Postanowienie I C 876/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 876/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący SSO Anna Stańczyk Protokolant Magdalena Szczęsna po rozpoznaniu w dniu 1 4 maja 2010 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa P. G. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) we W. i (...) we W. o zapłatę I. oddala powództwa; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. brakującym wpisem od pozwu obciąża Skarb Państwa. I C 876/09 UZASADNIENIE Powód P. G. pozwem wniesionym w dniu i3.o8.20ogr. domagał się od Skarbu Państw (...) we W., kwoty 154.000 zł zadośćuczynienia za warunki panujące w (...), poniżenie godności i pozbawienie człowieczeństwa, z tym że wniósł aby kwota 54.000 zł. została przesłana na rzecz Fundacji dla (...) (...)w L.. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu podał, iż przebywa w (...) przy ul. (...) we W. od 07.07.2009^, na oddziale (...) cela (...), gdzie warunki są skandaliczne. Cela jest przeludniona - 7 osób na 15m 2 , brak ciepłej wody, kącik sanitarny nie jest oddzielony od celi, zasłonięty starą szmatą, robactwo, brak wentylacji, brak dostępu do okien, których praktycznie nie ma bo szyby są powybijane, a podłoga zgniła, brak środków higieny sanitarnej, materace są stare, podarte, zgniłe, koce nieprane, ściany popisane i żółte ze starości, szafki na rzeczy osobiste w opłakanym stanie. Zdaniem powoda jest to pogwałcenie jego praw i godności. W drugim pozwie wniesionym również w dniu 13.08.200cr. P. G. domagał się od Skarbu Państwa (...) we W., kwoty 80.000 zł. zadośćuczynienia, z czego kwoty 30.000 zł. na rzecz Fundacji (...) w L., za warunki panujące w (...) we W. od dnia 17.03.200gr. do 07.07.200gr. podczas odbywania kary pozbawienia wolności. W uzasadnieniu podał, iż został umieszczony w pawilonie (...) w celi nr (...). Warunki panujące w tym (...) to pleśń na sufitach i ścianach, robactwo - karaluchy, pluskwy, materace pognite, poszarpane śmierdzące moczem, przepełnione cele - w celi o powierzchni 20m 2 znajdowało się 10 osób, a większość metrażu zajmowały łóżka, stół i krzesła. Cela była niepomalowana, zniszczona, miała popisane ściany. Podłoga była odeskowana śmierdząca, a w celi brak było ogrzewania. Ponieważ jest to zakład półotwarty to cele są pootwierane i osoby z subkultury więziennej(grypsujący), z którymi jest kontakt przez cały dzień ubliżały powodowi i męczyły go psychicznie i fizycznie. W pawilonach mieszkalnych chodzą koty, które są zapchlone. W pawilonie nie było aneksu kuchennego, a kąciki sanitarne były brudne i niezadbane. Brak było ciepłej wody. Służba zdrowia polega na tym, iż osoby chore są lekceważone. Zaniedbanie informacji, iż powód jest chory doprowadziło do tego, iż w dniu 17.04.2009^ trafił do szpitala więziennego. Utrudniano mu kontakt z rodziną bo jego bliscy wiele razy byli odsyłani od bramy z nieznanych przyczyn. --- STRONA 3 --- Postanowieniem z dnia 0ó.10.200gr. połączono obie sprawy do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnatura I C 876/09 (k. 25) W odpowiedzi na pozew (k. 35) strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaprzeczyła wprawdzie wszelkim faktom i oświadczeniom powoda ale jednocześnie dodała, iż zarzut naruszenia art. 110 § 2 kkw tj. osadzenia w celi o powierzchni mniejszej niż 3m 2 przypadające na jednego skazanego jest całkowicie bezpodstawny albowiem działanie takie nie nosi całkowicie znamion bezprawności, bowiem w szczególnie uzasadnionych przypadkach dyrektor (... ) lub (... ) może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3m 2 . Powód winien wykazać, iż mimo możliwości zapewnienia mu pobytu w większej celi nadal w dalszym ciągu odbywał karę w celi przeludnionej. Powód nie udowodnił tego dlatego należy przyjąć, iż działanie administracji penitencjarnej mieściło się w ramach wyznaczonych przez obowiązujący porządek prawny i nie było nacechowane złą wolą lub próbą jego dyskryminacji. Stanowisko zarówno Sądu Najwyższego jak i