Wyrok I C 878/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wyd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 878/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: p.o. SSO Karol Ike - Duninowski Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Walczak - Koperkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2011 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa K. K przeciwko M. K ochronę dóbr osobistych 1. nakazuje M. K., aby zamieścił w ,,(…), w pierwszym numerze po uprawomocnieniu się wyroku, oświadczenie następującej treści: ,, Ja, M. K., oświadczam , że w moim piśmie skierowanym do Burmistrza i Rady Miasta (…) z dnia 28 września 2009 r. naruszyłem dobra osobiste Pani K. K. z domu K., uznając iż współpracowała z ówczesną radną w sprawie zmian przebiegu granic i działała na moją szkodę, co jest niezgodne z prawdą, za co Panią przepraszam.'' ; 2. oddala powództwo w pozostałej części ; 3. znosi wzajemnie między stronami koszty procesu. UZASADNIENIE W dniu 20 stycznia 2010 roku powódka K. K. złożyła pozew przeciwko pozwanemu M. K., w którym wniosła o zobowiązanie pozwanego do złożenia na łamach czasopisma „(…)” oświadczenia przepraszającego za treści naruszające jej cześć, prawo do ochrony nazwiska i wizerunku, zobowiązanie pozwanego, że w przyszłości nie będzie naruszał dóbr osobistych powódki oraz o zasądzenie od pozwanego kwoty 5.000 złotych jako nawiązkę na cele społeczne (pomoc dla dzieci z ubogich rodzin-uczniów szkół podstawowych w (…)) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia --- STRONA 2 --- wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia. Nadto powódka wniosła o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powódka podała, iż w dniu 7 października 2009 roku w „(…)” ukazała się publikacja prasowa pt: „XLIII sesja Rady Miasta (…)”, w której zostało zamieszczone sprawozdanie z sesji, a w niej informacja, że powódka (wymieniona z imienia i nazwiska) czynnie uczestniczy i wpływa na zmianę granic działek oraz uczestniczy w przestępstwie poplecznictwa, co spowoduje skierowanie sprawy do Prokuratury. Nadto powódka podała, że również w piśmie pozwanego z dnia 28 września 2009 roku skierowanym do Urzędu Miasta (…), odczytanym na XLIII sesji Rady Miasta, zawarta jest wyraźna sugestia uczestniczenia powódki w przestępstwie zagrożonym karą w kodeksie karnym i skierowanie sprawy do Prokuratury. (pozew k. 2-3) W odpowiedzi na pozew pozwany M. K.wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że ponosi odpowiedzialność jedynie za pismo skierowane do Burmistrza i Rady Miasta (…), a nie za publikację prasową. Pozwany podał, że jako Przewodniczący Rady Powiatu zwrócił się w piśmie do Burmistrza o wyjaśnienie sprawy zmiany szerokości ulicy (…) na odcinku, przy którym mieszka powódka i ostatecznie sprawa została załatwiona pozytywnie. Ponadto pozwany podkreślił, że nie obraził powódki ani nie ma zamiaru jej obrażać, pomimo, że to powódka wraz z M. K. w przeszłości pisała na niego skargi, zbierała podpisy w proteście przeciwko niszczeniu pól pod budowę lotniskana jego działce. (odpowiedź na pozew k. 40-42) Na rozprawie w dniu 23 lipca 2010 roku powódka poparła powództwo, przy czym sprecyzowała żądanie pozwu w ten sposób, że wniosła o opublikowanie przez pozwanego na łamach czasopisma „(…)” oświadczenia następującej treści: „Oświadczam, że w moim piśmie skierowanym do Burmistrza i Rady Miasta (…) z dnia 28 września 2009r. naruszyłem dobra osobiste pani K. K-K uznając, iż współpracowała z ówczesną radną w sprawie zmian przebiegu granic i działania na moją szkodę co jest nie zgodne z prawdą, za co panią przepraszam”, wniosła o opublikowanie powyższego oświadczenia w pierwszym numerze wskazanego czasopisma po uprawomocnieniu się wyroku, a nadto sprecyzowała żądanie zasądzenia kwoty 5.000 zł na rzecz PCK Oddział w (…). ( protokół rozprawy k. 46) Na rozprawie w dniu 2 marca 2011 roku powódka poparła powództwo sprecyzowane na rozprawie w dniu 23 lipca 2011 roku. