Teza / krótkie omówienie
odmovty przyznania Wlasnosoi ozasoWej, jak i o sprzedazy lokali prowadzi do odmiennyoh Wnioskow 11iZ te, jakie WyWi6dI Sad Apelacyjny W omawianych orzeczeniach. Ne moiana W tym kontekseie tracie z pola Widzenia takze po
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 838112 N d ‘ I 2 dn'a 6.99.2901 r. a dustépia WYROK do 1::o€fi1a9c:fi)fb:I€zI1:?Dz. I12 poz. 1196 z priin. zm. _ przekazano inlcrmfifilfii Qublicififi W 1°""_*@ ,2 w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ‘1°*‘““‘““‘“ '““ “’ ’°"“‘° *”“*""°"°“e' I i i$ i nazwisko wnioskodawcy “"1114 Sqd Okrggowy w Warszawie I W}/dziaI Cywilny """"""""""""""AEi'é§'\X}hiu5kouaway Dnia 1'? Iutego 2014 roku w sklradzie nastqpujqcym: Przewodniczapy: SSO Paulina Aslanowicz Protokolantz stazysta Ewa Rokicka ‘ po rozpoznaniu w dniu 05 lutego 2014 roku w Warszawie na rozprawie spravsy z powédztwa LG. i M. G. przcciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Prezydenta W. 0 odszkodowanie L . Zasqdza od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Prezyclenta W. na rzecz powodéw LG. i M. G. kwoty po 2.191.400 2% fdwa miliony sto dziewiqéclziesiqt jeden tysiqcy cztczysta ziotychl wraz 2. odsetkami ustawowymi ed dnia 17 lutego 2014 roku do dnia zaplaty; ‘ II. W pozostalym zakresie powédztwo ocldaia; III. Ustala, 2e powodowie p0n0sza_ koszty procesu w 54,3_%, pozostawiajqc ich szczeg61owe wyliczenie referendarzowi saglowemu. Sygn. akt I C 838f12 UZASADNIENIE V W pozwie wniesionym w dniu 18 paidziemika 2012 ruku powodowie I.G.i M.G.wnieSli 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa — Prezydenta M.kw0t po 4792.150 z1wraz z odsetkami ustawowymi Iiczonymi od dnia wniesienia pozwu do clnia zap1aty tytuhsm odszkoclowania z tytuiu sprzedaiy lokali numer (...), ptflozonych w budynku przy ulicy (...)w W., v»ywodzonego z wadliwych clecyzji administracyjnych o i_ch sprzedazy. Ponadto powodowie domagali siq zasqdzenia od pozwanego na ich rzecz kosztéw procesu, w tym zastqgpstwa procesowego fpozew k. 2 19/. Pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany przez Prezydenta W., a zastegpowany przez Prokuratorieg Skarbu Pafistwa w odpowiedzi na pozew z dnja 14 listopada 2012 vmiésl 0 oddalenie powédztwa w caloéci oraz 0 zasqdzenie od powodéw na rzecz pozwanego kosztéw p0stQp0wania, w tym kosztéw zastqpstwa procesowego na rzecz Skarbu Pzuistwa 4 Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa. Pozwany zakwestionowat powédztwo zaréwno co do zasady,ja1< i wysokoéci. P0dniés1 niewykazanie przez powodéw legitymacji procesowej czynnej po ich stronie, niewiaéciwc wskazanie iréd1a szkody i nieismienie normalnego zwiqzku przyczynowego pomigdzy sprzedaz'a_loka1i a szkodq. Ponadto strona pozwana podni0s1a zarzut przedawnienia d0cho&0neg0 w niniej szej sprawie roszczenia fodpowiedi na pozew k. 114 — 123 oraz pismo procesowe k. 64 69;’. ' W dalszym toku postqpowania strony podtrzymaly swoje dotychczasowe stanowiska W sprawie fpisma procesowe k. 165 — 172, 198 — 199, 428 — 429, 513 + 519, 554 556 protokoly rozpraw k. 419, 590 591 oraz za1:.1cznik do ]3I‘0IOI{0hl rozprawy k. 557 561! . ' Sqd Okrggowy ustalil nastgpujqcy stan faktyczny: __
