§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
klasyfikacji jest sprzeczna z prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka tu sąd penitencjarny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika zaś, aby powód składał ska

Wyrok I C 858/11 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2017r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu

klasyfikacji jest sprzeczna z prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka tu sąd penitencjarny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika zaś, aby powód składał skargę na decyzję komisji penitencjarnej w

Teza / krótkie omówienie

klasyfikacji jest sprzeczna z prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka tu sąd penitencjarny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika zaś, aby powód składał skargę na decyzję komisji penitencjarnej w

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 858/11 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2017r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący : SSO Adam Maciński Protokolant : Ewelina Cekała po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A. C. (1) przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w W. o zapłatę I. powództwo oddala; II. nie obciąża powoda kosztami procesu; III. brakującymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa – Sąd Okręgowy we Wrocławiu; IV. przyznaje ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz adwokat D. S. (1) kwotę 10.800 zł powiększoną o należny podatek VAT w wysokości 2.484 zł oraz kwotę 412,82 zł - tytułem kosztów i zwrotu wydatków nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. V. przyznaje ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz adwokat K. S. kwotę 7.200 zł powiększoną o należny podatek VAT w wysokości 1.656 zł - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Sygn. akt I C 858/11 UZASADNIENIE Powód A. C. (1) wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od strony pozwanej Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w W. kwoty 1.000.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód podał, że domaga się od strony pozwanej odszkodowania za celowe i umyślne pozbawienie go prawa do obrony w toczącej się wówczas przeciwko niemu sprawie karnej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze (sygn. akt III 90/09). Pozbawienie prawa do obrony polegało tu na uniemożliwieniu mu wysłania napisanej własnoręcznie apelacji w --- STRONA 2 --- ostatnim ustawowo przewidzianym dniu tj. 31 marca 2011r. Powodowi odmówiono bowiem opatrzenia koperty zawierającej apelację znaczkami pocztowymi i jednoczesne uniemożliwiono mu zakup tychże znaczków w kantynie Zakładu Karnego w W.. W piśmie procesowym z dnia 31.10.2011r. pełnomocnik powoda doprecyzował żądania zawarte w pozwie przez wskazanie, że powód domaga się zadośćuczynienia za niewłaściwe, nieludzkie traktowanie go w miejscu tymczasowego osadzenia, a polegające na pozbawieniu go prawa do obrony w sprawie karnej (odmowa wysłania w dniu 31.03.2011r. apelacji), osadzenie powoda w celi bez ogrzewania, pozbawienie prawa do paczki żywnościowej nadanej z Białorusi, zaginięcie rzeczy osobistych powoda - złożonych do depozytu w Areszcie Śledczym w J., a nieodnalezionych po przetransportowaniu powoda do Zakładu Karnego w W.. Pełnomocnik podał dalej, że niewłaściwe traktowanie powoda polegało też na: zaopatrzeniu go w buty z dziurawymi podeszwami, co doprowadziło do bolesnych otarć skóry stóp, odmowie wyrażenia zgody ma widzenie z bliskimi mu osobami w dniu 16 maja 2011r., odmowie podjęcia nauki w formie korespondencyjnej. Zarzucił także stałe szykanowanie powoda przez funkcjonariuszy służby więziennej T. B. i D. H.. Szykanowanie to miało polegać m.in na wyłączeniu wody w czasie jednej z kąpieli powoda w łaźni, obelżywej i upokarzającej formie zwracania się do powoda przez funkcjonariuszy, kierowaniu w stosunku do niego gróźb o „zniszczeniu go”, „wykończeniu”, niszczeniu pod nieobecność powoda w celi jego rzeczy, pomówieniu powoda przez funkcjonariuszy o znieważenie i kierowanie gróźb pod ich adresem, a następnie skierowanie przez nich zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. W piśmie procesowym z dnia 17.11.2011r. pełnomocnik powoda podał dalej, że niewłaściwe traktowanie powoda polegało też na niewydaniu mu wbrew dyspozycji art. 110a § 1 k.k.w. z magazynu jego rzeczy osobistych ( zegarka, książek itp.), odmówieniu zgody na przyjęcie i przekazanie powodowi odtwarzacza CD i DVD, zabronieniu powodowi prowadzenia rozmowy z ojcem w języku rosyjskim tj. jedynym języku, jaki ojciec zna, pozbawieniu powoda w marcu 2011r. paczki na okres trzech miesięcy - wbrew art. 145 § 4 k.k.w., odmówieniu w kantynie sprzedaży warzyw, miodu, poinformowaniu powoda, że nie zostanie mu zmieniona klasyfikacja (...) dopóki będzie pisał skargi, otwarciu paczki z artykułami higienicznymi w dniu 27.05.2011r. i przekazanie jej powodowi dopiero w dniu 06.06.2011r. W piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2012r. pełnomocnik powoda, w oparciu o przekazane mu przez powoda informacje, podał ponadto, że w dniu 28 października 2011r. powód został odprowadzony po spacerze do pomieszczenia kontroli, gdzie założono mu z tyłu kajdanki na rękach, a następnie do pomieszczenia na parterze pomiędzy wyjściem na spacerniak i korytarzem prowadzącym do sali widzeń, gdzie ok. 7 funkcjonariuszy w „kominiarkach” i hełmach, po położeniu go na podłodze i zdjęciu butów oraz skarpetek biło go gumowymi pałkami po stopach i głowie, siadało na nogach i plecach i kopało tułów. Następnie powodowi założono pas unieruchamiający ręce oraz na głowę hełm podobny do hełmu bokserskiego i odniesiono do celi tzw. zabezpieczającej. Powód przebywał w powyższej celi przez 5 dni – do dnia 02.11.2011r. włącznie, cały czas w pasie unieruchamiającym i hełmie. Odwiedzający powoda w celi lekarze przepisywali mu środki przeciwbólowe. W dniu 06.12.2011r. powodowi zrobiono na zlecenie lekarza prowadzącego USG klatki piersiowej, które wg. relacji powoda wykazało obustronne zmiany w żebrach. Z tych też i względów powód wniósł jak powyżej. W odpowiedzi na pozew, strona pozwana Skarb Państwa – Zakład Karny w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu strona pozwana zaprzeczyła jakoby powód doznał jakiejkolwiek szkody lub krzywdy z jej winy. Wskazała, że zachowanie powoda w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w W. było niewłaściwe, powód odnosił się bowiem wulgarnie do przełożonych i był agresywny. Powód nie chciał podporządkować się obowiązującemu w ZK porządkowi, nie wykonywał poleceń, a także namawiał innych skazanych do wzniecenia buntu. Za wykroczenia dyscyplinarne w zakładzie karnym powód był wielokrotnie karany, w tym pozbawieniem prawa do dokonywania zakupów w kantynie, osadzeniem w celi izolacyjnej. Strona pozwany wskazała, że zawiadomiła Prokuraturę Rejonową w Wołowie o niektórych z tych czynów wyczerpujących znamiona przestępstwa. Podniosła, że według niej zarzut pozbawienia powoda prawa do obrony jest z gruntu fałszywy. Powód miał bowiem w sprawie karnej toczącej się przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze pełnomocnika. Na skutek apelacji tegoż pełnomocnika i oskarżonych wyrok zapadły w tym postępowaniu został z kolei uchylony przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu. Powód był także dowożony