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasadzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych. ( protokół rozprawy k. 102-106) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powódka K.K. mieszka w (…). Przy ul. (…) znajduje się jej działka. --- STRONA 3 --- Pozwany M. K. również mieszka w (…)i przy ul. (…), po przeciwnej stronie działki powódki, znajduje się także jego działka. (okoliczności niesporne) Od 2002 roku strony pozostają ze sobą w konflikcie, którego przyczyną było lądowisko urządzane przez pozwanego na jego działce. W kwietniu 2002 roku mieszkańcy osiedla „(…)” z ul. (…) złożyli do Burmistrza Urzędu Miasta (…) protest w sprawie wydania zgody na budowę lotniska użytku niepublicznego M.K.. Wśród osób protestujących była powódka K. K. oraz M. K.. W tej sprawie Burmistrz Miasta zwrócił się do Agencji Ruchu Lotniczego w (…)o wyjaśnienie sprawy lądowiska z prośbą o przesłanie odpowiedzi na adres K. K. reprezentującej protestujących mieszańców osiedla „(…)”. Pozwany odpowiedział powódce na powyższe pismo wyjaśniając jej, że wystąpił do Urzędu Miasta w (…) o wyrażenie zgody na lądowaniu na jego polu małym samolotom sportowym. (protest k. 98, lista osób protestujących k. 99, pismo k. 100, 45, zeznania powódki k. 103- 105 w zw. z k.47, zeznania świadka M.K k.79-80) W 2002 roku i 2006 roku K. K. brała udział jako kandydatka w wyborach samorządowych w powiecie (…), ale nie otrzymała wymaganej ilości głosów wyborców. W wyborach brała także udział M. K, która w latach 2002-2006 była radną i przewodniczącą komisji finansowych. (kserokopia protokołu Powiatowej Komisji Wyborczej k. 59-60, 61, zeznania powódki k. 103- 105 w zw. z k.47, zeznania świadka M.K k.79-80) Pozwany M. K. od 2003 roku jest radnym powiatu brzezińskiego, a od 2005 roku aż do dziś Przewodniczącym Rady Powiatu. ( zeznania pozwanego k. 105-106 w zw. z k. 47-48) Projekt zmiany planu zagospodarowania przestrzennego Miasta (…) był przygotowany w 2002 roku. Wśród wniosków do planu nie było wniosków dotyczących przebiegu ul. (…). W dniu 30 czerwca 2003 roku Burmistrz Miasta ogłosiła o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu z możliwością składania protestów i zarzutów. Plan miejscowy został zatwierdzony uchwałą Rady Miasta (…) Nr XXVII/120/04 z dnia 29 listopada 2004 roku. W planie zagospodarowania przestrzennego przewidywano drogę gminną i odkupienie części działki powódki z przeznaczeniem na tę drogę. ( pismo k. 93, zeznania pozwanego k. 105-106 w zw. z k. 47-48, zeznania świadka Z.B k. 80- 81) --- STRONA 4 --- Powódka, w czasie gdy M.K była radną, nie zabiegała o poszerzenie ulicy (…). M. K. nie brała udziału przy zmianie przebiegu ulicy (…). (zeznania świadka M.K k.79-80, zeznania świadka Z.B k. 80-81) Pismem z dnia 12 czerwca 2008 roku pozwany M. K. oraz małżonkowie K. zostali zawiadomieni o wznowieniu granic drogi nr 112 i częściowo 113( ul. (…)) z działkami przyległymi, których właściciele otrzymują zawiadomienie. Zgodnie z zawartym w zawiadomieniu pouczeniem strony proszone były o przybycie w dniu 25 czerwca 2008 roku o godz.10.00, a nieusprawiedliwione niestawiennictwo stron nie wstrzymuje czynności geodety. (zawiadomienie k. 51) W dniu 25 czerwca 2008 roku odbyło się wznowienie znaków granicznych. Strony brały udział we wznowieniu. ( protokół wznowienia znaków granicznych k.62-64) Pozwany M. K., po otrzymaniu mapy wydanej przez Starostwo Powiatowe w (…) spostrzegł, że doszło do przesunięcia granic istniejącej ulicy (…). Przesunięcie nastąpiło o 18 metrów w kierunku zachodnim. Pozwany na podstawie mapy stwierdził, że konieczne będzie wykupienie części jego działek z przeznaczeniem na drogę gminną. W tej sprawie interweniował u Burmistrz, przedstawiając jej mapę i prosząc o wyjaśnienie przyczyn. Jednakże Burmistrz nie załatwiła tej sprawy w zadawalający pozwanego sposób, poprosiła go aby zgłosił to pisemnie - oficjalnie pod obrady Rady Miasta. W związku z tym pozwany postanowił złożyć w tej sprawie oficjalne pismo. Pismem z dnia 28 września 2009 roku, które wpłynęło do Urzędu Miasta (…) w dniu 29 września 2009 roku, pozwany M. K. zwrócił się do Burmistrza i Rady Miasta (…) o „podanie przyczyn zmiany granic w planie zagospodarowania przestrzennego i rezygnację z dotychczasowego położenia ulicy (…). Przesunięcie granic nastąpiło na odcinku działek należących do Pani M. K.