Wyrok I C 843/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2010r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wy

--- STRONA 1 --- Sygn.akt I C 843/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2010r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący SSO Sławomir Urbaniak Protokolant Karolina Suder po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010r. we Wrocławiu sprawy z powództwa M. Ś. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) w L., (...) w Z., (...) w W., (...) we W. o odszkodowanie I. oddala powództwo; II. zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 843/09 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- W złożonym pozwie powód M. Ś. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - (...) w L., (...) w Z., (...) we W., (...) w W. kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od wydania wyroku do dnia zapłaty za niewłaściwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Na uzasadnienie swego żądania powód podał, że od początku jego osadzenia tj. od 22 czerwca 2007r. przebywa w warunkach naruszających zasady humanitaryzmu, które przysługują osobom izolowanym. Cela, w której obecnie przebywa ma powierzchnię około 16 m 2 , z czego około 2 m 2 zajmuje kącik sanitarny. W celi znajdują się trzy łóżka dwupiętrowe, jedno pojedyncze, dwa stoły, cztery taborety, szafka. Po środku celi znajduje się wysunięta ściana o grubości 60 cm, która przeszkadza w poruszaniu się. Powód wskazał, że w (...) w L., (...) w Z., (...) W. warunki w celach były podobne. W celi przebywa nieprzerwanie 7 osadzonych, zatem gwarantowane k.k.w. i Europejskimi Regułami Więziennymi 3 m 2 na jednego osadzonego nie są zachowane. Przeludnienie skutkuje nieustannymi kłótniami, koniecznością spożywania posiłków na łóżkach i taboretach, brakiem swobody poruszania się po celi. Ponadto powód zarzucił, że większość rzeczy wydana mu do użytku tj. trzy materace do spania, prześcieradła, koce były brudne, poplamione, śmierdzące i sam musiał je prać i zszywać, podobnie jak otrzymane ubranie. Powód zarzucił także, że w celi, w której przebywa jest dużo różnego rodzaju robactwa, które przeszkadza we śnie. Cele są pryskane środkami owadobójczymi, ale nie przynosi to efektu. Powód wskazał także, że cele pozostają niewłaściwie oświetlone, a jako osoba ucząca się nie może pogodzić się z warunkami, w których musi się uczyć i odrabiać lekcje na łóżku ze słabym oświetleniem. Powód zarzucił również, że nie ma zapewnionego dostępu do pomocy lekarskiej. Powód podał, że cierpi na genetyczną (...). Lekarz (...) przepisuje mu po 200 gram (...), a otrzymuje tylko 50 lub 100 gram. Powód wskazał, że ma przepisaną przez lekarza dodatkową łaźnię, na którą w ogóle nie chodzi, bo nie można go doprowadzić. Sytuacja ta doprowadza do konfliktu, a wręcz bójek ze współosadzonymi. Powód podał, że sytuacja ta bardzo źle wpływa na jego psychikę i godność. Czuje się poniżony i traktowany „jak śmieć", który nic nie znaczy nie tylko we własnych oczach.. --- STRONA 3 --- Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany wszędzie tam, gdzie działa władza publiczna również w ramach imperium realizując zadania represyjne. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu strona pozwana wskazała, że żądania pozwu są niezasadne i nieudowodnione. Strona pozwana wskazała, że jeżeli żądanie powoda wiąże się z naprawieniem szkody niemajątkowej wywołanej bezprawnym naruszeniem konkretnego dobra osobistego i wywodzone jest z treści art. 23, 24 i 448 k.c., to na stronie pozwanej spoczywa jedynie obowiązek obalenia domniemania bezprawności swojego działania, rozumianego jako źródło hipotetycznej szkody, jednakże to na powodzie w dalszym ciągu spoczywa obowiązek udowodnienia, że określone działanie miało miejsce i spowodowało uszczerbek w dobrach osobistych, stosownie do zasady rozkładu ciężaru dowodu. Powód przebywał w (... ) w W. od I2.03.2009r. do 05.08.2009r. oraz od dnia 28.08.2009r. do chwili obecnej. Odbywał karę pozbawienia wolności w celi nr (...) pow. 16,44 m 2 , w której przebywało przeważnie 7 skazanych, w celi nr (...) o pow. 15,94 m 2 , w której przebywało 5 skazanych, w celi nr (...) o pow. 16,16 m 2 , w której przebywało przeważnie 7 skazanych, w celi nr (...) o