł ( sześćdziesiąt osiem tysięcy złotych ) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21.08.2016 r. do dnia zapłaty; b) 110 zł ( sto dziesięć złotych ) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21.08.2016 r. do dnia zapłaty; c) 5.000 zł ( pięć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8.03.2018 r. do dnia zapłaty. 2. Zasądza od pozwanego na rzecz powódki rentę: a) za okres od 1.03.2016 r. do 31.08.2016 r. w kwocie po 31,39 zł miesięcznie, łącznie kwotę 188,34 zł ( sto osiemdziesiąt osiem złotych trzydzieści jeden groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21.08.2016 r. do dnia zapłaty; b) za okres od 1.09.2016 r. do 28.02.2017 r. w kwocie po 31,39 zł (trzydzieści jeden złotych trzydzieści dziewięć groszy) miesięcznie, płatną do 10 - tego każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami za opóźnienia do dnia zapłaty; c) za okres 19.09.2016 r. do 31.10.2019 r. w kwocie po 40 zł miesięcznie łącznie kwotę 1.520 zł (jeden tysiąc pięćset dwadzieścia złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, począwszy od dnia 18.10.2019 r. do dnia zapłaty; --- STRONA 2 --- d) w kwocie po 40 zł ( czterdzieści złotych) miesięcznie, płatną począwszy od dnia 1.11.2019 r. do 10 - tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia zapłaty. 3. Oddala powództwo w pozostałym zakresie. 4. Nakazuje pobrać od stron na rzecz Skarbu Państwa ( Sądu Okręgowego w Koninie) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych: - od powódki z zasądzonego roszczenia kwotę 3.431 zł ( trzy tysiące czterysta trzydzieści jeden złotych); - od pozwanego kwotę 5.842 zł ( pięć tysięcy osiemset czterdzieści dwa złote). 5. Zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.887 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Małgorzata Krzyżak Sygn. I C 908/16 Uzasadnienie (…) wniosła o zasądzenie od (…) na swoją rzecz:  93.000 zł z tytułu zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty,  3.354 zł z tytułu odszkodowania z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 1.254 zł od dnia 21 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty, od kwoty 2.100 zł od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty,  renty w kwocie po 100 zł miesięcznie ( na zwiększone potrzeby), począwszy od dnia 1 marca 2016 r. i na przyszłość, płatnej do 10-tego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty, co do rat wówczas wymagalnych oraz w przypadku uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat na przyszłość. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 11.02.2016 r., w miejscowości (…) , uległa wypadkowi komunikacyjnemu, doznając obrażeń ciała. Kierowcą pojazdu był (…) . Samochód, w którym jechała ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej w (…) polisy (…) . Z miejsca zdarzenia została przewieziona do szpitala w (…) . Stwierdzono u niej obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy z licznymi ranami ciętymi twarzy, stłuczenie barku prawego oraz prawej ręki. Założono jej 35 szwów. W szpitalu przebywała do dnia 18 lutego 2016 r. Zalecono dalsze leczenie w ramach POZ oraz stosowanie żelu Silaurum na rany twarzy. Po opuszczeniu szpitala kontynuuje leczenie w Poradni Ortopedycznej, Chirurgicznej, Neurologicznej oraz Poradni Zdrowia Psychicznego. Po wypadku pojawiły się u --- STRONA 3 --- niej zaburzenia adaptacyjne. Odczuwa lęk przed jazdą samochodem. Oznacza to, że nie będzie mogła uczęszczać na kurs prawa jazdy. Jak wynika z opinii sądowo-lekarskiej złożonej do akt sprawy karnej, blizny o takim charakterze należy traktować jako istotne zeszpecenie, a ich rozległość nie daje szans żeby wygoiły się bez pozostawienia śladów. Dla powódki jest to szczególnie traumatyczne przeżycie, gdyż wiązała swoją zawodową przyszłość z fotomodelingiem. Kontynuuje leczenie blizn w prywatnych klinikach chirurgii plastycznej w (…) oraz w (…) . Leczenie to potrwa jeszcze co najmniej kilka miesięcy. W jego przebiegu może być konieczna operacja plastyczna lub zabieg laserowego usuwania blizn. W związku z tym, że proces gojenia się blizn jest powikłany, poszkodowana musi korzystać także z pomocy dermatologa. Nie może przebywać na słońcu, gdyż przeciwwskazaniem są właśnie blizny. W trakcie pobytu w szpitalu, jak i po jego opuszczeniu wymagała pomocy w codziennych czynnościach przez okres około dwóch miesięcy. Pomocy udzielała jej przede wszystkim mama: 4 godz. przez pierwsze dwa tygodnie; 2 godz. w ciągu następnych dwóch tygodni oraz jedną godz. przez kolejny miesiąc. Uwzględniając powyższy wymiar czasowy, wartość kwotowa pomocy wyniosła łącznie 1.254 zł (14 dni x 4 godz. x 11 zł/h) + (14 dni x 4 godz. x 11 zł/h) + (30 dni x 11 zł/h). W postępowaniu likwidacyjnym powódka korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika i poniosła z tego