-Radnej Miasta i Przewodniczącej Komisji w czasie dokonania tych zmian granic i po drugiej stronie ulicy wzdłuż działek należących do Pani K. K.-K współpracującej z M. K. – kandydatką na radną w tym samym czasie”. ( pismo k. 5, zeznania pozwanego k. 105-106 w zw. z k. 47-48) M. K. uczestniczył w dniu 29 września 2009 roku w sesji Rady Miasta i poprosił o odczytanie złożonego przez siebie pisma z dnia 28 września 2009 roku. Na sesji Rady Miasta pozwany odczytał swoje pismo skierowane do Rady Miasta i Burmistrza Miasta (…), w którym podważył legalność zmiany granic drogi ul. (…) w stosunku do planu zagospodarowania przestrzennego miasta. Powiedział, że miasto przesunęło samowolnie granice drogi --- STRONA 5 --- od strony działek K. K. i M. K., w kierunku jego gruntów i na tej zmianie zyskały panie K. i K., a on utracił część swojego gruntu, wg niego działki zostały zlikwidowane lub zawężone. Powiedział, że jeżeli powstała pomyłka to oczekuje jej sprostowania, ale jeżeli poplecznictwo, to uważa, że należy wyciągnąć konsekwencje. (wyciąg z protokółu XLIII sesji Rady Miasta (…) z dnia 29 września 209 roku k. 7, zeznania pozwanego k. 105-106 w zw. z k. 47-48,zeznania świadka Z.B k. 80-81) W dniu 7 października 2009 roku na łamach gazety miasta (…) i powiatu (…) „ (…)” ukazała się publikacja zatytułowana „XLIII sesja Rady Miasta (…)” zawierająca na stronie X fragment „wolne wnioski”. W tym fragmencie znajdował się zapis: „P. M. K. odczytał pismo, które wystosował do burmistrz i Rady Miasta o podanie przyczyn zmiany granic drogi ul. (…) w planie zagospodarowania przestrzennego miasta. Jak poinformował, „przesunięcie granic nastąpiło na odcinku działek należących do pani M. K., radnej miasta i przewodniczącej komisji w czasie dokonania tych zmian i do pani K. K. współpracującej z panią M. K, kandydatką na radną w tym samym czasie. W sierpniu 2009 podczas zapoznawania się z mapami geodezyjnymi tego rejonu, zauważyłem zmiany przebiegu granic - przesunięcie ulicy w stronę zachodnią i poszerzenie jej do 15 metrów oraz nadanie klasy drogi KL155. Jest to odsunięcie od krawędzi drogi linii zabudowy do 15 m. Przesunięcie i utworzenie na tym odcinku ulicy o szerokości 15 m (poza tym odcinkiem ulica znów wraca do 12 metrów), spowodowało likwidację pierwszej bezpośrednio przylegającej do ulicy (…) linii zabudowy. Na odcinku ok. 600 m tereny mają ok. 3 ha i należą do mnie. Ze względu na powstałe zwężenie i odsunięcie linii zabudowy tereny moje przestały być działkami budowlanymi i straciły na wartości. Jeżeli jest to poplecznictwo, to proszę panią burmistrz i Radę Miasta o szybkie sprostowanie Jeżeli jest to poplecznictwo, to bardzo proszę o jak najszybsze wyjaśnienie tej sprawy i skierowanie jej do prokuratury. (gazeta BIS k. 8-20 ) W dniu 13 października 2009 roku powódka K.K. wystąpiła do Przewodniczącego Rady Miasta (…) o umożliwienie zapoznania się z pismem M. K, odczytanym na sesji Rady Miasta oraz protokołem z sesji podnosząc, iż pojawienie się jej nazwiska w kontekście sprawy, z którą nie ma żadnego związku oznacza naruszenie jej dóbr osobistych. W odpowiedzi na powyższe powódka została poinformowana, że ma możliwość wglądu do treści pisma oraz zapoznania się z protokołem na stronie internetowej Urzędu Miasta (…). ( pismo k. 21,22, zeznania powódki k. 103-105 w zw. z k.47) M. K. nie złożył zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez powódkę. Władze Miasta (…) wyjaśniły sprawę poszerzenia drogi ulicy (…) – nastąpiło to przy utworzeniu nowego planu zagospodarowania przestrzennego