na rozprawy karne w J., a także posiadał środki finansowe na koncie depozytowym do swojej dyspozycji, a co za tym idzie miał możliwość wysyłania wszelkiej korespondencji. Strona pozwana zaprzeczyła także, że powód przebywał w celi bez ogrzewania, bowiem w każdym pomieszczeniu Zakładu Karnego w W. znajdują się grzejniki ogrzewane przez nowobudowaną, nowoczesną kotłownie gazową. Strona pozwana --- STRONA 3 --- zaprzeczyła też, że powodowi zaginęły w ZK w W. jego rzeczy, gdyż powód osobiście pokwitował ich odbiór w Areszcie Śledczym w J. osobiście. Zaprzeczyła dalej, jakoby powód był szykanowany przez oddziałowych T. B. i D. H., gdyż to powód zachowywał się wobec tych i innych funkcjonariuszy bardzo agresywnie. Strona pozwana podkreśliła także, że w związku z faktem, że powód został zakwalifikowany do kategorii (...) oraz przebywał w celi izolacyjnej, nie miał on prawa do korzystania z rzeczy osobistych znajdujących się w depozycie. Podniosła nadto, że powód powyższe zarzuty wskazywał już w skargach kierowanych do (...) we W., ale żaden z tych zarzutów po zbadaniu sprawy nie został potwierdzony. Zarzuty te badał także Wydział V Penitencjarny Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Wbrew twierdzeniom powoda, co do zdolności powoda do odbycia kary w celi izolacyjnej wypowiedział się też lekarz, gdyż na odwrocie wniosku dyscyplinarnego o zastosowanie tej kary znajduje się adnotacja lekarza N. S.. Strona pozwana zaprzeczyła także, by powód został w dniu 28.10.2011r. pobity przez funkcjonariuszy, bowiem w tym dniu powód zachowywał się agresywnie i wulgarnie, krzyczał oraz nawoływał wszystkich osadzonych do buntu i w związku z tym zostały zastosowane wobec niego środki przymusu bezpośredniego. Środki te były zaś niezbędne wobec agresywnej postawy powoda i w żadnym razie nie przekraczały dopuszczalnych prawem granic, a zmierzały wyłącznie do doprowadzenia powoda do celi izolacyjnej. Z tych też i względów strona pozwana wniosła jak powyżej. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. C. (1) w okresie od 06 marca 2009r. do 08 lutego 2011r. przebywał w Areszcie Śledczym w J., zaś w okresie od 08 lutego 2011r. do 20 stycznia 2012r. r. powód przebywał w Zakładzie Karnym w W.. Dow ód : zeznania A. C. (1) z dnia 17 kwietnia 2013r., e-protokół rozprawy z dnia 17 kwietnia 2013r. (00:04:52 – 00:05:56) Powód został przywieziony do Zakładu Karnego w W. z Aresztu Śledczego w J. w dniu 8 lutego 2011r. Rzeczy osobiste powoda zostały mu po przewiezieniu do Zakładu Karnego w W. okazane w dniu 08 lutego 2011r. Dow ód : spis rzeczy stanowiących własność skazanego z Zakładu Karnego w W. (k . 451-453); spis rzeczy stanowiących własność skazanego z Aresztu Śledczego w J. w aktach prokuratury, sygn. akt 1 Ds. 875/11 Powód został zakwalifikowany w Zakładzie Karnym w W. do kategorii osadzonych szczególnie niebezpiecznych (...) z uwagi na okoliczności popełnionych przestępstw. Dow ód : teczka osobopoznawcza , akta osobowe część B, projekt indywidualnego programu oddziaływania z dnia 02.03.2011r. W dniu 2 marca 2011r. w godzinach porannych powód został doprowadzony przez funkcjonariuszy służby więziennej: D. H. i T. B. do łaźni na oddziale dla osadzonych szczególnie niebezpiecznych, na którym przebywał. Powód w tym czasie skorzystał z prysznica. W dniu 04 marca 2011r. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w W. S. O. wymierzył powodowi karę dyscyplinarną w postaci pozbawienia możliwości otrzymania paczki żywnościowej, na okres 2 miesięcy. Lekarz (...) Zakładu Karnego w W. N. S. w dniu 04.03.2011r. stwierdził, że ówczesny stan zdrowia pozwalał na ukaranie powoda karą dyscyplinarną pozbawienia możliwości otrzymywania paczek żywnościowych i pozbawienia możliwości dokonywania zakupów artykułów żywnościowych. Dow ód : wniosek o ukaranie z dnia 04.03.2011r. w teczce osobopoznawczej w aktach osobowych; części (...); zeznania świadka T. B. w protokole rozprawy z dnia 09 października 2012r., sygn. akt I Cps 84/12 (k. 320 - 321) ; zeznania świadka T. B. z dnia 30.09.2013r., e-protokół rozprawy z dnia 30.09.2013r. (00:46:07 – 00:47:28) , informacja odnośnie stanu zdrowia osadzonego, teczka osobopoznawcza , akta osobowe część (...) W dniu 31 marca 2011r. powód poprosił swojego wychowawcę Ł. M. o znaczki w celu wysłania własnoręcznie sporządzonej apelacji od Wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze (sygn. akt III K 90/09 ). Był to ostatni ustawowo przewidziany dzień na złożenie apelacji. Wychowawca odmówił opatrzenia apelacji powoda stosownymi znaczkami. Powód w tym dniu nie miał także możliwości zakupienia znaczka w Kantynie Zakładu Karnego. Apelacja powoda nie została wysłana. --- STRONA 4 --- Dow ód : zeznania świadka Ł. M. w protokole rozprawy z dnia 06 września 2012r. sygn. akt I Cps 83/12 ( k. 249-251 ) ; zeznania A. C. (1) z dnia 17 kwietnia 2013r., e – protokół rozprawy z dnia 17 kwietnia 2013r. (00:04:37 –00:10:11) Powód w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze (sygn. akt III K 90/09) był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik ten w imieniu powoda złożył apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 25 stycznia 2011r. (sygn. akt III K 90/09). Po rozpoznaniu wniesionej przez pełnomocnika powoda oraz prokuratora i współoskarżonego apelacji Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011r. ( sygn. akt II AKa 164/11 ) uchylił powyższy wyrok Sądu I instancji i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Dowód: wyrok SA we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II AKa 164/11 k. 118-136 W wyniku ponownego rozpoznania sprawy wyrokiem Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 5 października 2012r. ( sygn. akt III K 95/11 ) powód A. C. (1) został ponownie uznany za winnego popełnienia czynu z art. 148 § 1 k.k. i art. 263 § 2 k.k. i skazany za to na karę 15 lat pozbawienia wolności. Dow ód : wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 05 października 2012r., sygn. akt III K 95/11 (k.430) W dniu 28 października 2011r. funkcjonariusze służby więziennej znaleźli w celi powoda kartkę z napisem „za moją śmierć trzeba winić D. H. i T. B.”. Funkcjonariusze zgłosili ten fakt wychowawcy – G. D.. W tym samym dniu tj. 28 października 2011r. po powrocie ze spaceru powód nawoływał innych osadzonych do buntu, przyjął też arogancką i agresywną postawę wobec funkcjonariuszy służby więziennej. Z uwagi na powyższe zdarzenia, wobec powoda zostały zastosowane środki przymusu bezpośredniego w postaci użycia siły fizycznej, użycia kajdanek na czas doprowadzenia do celi zabezpieczającej, umieszczenia w celi zabezpieczającej, użycia pasu obezwładniającego jednoczęściowego oraz kasku ochronnego. W notatce z zastosowania środków przymus bezpośredniego jako ich przyczynę wskazano: przeciwdziałanie usiłowaniu zamachu na życie lub zdrowie własne, nawoływanie do buntu oraz zakłócanie porządku mogące mieć wpływ na bezpieczeństwo jednostki. W czasie transportu powoda do celi zabezpieczającej w dniu 28.10.2011r. zostały wobec powoda zastosowane chwyty transportowe niezbędne dla bezpieczeństwa powoda oraz towarzyszących mu funkcjonariuszy. Dow ód : notatka służbowa z zastosowania środków przymusu bezpośredniego z 28.10.2011r. oraz wniosek o wymierzenie kary dyscyplinarnej z dnia 28.10.2011r. w teczce osobopoznawczej w aktach osobowych: części (...); zeznania świadka D. H. w protokole