Wyrok I C 873/16 ZEAŃ SSR s WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Środa Wielkopolska

--- STRONA 1 --- PALSDYWIWNIY O Cz WOT WIJE CO Sygnatura akt I C 873/16 ZEAŃ SSR s WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Środa Wielkopolska, dnia 14 maja 2018 r. Sąd Rejonowy w Środzie Wielkopolskiej I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Artur Brzykowski Protokolant: | p.o. stażysty D.W. po rozpoznaniu w dniu 14.05.2018 r. w Ś sprawy z powództwa Karola O przeciwko SP AŚ w Ś o zapłatę 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.500 zł (jeden tysiąc pięćset złotych 00/100) 2. w pozostałym zakresie powództwo oddala 3. nie obciąża powoda kosztami procesu w zakresie oddalonego żądania pozwu SSR Artur Brzykowski --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 873/16 Uzasadnienie Powód Karol O wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od Skarbu Państwa AŚ w Ś kwoty 3.000 zł. W uzasadnieniu powód wskazał, że domaga się zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, gdyż strona pozwany naraził go na utratę zdrowia z powodu umieszczenia w celi z osobami palącymi, w sytuacji, w której deklarował się jako osoba niepaląca. Nadto wywodził, że przebywał w celi dla niepalących z osobami, które paliły tytoń. W odpowiedziach na pozew strona pozwany SP AŚ w Ś wniósł o oddalenie powództwa w całości. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: : Powód Karol O ma 37 lat. W okresie od dnia 01.06.2016r. do dnia 20.07.2017r. powód był osadzony w AŚ w Ś. Powód w całym okresie pobytu w w AŚ w Ś deklarował się jako osoba niepaląca tytoniu. Zarówno przez osadzeniem w AŚ w Ś, jak i po przetransportowaniu do ZK we W, powód deklarował się jako osoba paląca tytoń. Podczas pobytu powód przebywał: s - w celi numer 301 w okresie od dnia 01.06.2016r. do dnia 16.06.2016r. przeznaczonej wówczas dla osób niepalących, - w celi numer 107 w okresie od dnia 16.06.2016r. do dnia 06.07.2016r. przeznaczonej wówczas dla osób niepalących, - w celi numer 307 w okresie od dnia 06.07.2016r. do dnia 14.07.2016r. przeznaczonej wówczas dla osób niepalących, - w celi numer 109 w okresie od dnia 14.07.2016r. do dnia 20.07.2016r. przeznaczonej wówczas | dla osób palących. W celi 109 powód przebywał z osobami palącymi: Janem O, Jarosławem G, Maciejem D i Piotrem P. (bezsporne) Nie istniały żadne szczególne okoliczności uzasadniające osadzenie powoda z osobami deklarującymi się jako palące tytoń. Przyczyną osadzenia powoda z osobami palącymi tytoń była prawdopodobnie pomyłka pracowników administracji AŚ w Ś. Przed osadzeniem w celi 109 powód przebywał w celach przeznaczonych dla osób niepalących z osobami deklarującymi się jako niepalące i nie zgłaszał, aby w tym czasie współosadzeni naruszali zakaz i palili tytoń w celach dla niepalących. (dowód: zeznania świadka Macieja K) ' Sąd zważył, co następuje: " Powód wystąpił o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek warunków osadzenia w AŚ w Ś. Podniósł, że roszczenie to zmierza do udzielenia mu ochrony dobra osobistego (zdrowia), które zostało naruszone działaniami pozwanego. 1 --- STRONA 3 --- Powód wywodził, że strona pozwana naraziła go na utratę zdrowia z powodu umieszczenia w celi z osobami palącymi, w sytuacji, w której deklarował się jako osoba niepaląca, jak również, że przebywał w celi dla niepalących z osobami, które paliły tytoń. Zgodnie z art. 24 $ 1 kc, ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne; w razie dokonanego naruszenia może żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie; wreszcie na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. Treść art. 448 kc stanowi, że w tazie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje ' dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Istotnym dobrem osobistym prawnie chronionym jest zdrowie, co wynika wprost z art. 23 kc. Podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa w tym zakresie stanowi przepis art. 417 $ 1 kc, zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przepis ten jest rozwinięciem normy rangi konstytucyjnej wyrażonej w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jak została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Wynikająca z art. 417 kc oraz z art. 77 Konstytucji RP odpowiedzialność Skarbu Państwa jest odpowiedzialnością za samo naruszenie prawa przy wykonywaniu władzy publicznej, a zatem jest oderwana od zawinienia. Delikt ten obejmuje