pow. 16,16 m 2 , w której przebywało 5 skazanych. Informacje o stanie osobowym jednostki dla sędziego penitencjarnego przekazywane były w dniach 13.03.2009^ 16.04.2009r. , 16.07.2009r. i 16.10.2009r. Powód przebywał w (...) we W. w okresie od 27 sierpnia 2008r. do 11 marca 2009r. W (...) we W. zjawisko przeludnienia cel nie jest zjawiskiem ciągłym. Nie wszyscy osadzeni przebywają w warunkach, w których powierzchnia na jednego osadzonego jest niższa niż 3 m 2 . W czasie pobytu w pozwanym (...) powód przebywał od 27.08.2008r. w celi nr (...) na oddziale (...) pawilonu (...) o pow. 16,10 m 2 , od 04.09.2008r. celi nr (...)na oddziale (...)pawilonu (...) o pow. 20,50 m 2 . Powód przebywał w (...) w L. od 25.06.2007r. --- STRONA 4 --- do 24.09.2007^ oraz od dnia 11.01.2008r. do 27.08.2008r. Przebywał w celi nr (...), nr (...), nr (... ) w których czasowo dochodziło do naruszenia normy 3 m 2 . Powód przebywał w (... ) w Z. od dnia 24.09.2007r. do 11.01.2008r., celach nr (...)o pow. 8,31 m 2 (cela 2-osobowa), nr (...) o pow. 12,15 m 2 (cela 4-osobowa), nr (...)o pow. 4,59 m 2 (cela izolacyjna). Od 2000r. dochodziło z różnym nasileniem do przeludnienia (...) w Z., co powodowało konieczność umieszczania osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia celi wynosiła mniej niż 3m 2 . Od stycznia 2000r. ustalona pojemność (...) była stale przekroczona - po uzgodnieniu z Przewodniczącym Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Zielonej Górze odstąpiono od pisemnego informowania sędziego penitencjarnego o przekroczeniu ustalonej pojemności. Strona pozwana podniosła, że wskazane przez nią dowody uzasadniają twierdzenie, że w warunkach panujących w przedmiotowych jednostkach penitencjarnych w tym konkretnym przypadku nie naruszano dóbr osobistych. Strona pozwana dodała, że rozmieszczenie osadzonych przez Dyrekcję wskazanych jednostek penitencjarnych w przedmiotowych celach znajdowało swoją podstawę prawną w treści art. 248 § 1 kkw. O każdym przypadku przeludnienia w jednostkach informowane były właściwe Sądy. Strona pozwana wskazała, że za podstawową przesłankę naruszenia dobra osobistego uznać należy bezprawność działania. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że jedną z okoliczności wyłączających bezprawność zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego jest zgoda uprawnionego. Tego rodzaju sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Z treści dokumentów odzwierciedlających przebieg odbywania kary wynika, że powód aż do momentu wystąpienia na drogę sądową nie zgłaszał jakichkolwiek uwag, próśb ani skarg związanych z warunkami odbywania kary. Wynikający z tego brak sprzeciwu należy utożsamiać z wyrażeniem akceptacji w zakresie przebywania w warunkach o zmniejszonej powierzchni przypadającej na jedną osobę. Ponadto strona pozwana zarzuciła, że rozstrzygając o zasadności roszczeń powoda nie można pominąć faktu, iż przesłanką przyznania zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 k.c. jest wina podmiotu ponoszącego odpowiedzialność Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia --- STRONA 5 --- 15.06.2005^, IV CK 805/04, w którym stwierdził: „Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie orzekającym należy opowiedzieć się za tym stanowiskiem, które znalazło już wyraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12.12.2002r., a według którego przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c. jest zawinione naruszenie dobra osobistego... Ciężar dowodu winy w naruszeniu dobra osobistego spoczywa w świetle art. 448 k.c. w zw. z art. 6 k.c. na osobie dochodzącej zadośćuczynienia pieniężnego." Ponadto strona pozwana wskazała, że za utrwalony należy uznać pogląd ograniczający odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa z tytułu wadliwości legislacyjnych jedynie do przypadków, w których niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją zostanie stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny z mocą wsteczną. Z tego względu stwierdzenie przez TK w wyroku z dnia 26.05.2008r., sygn. akt SK 25/07, niekonstytucyjności art. 248 § 1 kkw w żadnej mierze nie może decydować o zasadności roszczeń powoda. W okresach objętych pozwem art. 248 § 1 kkw korzystał z domniemania