rozprawy Sądu Rejonowego w Wołowie I Wydział Cywilny z dnia 09 października 2012r. sygn. akt I Cps 84/12 (k.323) ; zeznania świadka G. D. w protokole rozprawy Sądu Rejonowego w Wołowie I Wydział Cywilny z dnia 09 października 2012r. sygn. akt I Cps 84/12 (k. 324) ; zeznania świadka R. B. w e – protoko le rozprawy z dnia 30.09.2017r.; zeznania świadka D. H. z dnia 30.09.2013r., e-protokół rozprawy z dnia 30.09.2013r. ; zeznania świadka G. D. w e – protokole rozprawy z dnia 30.09.2017r. Powód w czasie stosowania środków przymusu bezpośredniego był badany przez lekarza co 24 godziny. Lekarz każdorazowo potwierdzał dalszą możliwość stosowania środków przymusu bezpośredniego wobec powoda. Po zaprzestaniu stosowania środków przymusu bezpośredniego tj. w dniu 02.11.2011r. o godz. 10.45 zastępca dyrektora Zakładu Karnego wysłuchał powoda i pouczył go o prawie do złożenia skargi do sądu penitencjarnego. Dow ód : notatka służbowa z zastosowania środków przymusu bezpośredniego z d nia 28.10.2017r. (teczka osobopoznawcza osadzonego cz. (...)) ; książeczka zdrowia osadzonego k. 12-14 Daty powstania złamania żeber VIII i IX po stronie prawej, okoliczności ich powstania i deformacji – wyrośli żeber po stronie lewej, w oparciu o istniejącą dokumentację nie można ustalić. --- STRONA 5 --- Wykonane w dniu 24.01.2012r. badanie rtg żeber po stronie prawej i lewej oraz klatki piersiowej powoda wykazało„stan po dawno przebytych i wygojonych złamaniach VIII i IX żeber w linii pachowej prawej. Poza tym żebra bez zmian”. Dominujące dolegliwości zgłaszane przez powoda po dniu 18.11.2011r. dotyczyły tu łuku żebrowego lewego, z tego powodu były udzielane porady lekarskie. Zmian (również pourazowych) w układzie kostnym żeber po stronie lewej zaś nie wykazano. Dowody: opinia biegłego z zakresu chirurgii urazowo ortopedycznej z dnia 12.05.2015r. k. 592 , opinie uzupełniające biegłego k. 612 i 828 Powód w Zakładzie Karnym w W. był traktowany z szacunkiem, a procedury stosowane wobec niego były zgodne z procedurami, jakie stosuje się wobec osadzonych zakwalifikowanych do kategorii szczególnie niebezpiecznych. W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w W. powód prezentował często niewłaściwą postawę w stosunku do funkcjonariuszy i pracowników tejże jednostki penitencjarnej. Z tej też przyczyny powód był kilkakrotnie karany dyscyplinarnie. Powód kierował do odpowiednich organów liczne skargi co do warunków w jakich odbywał on karę pozbawienia wolności w ZK w W.. Dowód:zeznania świadka Ł. M. z dnia 06 września 2012r., protokół rozprawy z dnia 06.09.2012r., I Cps 83/12 (k. 249-251); zeznania świadka R. R. z dnia 09 października 2012r., protokół rozprawy z dnia 09 października 2012r., I Cps 84/12, (k.322); zeznania świadka G. D. z dnia 09 października 2012, protokół rozprawy z dnia 09 października 2012r., I Cps 84/12, (k. 324); zeznania świadka T. B. w protokole rozprawy SR w Wołowie I Wydział Cywilny z dnia 09 października 2012r., sygn. akt I Cps 84/12; konfrontacja; zeznania świadka D. H. e – protokół rozprawy z dnia 30.09.2017r.; zeznania świadka R. B. e – protokół rozprawy z dnia 30.09.2017r.; zeznania świadka T. B. z dnia 30.09.2013r., e-protokół rozprawy z dnia 30.09.2013r. (00:21:31 – 00:22:16; 00:48:06 – 00:48:48);wnioski o wymierzenie kar dyscyplinarnych i podjęte decyzje w teczce osobopoznawczej aktach osobowych: części (...); pisma (skargi) powoda k. 100 – 102 oraz w teczce osobopoznawczej aktach osobowych: części (...) W dniu 29 lipca 2011r. do powoda została przysłana paczka żywnościowa. Paczka ważyła 5,12 kg. Po zważeniu przesyłki w tym samym dniu przez funkcjonariuszy służby więziennej w ramach wstępnej kontroli paczek została ona odesłana z uwagi na zbyt wysoką wagę. Dow ód : notatka służbowa oddziałowego M. K. z dnia 29 lipca 2011r. (k. 378); księga oddawcza doręczonych przesyłek (k. 377) W Zakładzie Karnym w W. jest centralne ogrzewanie. W każdej celi znajduje się kaloryfer. W celach, w których przebywał powód znajdowały się sprawne kaloryfery. D. ód : zeznania świadka T. B. w protokole rozprawy SR w Wołowie I Wydział Cywilny z dnia 09 października 2012r., sygn. akt I Cps 84/12; zeznania świadka P. P. w protokole rozprawy SR w Wołowie I Wydział Cywilny z dnia 09 października 2012r., sygn. akt I Cps 84/12; zeznania świadka R. C. w protokole rozprawy SR w Wołowie I Wydział Cywilny z dnia 09 października 2012r., sygn. akt I Cps 84/12; fakty znane sądowi z urzędu Wadliwe buty powoda zostały bez zbędnej zwłoki, po zgłoszeniu przez powoda tego faktu, wymienione na nowe zgodnie z żądaniami powoda. Dow ód : z eznania świadka T. B. w protokole rozprawy SR w Wołowie I Wydział Cywilny z dnia 09 października 2012r., sygn. akt I Cps 84/12 ; zeznania świadka D. H. e - protok ół rozprawy z dnia 30.09.2013r. (k.442) Powód miał możliwość prowadzenia rozmów telefonicznych w języku ojczystym przez cały czas pobytu w Zakładzie Karnym w W.. Dow ód : zeznania świadka T. B. z dnia 30.09.2013r., e-protokół rozprawy z dnia 30.09.2013r. (00:20:34-00:20: 58); zeznania świadka D. H. z dnia 30.09.2013r., e-protokół rozprawy z dnia 30.09.2013r. (01:02:17 – 01:04:44) Powód miał możliwość widzeń z bliskimi krewnymi. --- STRONA 6 --- Dow ód : prośba z 27 kwietnia 2011r. wraz z notatką wychowawcy Ł. M. , teczka osobopoznawcza , akta osobowe cze ś ć B Powód miał możliwość dokonywania zakupów w Kantynie Zakładu Karnego w W.. Dow ód : zeznania świadka Ł. M. z dnia 06 września 2012r., protokół rozprawy z dnia 06.09.2012r., I Cps 83/12 (k. 249-251) ; zeznania świ a dka R. R. z dnia 09 października 2012r., protokół rozprawy z dnia 09 października 2012r., I Cps 84/12 (k.322) Powód korzystał ze spacerów w Zakładzie Karnym w W.. Dow ód : zeznania świadka D. H. z dnia 09 października 2012r., protokół rozprawy z dnia 09 października 2012r., I Cps 84/12 (k. 323) Powód w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w W. uczestniczył w zajęciach nauki języka angielskiego. Dow ód : notatka z dnia 10.02.2011r., teczka osobopoznawcza , akta osobowe część(...) Sąd zważył, co następuje. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest zatem od łącznego wystąpienia następujących przesłanek: zaistnienia szkody (krzywdy) po stronie powoda, wyrządzenia tejże szkody przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy powstałą szkodą a powyższym działaniem lub zaniechaniem. Ciężar wykazania tychże przesłanek spoczywa na powodzie, zgodnie z art. 6 k.c. W rozpoznawanej sprawie należało zatem ocenić, czy działania (zaniechania) administracji Zakładu Karnego w W. wobec powoda były tu bezprawne. Dalej, czy z tego tytułu powód poniósł jakakolwiek szkodę oraz czy pomiędzy ewentualną szkodą, a działaniem (zaniechaniem) administracji tejże jednostki penitencjarnej istniał związek przyczynowy. I tak, jeśli chodzi o odmowę zaopatrzenia koperty zawierającej apelację powoda znaczkami pocztowymi i jednoczesne uniemożliwienie powodowi zakupu tychże znaczków w kantynie Zakładu Karnego w W., to uznać należało, że działanie to (zaniechanie) było tu bezprawne. Było bowiem sprzeczne z regulującymi tę kwestię przepisami kodeksu karnego wykonawczego. Co do przebiegu samego zdarzenia, to Sąd dał tu wiarę zeznaniom powoda, gdyż potwierdził je świadek Ł. M. – ówczesny wychowawca powoda, który w tym zdarzeniu bezpośrednio uczestniczył. Do oceny postępowania strony pozwanej w tym względzie znajduje zaś