w 2003 roku. Pismem z dnia 11 grudnia 2009 roku Urząd Miasta --- STRONA 6 --- (…) wyjaśnił, że przebieg ulicy (…) w obecnie obowiązującym planie miejscowym jest tożsamy z koncepcją planu i projektem wyłożonym w 2003 roku do publicznego wglądu. Wobec niezgodności przebiegu ulicy (…) na odcinku od ul. (…) (dolnej) w stronę północną wynikającej z doręczonej przez pozwanego w dniu 9 grudnia 2009 roku kopii mapy wydanej pozwanemu przez Starostwo Powiatowe z przebiegiem obowiązującym w planie miejscowym, zwrócił się Urząd Miasta (…) o wyjaśnienie tej sprawy do Starostwa Powiatowego w (…) Władze Miasta (…) nie złożyły zawiadomienia o przestępstwie poplecznictwa. (pismo z załącznikami k. 93-96,97, zeznania pozwanego k. 105-106 w zw. z k. 47-48 , zeznania powódki k. 103-105 w zw. z k.47, zeznania świadka Z.B k. 80-81) K. K. rozumie przestępstwo poplecznictwa zgodnie z unormowaniem zawartym w kodeksie karnym, a więc jako wykorzystanie dla własnego dobra jakiejś sytuacji, jakichś ludzi. Użyte przez pozwanego określenie „poplecznictwo”, zrozumiała jako sugerowanie, że wykorzystała dla własnych celów plan zagospodarowania przestrzennego. K. K. jest nauczycielem akademickim w dwóch szkołach wyższych na terenie (…), a studenci z (…) czasami są jej studentami. Powódka w związku z tym obawia się, że u części tych studentów mogła stracić szacunek, należny nauczycielowi akademickiemu. Po ukazaniu się „(…)” powódka spotykała się ze złośliwymi uwagami osób, które ją znają, są jej sąsiadami - zadawali jej pytania : „Co masz wspólnego z tym poplecznictwem, z tą sprawą, co zrobiłaś w tej sprawie, jaki miałaś wpływ?”. ( zeznania powódki k. 103-105 w zw. z k.47) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w postaci załączonych do akt dokumentów, a także zeznań świadków oraz zeznań stron. Sąd zważył, co następuje: Powództwo w znaczącej części jako zasadne podlegało uwzględnieniu. Podstawę prawną roszczeń powódki stanowi art. 24 k.c. przewidujący środki ochrony dóbr osobistych w zw. z treścią art. 448 k.c. Pojęcie dóbr osobistych zostało określone w art. 23 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. --- STRONA 7 --- W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dobra osobiste są to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką. Wobec tego istnieje wiele dóbr korzystających z ochrony prawnej i wiele praw osobistych chroniących te dobra. Jednakże różnorodność występowania w życiu dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej powoduje, iż niemożliwe jest ustalenie, usystematyzowanie przesłanek ogólnych, których występowanie mogłoby przesądzić o tym czy dane zdarzenie stanowi naruszenie jakiegoś dobra. Ocena czy doszło do naruszenia dobra osobistego musi być bowiem dokonywana na tle konkretnego stanu faktycznego przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. W orzecznictwie sądowym i doktrynie przyjmuje się, iż przy wyjaśnieniu istoty dobra osobistego i naruszenia należy posługiwać się kryterium obiektywnym, odwołującym się do przyjętych norm (tak A. Szpunar, Ochrona Dóbr Osobistych, Warszawa 1979 r., PWN, s. 107 i następne). Przechodząc do oceny zasadności powództwa o ochronę dóbr osobistych powódki należało więc ocenić, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki i jakiego rodzaju były to dobra osobiste. Należy zaznaczyć, iż Sąd rozpoznający sprawę o ochronę dób osobistych w pierwszej kolejności winien poddać ocenie, czy i jakie dobro zostało naruszone, a następnie ocenić - na zarzut pozwanego - czy pomimo naruszenia tych dóbr nie zachodzi podstawa do wyłączenia jego odpowiedzialności ze względu na brak bezprawności działania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2002 roku, II CKN 167/01 opubl. LEGALIS). Powódka domagała się ochrony swoich dóbr osobistych wskazując, iż doszło do naruszenia jej dobrego imienia, wskutek działań pozwanego polegających na tym, że w piśmie z dnia 28 września 2009 roku wymienił powódkę jako osobę uczestniczącą