konstytucyjności, zaś wszelkie działania podjęte na jego podstawie mieściły się w granicach obowiązującego porządku prawnego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód - M. Ś. przebywał w (...) w L. w okresach od 25 czerwca 2007r. do 24 września 2007r. od 11 listopada 2008r. do 27 sierpnia 2008r. Powód przebywał w celach nr (...). Powód przebywał w (...) w Z. od dnia 24 września 2007r. do 11 stycznia 2008r. w celach nr (...)o pow. 8,31 m 2 (cela 2-osobowa), nr (...) o pow. 12,15 m 2 (cela 4-osobowa), nr (... ) o pow. 4,59 m 2 (cela izolacyjna). Powód przebywał w (... ) we W. w okresie od 27 sierpnia 2008r. do 11 marca 2009r. W (... ) we W. zjawisko przeludnienia cel nie jest zjawiskiem ciągłym. Nie wszyscy osadzeni przebywają w warunkach, w których powierzchnia na jednego osadzonego jest niższa niż 3 m 2 . W czasie pobytu w tym (... ) powód przebywał od 27.08.2008r. w celi nr (...) na oddziale (...) pawilonu (...) o pow. 16,10 m 2 , od --- STRONA 6 --- 04.09.2008r. celi nr (...) na oddziale (...) pawilonu (...) o pow. 20,50 m 2 . Powód przebywał w (...) w W. od 12.03.2009r. do 05.08.2009r. oraz od dnia 28.08.2009r. do chwili obecnej. Odbywał karę pozbawienia wolności w celi nr (...) o pow. 16,44 m 2 , w której przebywało przeważnie 7 skazanych, w celi nr (...)o pow. 15,94 m 2 , w której przebywało 5 skazanych, w celi nr (...) o pow. 16,16 m 2 , w której przebywało przeważnie 7 skazanych, w celi nr (...) o pow. 16,16 m 2 , w której przebywało 5 skazanych. W czasie pobytu powoda w tych jednostkach penitencjarnych przebywał on w celach wieloosobowych. W okresie osadzenia powoda w tych jednostkach panowało w nich przeludnienie - osadzonych było więcej osób niż wynosiła normatywna pojemność jednostek. W związku z powyższym dochodziło do umieszczania osadzonych, w tym M. Ś. w celach, których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . (bezsporne a nadto informacja z dnia 12.11.2009r. - k. 79, notatka służbowa z dnia 03.11.2009r. - k. 58) W czasie ostatniego pobytu powoda w (...) w W. przebywał on w 3 różnych oddziałach. Każda z cel była celą wieloosobową. Każda z nich posiada wydzielony kącik sanitarny, który stanowi oddzielne pomieszczenie, oświetlone, zamykane drzwiami. W kąciku sanitarnym znajduje się toaleta i sprzęt do utrzymania czystości. Każda cela posiada dostęp do wody bieżącej. Raz w tygodniu skazani mają możliwość skorzystania z ciepłych kąpieli, a skazani przy pracach brudzących codziennie. Skazani otrzymują z (...) środki higieny osobistej, które uzupełniane są comiesięcznie. Środkami higieny są proszek do prania, mydło, krem do golenia, nożyk do golenia, pasta do zębów oraz szczoteczka. Wymiana pościeli następuje raz na dwa tygodnie, bielizny osobistej raz w tygodniu. Skazani sami odpowiadają za utrzymanie czystości w celi. Otrzymują z (... ) sprzęt oraz środki chemiczne do utrzymania czystości. Wszystkie cele mieszkalne w (...) w W. są wyposażone podobnie. Każdy ze skazanych ma swoje łóżko, komplet pościeli, taboret, szafkę na ubrania, ponadto w celi znajduje się stół, wieszak na ubrania, lustro, miska oraz --- STRONA 7 --- półka na przybory osobiste. Skazani przyjmowani do (...) otrzymują środki higieny osobistej, pościel, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę, obuwie, sprzęty do spożywania posiłków. Każda z celi posiada dostęp do światła dziennego, a także doświetlana jest elektrycznie. Skazani za zgodą Dyrektora mogą korzystać z lampek nocnych lub biurowych do nauki. Za zgodą Dyrektora skazani korzystają ze sprzętu RTV i AGD, który przywożony jest przez skazanych lub ich rodziny. W (…) znajduje się Zakład Opieki Zdrowotnej, zatrudnieni tam są funkcjonariusze i lekarze kontraktowi. Na badania specjalistyczne skazani dowożeni są do publicznych zakładów opieki zdrowotnej. (dowód: zeznania świadka R. C. - k. 123-124) Informacje o stanie przeludnienia jednostki (... ) w W. przekazuje, systematycznie raz na kwartał drogą elektroniczną Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu Wydziałowi Penitencjarnemu. Nie było dotychczas przypadków uchylenia przez sędziego penitencjarnego decyzji dyrektora (...)o umieszczeniu skazanego w danej celi. (dowód: informacja Sędziego Wizytatora K. Ć. - k. 104) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód M. Ś. domagał się zadośćuczynienia za wyrządzoną mu przez pozwanego szkodę niemajątkową (krzywdę) wynikającą z niezapewnienia mu odpowiednich warunków bytowych podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Jak wynika z treści pozwu powoda, zadośćuczynienie miało stanowić środek ochrony jego dóbr osobistych - prawa do godności. Podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powoda stanowił zatem przepis art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 k.c., zaś niezapewnienie mu odpowiednich, wymaganych przepisami, warunków bytowych powód upatrywał przede wszystkim w nadmiernym przeludnieniu pozwanych --- STRONA 8 --- jednostek penitencjarnych i wynikających z tego konsekwencji wskazanych bliżej w pozwie. Dla oceny zasadności podniesionego w pozwie żądania niezbędne było zatem ustalenie, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że strona pozwana dopuściła się naruszenia wymienionych w pozwie obowiązków oraz czy fakt ten spowodował naruszenie dóbr osobistych powoda a także czy powód poniósł związaną z tym szkodę majątkową, na którą powoływał się w pozwie. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m.in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. W pierwszej kolejności należy wskazać, że to na powodzie, jako dochodzącym ochrony prawnej spoczywał ciężar dowodu, iż jego dobra osobiste zostały naruszone przez działania pozwanego Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z ogólną regułą wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, --- STRONA 9 --- która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego w procesie o ochronę dóbr osobistych, przewidziane w art. 24 § 1 k.c., dotyczy tylko bezprawności działania zagrażającego dobrom osobistym lub powodującego ich naruszenie - w razie udowodnienia przez powoda ich faktycznego naruszenia przez wskazane jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, pozwany w celu uniknięcia odpowiedzialności musiałby wykazać, że działania powodujące naruszenie były zgodne z prawem. Powód w zasadzie nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej. Spośród okoliczności, które zgodnie z treścią pozwu, miały powodować naruszenie godności powoda, za udowodniony można uznać tylko fakt czasowego umieszczenia powoda w pozwanych (...) i (...) w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Fakt istnienia przeludnienia w polskich jednostkach penitencjarnych i częstego naruszania norm dotyczących powierzchni celi przypadającej na osadzonego, wynikających z wiążących Polskę przepisów prawa międzynarodowego i art. 110 k.k.w., stanowi, zdaniem Sądu, fakt powszechnie znany. W niniejszej sprawie, co strona pozwana przyznała, powód przebywał w celach wieloosobowych, zatem przeludnienie dotyczyło go w jakimś zakresie. Sąd uznał zatem, że okoliczność ta nie była jednak sporna między stronami. Powód nie udowodnił natomiast pozostałych okoliczności, które wskazał w pozwie. Nie sprecyzował, na czym miałyby polegać nieprawidłowości w zakresie wyposażenia cel, w których przebywał, podczas gdy zeznania świadków szczegółowo opisujących elementy wyposażenia celi nie wskazują, w ocenie Sądu, na braki w wyposażeniu skutkujące niezaspokojeniem potrzeb osadzonych, w szczególności powoda. Nie wykazał w żaden sposób, że oświetlenie w celi jest na tyle nieodpowiednie, że uniemożliwia mu naukę. Podobnie gołosłowny pozostawał zarzut, że dostarczony mu sprzęt kwaterunkowy był złej jakości oraz że nie zachowywał norm czystości. Wskazać należy na niekonsekwencję w twierdzeniach powoda. Powód zarzucił w pozwie, że nie ma zapewnionego dostępu do opieki medycznej, a choruje na (...) po czym stwierdził, że lekarz (... ) przepisuje mu (...), które dostaje w zaniżonych ilościach. Zatem już z samych twierdzeń powoda wynika, że dostęp do opieki lekarskiej jest --- STRONA 10 --- mu jednak zapewniony. Zarzut niedostarczenia odpowiedniej ilości leków nie został natomiast w żaden sposób udowodniony. W okolicznościach tej konkretnej sprawy nie sposób nie zauważyć, że powód w pozwie zawarł tylko ogólnikowe twierdzenia, że cele były nienależycie wyposażone, że miały nieodpowiednie oświetlenie, że nie był zapewniony dostęp do opieki medycznej. Wszystkie te „utrudnienia" powód łączył z przeludnieniem cel. W ocenie Sądu powód powinien co najmniej wskazać wyraźnie, na czym polegały powyższe nieprawidłowości tak szeroko przez niego wymienione. Dopiero wtedy Sąd mógłby ocenić, czy warunki, w których przebywał powód mieszczą się w granicach prawa, a jedynie powód ocenia je jako niewłaściwe w swoim subiektywnym odczuciu, czy też rzeczywiście doszło do bezprawnych działań organów państwa. Tylko również wyraźne wskazanie owych sugerowanych w pozwie uchybień mogłoby pozwolić stronie przeciwnej na podniesienie konkretnych kontrargumentów i obronę. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. (V CSK 431/2006), orzekł, iż osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w przeludnionych celach, może stanowić naruszenie dóbr osobistych przy braku oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i niezapewnienia wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania, braku wentylacji, nieodpowiedniej ilości łóżek. Sąd Najwyższy wskazał przy tym, że takie warunki mogą stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Powód swoje roszczenie oparł tymczasem na ogólnikowych twierdzeniach o przeludnieniu polskich więzień i wynikających z tego jego zdaniem drastycznych konsekwencjach, nie wskazując na żadne konkretne przejawy nieludzkiego, niegodziwego traktowania jego samego, poza faktem czasowego przeludnienia cel. W ocenie Sądu nawet gdyby przyjąć, że pozwane jednostki penitencjarne nie zapewniły powodowi odpowiednich warunków bytowych, w tym wymaganej przepisami powierzchni cel mieszkalnych, należytego ich wyposażenia, itp. (gdyby powód te ostatnie okoliczności udowodnił), w ocenie Sądu nie uzasadniałoby to zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia --- STRONA 11 --- zadośćuczynienia pieniężnego w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, co wynika zarówno z redakcji art. 448 k.c. („sąd może przyznać"), jak i z funkcji zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 kwietnia 2006 r. , II PK 245/05, OSNP 2007 Nr 7-8, poz. 101, a pogląd ten sad orzekający podziela). Istotnym kryterium jest rozmiar krzywdy, zadośćuczynienie ma bowiem na celu zrekompensowanie pokrzywdzonemu wszelkich ujemnych doznań psychicznych lub fizycznych będących następstwem zawinionego działania lub zaniechania sprawcy. Ponadto według orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka cierpienie i upokorzenie związane z odbywaniem kary więzienia tylko wówczas stanowią naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdy przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07). Dochodząc do przekonania, że nie było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, iż powód nie wykazał (jak już wskazano wcześniej), ażeby rozmiar jego cierpień uzasadniał zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej oraz nie podał w pozwie jakie negatywne skutki w jego sferze emocjonalnej wywołały niedostateczne, jego zdaniem, warunki bytowe panujące w pozwanych jednostkach penitencjarnych. Powód nie podał w pozwie i w toku rozpoznania sprawy, jakie negatywne skutki w jego sferze (...) wywoływało większe niż przewidują przepisy zagęszczenie w celach, odczuwanie negatywnych emocji jest zaś związane z samą istotą odbywania kary izolacyjnej, wynikającym z tego ograniczeniem w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie innych, przypadkowych osób, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania. Powód nie wykazał, ażeby warunki odbywania kary odnoszące się do niego różniły się na jego niekorzyść od warunków, w jakich karę odbywali inni skazani, nie --- STRONA 12 --- można więc uznać, że umieszczenie powoda w przeludnionej celi stanowiło indywidualnie wymierzoną w niego szykanę. Mając na uwadze powyższe okoliczności powództwo należało oddalić. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie II sentencji wyroku Sąd wydał na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398, z późn. zmianami) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Koszty procesu poniesione przez pozwanego w niniejszej sprawie sprowadzały się do kosztów zastępstwa procesowego należnych Skarbowi Państwa, które w oparciu o art. 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z poźn. zm.) wynoszą 3.600 zł.