zastosowanie przepis art. 102 pkt. 11 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. Przepis ten przyznawał bowiem skazanemu prawo prowadzenia korespondencji z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami państwowymi, samorządowymi oraz z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i nie przewidywał żadnych ograniczeń dla skazanego w wysyłaniu korespondencji ani też nie upoważniał Ministra Sprawiedliwości do wprowadzania ograniczeń dla skazanego w prowadzeniu korespondencji z organami wymienionymi w przepisie art. 102 pkt. 11 k.k.w. Podobnie należy ocenić treść przepisu art. 217b § 2 k.k.w. Stanowił on jednoznacznie, że korespondencję tymczasowo aresztowanego, w tym także korespondencję z organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez RP umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, organami państwowymi i samorządowymi przesyła się adresatowi za pośrednictwem organu do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, a zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2015 r. (I ACa 297/15LEX nr 1765936, KZS 2015/11/54), iż w przypadku prowadzenia przez skazanego (tymczasowo aresztowanego) korespondencji z organami wymienionymi w przepisach art. 102 pkt. 11 k.k.w. i art. 217b § 2 k.k.w. spoczywający na stronie pozwanej obowiązek przesłania korespondencji był we wskazanym okresie jednoznaczny z obowiązkiem zaopatrzenia jej w znaczki pocztowe odpowiedniej wartości, zaś odmienny sposób rozumowania spowodowałby, że uprawnienie skazanego i tymczasowo aresztowanego do prowadzenia korespondencji z podmiotami wskazanymi w cytowanych przepisach miałoby charakter iluzoryczny. Nie stoi na przeszkodzie takiemu rozumowaniu także i treść § 16 --- STRONA 7 --- ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, zgodnie z którym przesyłka listowa powinna być właściwie opłacona przez skazanego, gdyż powołany przepis rozporządzenia (aktu prawnego rangi podstawowej) nie wskazuje żadnej sankcji w przypadku zachowania się skazanego niezgodnie z jego dyspozycją. Skazanemu i tymczasowo aresztowanemu przysługuje bowiem prawo do prowadzenia korespondencji z podmiotami wymienionymi w przepisach art. 102 pkt. 11 k.k.w. i art. 217b § 2 k.k.w., które jest nie tylko uprawnieniem stwarzającym gwarancje procesowe dla osób pozbawionych wolności, lecz niewątpliwie ma także charakter dobra osobistego przysługującego nie tylko osobom fizycznym pozbawionym wolności, lecz także pozostałym osobom. Choć z powyższych względów działanie (zaniechanie) administracji Zakładu Karnego w W. było tu bezprawne, to jednakże pokreślić należy, iż z powodu tegoż zdarzenia powód nie poniósł tu jakiejkolwiek szkody (krzywdy). W wyniku m.in. apelacji obrońcy powoda wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 25 stycznia 2011r. (sygn. akt III K 90/09) został bowiem uchylony w całości, a postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone od początku. Wniesienie przez powoda własnoręcznie sporządzonej apelacji w terminie (tj. 31 marca 2011r.) nie miałoby zatem wpływu na rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2011r. (sygn. akt II AKa 164/11) skoro i tak wyrok ten został uchylony z innych przyczyn. Zgodnie z kolei z treścią art. 442 § 1 k.p.k. jeżeli sąd odwoławczy uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, to Sąd pierwszej instancji powinien jeszcze raz przystąpić do jej rozpoznania, a tym samym postępowanie dowodowe toczy się od początku, zaś strony postępowania mogą wykazywać swoje racje za pomocą stosownych dowodów. Wszystkie zatem podniesione przez powoda w apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 25 stycznia 2011r. ( sygn. akt III K 90/09) twierdzenia i zarzuty, mogły zatem zostać przez niego powołane ponownie w toku przeprowadzonego postępowania przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze w sprawie o sygn. akt III K 95/11. Kolejny zarzut powoda dotyczył zastosowania wobec niego środków przymusu bezpośredniego w dniu 28.10.2011r. w postaci użycia siły fizycznej, użycia kajdanek na czas doprowadzenia do celi zabezpieczającej, umieszczenia w celi zabezpieczającej, użycia pasu obezwładniającego jednoczęściowego oraz kasku ochronnego. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010r. o służbie więziennej (Dz. U. z dnia 12 maja 2010r.), według stanu obowiązującego na dzień rozpoczęcia stosowania wobec powoda środków przymusu tj. na dzień 28.10.2011r., funkcjonariusze podczas pełnienia obowiązków służbowych mają prawo do stosowania względem osób pozbawionych wolności środków przymusu bezpośredniego w postaci m. in. celi zabezpieczającej, kasku ochronnego, kajdanek lub prowadnic, pasów obezwładniających. Zgodnie z ust. 2 tegoż przepisu środki przymusu bezpośredniego wymienione w ust. 1 mogą być stosowane, jeżeli jest to konieczne oraz wyłącznie w celu przeciwdziałania: usiłowaniu zamachu na życie lub zdrowie własne lub innej osoby, nawoływaniu do buntu, groźnemu nieposłuszeństwu lub zakłóceniu porządku mogących mieć wpływ na bezpieczeństwo, niszczeniu mienia lub ucieczce osoby pozbawionej wolności, a także w celu odparcia bezpośredniego zamachu na konwój ochraniający osobę pozbawioną wolności lub materiały niejawne w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych. Wedle ust. 5 tegoż przepisu środków przymusu bezpośredniego nie można stosować dłużej niż wymaga tego potrzeba. Jednocześnie wedle § 3 ust. 1 i następne Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2010r. w sprawie stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni palnej lub psa służbowego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z dnia 12 sierpnia 2010r.) obowiązującego na dzień 28.10.2011r., o zastosowaniu i zaprzestaniu stosowania środka przymusu bezpośredniego decydują Dyrektor Generalny Służby Więziennej, dyrektor okręgowy Służby Więziennej, dyrektor zakładu karnego, dyrektor aresztu śledczego lub kierownik podległego im oddziału, komendant ośrodka szkolenia, komendant ośrodka doskonalenia kadr Służby Więziennej, a także osoba ich zastępująca, zwani dalej "kierownikiem jednostki", każdy w zakresie swoich uprawnień, a w przypadku wykonywania czynności służbowej poza jednostką organizacyjną Służby Więziennej przez kilku funkcjonariuszy, o zastosowaniu środka przymusu bezpośredniego decyduje funkcjonariusz wyznaczony jako dowodzący. Po zaprzestaniu stosowania środka przymusu bezpośredniego kierownik jednostki jest obowiązany wysłuchać osadzonego i pouczyć go o prawie złożenia skargi do sądu penitencjarnego. Zastosowanie środka przymusu bezpośredniego dokumentuje się też w notatce służbowej. Notatka służbowa powinna z kolei zawierać: służbowe dane identyfikacyjne osoby podejmującej decyzję o zastosowaniu środka przymusu bezpośredniego oraz osoby dowodzącej, a także pozostałych funkcjonariuszy uczestniczących w stosowaniu środka przymusu bezpośredniego, czas i miejsce zastosowania środka przymusu bezpośredniego, dane osoby, wobec której zastosowano środek przymusu bezpośredniego, a w przypadku braku możliwości ich uzyskania, podanie przyczyn, dla których odnotowanie tych danych nie było możliwe, przyczyny i rodzaj zastosowanych środków przymusu bezpośredniego oraz skutki ich zastosowania, inne ważne okoliczności zdarzenia, a w szczególności informacje o ostrzeżeniu o możliwości zastosowania środków przymusu --- STRONA 8 --- bezpośredniego oraz rodzaju i