Wyrok I C 879/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 879/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jolanta Polko Protokolant: Katarzyna Stachura po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa A. J. przeciwko Z. M. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1. nakazuje pozwanej Z. M., aby zamieściła na własny koszt i utrzymywała przez okres 4 (czterech) tygodni na tablicach ogłoszeń w trzech klatkach schodowych budynku przy ul. (...), w B. oświadczenie, sporządzone czcionką o wielkości nie mniejszej niż 16 (zgodnie z M. (...)) o treści: „Przepraszam Panią A. J. za obraźliwe i niczym nieuzasadnione pomówienia, które naruszyły jej dobre imię oraz wyrażam skruchę za moje zachowanie. Z. M.”; 2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.000,00zł (dwa tysiące złotych); 3. oddala powództwo w pozostałej części; 4. znosi wzajemnie między stronami koszty procesu. Sygn. akt I C 879/11 UZASADNIENIE Powódka A. J. w pozwie o ochronę dóbr osobistych domagała się od pozwanej Z. M. umieszczenia na tablicach ogłoszeń w trzech klatkach schodowych budynku przy ul. (...) przeprosin o treści: „Przepraszam A. J. za obraźliwe i plugawe niczym nieuzasadnione pomówienia i wyrażam wielką skruchę za moje głupie zachowanie. Z. M.” oraz zapłaty kwoty 20.000,00zł tytułem zadośćuczynienia. Uzasadniając swoje żądania powódka wskazała, że pozwana pomawia --- STRONA 2 --- powódkę zarzucając, że jest kochanką męża pozwanej oraz innych mężczyzn, a dochodzi do tego w sklepach oraz na ulicy. W piśmie procesowym z dnia 23 kwietnia 2012r. powódka rozszerzyła żądanie pozwu dotyczące zadośćuczynienia domagając się zapłaty kwoty 30.000,00zł. Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwana zaprzeczyła, by kiedykolwiek w jakikolwiek sposób naruszyła dobra osobiste powódki. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powódka i pozwana są sąsiadkami, a kilka lat temu były nawet zaprzyjaźnione, przy czym od 2010r. relacje między nimi uległy pogorszeniu. Pozwana zarzucała powódce bliskie relacje z mężem pozwanej, twierdząc, że powódka bez powodu odwiedza jej męża albo jej mąż przychodzi do salonu fryzjerskiego powódki. Powódka próbowała wyjaśnić sprawę z pozwaną, lecz bezskutecznie, początkowo nie rozmawiając z innymi osobami na ten temat. W lipcu 2011r. powódka dowiedziała się, że pozwana zarzuca powódce romanse. Latem 2011r. pozwana będąc w sklepie (...) w B. w obecności ekspedientek oraz kilku osób robiących zakupy mówiła, że powódka jest kochanką jej męża oraz innych mężczyzn. Sytuacja taka miała miejsce kilkakrotnie w tym sklepie, a w czasie jednej z takich wypowiedzi pozwana mówiła, by powódkę uciszyć i wywieźć do lasu. Bezpośrednimi świadkami tych wypowiedzi byli K. S., pracująca w tym sklepie oraz S. K. i Z. S.. Informacje o rzekomym romansach powódki były przedmiotem rozmów lokatorów budynku przy ul. (...) w B. oraz klientów sklepu (...). Kiedy powódka powzięła wiadomość o zachowaniu pozwanej, próbowała ustalić wśród sąsiadów i znajomych czy faktycznie słyszeli takie zarzuty wygłaszane przez pozwaną (dowód: zeznania świadków J. N. – k. 75-76, K. S. – k. 76-77, Z. Z. – k. 77, S. K. – k. 88, Z. S. – k. 86, zeznania powódki A. J. – k. 86-87). Powódka twierdziła, że wypowiedzi pozwanej naruszyły jej dobra osobiste, a przede wszystkim dobrą opinię (dowód: zeznania powódki – k. 86-87). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania świadków J. N. – k. 75-76, K. S. – k. 76-77, Z. Z. – k. 77, S. K. – k. 88, Z. S. – k. 86 oraz zeznania powódki A. J. – k. 86-87. Sąd uznał za wiarygodne zeznania wymienionych świadków, jak również zeznania powódki. W ocenie Sądu świadkowie, szczególnie K. S., Z. S. i S. K. – jako bezpośredni świadkowie wypowiedzi pozwanej, w ten sam sposób przedstawili wypowiedź pozwanej, wskazując jednocześnie miejsce i czas jej wygłoszenia. Natomiast zeznania świadków J. N., Z. Z. M. N., pomimo tego, że informacje o romansach powódki nie były przekazane świadkom bezpośrednio przez pozwaną, dotarły