Sądów Apelacyjnych jest takie, iż pobyt w (...) wiąże się w sposób naturalny z dolegliwościami i ograniczeniami, a osadzony musi liczyć się z tym. Powierzchnia celi przysługująca osadzonemu nie jest samoistną i wystarczającą przesłanką oceny, czy doszło do naruszenia praw zagwarantowanych w Konwencji Praw Człowieka. Ustawicznie podejmowane są kroki zmierzające do poprawy warunków odbywania kary pozbawienia wolności. W protokole z wizytacji (...) we W. z dnia 23.02.2009r. Sędzia wizytator nie stwierdził naruszenia rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2003r.w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w (...) i (...) i nie wykazała aby cele nie były wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy. Wynika z tego, ze osadzeni mają odpowiednie warunki higieniczne, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, a także odpowiednie oświetlenie. Podobnie w protokole wizytacji (...), --- STRONA 4 --- inny sędzia wizytator nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu jednostki. Zgodnie z w.w. rozporządzeniem istnieje możliwość braku węzła sanitarnego w celi mieszkalnej, a na potrzeby fizjologiczne wymagane jest w celi wiaderko. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w sprawie I ACa 70/90 „Brak należytych środków dla (...) na zwiększenie powierzchni cel nie stanowi zatem o tym, iż działanie strony pozwanej było działaniem świadomym i zamierzonym, które jako skierowane indywidualnie przeciwko powodowi stanowiły by przejaw jego niehumanitarnego traktowania". Powód ani nie wykazał ani też nie uprawdopodobnił domniemanej szkody, jej wysokości ani też nie wykazał związku przyczynowego. Pozwane jednostki podlegały regularnym kontrolom sędziego penitencjarnego, a o fakcie przeludnienia regularnie informowano właściwy dla pozwanego Sąd penitencjarny. W protokole wizytacji sędzia penitencjarny określił stan przeludnienia na 1-11% co oznacza, że nie odbiegało ono od przeludnienia panującego w całym Kraju, było ono stosunkowo niewielkie. Powód nieprzestrzeganiem porządku prawnego obowiązującego w Polsce sam współprzyczynił się do przeludnienia panującego w jednostkach penitencjarnych i wszelkie pretensje winien mieć do siebie i co najwyżej do kompanów z celi. W (... ) we W. powód odbywał karę w (... ) półotwartym jednak wskutek wykrycia w jego organizmie (...) i negatywnej opinii, został przeniesiony do (...) typu zamkniętego ((...) W.). Powód odbywał już wcześniej karę pozbawienia wolności i nawet znajomość realiów więziennych nie odstraszyła go od powrotu w to samo miejsce. W (...) - zakładzie typu półotwartego -cele służą praktycznie jedynie do spania gdyż więźniowie maja dużą swobodę poruszania się po terenie oddziału, a nadto znaczna ich część jest nieprzeludniona. Sędzia wizytator nie stwierdził nieprawidłowości w funkcjonowaniu jednostki ani w przypadku (... ) we W. ani też (... ) we W.. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie odnosząc się do warunków panujących w jednostkach penitencjarnych nie można abstrahować od realiów społeczno - gospodarczych panujących w Polsce. Sytuacja chociażby służby zdrowia i osób hospitalizowanych jest często pod względem bytowym gorsza niż więźniów. Podobnie sytuacja lokalowa wielu rodzin w Polsce, zajmujących --- STRONA 5 --- mieszkania komunalne czy socjalne jest gorsza pod względem zarówno metrażu, stanu technicznego budynków czy dostępu do mediów od tej opisywanej przez powoda. Zdaniem strony pozwanej powód winien pamiętać, że ,miejsce w którym się znalazł zostało stworzone celem odbywania kary, a nie wczasów wypoczynkowych. Pozwany zarzucił, że przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości ale to jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Pozwany przywołał stanowisko jednego z sądów, iż warunki panujące w (...) są wyłącznie wypadkową ograniczonych środków finansowych tego resortu, wieloletnich zaszłości i niemożności osiągnięcia standardów europejskich w krótkim czasie. Zdaniem pozwanego roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie można bowiem w tego rodzaju sprawach abstrahować od realiów społeczno gospodarczych panujących w Polsce. Strona pozwana przywołała pogląd Sądu Apelacyjnego we Wrocławia, iż w takich realiach społeczno - ekonomicznych jakie istnieją w Polsce ,zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia za naruszenia dóbr osobistych, które nie wynikały z celowego i nacechowanego złą wolą działania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w uzasadnieniu jednego ze swoich rozstrzygnięć poddał w wątpliwość czy powód może domagać się ochrony prawnej skoro sam postępuje sprzecznie z zasadami współżycia społecznego. Wymaga bowiem szacunku dla swoich dóbr osobistych, a tymczasem sam nie dba o zachowanie tych dóbr względem innych osób. Sąd ustalił, iż W (...)we W. w marcu 2009r. występowało przeludnienie. W roku 2008 przeprowadzone zostały remonty sanitariatów w pawilonach (...) Kierownictwo (...) we W. podejmuje niezbędne czynności zapewniające porządek i właściwe warunki bytowe skazanych w zakresie odbywania kary pozbawienia wolności. --- STRONA 6 --- d/ protokół z wizytacji k. 53 W roku 2008 w (...) we W. występowało przeludnienie od 101do 111%. Problem przeludnienia w (...) we W. występuje od 2000 roku. Cele generalnie zasilane są wodą zimną jednak oddziały (...) i (...), w których urządzenia sanitarne zasilane są także wodą ciepłą. W celu uzyskania ciepłej wody osadzeni mogą korzystać z grzałek elektrycznych. W celach mieszkalnych toalety znajdują się w narożniku pomieszczenia i odgrodzone są przegrodą, a wejście do kącika sanitarnego zasłonięte jest kotarą z tkaniny. W trakcie modernizacji oddziałów kąciki tego typu zastępowane są przez kąciki zabudowane z drzwiami. Na 2008r. zaplanowane zostały remonty cel mieszkalnych, dyżurek, pomieszczeń administracji i kotłowni oraz wymiana instalacji elektrycznej. d/ protokół z wizytacji k. 59 Sad zważył, iż Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Jak wynika ze stanowiska powoda, wyrażonego w uzasadnieniu obu pozwów, powód dochodził w obu pozwach zadośćuczynienia z powodu naruszenia, według jego twierdzeń, w czasie pobytu w dwóch jednostkach penitencjarnych: (...) we W. i (...) we W., jego dóbr osobistych. Zgodnie z art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia itd. pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zdaniem Sądu nawet osadzenie powoda w celach nie spełniających normy powierzchniowej, przewidzianej przepisami prawa, a co się z tym wiąże bardziej ciasnej i dusznej stanowiłoby naruszenie dóbr osobistych powoda w postaci jego godności oraz prawa do intymności. Nie zostało jednak wykazane, że strona pozwana umieszczała powoda w celach przeludnionych, nie zapewniła mu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie pozbawionej wolności. Strona pozwana przyznała fakt przeludnienia w obu jednostkach penitencjarnych, w których przebywał powoda oraz to, iż nie wszystkie cele zaopatrzone są w ciepłą bieżącą wodę, a --- STRONA 7 --- toalety odgrodzone są kotarą. Powód nie wykazał także aby w celach było robactwo, brak wentylacji, brak dostępu do okien, aby szyby były powybijane, a podłoga zgniła, aby brak było środków higieny sanitarnej, i aby materace były stare, podarte i zgniłe, koce nieprane, ściany popisane i żółte ze starości oraz aby szafki na rzeczy osobiste, jak twierdzi powód, były w opłakanym stanie. To na powodzie spoczywał ciężar dowodu, zgodnie z art. 6 k.c., udowodnienia swoich twierdzeń w tym zakresie. W postępowaniu dowodowym zostało ustalone jedynie, w oparciu o protokoły wizytacji, że wyposażenie cel zarówno w (... ) we W. jak i (... ) we W., jest zgodne z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w (...) i (...), w każdej celi jest odgrodzona toaleta. Nie jest ona wprawdzie w każdym przypadku, wydzielona trwałymi ściankami działowymi i drzwiami. Nie zostało także wykazane, że pozwana jednostka Skarbu Państwa nie zapewnia powodowi należytej ochrony zdrowia. Z protokołów wizytacji wynika, iż osadzeni posiadają odpowiednia opiekę medyczną. Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków wskazanych przez powoda, bowiem nie wskazał On co też potwierdzić mają owi świadkowie, a tym samym czy powołani zostali na okoliczności sporne i istotne. Nie wskazał tezy dowodowej do dowodu z tych zeznań. Co do części świadków powód nie wskazał także adresu ich zamieszkania. Strona pozwana przyznała, iż w placówkach, w których przebywał powód panowało przeludnienie. Przepis art. 110 k.k.w. stanowi, iż skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, powinna wynosić nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. --- STRONA 8 --- Zgodnie z art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Nienaruszalność należy traktować jako zakaz pozbawiania godności człowieka, jak też jej ograniczania zarówno przez osoby prywatne jak i władze publiczne czy organy państwowe (vide Komentarz do art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.97.78.483), [w:] W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze, 2002, wyd. IV). Wskazany obowiązek powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim wszędzie tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę w 1993 r. wprowadza między innymi obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w (...) godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w (... ) oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa --- STRONA 9 --- polskiego. Wedle art. 40 nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu; zakazuje się stosowania kar cielesnych. Artykuł 40 w ustępie 4 stanowi zaś, że każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. W artykule 47 zapisano zaś, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Odpowiednia norma prawna obejmująca swoim zakresem zastosowania problematykę rozważaną w tym miejscu zawarta jest też w Kodeksie Karnym Wykonawczym -art. 4 stanowi, że „kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Zakazuje się stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego. Skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia". Wypada także odnotować w tym miejscu przepis art. 1 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), który stanowi, że do podstawowych zadań Służby Więziennej należy "zapewnienie osobom skazanym na kary pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej". W uzasadnieniu projektu Kodeksu Karnego stwierdzono: "Myślą przewodnią nowego prawa karnego musi być ochrona godności człowieka zarówno jako pokrzywdzonego, jak i sprawcy przestępstwa (...)" (s. 1). Stąd art. 3 k.k. stanowi: "Kary oraz inne środki przewidziane w tej ustawie stosuje się z uwzględnieniem zasad humanitaryzmu, w szczególności z poszanowaniem godności człowieka." Można przyjąć, iż przepis art. 4 § 1 jest rozwinięciem tej właśnie normy k.k. [T. Szymanowski, Godność sprawcy przestępstwa w nowym prawie karnym, "Przegląd Więziennictwa Polskiego" 1995, nr 10, s. 29 i n.]. --- STRONA 10 --- Konkludując samo osadzenie w przeludnionej celi jest wystarczające do przyjęcia naruszenia dóbr osobistych skazanego. Owo bowiem przeludnienie pociąga za sobą - brak intymności, co jest jednym z elementów naruszenia dobra osobistego w postaci godności człowieka - osadzonego. Takich warunków nie można uznać za uzasadniony i normalny element odbywania kary pozbawienia wolności, co wynika z art. 110 § 2 k.k.w., a starania podjęte przez jednostkę penitencjarną, zmierzające do polepszenia warunków bytowych więźniów nie umniejszają faktu naruszenia dóbr osobistych. Przepis artykuł 24 k.c., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis ten nie wymaga dla przyjęcia odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobistego, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem (wyr. SN z 28.02.2007r., V CSK 431/06 LEX nr 255593, cyt. za „Komentarz do Kodeksu cywilnego", S. Dmowski, S. Rudnicki W- wa 1998r Wyd.Pr. str. 69). Pozwany zaprzeczył aby powód, odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia, w celach, w których na skazanego przypadało mniej niż 3 m 2 powierzchni. Nie wskazał jednak w jak kształtowało się zaludnienie w celach, w których przebywał w obu jednostkach. W szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych w art. 248 k.k.w. i przy zachowaniu trybu postępowania wskazanego w tym przepisie oraz w przewidzianych w nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 m 2 , jednakże jedynie na --- STRONA 11 --- czas określony. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana powoływała się jedynie na okoliczność informowania Sądu Penitencjarnego o ogólnym przeludnieniu w tym (...)oraz staraniach czynionych w celu poprawy warunków bytowych osadzonych w tej jednostce. Zważyć należało, że okoliczność utrzymywania się przeludnienia wszystkich (... ) w Polsce, nie zwalnia pozwanego z odpowiedzialności i nie może prowadzić do wniosku, iż podjęte przez niego działania są zgodne z prawem. Ponieważ strona pozwana nie wskazała jak kształtowało się zaludnienie w celach gdzie przebywał powód, a jednocześnie przyznawała, iż w jednostkach penitencjarnych gdzie przebywał panowało przeludnienie jest wielce prawdopodobne, iż przeludnienie to dotknęło także bezpośrednio powoda. Powyższe jednak nie oznacza, że zasadne jest żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz wskazanych w obu pozwach kwot. Z art. 24 § 2 k.c. wynika co prawda, że jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Powód wyraźnie jednak domagał się zasądzenia kwoty dochodzonej w niniejszym postępowaniu tytułem zadośćuczynienia w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych. Przepis art. 448 k.c. stanowi, między innymi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, a zatem Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, bowiem przepis ten ma charakter fakultatywny i przysługuje obok innych środków wskazanych w cytowanym wcześniej art. 24 k.c., o ile środki te nie wyczerpują uprawnień osoby, której dobro naruszono. Od oceny Sądu opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej właśnie formie. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę również winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień. Przy tak określonych przesłankach roszczenia o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych Sąd zważył, że nie było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda żądanych kwot. Znamienne jest to, że choć powód miał do wyboru jeszcze inne --- STRONA 12 --- roszczenia do realizacji swojego prawa zgodnie z treścią cytowanego wcześniej art. 24 k.c., a więc np. żądania przeniesienia do celi spełniającej normy powierzchniowe, to z tego uprawnienia nie skorzystał, a przynajmniej o tym nic nie wspomniał w uzasadnieniu pozwów. Powód nie wspomniał też aby przed wniesieniem pozwu skarżył się na warunki lokalowe. Powyższe okoliczności i sposób realizowania przez powoda jego praw majątkowych, również w kontekście obecnej sytuacji finansowej w całej sferze budżetowej, w tym służby zdrowia, placówek opiekuńczo wychowawczych, szkół, przedszkoli itp. powoduje, że żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz kwoty 234.000 zł. łącznie tytułem zadośćuczynienia należałoby ocenić jako nieuprawnioną formę dochodzenia prawa podmiotowego, bo sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, a zatem nie zasługującego na uwzględnienie, na co wskazuje treść art. 5 k.c. Z tych też przyczyn oddalono powództwo w punkcie I sentencji wyroku jako niezasadne. Orzeczenie o kosztach w punkcie II wyroku Sąd wydał kierując się wyrażoną w art. 98 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powód - wobec oddalenia powództwa - jako w całości przegrywający sprawę obowiązany jest zwrócić stronie pozwanej koszty celowej obrony, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym. Ponieważ zaś powód w całości był zwolniony od kosztów sądowych, w punkcie III wyroku brakującą opłatą od pozwu Sąd obciążył Skarb Państwa.