zakresie udzielonej pomocy medycznej, podpis osoby sporządzającej notatkę oraz uwagi i podpis kierownika jednostki. W razie konieczności stosowania środków przymusu bezpośredniego, takich jak m. in. cela zabezpieczająca, kask ochronny, czy pasy obezwładniające przez okres każdorazowo przekraczający 24 godziny od rozpoczęcia stosowania tych środków lub od poprzedniego badania, lekarz po przeprowadzeniu badania przedstawia opinię co do możliwości dalszego ich stosowania. Zakres pomocy medycznej oraz wyniki badań należy odnotować też w dokumentacji medycznej osoby pozbawionej wolności. Wyniki oddziaływań wychowawczych oraz psychologicznych odnotowuje się z kolei w dokumentacji osobopoznawczej osoby pozbawionej wolności. W razie zastosowania środka przymusu bezpośredniego wobec innej osoby, badanie lekarskie wykonuje się niezwłocznie po przerwaniu stosowania środka, o ile osoba ta wyrazi zgodę, chyba że zachodzi stan zagrożenia życia lub nie jest ona w stanie wyrazić swojej woli. Wyniki badania lub fakt odmowy dokumentuje się w formie pisemnej. Kontrole zachowania się osoby pozbawionej wolności lub innej osoby, wobec których zastosowano środki przymusu bezpośredniego, należy odnotować odpowiednio w dokumentacji z przebiegu służby dowódcy zmiany lub w dokumentacji z przebiegu służby konwojowej. Dowódca zmiany w trakcie bezpośredniej kontroli zachowania osoby pozbawionej wolności, w odstępach czasu nieprzekraczających 2 godzin, jest obowiązany do dokonywania oceny, czy jest konieczne dalsze stosowanie środków, takich jak cela zabezpieczająca, kask ochronny, kajdanki lub prowadnice. Zachowanie osoby pozbawionej wolności, wobec której zastosowano środki przymusu bezpośredniego podlega bezpośredniej kontroli przez funkcjonariusza wyznaczonego przez dowódcę zmiany, nie rzadziej niż co godzinę. Zasad tych nie można nie stosować wobec osoby pozbawionej wolności umieszczonej w celi zabezpieczającej, gdy jest ona objęta monitorowaniem przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących. Z kolei siłę fizyczną stosuje się w celu doraźnego, krótkotrwałego obezwładnienia lub zmuszenia do wykonania polecenia. Sąd ustalił, że wobec powoda zostały zastosowane środki przymusu w postaci użycia siły fizycznej, użycia kajdanek na czas doprowadzenia do celi zabezpieczającej, umieszczenia w celi zabezpieczającej, użycia pasu obezwładniającego jednoczęściowego oraz kasku ochronnego. Mając jednakże na względzie uzasadnione podejrzenia funkcjonariuszy służby więziennej, co do możliwości targnięcia się na własne życie przez powoda oraz nawoływanie przez powoda do buntu w zakładzie karnym i zakłócanie porządku, które to działanie mogło mieć wpływ na bezpieczeństwo jednostki, to uznać należało, że zastosowanie tychże środków przymusu wobec powoda było tu konieczne i uzasadnione. Wskazać bowiem trzeba, że zachowanie powoda w dnia 28 października 2011r. było mocno niepokojące. Funkcjonariusze służby więziennej znaleźli bowiem w jego celi kartkę z napisem „za moją śmierć trzeba winić D. H. i T. B.”. W tym samym dniu tj. 28 października 2011r. po powrocie ze spaceru powód nawoływał z kolei innych osadzonych do buntu, przyjął też arogancką i agresywną postawę wobec funkcjonariuszy. Natychmiastowa reakcja funkcjonariuszy w tym czasie oraz zastosowanie środków przymusu bezpośredniego mających na celu powstrzymanie powoda przed dalszą eskalacją niebezpiecznych zachowań są tu zatem w pełni zrozumiałe, w szczególności wobec konieczności zachowania porządku w zakładzie karnym oraz koniecznością przewidywania ewentualnych dalszych zdarzeń, które mogłyby nastąpić, gdyby zachowanie powoda spotkało się z aprobatą i pomocą wśród innych osadzonych. Sąd ustalił ponadto, iż w tym przypadku zachowano wszelkie, wymagane przepisami prawa procedury stosowania powyższych środków bezpośredniego przymusu. Zastosowanie środków przymusu bezpośredniego wobec powoda zostało bowiem udokumentowane w prawidłowo sporządzonej notatce służbowej, zgodnej z wymogami wyżej cytowanego rozporządzenia. Wedle treści notatki o zastosowaniu tych środków wobec powoda zadecydował zgodnie z ustawowymi wymogami ówczesny Dyrektor Zakładu Karnego w W. R. K., osobą dowodzącą stosowaniem środków przymusu bezpośredniego natomiast był R. B. – ówczesny dowódca zmiany, a brali udział w ich stosowaniu A. C. (2), J. K. oraz T. K.. Środki przymusu bezpośredniego były stosowane wobec powoda przez okres 5 dni tj. od dnia 28 października 2011r. od godziny 9.39 do dnia 02 listopada 2011r. do godziny 9.55. Notatka zawiera także informacje o przyczynie zastosowania środków przymusu wobec powoda oraz ich rodzajach. Zawarta w niej została także informacja o skutkach zastosowania środków przymusu bezpośredniego w postaci przymuszenia skazanego do zachowania zgodnego z prawem, przywrócenia porządku i spokoju w jednostce organizacyjnej oraz zapobieżeniu dokonania zamachu na życie lub zdrowie własne. Wedle treści notatki powód po zaprzestaniu stosowania wobec niego środków przymusu bezpośredniego został też wysłuchany i pouczony przez zastępcę dyrektora Zakładu Karnego w W. o prawie złożenia skargi na zastosowane wobec niego środki przymusu bezpośredniego do Sądu Okręgowego we Wrocławiu V Wydziału Penitencjarnego. Z kolei z notatek służbowych sporządzonych każdorazowo przez lekarzy pełniących aktualnie dyżur w jednostce penitencjarnej zamieszczonych w dokumentacji medycznej powoda wynika, że w dniach 29.10.2011r.; 30.10.2011r.; 31.10.2011r. oraz 01.10.2011r., a zatem co 24 godziny licząc od momentu osadzenia w celi zabezpieczającej, były przeprowadzane wobec powoda kontrole, mające na celu stwierdzenie, czy jest możliwość dalszego stosowania wobec powoda takich środków przymusu, jak cela zabezpieczająca, kask ochronny oraz --- STRONA 9 --- pasy obezwładniające. Lekarz każdorazowo po przeprowadzeniu stosownego badania potwierdzał zaś możliwość stosowania wobec powoda wyżej wymienionych środków przymusu. Uznać tu zatem należało, że środki przymusu bezpośredniego zostały w tym przypadku słusznie zastosowane wobec powoda oraz były zgodne z procedurami przewidzianymi w tym przypadku przez przepisy prawa. Kolejny zarzut powoda dotyczył kwestii związanej z rzekomym pobiciem go przez funkcjonariuszy służby więziennej w dniu 28 października 2011r. W ocenie Sądu, powód w jakimkolwiek stopniu jednakże nie wykazał, a na nim ciążył tu ciężar dowodu, że do takiego zdarzenia w tym dniu rzeczywiście doszło. Przesłuchani na tę okoliczność świadkowie G. D., D. H. i R. B. stanowczo zaś zaprzeczyli, by taka sytuacja miała miejsce. Podkreślenia wymaga tu, iż w piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2012r. (k. 107) pełnomocnik powoda, w oparciu o przekazane mu przez powoda informacje, wskazał, że „w dniu 28 października 2011r. powód został odprowadzony po spacerze do pomieszczenia kontroli, gdzie założono mu z tyłu kajdanki na rękach, a następnie do pomieszczenia na parterze pomiędzy wyjściem na spacerniak i korytarzem prowadzącym do sali widzeń, gdzie ok. 7 funkcjonariuszy w „kominiarkach” i hełmach, po położeniu go na podłodze i zdjęciu butów oraz skarpetek biło go gumowymi pałkami po stopach i głowie, siadało na nogach i plecach i kopało tułów. Następnie powodowi założono pas unieruchamiający ręce oraz na głowę hełm podobny do hełmu bokserskiego i odniesiono do celi tzw. zabezpieczającej. Powód przebywał w powyższej celi przez 5 dni – do dnia 02.11.2011r. włącznie, cały czas w pasie unieruchamiającym i hełmie”. Przesłuchiwały na tę okoliczność w dniu 30 września 2013r. powód podał natomiast „przycisnęli mnie do ściany jeden z jednej strony, drugi z drugiej, ręce wsadzali pomiędzy moje plecy a ręce, zgięli mnie do podłogi i tym wąskim korytarzem mnie po schodach z tego III Oddziału na II prowadzili. Później przenieśli mnie na to pomieszczenie przed celą zabezpieczającą, położyli na podłogę, zdjęli buty i zaczęli tymi pałkami gumowymi bić po piętach, po podeszwach. Później bili, kopali po porostu pod żebra, no bili wszędzie, po jajcach, po głowie. Później rozebrali całego, założyli ten pas, na głowę założyli taki bokserski hełm i wrzucili po prostu do tej celi zabezpieczającej”. Dalej zaś powód zeznaje : „No leżałem tam (w celi izolacyjnej) gdzieś ze 2, 3 godziny. Później weszli oni ponownie z wychowawcą, podnieśli mnie, mówią przepraszaj nas. Ja mówię za co. No to on wtedy, że ty jesteś „białoruską kurwą”. No to mówię spadajcie stąd. Znów wywlekli mnie na korytarz, znów zaczęli bić, bili wszędzie, ale już w hełmie, kajdankami przywiązany, tak, że nie można się osłonić ani nic. I złamali mi wtedy żebro, bo jak leżałem widać było jak wystaje”. Nie sposób uznać tu, by powód relacjonując swojemu pełnomocnikowi przebieg wydarzeń z dnia 28.10.2011r. pominął tu tak istotną kwestię, jak ponowne pobicie go w trakcie przebywania już w celi izolacyjnej. Wtedy wszak miało dojść według jego zeznań do złamania mu żebra. To z kolei podważa wiarygodność twierdzeń powoda co do faktycznego przebiegu zdarzenia z dnia 28.10.2011r. Ponadto istotne są tu także zeznania świadka R. B. (k. 811-812 transkrypcja), który wskazał „Żaden osadzony nie jest wyciągany z celi (zabezpieczającej) na korytarz wbrew własnej woli i przemocą, choćby z tego względu, że cała sytuacja jest nagrywana, jest monitorowany, nagrywany jest dźwięk i obraz, więc nie ma możliwości takiej”. I dalej „Nie było takiej sytuacji. Co więcej 28 października, to zdaje się był czwartek, jeśli mnie pamięć nie myli. W tym dniu odbywały się widzenia dla osób osadzonych w Zakładzie Karnym w W.. Architektura tego pomieszczenia, którym jest korytarz celi zabezpieczającej jest taka, że między korytarzem ogólnodostępnym dla osób odwiedzających oddziela tylko i wyłącznie drewniane drzwi. Nie są one dźwiękoszczelne. Nie są dźwiękoszczelne w związku z tym jakiekolwiek krzyki skazanego, jak odgłosy bicia bezwzględnie byłyby słyszalne, czy to przez osobę dozorującą widzenia, czy przez samych odwiedzjących”. W kontekście powyższych zeznań, działania funkcjonariuszy służby więziennej, którzy by mieli siłą „wywlec” powoda z monitorowanej celi izolacyjnej, aby go potem pobić, byłyby tu w istocie nieracjonalne, nielogiczne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Z kolei w sporządzonych opiniach sądowo-lekarskich biegły z zakresu chirurgii urazowo-ortopedycznej wskazał, że daty powstania złamania żeber VIII i IX po stronie prawej, okoliczności ich powstania i deformacji – wyrośli żeber po stronie lewej, w oparciu o istniejącą dokumentację nie można ustalić. Wskazał dalej, że wykonane w dniu 24.01.2012r. badanie rtg żeber po stronie prawej i lewej oraz klatki piersiowej powoda wykazało„stan po dawno przebytych i wygojonych złamaniach VIII i IX żeber w linii pachowej prawej. Poza tym żebra bez zmian”. --- STRONA 10 --- Biegły jednocześnie wyraźnie podkreślił, że dominujące dolegliwości zgłaszane przez powoda po dniu 18.11.2011r. dotyczyły tu łuku żebrowego lewego, z tego powodu były udzielane porady lekarskie. Zmian (również pourazowych) w układzie kostnym żeber po stronie lewej zaś nie wykazano. Wskazać też ostatecznie należy, że po zaprzestaniu stosowania wobec powoda środków przymusu bezpośredniego (celi izolacyjnej) został on wysłuchany i pouczony przez zastępcę dyrektora Zakładu Karnego w W. o prawie złożenia skargi na zastosowanie wobec niego środków przymusu bezpośredniego do Sądu Okręgowego we Wrocławiu V Wydziału Penitencjarnego. Powód jednakże tego nie uczynił. Taka postawa powoda zaś zaskakuje, biorąc pod uwagę wcześniejszą jego aktywność w zgłaszaniu wszelakich skarg i zawiadomień dotyczących jego osoby, a związanych z postępowaniem administracji Zakładu Karnego w W. w znacznie błahszych tu sprawach (np. odmowa otrzymania paczki). To zaś pozostaje w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego. Gdyby w istocie doszło tu do pobicia powoda przez funkcjonariuszy w trakcie pobytu w celi izolacyjnej, to z całą pewnością zgłosiłby on powyższy fakt w skardze skierowanej właśnie do Sądu Penitencjarnego. Także i pozostałe zarzuty kierowane przez powoda wobec administracji Zakładu Karnego w W. były tu bezzasadne. I tak, co do utraty rzeczy osobistych w trakcie przewiezienia powoda z Aresztu Śledczego w J. do Zakładu Karnego w W., to wskazać tu należy, że powód, jako osadzony zakwalifikowany do kategorii więźniów szczególnie niebezpiecznych w czasie przewożenia do nowego zakładu karnego nie mógł tu dysponować swoimi rzeczami osobistymi. Z pierwotnie dokonanego spisu rzeczy nie wynika też, aby przed opuszczeniem Aresztu Śledczego w J. powód posiadał dżinsy marki H. B., srebrną łyżkę oraz szorty. Dlatego też powód nie mógł ich utracić i nie widniały one w spisie rzeczy osobistych powoda dokonanym już po przewiezieniu go do ZK w W.. Nie jest także możliwe, aby powód w czasie tej podróży utracił ręcznik, bowiem liczba ręczników widniejących w spisie rzeczy powoda przed przewiezieniem go do ZK w W. oraz po przewiezieniu jest taka sama, a różnice w opisie ręczników są naturalnym następstwem dokonania ponownego spisu rzeczy osobistych powoda już na miejscu w ZK w W.. Jeśli zaś chodzi o zioła lecznicze, to zostały one początkowo pozostawione w depozycie Aresztu Śledczego w J.. Następnie zostały one jednakże przekazane do depozytu ZK w W. (vide: wykaz przedmiotów pozostawionych przez osadzonego przetransportowanego z dnia 12.04.2011r. – akta główne prokuratury sygn. 1 Ds. 875/11). Co do zdarzenia z dnia 2 marca 2011r., to z poczynionych ustaleń wynika, iż powód w trakcie korzystania w tym dniu z prysznica miał pełny dostęp do wody. W ocenie Sądu to zachowanie się powoda było tu niestosowne (przedłużany czas ubierania się powoda po zakończonym prysznicu). Sąd w tym zakresie dał wiarę zeznaniom świadków T. B. i D. H.. Zeznania te potwierdza bowiem treść notatki sporządzonej przez tych funkcjonariuszy bezpośrednio po zajściu tegoż zdarzenia, a także sformułowany wniosek o ukaranie powoda z powodu tego zajścia. Jeśli chodzi o nadaną w dniu 27.07.2011r. paczkę z Białorusi, to wskazać tu należy, iż zgodnie z obowiązującym wówczas brzmieniem art. 113a § 3 k.k.w. skazany miał prawo otrzymać raz na kwartał paczkę z żywnością o ciężarze nieprzekraczającym wraz z opakowaniem 5 kg. W uzasadnionym wypadku skazany mógł otrzymać, za zgodą dyrektora zakładu karnego na paczkę przekraczającą dopuszczalny ciężar. Z kolei w myśl § 7 wyżej przytoczonego artykułu dyrektor zakładu karnego mógł, na wniosek lub po zasięgnięciu opinii lekarza, zezwolić skazanemu, ze względu na stan jego zdrowia, na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych i otrzymywanie paczek o większym ciężarze. Paczki adresowane do więźniów są z kolei poddawane kontroli na miejscu - w zakładzie karnym. Funkcjonariusze sprawdzają między innymi wagę paczek. Jak wynika zaś z