tytułu wydatek w kwocie 2.100 zł, który podlega zwrotowi jako celowy koszt dochodzenia roszczeń od pozwanego. Odszkodowanie w kwocie 3.354 zł z tytułu poniesionych w okresie od dnia wypadku do dnia wystąpienia z pozwem kosztów leczenia, opieki i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika jest w pełni uzasadnione. Dochodzona renta w kwocie 100 zł miesięcznie obejmuje periodyczny koszt leczenia blizn na ciele powódki, w tym zwłaszcza na twarzy. Odsetek ustawowych za opóźnienie powódka dochodzi od dnia 21 sierpnia 2016 r., tj. po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody pozwanemu (art. 817 § 1 k.c.). Powódka zgłosiła szkodę pozwanemu w dniu 21 lipca 2016 r. (data doręczenia pisma). Pozwany uznał zasadę swojej odpowiedzialności i w dniu 16.08. 2016 r. wypłacił jej bezsporną kwotę tytułem zadośćuczynienia w wysokości 7.000 zł. Przyznana kwoty jest rażąco niska, stąd też koniecznym jest wystąpienie z pozwem o dalsze zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W uzasadnieniu pozwany przyznał, że uznał swoją odpowiedzialność co do zasady i wypłacił powódce 7.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Zdaniem pozwanego żądanie zadośćuczynienia jest bezzasadne, kwota wygórowana i nieznajdująca oparcia w okolicznościach niniejszej sprawy. Pozwany dołożył należytej staranności przy przeprowadzaniu likwidacji szkody, a w szczególności wszechstronnie rozważył wszelkie kwestie mające wpływ na wysokość przyznanych świadczeń. Pozwany nie kwestionuje, że w wyniku wypadku powódka doznała ran twarzy oraz potłuczeń ciała. Nie są jednak wiarygodne twierdzenia pozwu w przedmiocie planów powódki co do pracy w modelingu oraz rozmiaru jej cierpień związanych z oszpeceniem twarzy, w szczególności unikania wychodzenia z domu i kontaktu ze znajomymi. Należy mieć na uwadze, że powódka w żaden sposób nie wykazała, aby przed wypadkiem poczyniła jakiekolwiek starania w celu pracy jako modelka czy fotomodelka. Pozwany podniósł, że powódka zarówno przed wypadkiem jak i po nim prowadziła aktywną --- STRONA 4 --- działalność w mediach społecznościowych i umieszczała w Internecie wiele zdjęć (zwłaszcza na Instagramie). Już ok. 2 miesiące po wypadku powódka zamieszczała w sieci zdjęcia swojej twarzy, przeważnie z dość mocnym makijażem (taki makijaż był u powódki widoczny również przed zdarzeniem). Zdarzały się także zdjęcia wyraźnie ukazujące jej twarz po wypadku, bez makijażu. Na wielu spośród zdjęć powódka jest ze znajomymi, poza domem. Również komentarze zamieszczane przez powódkę i jej znajomych przy zdjęciach nie świadczą o jej wycofaniu, braku akceptacji ze strony otoczenia czy traumie. Profil powódki na Instagramie wskazuje, że po wypadku prowadzi dokładnie taki sam tryb życia jak przed nim, a powstałe blizny w żaden sposób jej w tym nie przeszkadzają. W ocenie strony pozwanej osoba, która boryka się z zaburzeniami psychicznymi i brakiem akceptacji swojego wyglądu nie zamieszcza w Internecie takiej ilości zdjęć. W ocenie pozwanego powódka nie wykazała, aby odniesiona przez nią krzywda uzasadniała przyznanie zadośćuczynienia w łącznej wysokości 100.000 zł. Pozwany za niezasadne uznał żądanie zasądzenia na rzecz powódki kwoty 2.100 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej w postępowaniu likwidacyjnym wskazując na niewielki nakład pracy pełnomocnika w toku postępowania likwidacyjnego. Pozwany zarzucił, że powódka w wyniku wypadku nie doznała obrażeń ciała, które uniemożliwiłyby jej samodzielne funkcjonowanie, miała sprawne narządy ruchu, ze szpitala została wypisana w stanie dobrym z zaleceniem stosowania kremu na blizny przez min. 2 miesiące. Pozwany kwestionuje również przyjętą przez powódkę stawkę godzinową pomocy wynoszącą 11 zł za godzinę wskazując, że pomoc świadczona przez najbliższych członków rodziny i to w niewielkim zakresie nie może być wyceniana tak samo jak pomoc sprawowana przez wykwalifikowanych pracowników, powódka nie wykazała wysokości stawki przedkładając jedynie zaświadczenie z (…), a więc dużo większego miasta aniżeli jej miejsce zamieszkania. Pozwany zakwestionował żądanie renty w wysokości 100 zł z tytułu zwiększonych potrzeb zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Odnośnie żądania odsetek stwierdził, że dopiero od chwili ustalenia odszkodowania w wyroku można mówić o opóźnieniu się dłużnika w zapłacie odszkodowania i od tej chwili można zasądzić odsetki za opóźnienie (wyrok SN z dnia 1.07.2011 r., II CSK 635/10). Pismem z dnia 12.02.2018 r. (k. 181-182) powódka rozszerzyła powództwo w ten sposób, że wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz 8.