zaniechania ze strony organu państwowego lub samorządowego, jeżeli ciążył na nim obowiązek działania wyznaczony przez obowiązujące przepisy prawa. Również przepisy art. 24 kci 448 kc stanowiące podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymagają dla obciążenia sprawcy tego naruszenia wykazania po jego stronie winy oraz przewidują domniemanie bezprawności jego działania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18.10.2011r. III CZP 25/11). Powód dochodzi zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, jakiej doznać miał w czasie pobytu w w AŚ wŚ. Zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego ma charakter fakultatywny i jest uzależnione od oceny sądu opartej na analizie wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Konieczne jest przy tym ustalenie, że doszło do bezprawnego naruszenia dobra osobistego oraz zaistnienia krzywdy po stronie osoby, której dobro osobiste zostało naruszone. Rozważyć zatem należy, czy w istocie w czasie pobytu powoda w AŚ w Ś zostały naruszone w sposób bezprawny jego dobra osobiste. ' Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie, a działania naruszające te dobra mogą rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 kc i 448 kc (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.03.2010r. II CSK 486/09). Wymóg zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost 2 --- STRONA 4 --- art. 10 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19.12.1966r. głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 04.12.1950r. stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust.1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami przywołanych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP, wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Za dające podstawę do dochodzenia zadośćuczynienia sąd uznał przywołane przez powoda warunki pobytu związane z narażeniem na szkodliwość dymu tytoniowego, a to poprzez osadzenie powoda wraz z osobami palącymi wyroby tytoniowe. Zgodnie z $ 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno — porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności dyrektor ustala porządek wewnętrzny, w którym określa godziny przeznaczone na sen, pracę, naukę, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe oraz zajęcia własne skazanego, godziny, miejsce i sposób poruszania się po terenie, godziny, miejsce o sposób odbywania spacerów oraz korzystania z kąpieli, godziny i miejsce, w którym jest dozwolone palenie wyrobów tytoniowych, dni, godziny, miejsce i porządek przeprowadzania widzeń. Za zasadne należało uznać zastrzeżenia powoda dotyczące narażenia go na skutki kontakturz dymem tytoniowym. Pozwany w odpowiedzi na pozew przyznał, że powód przebywał w celi numer 109 przeznaczonej wówczas dla osadzonych palących tytoń, ale podniósł, że powód dopiero w trakcie pobytu w AŚ w Ś się jako osoba niepaląca. . Zgodnie z art. 102 pkt 1 kkw skazany ma prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Treść art. 110 $ 4 kkw stanowi, że przy umieszczaniu skazanego w celi mieszkalnej bierze się pod uwagę w szczególności: 1. decyzję klasyfikacyjną, 2. konieczność oddzielenia skazanego od tymczasowo aresztowanego, 3. potrzebę zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa, 4. zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne, 5. potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród skazanych. Zgodnie z $ 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności wychowawca przeprowadza ze skazanym rozmowę wstępną, która ma na celu ustalenie niezbędnych informacji, zapewniających prawidłowe wykonanie kary pozbawienia wolności. Do istotnych elementów sprawdzania inforrhacji dotyczących osoby osadzonego i warunków, w jakich odbywać będzie on karę pozbawienia wolności należy także ustalenie, czy przyjmowany do jednostki penitencjarnej jest osobą palącą czy nie. Osobno osadza się palących i niepalących, 3 --- STRONA 5 --- oczywiście mając na uwadze potrzebę ochrony zdrowia oraz odpowiednich warunków bytowych tych ostatnich. Według $. 