notatki sporządzonej w tej sprawie paczka adresowana do powoda została zważona przez funkcjonariuszy służby więziennej w ramach wstępnej kontroli paczek w dniu 29 lipca 2011r. Z notatki sporządzonej na tę okoliczność wynika dalej, że paczka przekraczała z kolei ustawowo dopuszczalna tu wagę paczek, gdyż ważyła 5,12 kg. Powód nie uzyskał tu jednocześnie zgody dyrektora zakładu karnego na otrzymywanie paczek o wadze przekraczającej ustawowo przewidzianą granicę w myśl § 7 art. 113a, ani też nie otrzymał zgody na jednorazowo cięższą paczkę na podstawie art. 113a. § 3k.k.w. zdanie drugie. Mając powyższe na względzie, Sądu uznał, iż funkcjonariusze mieli tu prawo odesłać paczkę powoda, co też uczynili w dniu 29.07.2011r. Powyższe ustalenia Sąd poczynił z kolei w oparciu o przedłożone do akt dokumenty w postaci notatki służbowej M. K. z dnia 29 lipca 2011r. (k. 378) w zakresie nadmiernej wagi przesyłki oraz informacji naczelnika urzędu pocztowego w W. z 25.11.2011r. (k.374) w zakresie procedury i zasad zwrotu przesyłek. --- STRONA 11 --- Co do odmowy wyrażenia zgody przez administrację ZK na widzenie powoda z osobą mu bliską w dniu 16 maja 2011r., to wskazać należy, iż zgodnie z art. 90 k.k.w. w zakładzie karnym typu zamkniętego skazani mogą korzystać z dwóch widzeń w miesiącu, a za zgodą dyrektora zakładu karnego mogą wykorzystać je jednorazowo. Widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego, a same rozmowy skazanych w trakcie widzeń podlegają kontroli administracji zakładu karnego. Zgodnie zaś z art. 105. § 1 k.k.w. skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi przez widzenia, korespondencję, rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne. Wedle art. 105a. § 4 k.k.w. widzenie z osobą niebędącą członkiem rodziny lub inną osobą bliską, skazany może otrzymać jedynie za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego. Z kolei art. 115 § 11 k.k. stanowi, że osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. W złożonych w dniu 17 kwietnia 2013r. zeznaniach powód sam zaś przyznał, że wezwany przez Dyrektora Zakładu Karnego w W. - nie wykazał pokrewieństwa z dalszym krewnym, który miał go w tym dniu odwiedzić. Z tych też względów Dyrektor Zakładu Karnego miał w tym przypadku prawo odmówić powodowi widzenia. Jeśli chodzi o kwestię braku ogrzewania w celi powoda, to wskazać należy, iż Sądowi z urzędu znany jest fakt, iż w Zakładzie Karnym w W. kilka lat temu został przeprowadzony remont centralnej instalacji grzewczej. Od tego też czasu w jednostce tej funkcjonuje nowoczesna kotłownia gazowa, która rozprowadza ciepło do wszystkich pomieszczeń znajdujących się w tym zakładzie. Także i przesłuchiwani na tę okoliczność świadkowie: P. P., R. C. oraz T. B. zgodnie potwierdzili fakt, że aktualnie do każdego pomieszczenia (celi) w jednostce tej jest rozprowadzane ogrzewanie. Co do uniemożliwienia powodowi podjęcia nauki w formie korespondencyjnej, to wskazać należy, iż zgodnie z art. 88b k.k.w. w zakładzie karnym typu zamkniętego skazani szczególnie niebezpieczni mogą uczyć się, pracować, bezpośrednio uczestniczyć w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, tylko w oddziale, w którym są osadzeni. Wedle zaś art. 90 pkt. 3 k.k.w. w zakładzie karnym typu zamkniętego zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe oraz nauczanie organizuje się w obrębie zakładu karnego. Z kolei w myśl art. 76. § 1 pkt. 5 k.k.w. do zakresu działania komisji penitencjarnej należy kwalifikowanie skazanych do nauczania w szkołach i na kursach oraz podejmowanie decyzji o pozbawieniu możliwości nauczania w zakresie nieobjętym nauczaniem obowiązkowym. W rozpoznawanej sprawie powód nie wykazał jednakże, iż zgłosił wniosek do komisji penitencjarnej o uzyskanie zgody na podjęcie nauki. Jednocześnie podkreślić należy, że powód w trakcie pobytu w ZK w W. korzystał z zajęć nauki języka angielskiego. Co do braku możliwość rozmawiania powoda ze swoim ojcem w swoim języku ojczystym, to wskazać należy, iż zgodnie z art. 105. § 1 k.k.w. skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi przez widzenia, korespondencję, rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne, a w uzasadnionych wypadkach, za zgodą dyrektora zakładu karnego, również przez inne środki łączności. Wedle natomiast art. 90 pkt. 9 k.k.w. w zakładzie karnym typu zamkniętego rozmowy telefoniczne skazanych podlegają kontroli administracji zakładu karnego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika zaś, że powód miał możliwość prowadzenia rozmów ze swoim ojcem w języku ojczystym tj. języku rosyjskim. Sąd w tym względzie dał wiarę zeznaniom świadków T. B. i D. H., którzy jednoznacznie potwierdzili, że nie było takiej sytuacji, w której mieliby zabraniać powodowi rozmawiać z ojcem przez telefon w języku rosyjskim. Jeśli chodzi o kwestię związaną z brakiem zmiany przydzielonej powodowi klasyfikacja (...)(dopóki nie zaprzestanie on pisania skarg), to wskazać należy, że zgodnie z art. 76. § 1 pkt. 7 k.k.w. do zakresu działania komisji penitencjarnej należy kwalifikowanie skazanego - jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu oraz dokonywanie, co najmniej raz na 3 miesiące, weryfikacji tej decyzji. Zgodnie zaś z § 4 tego artykułu na decyzję tą przysługuje skarga. Z kolei § 2 przewiduje, że jeżeli decyzja komisji penitencjarnej w przedmiocie klasyfikacji jest sprzeczna z prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka tu sąd penitencjarny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika zaś, aby powód składał skargę na decyzję komisji penitencjarnej w tym przedmiocie. Jednocześnie z materiału dowodowego nie wynika też, aby realizowanie przez powoda prawa do składania skarg na działanie funkcjonariuszy służby więziennej miało tu jakikolwiek wpływ na kwalifikacje powoda do kategorii więźniów szczególnie niebezpiecznych. Co do zarzutu, iż funkcjonariusze służby pod nieobecność powoda w celi wyrzucili na podłogę i pomieszali ze śmieciami jego rzeczy osobiste oraz rozerwali reklamówkę ze środkami czystości, to wskazać należy, iż zgodnie z art. 88b k.k.w. w zakładzie karnym typu zamkniętego, w którym przebywają skazani szczególnie niebezpieczni, cele mieszkalne pozostają zamknięte całą dobę i są przy tym --- STRONA 12 --- częściej kontrolowane niż te, w których osadzeni są pozostali skazani. Z zeznań funkcjonariuszy służby więziennej Zakładu Karnego w W. oraz zeznań współosadzonych D. S. (2) i A. P. (1) wynika zaś, że funkcjonariusze starali się tu w sposób należyty obchodzić się z rzeczami powoda w czasie dokonywanych przez nich kontroli celi oraz że nie niszczyli tych rzeczy. Czynności szczegółowego sprawdzania wszystkich rzeczy osadzonego, każdorazowo w czasie kontroli są z kolei uzasadnione celami bezpieczeństwa osadzonych i zakładu karnego. Funkcjonariusze muszą bowiem sprawdzać, czy wśród przedmiotów osadzonego nie zostały ukryte również przedmioty niebezpieczne. Podkreślić przy tym trzeba, że nawet staranne odkładanie rzeczy na miejsce po kontroli nie gwarantuje zachowania porządku i układu rzeczy, jaki wcześniej panował w celi. Co do pozbawienia powoda w marcu 2011r. paczki i tzw. „wypiski” na okres trzech miesięcy bez wymaganej zgody lekarza oraz odmowy zakupu rzeczy w kantynie, to wskazać trzeba, że zgodnie z art. 145 § 1 k.k.w. wymierzając karę dyscyplinarną skazanemu uwzględnia się stopień zawinienia i zasady