--- STRONA 2 ---
Wiaécicielem nieruchomoéci pioionej W W. przy uiicy (...) by} T. Jegojedynq nastqpczyniq prawnqbyia W. (3., a jsj spadkobiercomi W.CZQ§CIEtCI1 rownych sq powoclowie 1’dowody: decyzja k. 33 39, postanowienia I<. 32 i 174, zaéwiadozenie k. 173;’. Przedmiotowa nieruchomoéé zostaia objota dziaianiem dekretu Z dnia 26 paidziernika 1945 roku 0 Wiaslloéci i uzytkowaniu gruntow na obszarze WJDZ. U. nr 50, poz. 279! i przeszia na wlasnorié Grainy W., a od 1950 roku Z CI1WIIQ likwidacji gmin na Wiasnoéé Skarbu Pa.fistWa fokolicznoéé bezsporna/. I Budynek, znajduj Qcy siq na nieruchomoéci z0staI Wybudowany W 1938 roku. Wybuch Wojny nie pozwolil doprowadzié do jego Wykoficzenia, a dodatkowo w czasie dziaiafi Wojennych ulegi on uszkodzeniom. W Iatach 1945 1946 budynok poddany Z0SIHI kapitainemu remontowi. Prace prowadzone byiy przez Biuro Oclbudowy Stolicy na koszt Skarbu Paflstwa. Wydatki to poniesione zostaiy przez Ministerstwo Bezpieczefistwa Publicznego i obejmowaly prace ogolnobudowiane, elektryczne i instalacyjne /dowody: wyciqg z operatu k. 201 204, decyzja k. 205 — 209, akl: notariahly k. 210 — 212, pisma k. 430 —440, 443 i 507',un1oWa k. 441 ~ 442, historia budowy k. 445 — 446, kosztorysy i rachunki k. 447 506/. \ Orzeczeniem administracyjnym Prezydiurn Rady Narodowej w W.z dnia 04 sierpnia 1952 roku odmowiono dotychczasowgmu wiaécicidowi przyznania prawa wiasnoéci czasowej do W/w nieruchomoéci gruntowej poiozonej przy ulicy (...)z uwagi na koniecznoéé przej Qcia tej nieruchomoéci na cele publiczne. Ministerswvo Gospodarki Komunalnej p0 rozpatifzeniu oclwoiania od tego orzeczenia W dniu 17 paidziernika I952 roku pozostawilo je w mocy / dowéd: decyzja k. 33 — 39/. Decyzjami Naczelnika Dzielnicy W.z dnia 06 Iutego 1918 roku, 04 grudnia 1975 roku, 22 stycznia 1978 roku, 18 ozerwca 197'? roku, 29 sierpnia 1928 roku, 14 Iistopada 1975 i 10 listopada 1975 roku orzeczono 0 sprzedazy Iokali numer (...). Analogiczne decyzje Kierovmika Wydziaiu (...)Urz@du Dzielnicowego W. wydane zostaiy w dniach 29 grudnia 1989 roku, 26 stycznia 1988 roku i 21 rnaja 1990 roku odnoénie Iokaii numer (...)W buclynku przy ulicy (...}w W.. W oparciu o to decyzje zawarte z_ostaIy W fonnie aktu notarialnego umowy sprzedaiy lokali i oddania czqéci gruntu w uzytkowanie Wieczyste 1’ dowody: decyzje k. 57 — 99 i 175 I721’. Decyzjq z dnia 08 Iistopada 1996 roku Minister GospodarkiPrzes1Tzennej i Budownictwa stwierdzfi, Ze decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunainej z dnia 1'? paidziernika 1952 roku W okreélonej w aktach notarialnych czqéci dotyczqcych sprzedanych lokali 0 numerach (...} W budynku przy ulicy (...