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma - z tytułu kosztów leczenia chirurgicznego blizn. Uzasadniając powyższe podniosła, że jak wynika z opinii biegłego może ona poddać się korekcji plastycznej blizn mi.in. w drodze operacji chirurgicznej, której koszt biegły oszacował na 8.000 zł. Następnie pismem z dnia 10.09.2019 r. ( k. 314) powódka rozszerzyła powództwo w ten sposób, że wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz 5.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma, z tytułu kosztów usunięcia odłamków szkła ze skóry twarzy oraz zmodyfikowała żądanie renty na zwiększone potrzeby wnosząc o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki z tego tytułu kwoty po 200 zł miesięcznie, począwszy od 1.03.2016 r. i na przyszłość, płatnej z góry do 10-tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w następujący sposób; co do kwoty 100 zł - od 21.08.2016 r. do dnia zapłaty, co do kwoty 100 zł – od dnia doręczenie opisu niniejszego pisma, co do rat wówczas wymagalnych oraz w przypadku uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat na przyszłość. Na --- STRONA 5 --- dochodzoną w pozwie kwotę renty w kwocie 200 zł składają się koszty zakupu maści do pielęgnacji blizn ( ok. 160 zł), zwiększona ilość kosmetyków, których powódka musi używać aby zamaskować blizny na twarzy. Pozwany wniósł również o oddalenie powyższych żądań w całości podnosząc, że roszenie powódki za okres przekraczający 3 lata przed modyfikacją powództwa w zakresie renty uległy przedawnieniu. Pismo powoda z dnia 13.09.19 r. pozwany otrzymał w dniu 17.10.2019 r., a zatem za okres wcześniejszy od 1.03.do 17.10.16 r. roszczenie co do kwoty 100 zł renty uległo przedawnieniu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 11 lutego 2016 r., ok. godz. 22:00, w miejscowości (…) doszło do wypadku komunikacyjnego, w wyniku którego obrażeń ciała doznała pasażerka (…). Kierowcą samochodu marki (…) nr rej (…) był (…). Samochód (…) nr rej: (…) ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej w (…) nr polisy: (…). Z miejsca zdarzenia poszkodowana została przewieziona do Szpitala w (…), gdzie stwierdzono u niej obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy z licznymi ranami ciętymi twarzy, stłuczenie barku prawego oraz prawej ręki. Charakter doznanych obrażeń wymagał natychmiastowej hospitalizacji. Powódka przebywała w szpitalu na Oddziale Chirurgii do 18.02.2016 r. ( niesporne). Przebieg leczenia był niepowikłany, zaopatrzono chirurgicznie rany tłuczone głowy. Po wypisie ze szpitala powódka była objęta opieką w poradni chirurgicznej i neurologicznej. Prowadzono leczenie i przeciwdziałanie tworzeniu się blizn przyrosłych(…) kontynuowała leczenie w Poradni Ortopedycznej, gdzie zgłosiła się 8.02.16 r., zgłaszała ból barku prawego i prawej ręki. Przebyty uraz w wyniku wypadku nie spowodował (w zakresie narządu ruchu) powstania długotrwałego ani trwałego uszczerbku na zdrowiu (dowód: opinia biegłego specjalisty ortopedy traumatologa Macieja Gruszeckiego k. 133-135). (…) 18.05.2016 r. podjęła leczenie psychiatryczne w Poradni Zdrowia Psychicznego w (…) i korzystała także z pomocy psychologicznej ( odbyła 3 wizyty). Pojawiły się u niej objawy zespołu stresu pourazowego, lęk przed jazdą samochodem, obniżony nastrój, koszmary senne, zaburzenia koncentracji uwagi, drażliwość. Ponowienie zgłosiła się do psychiatry we wrześniu 2018 r. i ostatnia odnotowana wizyta miała miejsce w listopadzie 2018 r. Obecnie (…) negatywnie ocenia swój wygląd, nie potrafi go zaakceptować, co wpływa negatywnie na jej poczucie własnej wartości, znacznie obniża nastrój i powoduje unikanie kontaktów społecznych. Występują u niej zaburzenia nerwicowe nieokreślone spowodowane wypadkiem. Stres związany z wypadkiem spowodował długotrwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 6% , który należało zakwalifikować wg „Załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 18.12.2008 r.” do pkt 10.A tj. zaburzenia adaptacyjne będące następstwem urazów i wypadków, w których nie doszło do trwałych uszkodzeń OUN: Utrwalone nerwice związane z urazem czasowo- mózgowym. Powódka powinna podjąć systematyczną terapię psychologiczną w celu przepracowania emocji związanych z wypadkiem. Negatywna ocena swojego wyglądu przez powódkę wynika zarówno ze zmian jakie dostrzega na skutek poniesionych obrażeń twarzy jak i wewnętrznej uwarunkowanej osobowościowo tendencji do nadwrażliwości i nadmiernego oceniania własnych deficytów, hipochondrycznej postawy, neurotycznego przeżywania z czego wynikać mogą nieadaptacyjne mechanizmy radzenia sobie. U powódki występuje nadmierna koncentracja na wyglądzie, jego deficytach. Popadanie w obniżony nastrój, deklarowanie wycofania się z kontaktów towarzyskich, obniżona aktywność --- STRONA 6 --- wynika także z osobowości, a nie tylko z obiektywnej oceny sytuacji i przeżytego wypadku. Wewnętrzne uwarunkowania osobowościowe, tendencje do nadwrażliwości i nadmiernego oceniana własnych