do świadków, bądź od osób, które bezpośrednio usłyszały te wypowiedzi z ust pozwanej, bądź były przekazane przez sąsiadów. W świetle tych zeznań, Sąd uznał, za niewiarygodne zeznania pozwanej, w których zaprzeczyła, by zarzucała pozwanej romanse z różnymi mężczyznami. Sąd zważył, co następuje : Zdaniem Sądu powództwo zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Ogólne podstawy cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych określają przepisy art. 23 i 24 k.c., wskazując jednocześnie środki ochrony niemajątkowej, natomiast środki ochrony o charakterze majątkowym przewiduje przepis art. 24 § 1 k.c., który stanowi w ostatnim zdaniu, że zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny można żądać "na zasadach przewidzianych w kodeksie". Przepis art. 448 k.c. uprawnia tego, czyje dobro osobiste zostało naruszone, do domagania się odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub do żądania zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. Art. 448 k.c. obejmuje naruszenie każdego dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c., jest więc przepisem --- STRONA 3 --- szczególnym, uzupełniającym regułę ogólną, wyrażoną w art. 24 k.c. Natomiast przepis art. 448 k.c. może znaleźć zastosowanie tylko w razie zawinionego naruszenia dóbr osobistych. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art. 24 § 1 k.c., które muszą być spełnione łącznie są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawcy. Do najważniejszych dóbr osobistych, jakie wymienia art. 23 k.c. należy cześć, jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Cześć, dobre imię, reputacja, honor, godność osobista są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego człowieka. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące ją narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne ( wyrok SN z 17.06.2004r., VCK 609/03, LEX nr 109404 ). Jeśli chodzi o przesłankę bezprawności działania to ujmowana jest ona szeroko i przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi oraz zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie należało więc w pierwszej kolejności ustalić czy pozwana dopuściła się naruszenia dóbr osobistych powódki, poprzez rozpowszechnienie nieprawdziwych informacji, jakoby powódka miała romanse z różnymi mężczyznami, w tym z mężem pozwanej. Zdaniem Sądu powódka wykazała tę przesłankę w stosunku do pozwanej, co znalazło potwierdzenie w zeznaniach złożonych przez bezpośrednich świadków takich zarzutów wygłaszanych przez pozwaną, a mianowicie K. S., S. K. oraz Z. S.. Wypowiedzi pozwanej przedstawiały powódkę w negatywnym świetle, a wygłaszane były w miejscu publicznym – sklepie, w taki sposób, że były słyszalne przez ekspedientki pracujące w sklepie, jak i znajdujących się tam klientów. Pomimo tego, że jedynie kilka osób było świadkami takich wypowiedzi pozwanej, to miejsce ich wygłoszenia, dawało potencjalną możliwość łatwego rozpowszechnienia tych informacji, co faktycznie nastąpiło. Zdaniem Sądu, zachowanie pozwanej w zakresie, w jakim zarzucała powódce romanse z różnymi mężczyznami, w tym z mężem pozwanej, było działaniem bezprawnym, a pozwana nie była uprawniona do przekazywania takich informacji, zwłaszcza, że nie były to informacje prawdziwe. Nawet jeśli pozwana miała jakiekolwiek wątpliwości co do relacji łączących powódkę z mężczyznami, bądź nawet podejrzewała swojego męża o romans z powódką, nie usprawiedliwiało to zachowania pozwanej i wygłaszanych przez nią zarzutów pod adresem powódki, a zachowanie pozwanej w tym zakresie było bezprawne. Pozwana nie wykazała natomiast okoliczności, które wyłączyłyby bezprawność jej zachowania, a w szczególności, by powódka faktycznie pozostawała w bliskich relacjach osobistych z mężem pozwanej bądź innymi mężczyznami. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że pozwana swym działaniem, polegającym na przekazaniu w miejscu dostępnym wielu osobom i w obecności co najmniej kilku osób nieprawdziwych zarzutów o romansach przypisywanych powódce, naruszyła jej dobra osobiste w postaci dobrego imienia, czci oraz naraziła ją na utratę dobrej opinii w środowisku osobistym. Przy ocenie naruszenia dobrego imienia i nieposzlakowanej opinii Sąd miał na względzie nie tylko subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej - powódki, ale także obiektywną reakcję innych osób, szczególnie sąsiadów z najbliższego otoczenia powódki, która stała się podmiotem plotek rozpowszechnianych w jej miejscu zamieszkania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że roszczenie powódki, co do zasady zasługuje na ochronę. Zdaniem Sądu zgodnie z art. 24 § 1 k.c., na uwzględnienie zasługiwało żądanie dopełnienia przez pozwaną czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki i dlatego zobowiązano pozwaną do zamieszczenia na tablicach ogłoszeń w trzech klatkach schodowych budynku przy ul. (...) w B. stosownego --- STRONA 4 --- oświadczenia z przeprosinami, dokonując stosownej korekty jego treści, tak by forma oświadczenia była adekwatna do charakteru i rodzaju naruszenia dobra osobistego. Zgodnie z treścią art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (...), niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. (...). Przesłankami zasądzenia zadośćuczynienia są: • bezprawne naruszenie chronionego dobra osobistego rodzące odpowiedzialność na tle art. 23 i 24 kc, które zarazem mogłoby być kwalifikowane jako czyn niedozwolony, • zawinione naruszenie dobra osobistego bez względu na stopień winy. Istnienie pierwszej z tych przesłanek wykazały zdaniem Sądu wcześniejsze rozważania. Wina zachodzi wówczas, gdy sprawcy szkody można postawić zarzut zarówno obiektywnej, jak i subiektywnej niewłaściwości zachowania się. Obiektywny element winy wypełnia każde zachowanie się niewłaściwe, a więc niezgodne z przepisami prawa podmiotowego, bądź z zasadami etycznymi, bądź w ogóle z obowiązkiem ostrożności, jaką każdy człowiek w społeczeństwie powinien przestrzegać, aby drugiemu nie wyrządzić szkody. Zdaniem Sądu powódka wykazała przesłanki uprawniające ją do żądania od pozwanej zadośćuczynienia. Powódka wykazała fakt bezprawnego naruszenia jej dóbr osobistych o czym była mowa wyżej, zachodzą również podstawy do uznania, iż udowodnione zostały okoliczność doznania przez powódkę krzywdy, jak i fakt, że działanie pozwanej było zawinione. Treści wypowiedzi na temat powódki były treściami o charakterze obraźliwym w powszechnym odbiorze, a zatem były one sprzeczne z normami etycznymi, ich użycie przez pozwaną w stosunku do powódki stanowiło zatem działanie zawinione, bowiem posiada ono cechy zarzucalności oraz zostało ocenione jako niewłaściwe. W konsekwencji działań pozwanej powódka doznała krzywdy. Przejawiała się ona w uszczerbku dla jej reputacji w środowisku sąsiedzkim. Fakt dość szerokiego zakresu rozpowszechnienia negatywnych informacji na temat powódki prowadziło do poczucia dyskomfortu. Ujemnymi konsekwencjami działań pozwanej dotknięta została również najbliższa osoba z rodziny powódki – jej córka, która słyszała niepochlebne wypowiedzi na temat swojej matki.. Ta okoliczność stanowiła dodatkowy ciężar psychiczny dla powódki. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd dokonał oceny stopnia krzywdy powódki, co jako kryterium najistotniejsze miało bezpośredni wpływ na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia. Orzekając o wysokości zadośćuczynienia Sąd, oprócz podstawowego kryterium wartościującego, determinowanego rozmiarem wyrządzonej krzywdy, miał także na względzie kryterium aktualnych warunków i przeciętnej stopy życiowej. Powyższe doprowadziło do uznania, iż kwota 2.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia należycie rekompensować będzie powódce, fakt oraz rozmiar degradacji jej dóbr osobistych, zaś roszczenie pieniężne w pozostałym zakresie, jako nadmierne, zostało oddalone. Wobec jedynie częściowego uwzględnienia żądań pozwu o kosztach procesu Sąd orzekł na zasadzie art. 100 k.p.c., wzajemnie je znosząc między stronami.