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20.06.2011r. w sprawie szczegółowych warunków używania wyrobów tytoniowych na terenie obiektów podlegających Ministrowi Sprawiedliwości oraz w środkach przewozu osób wydanego na podstawie art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 09.11.1995r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych dopuszcza się możliwość używania wyrobów tytoniowych przez osadzonych w celach mieszkalnych, które są wyodrębnione w sposób uniemożliwiający oddziaływanie dymu tytoniowego na osoby niepalące, zaś dla osadzonych używających wyrobów tytoniowych wyznacza się odrębne cele mieszkalne. Umieszczenie powoda w celi, w której dopuszcza się możliwość palenia wyrobów tytoniowych | niewątpliwie naruszało wskazane reguły. Powyższe ustalenia faktyczne w zakresie narażenia powoda na szkodliwy wpływ dymu tytoniowego zostały poczynione w oparciu o stanowisko powoda oraz dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Pozwany bowiem w myślart. 244 kpc powinien wykazać okoliczności przeciwne, czego jednak nie uczynił, ograniczając się do samego zaprzeczenia twierdzeniom powoda. : Powód może zatem dochodzić od pozwanego roszczeń wynikających z odpowiedzialności organów państwa za wykonywanie władzy publicznej niezgodne z przepisami prawa. Pozwany dopuścił się względem powoda deliktu wywołującego naruszenie dobra osobistego w postaci zdrowia. Odpowiedzialność z tytułu opisanego deliktu obejmuje także zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 kc. sąd doszedł tym samym do przekonania, że powód może domagać się zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek osadzenia w warunkach narażenia na wdychanie dymu tytoniowego. Powód nie wykazał jednak wysokości żądania zgłoszonego w pozwie. Zgodnie bowiem z art. 448 kc sąd może przyznać odpowiednią sumę zadośćuczynienia w razie naruszenia dóbr osobistych, co oznacza, że nie zachodzi w tym zakresie automatyzm działania, sąd rozważa wszelkie okoliczności sprawy. | Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę stanowi świadczenie, które ma na celu złagodzenie skutków doznanej krzywdy. Krzywdy takiej nie da się w pełni przeliczyć tak, jak szkody majątkowej. Nie ma ona żadnego wzorca, nie podlega żadnej standaryzacji i każdorazowo jest oceniana w okolicznościach konkretnego przypadku. Ustalenie sumy zadośćuczynienia na poziomie odpowiednim uwzględniać winno wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny. Jego wysokość musi uwzględniać rodzaj naruszonego dobra, charakter, rozmiar naruszenia, natężenie odczuwanych skutków, ich długotrwałość. Sąd uznał zatem, iż całokształt okoliczności sprawy, w tym czas trwania doległiwości i stopień ich natężenia, uzasadnia przyznanie powodowi zadośćuczynienia w wysokości 1.500 zł. ' Dalej idące powództwo podlegało oddaleniu jako nieusprawiedliwione wynikami postępowania dowodowego. Sąd zwraca uwagę, że powód nie stawił się na posiedzenie sądu w celu przesłuchania, wobec powyższego sąd nie dysponował materiałem dowodowym z którego wynikałoby, jakie było natężenie korzystania z wyrobów tytoniowych przez osadzonych palących papierosy w celi, jak również, czy deklaracja powoda, że jest osobą niepalącą miała związek z podjętą decyzją zerwania 4 --- STRONA 6 --- z nałogiem oraz, czy osadzenie z celi z palącymi, mimo wcześniejszego kilkutygodniowego przebywania w celach dla niepalących miało jakikolwiek wpływ na zmianę preferencji powoda po pobycie w celi numer 109 i ponowne deklarowanie się jako osoba paląca. Wreszcie powód nie wykazał, aby przebywając w cełach dla niepalących, współosadzeni, którzy deklarowali, że nie używają tytoniu, w rzeczywistości palili papierosy. Biorąc pod uwagę powyższe sąd uznał, że należne powodowi zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dobra osobistego (zdrowia), poprzez umieszczenie powoda, deklarującego się jako osoba niepaląca, w celi numer 109 w AŚ w Ś w okresie od dnia 14.07.2016r. do dnia 20.07.2016r. przeznaczonej wówczas dla osób pałących, z osobami palącymi tytoń, winno wynieść 1.500 zł. 'W pozostałym zakresie sąd oddalił powództwo. , Sąd uznał w oparciu o treść art. 102 kpc za niecelowe z uwagi na sytuację materialną powoda, który nie posiada żadnego majątku oraz nie uzyskuje żadnych dochodów i który korzystał już ze zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie uiszczenia opłaty od pozwu, obciążanie powoda kosztami w zakresie oddalonego żądania pozwu (kosztami zastępstwa prawnego pozwanego). Z tych samych wzgłędów za niecelowe sąd uznał obciążanie powoda niepokrytą opłatą od pozwu w części od oddalonego żądania — art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. SSR Artur Brzykowski | Zarządzenie 1. notować 2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełaomocnikowi pozwanego 3. za 21 dni albo z apelacją 5