} oraz udziaiow przypaclajqcych Wiaécicielorn tych Iokali W czqéci budynku i jego urzagizsniach, ktore siuzq do Wspolnego ufzytku ogoiu mieszka1‘1c6w, a takze gruntu oddanego W uiytkowanie Wieczyste nabywcom tych Iokali, zostaiy Wyclane z naruszeniem prawa, a w pozostaiej czsgéci stwierdzii ich niewaznoéé fdowody: deoyzja k 33 — 391’. Decyzjq Burmistrza Gminy W.z dnia 30 marca 2001 roku po rozpatrzeniu Wniosku z dnia 27' Wrzeénia 1948 roku ustanowiono na rzccz W. G.p1'awo uzytkowania Wieczystego do udziahl wynoszaccego 0,295 czrgéci gruntu nieruchomoéci poioionej W W.przy ulicy (...)w caioéci. W pkt VI. 2c decyzji zastrzezono, Ze termin zawarcia urnowy W formic aktu notariahlego zostanie Wyznaczony po okazaniu dowodu Wpiaty kwoty 52.008 zI stanowiqcej réwnowartoéé nakladow poniesionych przez Skarb Paiistwa na odbudowanie 0,295 czqéci budynku mieszkalnego zgodnie z operatem szacunkowym; Decyzja ta zostaia zmieniona decyzja_ z dnia 08 listopada 2002 roku poprzez uchylenie punktu VI. 2c i dodanie nowego pkt VII, z ktdrego Wynika, ze W.na1e2.y siq kwota 52.008 z1ztytu1u nakladéw poniesionych przez Skarb Pafistwa I121 odbudowanie budynku znajdujqcego sit; na nieruchomoéci, ktorej zabezpieczeniem ma byé hipoteka. Wwvykonaniu decyzji o ustanowieniu uiytkowania wieczystego W dniu 17 rnarca 2004 roku zawarta zostaia urnowa W formie aktu notarialnego 1' dowody: decyzja k. 40 — 47',akt notarialny k. 48 — 561’. Prawomocnyrn Wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 roku Sad Rejonowy dla W.zasa_dziI na rzecz W. G.od Wkwotg 52.008 21 jako zwrot éwiaclczenia nienaleznego / dowodyz W3/Tok Z uzasadnieniem k. 356 —» 362 i postanowienie k. 3631‘. W 2006 roku W. G. zainicjowzfla postgpowania 0 stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji 0 sprzedazy lokali. Od orzeczefi Woj ewodzkiego Sqdu Administracyjnsgo uchylajqcego decyzje Samorzqdowego Kolegium Odwoiawczego z 2007 roku 0 odrnowie stwierdzenia niewafmoéci tych decyzji Naczeh1y Sqcl Administracyjny rozpoznawai skargi kasacyjne, ktére oddalii. Nastgpnie decyzjami z dnia 18 maja 2011 roku, 23 stycznia 2012 roku, 23 lutego 2012 roku, 16 Iipca 2012 roku, 241ipca 2012 roku i 05 pazdziemika 2012 roku Samerzatdowe Kolegium Oclwolawcze w W. stwierdziio, iz, decyzje 0 sprzedazy lokali numer (...) W budynku przy ulicy (...) roku zostaIy wydane z naruszeniem prawa, jednakze nie mozna stwierdzié ich niewaznoéci, gdyz wywoialy nieodwracalne skutki prawn:: fdowody: decyzje k. 5'7'— 99 i 175 179/. Aktualnie Wartosié rynkowa sprzedanych lokali 0 numerach (...), poiozonych w W. przy uiicy (...) z uwzglqdnieniem obciqzenia ich szczegoinym trybem najmu Wedhzg poziomu can aktualnych, a stanu na datq ich sprzedazy wynosi i pomniej szenia tej wartoéci o poniesione przez Skarb Paflstwa koszty i Wydatki z tyluhl naprawy po zniszczeniach wojennych Wynosi 4.382.800 fdowody: opinia biegkzgo do spraw (...) k. 273 — 333 ijej uzupeinienie k. 338 344 Wraz z ustnyn1i_Wyjaénie:niami k. 4191’ . Powyiszy stan faktyczny Said usta1iIW oparciu 0 dokumenty zgromadzone w aktach sprawy i doiacczon}/ch aktach postopowafi administracyjnych. Said uznal dowocly 2 dokumentow za wiarygodne, albowiem ich autentycznoéé nie zostaia. zakwestionowana przez strony, a ponadto Sqcl nie znalazii podstaw do ich podwaienia z urzqdu.