indywidualizacji, mając w szczególności na względzie rodzaj i okoliczności czynu, stosunek do popełnionego przekroczenia, dotychczasową postawę, cechy osobowości i stan zdrowia skazanego oraz cele wychowawcze. Zgodnie z kolei z § 2 powyższego przepisu przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej wysłuchuje się obwinionego, zapoznaje się z opinią wychowawcy, a jeżeli zachodzi potrzeba - również składającego wniosek o ukaranie oraz z opiniami innych osób, a także z zeznaniami świadków. Natomiast § 4 przewiduje, że przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej pozbawienia możliwości otrzymania paczek żywnościowych, na okres do 3 miesięcy, któremu ze względu na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych lub otrzymywanie paczek o większym ciężarze albo korzystającemu z diety, zasięga się opinii lekarza co do skutków dla stanu zdrowia skazanego wymierzenia tej kary. Z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika zaś, że w dniu 4 marca 2011r. decyzją Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w W. S. O. powód został pozbawiony możliwości otrzymania paczki żywnościowej na okres 2 miesięcy. W dniu 04.03.2011r. zatrudniony w tejże jednostce lekarz N. S. stwierdził, że ówczesny stan zdrowia powoda pozwalał na ukaranie go karą dyscyplinarną pozbawienia możliwości otrzymywania paczek żywnościowych i pozbawienia możliwości dokonywania zakupów artykułów żywnościowych w kantynie. Także i z zeznań R. R. wynika, że powód miał swobodny dostęp do zakupów w kantynie, poza okresem trwania powyższej kary dyscyplinarnej. W ocenie Sądu pozbawienie powoda możliwości dokonywania zakupów w kantynie oraz otrzymywania paczki żywnościowej po zasięgnięciu w tej kwestii opinii lekarza było tu działaniem uzasadnionym celami wychowawczymi orzeczonej kary dyscyplinarnej, która została z kolei zastosowana zgodnie z procedurą przewidzianą w tym zakresie przez powołane przepisy k.k.w. Co do zarzutu powoda, że wbrew dyspozycji art. 110a § 1 k.k.w. nie wydano mu z magazynu rzeczy osobistych oraz odmówiono zgody na przyjęcie i przekazanie mu odtwarzacza CD i DVD, to wskazać należy, iż zgodnie z art. 110a. § 1 i następne k.k.w. skazany ma prawo posiadać w celi dokumenty związane z postępowaniem, którego jest uczestnikiem, artykuły żywnościowe i wyroby tytoniowe, środki higieny osobistej, przedmioty osobistego użytku, zegarek, listy oraz fotografie członków rodziny i innych osób bliskich, przedmioty kultu religijnego, materiały piśmienne, notatki osobiste, książki, prasę i gry świetlicowe. Dyrektor zakładu karnego może z kolei zezwolić skazanemu na posiadanie w celi sprzętu audiowizualnego, komputerowego oraz innych przedmiotów, w tym także podnoszących estetykę pomieszczenia lub będących wyrazem kulturalnych zainteresowań skazanego, jeżeli posiadanie tych przedmiotów nie narusza zasad porządku i bezpieczeństwa obowiązujących w zakładzie karnym. Skazany nie może z kolei posiadać w celi albo przekazywać do depozytu w trakcie pobytu w zakładzie karnym przedmiotów, których wymiary lub ilość naruszają obowiązujący porządek albo utrudniają konwojowanie. Mając na względzie powyżej przytoczone regulacje prawne w zakresie wydawania osadzonym ich przedmiotów użytku codziennego, to podkreślić należy, że istnieje tu fakultatywność w zakresie zezwalania skazanym na posiadanie sprzętu audiowizualnego, czy komputerowego. Odtwarzacz CD i DVD niewątpliwie zalicza się do tego typu sprzętu. Dlatego też Dyrektor Zakładu Karnego w W. miał tu prawo nie wyrazić zgody na posiadanie przez powoda tychże urządzeń. Odnosząc się z kolei do niewydania powodowi jego rzeczy osobistych, to wskazać należy, że istnieją ograniczenia w zakresie posiadania tego typu przedmiotów. Ograniczeniami są w tym zakresie wymiary przedmiotów lub ich ilość. Z zeznań przesłuchanych w sprawie funkcjonariuszy służby więziennej wynika zaś, że powód miał w celi sporą ilość swoich przedmiotów użytku codziennego. Stąd też odmowa wydania powodowi kolejnych przedmiotów codziennego użytku była tu uzasadniona. Co do zarzutu powoda, że bez jego obecności otwarto jego paczkę z artykułami higienicznymi w dniu 27.05.2011r., a następnie przekazano ją mu dopiero w dniu 06.06.2011r. to wskazać tu należy, iż zgodnie z art. 113a § 4 k.k.w. skazany może, za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego, otrzymywać paczki z niezbędną mu odzieżą, bielizną, obuwiem i innymi przedmiotami osobistego użytku --- STRONA 13 --- oraz środkami higieny, a po pozytywnym zaopiniowaniu przez lekarza - również z lekami. W myśl § 5 tegoż przepisu paczki podlegają kontroli w obecności skazanego. W paczkach nie mogą być dostarczane też artykuły, których sprawdzenie jest niemożliwe bez naruszenia w istotny sposób ich substancji, jak też artykuły w opakowaniach utrudniających kontrolę ich zawartości, a także środki łączności oraz przedmioty i dokumenty, które mogą stanowić zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa w zakładzie karnym. Z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wynika z kolei, że kontrola spornej paczki, wbrew twierdzeniom powoda, została tu dokonana obecności samego powoda. Sąd oparł się tu zaś na potwierdzającego tę okoliczność dokumencie Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej z dnia 20.07.2011r. Ostatecznie, co do szykanowanie powoda przez funkcjonariuszy służby więziennej T. B. i D. H., to wskazać należy, iż z przeprowadzonego w tym zakresie postępowania dowodowego nie wynika, aby powód był nagannie traktowany przez powyższych funkcjonariuszy. Z zeznań T. B. i D. H. wynika bowiem, że zawsze odnosili się oni do powoda z należytym szacunkiem i nigdy nie wypowiadali pod jego adresem obelg, czy też gróźb. Także przesłuchani na wniosek powoda współosadzeni D. O., D. S. (3) i A. P. (2) nie potwierdzili powyższych okoliczności. Z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika z kolei, iż powód prezentował często niewłaściwą postawę w stosunku do funkcjonariuszy zatrudnionych w Zakładzie Karnym w W.. Świadczą o tym spójne w tym zakresie zeznania przesłuchanych w sprawie funkcjonariuszy oraz liczne, zawarte w aktach osobopoznawczych powoda, wnioski o wymierzenie mu kary dyscyplinarnej z powodu kierowania przez powoda wulgaryzmów do tychże funkcjonariuszy ( chociażby z dnia 14.03.2011r. czy 04.03.2011r ). Kierowanie przez T. B. i D. H. do Prokuratury zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa stanowiło zatem tu ich prawo. W tych okolicznościach tego typu działanie funkcjonariuszy nie cechowało się z kolei bezprawnością niezależnie od wyniku postepowania. Mając zatem powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu Sąd orzekł z kolei na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powoda tymi kosztami, mając tu na względzie jego sytuację życiową i finansową.

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny we Wrocławiu. Powód był także dowożony na rozprawy karne w J.#I C 858/11 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2017r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu#art. 110a § 1 k.k.w.#art. 145 § 4 k.k.w.#art. 148 § 1 k.k.#art. 263 § 2 k.k.#art. 417 § 1 k.c.#art. 6 k.c.#art. 102 pkt.#art. 217b § 2 k.k.w.#art. 442 § 1 k.p.k.#art. 19 ust. 1 ustawy#art. 113a § 3 k.k.w.#art. 90 k.k.w.#art. 115 § 11 k.k.#art. 88b k.k.w.#art. 90 pkt.#art. 145 § 1 k.k.w.#art. 113a § 4 k.k.w.#art. 102 k.p.c.