deficytów zostało uwzględnione przez biegłego psychiatrę przy wydawaniu przez niego opinii i ustaleniu 6% uszczerbku na zdrowiu (dowód: historia choroby Poradnia Zdrowia Psychicznego k. 54-56, opinia biegłego psychiatry (…) k. 255-260, opinia uzupełniająca k. 300-301 opinia biegłego psychologa (…) k. 230-234). W czasie pobytu w szpitalu powódka odczuwała poważne dolegliwości fizyczne (ból) w skali 1-10 wynosił w pierwszych trzech tygodniach związanych z gojeniem ran 6m, a w kolejnych trzech 4. U powódki na twarzy występują blizny pourazowe i tak: - liczne drobne blizny prawej połowy czoła z nieznacznym zaburzeniem mimiki czoła (wygojone). Są one na swojej powierzchni nieregularne, położone w poziomie skóry, w kolorze skóry, nieznaczne szpecące; - blizna okolicy lewego łuku brwiowego ok. 3cm długości i do 1 mm szerokości (wygojona). Jest ona nieregularna, widoczna, położona w skórze owłosionej łuku brwiowego, w poziomie skóry, kolor blizny w kolorze skóry, nieznacznie szpecąca, bez zaburzeń funkcji; - blizna okolicy grzbietu nosa długości ok. 3 cm i szerokości do 1 mm (wygojona). Blizna jest nieregularna w poziomie skóry, w dotyku niebolesna, widoczna, nieznacznie szpecąca, bez zaburzeń funkcji; - liczne drobne blizny prawego i lewego policzka z nieznacznym zaburzeniem mimiki twarzy (wygojone), na swej powierzchni są nieregularne, położone w poziomie skóry, w dotyku niebolesne, równe na powierzchni, nieznacznie szpecące z nieznacznie zaburzoną mimiką; - blizny okolicy przed usznej lewej, długości ok. 5 i 4 cm i szerokości do 1 mm (wygojone), na swej powierzchni są nieregularne, położone w poziomie skóry, w dotyku niebolesne, równe na powierzchni, nieznacznie szpecące , bez zaburzeń funkcji, nie powodują przykurczów tej okolicy; - blizna okolicy brody, długości ok. 3 cm i szerokości do 1 mm (wygojona), na swej powierzchni jest nieregularna, w poziomie skóry, kolor blizny w kolorze skóry, w dotyku niebolesna, równa na powierzchni, jest blizna widoczna, nie szpecąca bez zaburzeń funkcji; - blizny pourazowe okolicy biodrowej lewej, długości ok. 3.4 i 5 cm i szerokości do 1 mm (wygojone), kolor blizny w kolorze skóry. Blizny na swej powierzchni są nieregularne, w poziomie skóry, w dotyku niebolesne, równe na powierzchni, nie powodują przykurczów tej okolicy, bez zaburzeń. Są one widoczne nie szpecące. Na dzień badania to jest 13.11.2017 r. blizny nie były poddane korektom chirurgii plastycznej/ estetycznej. U powódki w związku z powstaniem blizn pourazowych twarzy, okolicy biodrowej lewej wystąpił trwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 10% - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej Powstałe blizny na twarzy mogą podlegać korekcie plastycznej i kwalifikują się do korekt, gdyż powodują nieznaczne oszpecenie twarzy. Kwalifikacja do ewentualnych zabiegów laseroterapii z chirurgii estetycznej, korekty blizn pourazowych zapada indywidualnie. Niezależnie od techniki zabiegowej zastosowanej u powódki można jedynie częściowo zminimalizować oszpecenie twarzy. Blizny są trwałe i pozostaną do końca życia. Czas jaki upłynął od wypadku nie ma znaczenia, co do wykonania zabiegów naprawczych z chirurgii plastycznej. Działania zabiegowe z chirurgii plastycznej i estetycznej pozwolą na częściowe zamaskowanie i zminimalizowanie oszpecenia i analizując różne zabiegi korekcyjne, najbardziej preferowany jest zabieg Laseroterapii , której koszt wynosi około 5.000 zł. Zabieg ten nie jest finansowany przez NFZ. --- STRONA 7 --- U powódki pod skórą znajdują się nadal odłamki szkła, 2 duże średnicy do 1 cm, pozostałe małe. Duże odłamki powinny być usunięte (mniejsze niekoniecznie). Usunięcie szkła jest wykonywane w ramach NFZ. Przed przystąpieniem do zabiegu laseroterapii koniecznie jest usunięcie 2 dużych odłamków szkła. U powódki nie występują ograniczenia fizyczne związane z powyższymi obrażeniami. Natomiast trwałe oszpecenie twarzy jest uszczerbkiem istotnym w codziennym życiu i trwały uraz psychiczny pozostanie na całe życie. Na rozprawie w dniu 29.07.2020 r. biegły (…) nie podtrzymał swojej pierwszej opinii, co do czasu stosowania maści po urazie, jednoznacznie stwierdzając, że stosuje się je po wygojeniu ran to jest 2- 3 tygodnie po urazie – do roku (nie dłużej) (dowód: opinia biegłego specjalisty chirurgii ogólnej i chirurgii plastycznej (…) k. 163-168, opinia uzupełniająca k. 304-305 ) . W chwili wypadku (…) miała 19 lat i była uczennicą Technikum (…). Po opuszczeniu szpitala stosowała maść Skagel do roku od wypadku, opakowanie starczało na miesiąc. Po wypadku matka pomagała jej myć włosy – do 3 miesięcy (początkowo myła włosy raz w tygodniu, a później dwa razy w tygodniu). (…) miała indywidualne nauczanie w domu do końca roku szkolnego, od września chodziła do szkoły. Przed wypadkiem chodziła na siłownię 