w przestępstwie poplecznictwa – doprowadzenia do nieprawidłowości w ustalaniu granic działek na ul. (…) przy współudziale M.K i odniesienie korzyści, skierowanie sprawy do Prokuratury oraz przedstawienia tej sprawy publicznie – podczas sesji Rady Miasta. Niewątpliwie wszechstronna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwala w ocenie Sądu orzekającego uznać, iż opisywane przez powódkę działania pozwanego rzeczywiście miały miejsce. Zaznaczyć należy, iż co do tego, że pozwany wystosował pismo do Burmistrza i Rady Miasta (…) w sprawie granic na ul. (…) oraz odczytał je na sesji w dniu 29 września 2009 roku nie było sporu pomiędzy stronami. Nie budzi również wątpliwości w świetle obiektywnej oceny dowodów zgromadzonych w tej sprawie, że na skutek opisanych działań pozwanego doszło do naruszenia dobrego imienia powódki. W czci człowieka wyróżnia się dwie jej strony: stronę wewnętrzną, nazywaną godnością osobistą, obejmującą wyobrażenie człowieka o własnej wartości oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 października 1987 roku , II CR 269/87, OSN 1989/4/66) oraz stronę zewnętrzną, oznaczającą dobrą sławę, dobrą opinię innych ludzi, szacunek, którym obdarza daną osobę otoczenie. Dobra sława (dobre imię) obejmuje wszystkie dziedziny --- STRONA 8 --- aktywności życiowej osoby: jej życie osobiste, zawodowe i społeczne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1971roku, II CR 445/71, OSN 1972/4/77). W sprawie o naruszenie godności wewnętrznej przy ocenie naruszenia czci należy uwzględniać nie tylko znaczenie użytych słów, ale również cały kontekst sytuacyjny oraz jego społeczny odbiór, oceniany według kryteriów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Konieczne jest więc zachowanie należytych proporcji i umiaru (por. wyrok. Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2002 roku, IV CKN 1076/00, OSN 2003/9/121, z dnia 28 lutego 2003 roku, V CK 308/02, OSN 2004/5/82). Do naruszenia czci może dojść w rozmaity sposób: za pośrednictwem mowy lub pisma, w wypowiedziach publicznych, publikacjach. W niniejszej sprawie Sąd uznał na podstawie oceny przedstawionych dowodów oraz zeznań powódki, że działania pozwanego są one naruszeniem dobrego imienia K. K.. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Żądanie zaniechania może pojawić się w pozwie albo jako jedyne żądanie główne, gdy dobro osobiste zostało tylko zagrożone cudzym działaniem albo też może wystąpić obok żądania usunięcia skutków naruszenia, gdy do naruszenia dobra osobistego już doszło. Naruszenie dobra osobistego rozumianego jako prawa podmiotowego osoby fizycznej i prawnej dopuszcza się każdy, kto w takie dobro chronione konkretną normą lub zasadami współżycia społecznego godzi w sposób bezprawny. W konsekwencji na pokrzywdzonym ciąży obowiązek wykazania, że jego dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, natomiast sprawca dążąc do uwolnienia się od odpowiedzialności powinien udowodnić, że jego działanie nie miało cech bezprawności obalając w ten sposób wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie bezprawności zachowania. Brak bezprawności działania nie oznacza wprawdzie braku zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego nie mniej jednak wyłącza odpowiedzialność tego, kto wykazał, że nie działał bezprawnie. Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że pozwany ma obowiązek wykazania okoliczności usprawiedliwiających działania, wyłączających bezprawność. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że pozwany M. K. odpierając zarzut bezprawności swego działania twierdził, iż mówiąc o poplecznictwie nie miał na myśli powódki i że wymienił jej imię i nazwiska jedynie po to aby wyjaśnić w którym miejscu są zmiany na mapie odbiegające od planu zagospodarowania przestrzennego i że obawiał się innych przypadków takich odstępstw od planu, dążył do tego aby sprawdzić wszystkie pozostałe mapy Miasta i Gminy (…). Jednakże należy podzielić stanowisko, że w sprawie o ochronę dóbr osobistych bezprawność --- STRONA 9 --- wypowiedzi naruszających dobre imię powoda nie zostaje uchylona przez powołanie się pozwanego na działania z zamiarem ochrony interesu publicznego, lecz jedynie przez dowód, że zgłoszone przezeń twierdzenia są prawdziwe i że nie naruszają dobrego imienia powoda ( tak S.Dmowski – Komentarz do części ogólnej kodeksu cywilnego, LexisNexis). Podkreślenia wymaga to, że dla oceny obrazy godności osobistej uwzględnia się kontekst oraz okoliczności zewnętrzne, w jakich dane określenie zostało użyte (wyrok Sądu Apelacyjnego we (…) z dnia 17 listopada 2009 roku, I ACa 949/09, OSAW 2010/156). W niniejszej sprawie w ocenie Sądu doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki – jej dobrego imienia, a działania pozwanego były bezprawne. Ocena ustalonego stanu faktycznego pozwala bowiem w sposób obiektywny uznać, że twierdzenia pozwanego zawarte w piśmie, a następnie odczytane na sesji w dniu 29 września 2009 roku nie były rzetelne, mogły wywołać u powódki ujemne odczucia. W odbiorze obiektywnym użycie przez pozwanego sformułowania poplecznictwo i skierowanie sprawy do prokuratury jest niewątpliwie negatywne. W tym zakresie należało przyjąć jako wiarygodne zeznania powódki, iż spotykała się ze strony znajomych i sąsiadów z nieprzyjemnymi dla niej uwagami związanymi z pismem pozwanego i że mogła mieć poczucie utraty szacunku dla siebie jako nauczyciela akademickiego ze strony studentów mieszkających na terenie miasta (…). Sąd uznał, że pozwany przekroczył ramy wolności wypowiedzi. Jego działania – pismo i publiczna wypowiedź - w tak kategorycznej formie, w ocenie Sądu były podjęte zbyt pochopnie. Jeżeli pozwany miał podejrzenia wobec powódki, to należało je zweryfikować. Tymczasem nie czekając na wyjaśnienia stosownych władz miasta pozwany wysunął poważne zarzuty wobec powódki, nie licząc się z ich konsekwencjami. Jak wynika z materiału dowodowego pozwany otrzymał w dniu 11 grudnia 2009 roku pisemną odpowiedź w sprawie jego wątpliwości. Przyznać przy tym należy, że pozwany miał prawo do wątpliwości, ale przedstawił je w sposób, który spowodował naruszenie dóbr osobistych powódki. Gdyby więc pozwany przedstawił swoje wątpliwości bez wskazywania osoby powódki, nie używając pojęcia przestępstwa poplecznictwa i tylko w zamiarze wyjaśnienia sprawy, nie naraziłby się na zarzut naruszenia dóbr osobistych powódki. Tymczasem z analizy materiału dowodowego - zdaniem Sądu - nie wynika, aby pojęcie przestępstwa poplecznictwa było użyte przez pozwanego w oderwaniu od osoby powódki - jak nieudolnie próbował wykazać pozwany. Obiektywna analiza pisma pozwanego nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż zarzut poplecznictwa pozwany wiązał z osobą powódki. W oparciu o materiał dowodowy, można wnioskować, iż długotrwały konflikt pomiędzy stronami, ich wzajemna niechęć, mogły się przyczynić do powstania zaistniałej sytuacji. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd ocenił, że powódce przysługuje ochrona prawna jej dóbr osobistych, a działanie pozwanego było bezprawne, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego nakazującymi poszanowanie dobrego imienia drugiego człowieka. --- STRONA 10 --- Sąd - mając za podstawę przepis art. 24 § 1 zd. 2 k.c. nakazał, aby pozwany dopełnił czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki i zamieścił oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, mając na uwadze, że pismo pozwanego i jego wystąpienie na sesji zostało opisane w„(…)” właściwe będzie przeproszenie powódki K. K. poprzez złożenie pisemnego oświadczenia w „(…)” , w pierwszym numerze po uprawomocnienia się wyroku o następującej treści „Ja M. K., oświadczam, że w moim piśmie skierowanym do Burmistrz i Rady Miasta (…) z dnia 28 września 2009r. naruszyłem dobra osobiste Pani K. K. z domu K., uznając, iż współpracowała z ówczesna radną w sprawie zmian przebiegu granic i działała na moja skodę, co jest niezgodne z prawdą, za co Panią przepraszam”. W ocenie Sądu, wyżej wskazany sposób przeproszenia powódki, będzie najbardziej adekwatny do sposobu i rozmiaru naruszenia dobra osobistego powódki przez pozwanego. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze i doktrynie poglądem przesłankę roszczenia o zaniechanie stanowi - w pierwszej sytuacji (zagrożenia dobra) - istnienie zagrożenia naruszenia, w drugiej zaś (dokonanego naruszenia) - uzasadniona obawa dalszych naruszeń dobra osobistego. Roszczenie o zaniechanie naruszenia czci jest zasadne, gdy istnieje uzasadniona obawa dalszego jej naruszania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 1965 roku, II CR 13/65, OSNCP 1965/10/174). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że powódka udowodniła naruszenie przez pozwanego jej dóbr osobistych, ale nie udowodniła zagrożenie tych dóbr przez pozwanego w przyszłości. Pozwany przyznał w odpowiedzi na pozew, że nie ma zamiaru obrażać powódki. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd oddalił powództwo w zakresie zobowiązania pozwanego do zaniechania naruszania dóbr osobistych powódki. Powódka zgłosiła także w pozwie roszczenie pieniężne, wnosząc o zasądzenie na cel społeczny 5.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Zasądzenie na podstawie art. 448 k.c. odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę ma charakter fakultatywny i od oceny sądu zależy przyznanie poszkodowanemu ochrony w tej formie, nawet jeśli spełniona została przesłanka bezprawności naruszenia dobra osobistego. Nie oznacza to jednak dobrowolności i niczym nieograniczonej arbitralności oceny sędziowskiej. Przy ocenie zasadności powyższego roszczenia, podstawowym kryterium jest rozmiar i intensywność doznanej krzywdy (ocenianej według miar zobiektywizowanych), stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo (np. utrata dobrego imienia prowadząca do zmniejszenia szans na realizację kariery zawodowej). Jedną z istotnych prze- --- STRONA 11 --- słanek oceny jest również stopień zawinienia po stronie sprawcy naruszenia (nie ma tu jednak prostej zależności i nie można z góry założyć, że nieumyślność zachowania będzie zawsze zasługiwała na łagodniejsze potraktowanie). Wskazuje się także na kryterium w postaci sytuacji majątkowej zobowiązanego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 16.4.2002 r., V CKN 1010/00, OSN 2003, Nr 4, poz. 56). Oceniając zasadność powyższego roszczenia pieniężnego zgłoszonego w przedmiotowej sprawie, Sąd wziął pod uwagę całokształt okoliczności niniejszej sprawy, oceniając rozmiar i intensywność doznanej krzywdy przez powódkę. Sąd miał na uwadze fakt, iż pismo pozwanego z dnia 28 września 2009 roku było adresowane do Burmistrz i Rady Miasta (…), a więc zapoznały się z nim tylko odpowiednie władze miasta, zaś wypowiedź pozwanego na sesji miała miejsce tylko w ograniczonym gronie – członków władz samorządowych. Wprawdzie wypowiedź pozwanego została rozpowszechniona w „(…)” i w związku z tym mogła się z nią zapoznać nieograniczona liczba mieszkańców (…), to jednakże okoliczność ta nie wpływa w ocenie Sądu na zasadność roszczenia powódki o zadośćuczynienie. Powódka nie poniosła żadnych szkód majątkowych, ani też niemajątkowych. Powódka nie wykazała, iż poniosła poważne negatywne konsekwencje z tytułu naruszenia dobra osobistego ze strony mieszkańców (…), poza zainteresowaniem się tą sprawą sąsiadów i jej znajomych. Nie sposób też nie zauważyć, iż to zainteresowanie zapewne wynikało z faktu sąsiedztwa i znajomości. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd oddalił powództwo o zasądzenie określonej przez powódkę sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia, uznając, że zastosowany środek niemajątkowy w postaci przeproszenia powódki, jest wystarczający z punktu widzenia jej interesów. O kosztach postępowania z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. znosząc je wzajemnie pomiędzy stronami.