2, 3 razy w tygodniu. Lubiła pokazywać się na zdjęciach (Instagram), chciała zostać fotomodelką, ale nie podjęła żadnych kroków w tym kierunku. Po wypadku przez rok czasu miała zakaz jakiegokolwiek wysiłku fizycznego, musiała unikać słońca, przytyła około 10 kg. Dowiadywała się o możliwość poddania się zabiegom plastycznym u chirurga plastycznego dr Skupina. Również po wypadku publikowała zdjęcia, na których miała makijaż tuszujący blizny. Po około pół roku od wypadku zrobiła prawo jazdy. Od stycznia 2018 r. przebywa i pracuje w (…). Nie interesowała się czy w ramach NFZ może mieć wykonaną część zabiegów. Ma na twarzy 34 blizny i 36 szwów. Obecnie stosuje silniejszy makijaż niż przed wypadkiem i musi używać większej ilości kosmetyków korygujących blizny na twarzy (dowód: zeznania świadka (…) k. 122-123, zeznania powódki k. 200-201, zdjęcia k. 107- 117). Jak wynika z pisma Narodowego Funduszu Zdrowia Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego w (…) zabieg chirurgiczny usunięcia odłamków szkła jest finansowany przez NFZ czas oczekiwania np. w szpitalu w Turku, w Kole wynosi 0 dni. Analizując powyższe zastawienie, należy stwierdzić, że nie było i nadal nie ma przeszkód, aby powódka w ramach NFZ poddała się zabiegowi usunięcia odłamków szkła. Z całą pewnością, gdyby podjęła w tym kierunku starania, zabieg ten byłby dużo wcześniej wykonany (dowód: pismo Narodowego Funduszu Zdrowia Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego w (…) k. 352-356). Odnośnie opinii biegłego z zakresu ortopedii (…), Sąd w całości ją podzielił, uznając za przydatną dla rozpoznania sprawy, strony jej nie zakwestionowały, nie wniosły żadnych uwag. Moc dowodowa opinii i opinii uzupełniającej biegłego specjalisty chirurgii ogólnej i chirurgii plastycznej (…) nie budzi wątpliwości Sądu. Biegły wydał ją w oparciu o fachową wiedzę, doświadczenie zawodowe, badając powódkę. Natomiast wątpliwości powódki i zastrzeżenia, co do wydanej opinii zostały przez biegłego wyjaśnione w sposób rzeczowy i jednoznaczny w opinii uzupełniającej pisemnej i ustnej. Opinia ta w sposób kategoryczny wskazuje, że zabieg usunięcia odłamków szkła wykonywany jest w ramach NFZ i nie ma żadnych uzasadnionych podstaw, aby powódka miała poddać się temu zabiegowi prywatnie za odpłatnością. --- STRONA 8 --- Kwestia okresu stosowania maści przez powódkę po wypadku została w sposób jednoznaczny i kategoryczny przez biegłego wyjaśniona (k. 407v), który stwierdził za uzasadnione stosowanie maści do roku po wypadku. Powódka także wskazała, że stosowała maść do roku po wypadku, zgodnie z zalecaniami lekarskimi. Również strony po złożeniu ustnej opinii przez biegłego nie wniosły żadnych zastrzeżeń, a więc skutecznie jej nie podważyły. Opinia powyższa (podstawowa i uzupełniające) były niezbędne dla rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd w całości podzielił wnioski biegłego psychiatry (…), biegłego psychologa (…) zawarte w opiniach, uznając je za logiczne, nie zawierające wewnętrznych sprzeczności. Mimo niewątpliwie występującej u powódki nadmiernej koncentracji na wyglądzie, jego deficytach, wewnętrznych uwarunkowań osobowościowych, tendencji do nadwrażliwości i nadmiernego oceniania własnych deficytów, to należało przyjąć, że nadal występują u powódki zaburzenia nerwicowe nieokreślone spowodowane wypadkiem i co istotne wymaga ona nadal systematycznej terapii psychologicznej. Pozwany zakwestionował określony przez biegłego psychiatrę stopień uszczerbku na zdrowiu zarzucając, że powinien on wynosić nie 6%, a 4%. Biegły odniósł się do tego zarzutu w opinii uzupełniającej, którą należało uznać za przekonywującą. Natomiast należy zaznaczyć, że przyjęcie stopnia uszczerbku czy to na poziomie 6% (zgodnie z opinią) czy na poziomie 4% nie miało istotnego, kluczowego znaczenia. Wskazany stopień uszczerbku stanowi tylko pewną wskazówkę dla Sądu i nie jest jedynym wyznacznikiem przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, przy czym spór dotyczył niewielkiej różnicy. Sąd odmówił wiary zeznaniom świadka (…) w tej części, w której zeznała, że powódka używa maści i tubka kosztuje 80 zł, bowiem jak wynika z zeznań samej powódki stosowała ona maść Scagel. Cena wynosi ok. 31,90 zł (k. 332). Wprawdzie w piśmie (k. 294) powódka wskazała cenę maści na kwotę 50,89 zł, ale pozwany zakwestionował tę kwotę i przedłożył wydruk, z którego wynika, że cena maści wynosi 31,39 zł. Powódka nie podważyła tego dokumentu, wobec czego Sąd uznał, za wykazaną cenę maści 31,90 zł. Zeznania powódki dotyczące jej zamiarów bycia fotomodelką w ocenie Sądu należało ocenić jako jedynie marzenia młodej i ładnej kobiety, natomiast mimo 19 lat nie podjęła ona żadnych kroków tym zakresie. Sąd zważył, co następuje: Odpowiedzialność co do zasady nie była kwestionowana przez pozwanego, znajduje ona oparcie w art. 822 k.c. w zw. z art. art. 34 ustawy z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, (…). Podstawę roszczeń powódki stanowi art. 444§1 i § 2 k.c. i 445 § 1 k.c. Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (445§1 k.c.). Chodzi tu o krzywdę ujmowaną jako cierpienie fizyczne (ból i inne dolegliwości), cierpienia psychiczne (ujemne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia w postaci np. zeszpecenia, wyłączenia z normalnego życia itp.) Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu złagodzenie tych cierpień. Obejmuje ono wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości. Ma więc ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą doznaną krzywdę. Ustawodawca nie sprecyzował kryteriów jakimi należy się kierować przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego, kryteria te zostały określone w doktrynie i judykaturze. Określając wysokość zadośćuczynienia, Sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, a zwłaszcza stopień i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych ( pobyt w szpitalu, bolesność --- STRONA 9 --- zabiegów, dokonywane operacje, leczenie sanatoryjne itp.), trwałość skutków czynu niedozwolonego (kalectwo, oszpecenie, bezradność życiową, poczucie nieprzydatności), prognozy na przyszłość (polepszenie lub pogorszenie stanu zdrowia), wiek poszkodowanego (zwykle większą krzywdą jest kalectwo dla osoby młodej), niemożność wykonywania ulubionego zawodu, uprawiania sportów, utratę kontaktów towarzyskich itp . ( tak wyrok SN z dn. 3.02.2000r. ICKN 969/98 lex 50824). Zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać pewną ekonomicznie odczuwalną wartość. Wysokość ta nie może być jednak nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 lutego 1962 roku, 4 CR 902/61, OSNCP 1963, poz. 105; w wyroku z dnia 24 czerwca 1965 roku, I PR 203/65, OSPiKA 1966, poz. 92; por. też wyrok z dnia 22 marca 1978 roku, IV CR 79/78, nie publ ). Przy określaniu wysokości zadośćuczynienia sąd ma obowiązek w każdym przypadku dokonywać oceny konkretnego stanu faktycznego i brać pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Przesłanki przyznania zadośćuczynienia pieniężnego muszą być zindywidualizowane. Rozstrzygające znaczenie mają jedynie indywidualnie sprecyzowane okoliczności ustalone w odniesieniu do konkretnej osoby pokrzywdzonej ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r. IV CSK 221/11 ). W niniejszej sprawie, pomimo ustalenia uszczerbku na zdrowiu w łącznej wysokości 16%, charakter doznanych obrażeń – liczne drobne blizny na twarzy i wpływ tego okaleczenia na psychikę powódki uzasadniało ustalenie zadośćuczynienia na wysokości 75.000 zł, a po uwzględnieniu wypłaconej kwoty w toku postępowania likwidacyjnego 7.000 zł zasądzono różnicę. Wprawdzie blizny te jednostkowo są bliznami nieznacznie szpecącymi, ale ich ilość ponad trzydzieści i umiejscowienie na twarzy powodują, że cała twarz jest nimi pokryta, co wpływa na duży dyskomfort powódki tym bardziej, że przed wypadkiem bardzo dbała o swój wygląd, przywiązywała do niego dużą wagę, może nawet nadmierną (ale nie można w ocenie Sądu stawiać z tego tytułu zarzutu). Sąd ustalając wysokość zadośćuczynienia kierował się także tym, że w bardzo młodym wieku doznała oszpecenia twarzy oraz to, że nie wszystkie blizny mogą być poddane korekcie plastycznej. Nie wszystkie odłamki szkła zostały usunięte z twarzy. Powódka ma zamiar poddać się zabiegom estetycznym, w związku z czym musi poddać się zabiegowi usunięcia 2 większych odłamków szkła z twarzy, co z pewnością łączy się z bólem. Musiała po wypadku korzystać z pomocy psychiatry i psychologa ale nie do końca uporała się z tą sytuacją. Sąd uwzględnił także stopień nasilenia bólu u powódki, który był wysoki i utrzymywał się na poziomie 6 (w skali 1-10) przez trzy tygodnie oraz przez następne trzy tygodnie wynosił 4. Nadal powódka przeżywa swój wygląd, nie może go zaakceptować, co wymaga z kolei podjęcia przez nią systematycznej terapii psychologicznej. Również przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia Sąd miał na uwadze opinię biegłego (…), z której wynika, że trwałe oszpecenie na twarzy powódki jest istotnym uszczerbkiem w codziennym życiu i niezależnie od sposobów leczenia blizn, trwały uszczerbek oraz trwały uraz psychiczny pozostanie na całe życie. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie 1 a wyroku. W ocenie Sądu jest to kwota adekwatna do rozmiaru krzywdy powódki, z całą pewnością nie jest to kwota symboliczna, a stanowi ona realną, odczuwalną wartość ekonomiczną, która powinna „zminimalizować, zrekompensować” poniesioną krzywdę. O odsetkach za opóźnienie orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu, zasądzając je od 21.08.2016 r., to jest po upływie 30 dni od daty zgłoszenia szkody pozwanemu ( art. 817§1 k.c.). --- STRONA 10 --- W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo o zadośćuczynienie, uznając je za zbyt wygórowane (pkt 3 wyroku). Odnosząc się do żądania powódki zasądzenia 3.354 zł tytułem poniesionych w okresie od dnia wypadku do dnia wystąpienia z pozwem kosztów leczenia, opieki i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika powódka wskazała, że przez pierwsze dwa tygodnie wymagała pomocy mamy po 4 godz. dziennie, następnie przez kolejne dwa tygodnie 2 tygodnie po 2 godzinny dziennie, przez kolejny drugi miesiąc po 1 godzinie dziennie, co daje kwotę łączną 1.254 zł (14 dni x4 godz. x 11 zł) +( 14 dni x 2godzx11 zł) + ( 30 dni x 11zł). Sąd wskazuje, że jak wynika z opinii biegłych powódka po wypadku nie wymagała pomocy osób trzecich. Natomiast na podstawie zeznań matki powódki Sąd ustalił, że po wypadku powódka (która miała długie włosy), wymagała pomocy przy ich myciu, z uwagi na rany na twarzy. W tym zakresie, biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego, Sąd uznał, że obawy powódki przed zamoczeniem twarzy, wykonywaniem gwałtownych ruchów w czasie mycia włosów - uzasadniały pomoc w tym zakresie, natomiast czas tej pomocy został znacznie zawyżony. Jak wynika z zeznań (…), początkowo córka myła włosy raz w tygodniu , a później 2 razy w tygodniu , a pomagała jej przez okres do trzech miesięcy, wobec czego Sąd ustalił, że w pierwszym miesiącu pomoc ta wyniosła łącznie 2 godziny ( 4 x 0,5 godz.) , a przez następne dwa miesiące 8 godz. (2 x 8x 0,5 godz.), łącznie przez okres trzech miesięcy 10 godz. x 11 zł , co dało kwotę 110 zł. Przyjęta przez powódkę stawka 11 zł za godzinę jest kwotą realną (uwzględniając pismo k. 79 akt). Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 2020 r. III CZP 31/19 „poszkodowany, który doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, może domagać się na podstawie art. 444 § 1 k.c. odszkodowania z tytułu kosztów opieki sprawowanej nad nim nieodpłatnie przez osoby bliskie”. W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła. Wobec czego pkt 1 b wyroku zasądzono z tego tytułu kwotę 110 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie zgodnie z żądaniem pozwu od 21.08.2016 r., to jest po upływie 30 dni od daty zgłoszenia szkody pozwanemu - art. 817§1 k.c. Sąd oddalił żądanie w pozostałym zakresie, bowiem nawet jak wynika z zeznań świadka (…), poza pomocą przy myciu włosów, powódka była osobą samoobsługową i nie wymagała pomocy. Odnosząc się do żądania zapłaty za usługi profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu likwidacyjnym Sąd uznał, że zostały one skalkulowane w sposób wyłączne wiadomy tylko pełnomocnikowi, są one bardzo wysokie, nieadekwatne do wykonanej pracy a więc ryzyko poniesienia tych kosztów ( nie wiadomo o jakie kryterium wyliczone) nie powinno obciążać pozwanego. Żądania kwota stanowi 30 % przyznanego zadośćuczynienia w postępowaniu likwidacyjnym. Wobec czego w tym zakresie powództwo podlegało oddaleniu ( pkt 2 wyroku). Żądanie zasądzenia kwoty 5.000 zł z tytułu przyszłych kosztów związanych z usunięciem 2 większych odłamków szkła Sąd oddalił, bowiem jak wynika wprost z zebranego materiału dowodowego zabieg ten jest refundowany przez NFZ , a co istotne bez zbędnego oczekiwania na jego wykonanie. Powódka mimo upływu 4 lat nie podjęła nawet działań zmierzających do ustalenia czy istnieje możliwość usunięcia tych kawałków w ramach NFZ (pkt 3 wyroku). Za zasadne i znajdujące oparcie w art. 444§ 1 k.c. Sąd uznał zasądzenie kwoty 5.000 zł tytułem kosztów potrzebnych na leczenie powódki tj. wykonanie zabiegu Laseroterapii (pkt 1 c wyroku). Jak wynika z opinii biegłego (…) jest to najwłaściwsza metoda, której powinna poddać się powódka ze względów estetycznych ( korekty blizn). Jej koszt wynosi około 5.000 zł. Wobec czego żądanie powódki ponad kwotę 5.000 zł zostało --- STRONA 11 --- oddalone, jako niewykazane i niezasadne ( pkt 3 wyroku). Odsetki za opóźnienie od kwoty 5.000 zł zasądzono od daty doręczenia pozwanemu pisma rozszerzającego powództwo, zgodnie z żądaniem powoda – art. 455 k.c. Powódka wniosła także o zasądzenie renty z tytułu zwiększonych potrzeb (zakup maści i kryjących kosmetyków ), co znajduje podstawę w art. 444§2 k.c. Powódka w piśmie modyfikującym pozew (k. 314-315) wskazała, że na dochodzoną w pozwie rentę w kwocie 200 zł składają się koszty zakupu maści do pielęgnacji blizn ( ok. 160 zł), zwiększona ilość kosmetyków, których powódka musi używać aby zamaskować blizny na twarzy. Należy zauważyć, że powódka nawet nie podjęła próby wykazana tych kosztów. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że renta nie musi być w sposób dokładny (matematyczny ) przez powoda wykazana ale należałoby przedłożyć rachunek ( paragon zakupu) czy też chociażby przedłożyć wykaz kosmetyków i ich ceny, czego powódka nie uczyniła. Natomiast Sąd przyjął za opinią biegłego (…), że po wypadku do roku należało stosować maść na blizny. Powódka wskazała, że stosowała Scagel. Cena tubki wynosi ok. 31,39 zł miesięcznie. Powódka wniosła o zasądzenie renty po 200 zł miesięcznie , z tym że od kwoty 100 zł za okres od 1.03.2016 r. do 31.08.2016 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 21.08.2016 r. do dnia zapłaty , następnie od kwoty po 200 zł miesięcznie od 1.09.2016 r. płatnej do 10 tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, również od kwoty 100 zł miesięcznie począwszy od 1.03.2016 r. z tym, że z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pisma pozwanemu ( rozszerzonego żądania) to jest od dnia 17.10.2019 r., natomiast od listopada 2016 r. renta bieżąca w kwocie 200 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie (k. 408-409). Z uwagi na fakt, że jedynie do roku od daty wypadku a więc do końca lutego 2017 r. powódka winna stosować maść, Sąd w punkcie 2 a wyroku zasądził rentę w po 31,39 zł miesięcznie (przyjmując okres zgodnie z żądaniem od marca do końca sierpnia 2016 r. łącznie 188,43 zł) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie począwszy od dnia 21.08.2016 r. do dnia zapłaty, a następnie za okres od dnia 1.09.2016 r. do 28.02.2017 r. rentę w kwocie po 31,39 zł płatną miesięcznie do 10-tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie (2b). Skoro powód wyliczył rentę z tytułu zwiększonych potrzeb na kwotę 200 zł miesięcznie, w tym koszty maści na 160 zł miesięcznie, pozostała kwota 40 zł stanowi koszty związane z potrzebą stosowania odpowiednich kosmetyków celem „ukrycia” blizn. W tym zakresie Sąd oparł się o zasady doświadczenia życiowego i niewątpliwie powódka powinna stosować odpowiednie kremy nawilżające, podkłady i korektory, które ukryją niedoskonałości cery. To, że wcześniej robiła makijaż nie może być podstawą do odmowy przyznania jej renty z tytułu zwiększonych potrzeb związanych z używaniem kremów nawilżających i kosmetyków ( co niewątpliwe poprawia jej wygląd i samopoczucie). Kwota 40 zł nie jawi się wygórowana , jest ona realna biorąc pod uwagę ceny odpowiednich kosmetyków (podkładów) kryjących. Ceny podkładów są bardzo zróżnicowane w zależności od firmy, co jest również związane z ich jakością (krycia niedoskonałości i nawilżania cery) jak wydajnością i tak np. kosmetyki z firmy Sensai to cena ok. 290 zł, Dior ok. 180 zł, Clinque ok. 110 zł, Lancome ok. 150 zł, Revlon ok. 20-30 zł, Loreal ok.30 zł. Poza podkładem powódka powinna używać korektora, dobrych nawilżających kremów. Wobec czego Sąd w punkcie 2c wyroku zasądził żądaną kwotę z tytułu renty (tytułem zwiększonych potrzeb) za okres od 19.09.2016 r. do 31.10.2019 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie począwszy od 18.10.2019 r. do dnia zapłaty. Zasądzając powyższą kwotę od 19.09.2016 r. ( a nie jak wniosła powódka od 1.03.2016 r. ) Sąd uwzględnił podniesiony przez pozwanego skuteczny zarzut przedawnienia (art. 118 k.c.) Skuteczne --- STRONA 12 --- rozszerzenie powództwa nastąpiło w dn. 19.09.2019 r. ( data wpływu pisma do Sądu), a więc licząc 3 lata wstecz rentę należało zasądzić od 19.09.2016 r., a nie jak żądał pozwany od daty otrzymania przez niego pisma powoda. Natomiast ustawowe odsetki za opóźnienie zgodnie z art. 455 k.c. w zw. z art. 481§1 k.c. zasądzono od daty wezwania do zapłaty (doręczenia pozwanemu pisma rozszerzającego powództwo). W punkcie 2 d wyroku Sąd zasądził bieżącą rentę w kwocie 40 zł miesięcznie tytułem zwiększonych potrzeb powódki ( zakupi kosmetyków) związanych z obrażeniami jakich doznała w wyniku wypadku. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo, jako niewykazane ( pkt 3 wyroku). O kosztach procesu orzeczono w punktach 4-5 wyroku. Z uwagi na rozszerzenie powództwa wartość przedmiotu sporu ostatecznie wyniosła (92.554 zł + 8.000 zł + 5.000 zł + 1.200zł ( 100x12 ) =111.754 zł. Roszczenie zostało uwzględnione do kwoty 73.967 zł ( 68.000 zł + 110 zł + 5.000 zł + 188,34+188,34 zł + 480 zł ( 40zl x12), a więc w 63% (opłata od pozwu wynosi 5.588 zł, koszty opinii biegach 3.684,29 zł) łącznie 9.272,29 zł. Wobec powyższego proporcjonalnie do wyniku sprawy 63% do 36% nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążono strony ( art. 100 k.p.c. i art. 113.2 ustawy o kosztach sądowych). O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono mając na uwadze wynik sprawy, w oparciu o stawki wskazane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz (Dz.U. z 2013 roku, poz. 461) § 6 pkt 6) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sp rawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 490 , ze zm.) - § 6 pkt 6. Małgorzata Krzyżak --- STRONA 13 --- .