--- STRONA 3 ---
Dowody z dokumentow decyzje administraoyjne: i postanowicnia spadkowe, znajdujqce sic; W aktach sprawy, korzystajqc z materialnej mocy dowodowej Wynikajqcoj z treéci art. 244 k.p.o., stanowiq dowod tego, co zostaio W nioh urzodowo zaéwiadczone. Dotyczy to takie legitymacji czynnoj powodow, ktorajednoznacznie Wynika z troéci dokumentow W postaci zaéwiadczefi i posta_noWie1‘1 spadkowych. _ Sa_d uznai, 2o sporzqdzona do akt opinia biegiogo do spraw (...), podtrzyrnana W ustnych Wyj aénieniach biegiogo zostaia sporza,dzo_na przez osobo posiadajqca, fachowq Wiedzq i dosiwiadczenie. Wyksztaicenie biegiego orazjogo empiria stanowiq dla Sa_du gwaranojq rzetolnoéci i dlatego Wnioski Wypiywajzgce 2 treéci sporzqdzonej przez niego opinii przyjqte zostaiy jako wiarygodny dowod rnogqcy stanowié podstawq ustalefi faktycznych W zakresie Wartoéci rynkowej sprzodanych lokali rnieszkalnych znaj duj qcych siq W budynku na nieruchomoslci polozonej przy ulicy {...) W W. 2 uwzglqdnieniem ustawowyoh ograniczefi W zakresie mozliwoéci nirni dysponowania i pobierania czynszu oraz poczynionyoh 11a to lokale przez Skarb Pafistwa naldadéw. Zresztq biegiy S. O. przekonywujqco odni6s1siQ W swoich usmych wyjaénieniach do zastrzezefi dotyczapych ustalefi z\n'iqzan}'ch 2 obciqieniem lokali przymusowym prawem naj mu oraz znaczenia przypisanego przez niego poszczegolnym cechom 10ka1i przy ustalaniu ich wartoéci rynkowej. Powoiaé sic; przy tym w tym zakresie na swoje doéwiadczenie zawodowe oraz przepro\\*ad20ne analizy rynku z uwzglqdnieniem specyfiki danego rynku Iokalnego. Te wyj aénienia, odwohljgce siq do poszczegolnycll bafdzo konlqetnych atrybutow, takich jak Wielkofié dziaiki i poiozcnie nieruchomoéci byiy przekonyxvtijagze, gdy2 odnosiiy sit; do uwarunkowafi przedmiotowej nieruchomoéoi. Sqd Okrggowy zwaiyl, co nastgpujez W pierwszej koiejnoéci stwierdzié nalezy, Ze W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 160 § I i2 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 5 ustavty z dnia 2004 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektorych ustaw IDZ. U. NI‘ I62, poz_. 1692! Wprowadzaj apoj nowe regulacje dotyczqce odpowiedzialnoéci za szkody wyrza,dzone W zwiaczkuiz Wykonywaniom Wiadzy publicznej, zmiany nit; Wprowadzone nie inajq zastosowania do zciarzefii stanow prawnych powstaiych przed Wejéciem W Zyoie ustawy. Jak Wypowiedziai sit; zaé Sqd Naj Wyzszy W uchwale pehiego skiadu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 201 I roku III! CZP I12/10, LEX numer 751460,’ do roszczefi o naprawienic szkody wyrzqdzonej ostateczna, deoyzja, administracyjna, Wydana, przed dniem 01 Wrzeénia 2004 roku, ktoroj nieWaz'no§é lub Wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono zarowno przed, jak i po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Jeieli ostateczna Wadliwa decyzja administracyjna zosta1a Wydana przed dniem Wojécia W zycie Konstytucji, odszkodowanie przysiugujqce na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. nie obojmuje korzyéci utraconych Wskutok joj wydania, ohoéby ich utratit nastqpiia po Wejéciu W iyoio Konstytucji. W konsekwencji stwierdzié naleiy, Ze W myél tej uchwaiy W omawianych przypadkach nio zaohodzi koniecznoéé Wyozerpania administracyjnego trybu dochodzenia odszkodowania przewidzianego W art. 160 § 4 k.p.a. Przochodzap do ooony zaistnienia przeslanek odpowiedzialnofici strony pozwanej W3/Wodzonej z faktu Wydania decyzji o sprzodazy 1oka1i, stwierdzié nalezy, Ze Izecza, strony powodowej byio wykazanie bezpoéredniego, normalnego zwiqzku przyozynowego pomiqdzy powstaiq szkoda_ a Wydanymi decyzjami administracyjnymi, d0tI€I'11QI}’l'1‘lI WEICIQ. Iak Wynika z utrwalonego orzeczniotwa Sqdu Naj Wyzszego wydanego na gruncie art. 160 kpa, stwierdzenie wydania decyzjiz razqcynn naruszeniem prawa przesqdza, jedynie o bezprawnoéci iwinie funkojonariusza pafistwowego przy Wykonywaniu powierzonoj mu czynnoéci ftak ScgdNajwyZszy W wyroku z dnia 3 maja I985 r., II CR I21/85, OSNC 1986, nr 4, poz. 53/. Sqd doszedi do przekonania, Z6 pomiqdzy bezprawnym orzeczeniem administracyjnym 0 sprzedazy lokali a szkodq istnieje normahiy zwiaczek przyczynowy W rozumieniu art. 361 § 1 k.c. Szkodq, ktorej naprawienia domagajq sio powodowie, jest bowiem uszczerbek majagkowy, jaki powsrail na skutek bezprawnego 1‘ozporza5izenia lokalami i W efekoie doprowaclzii do ostatecznego odjqcia im prawa ich Wiasnoéci o konkretnej wartoéci majaflcowej. I W niniejszej sprawie niezaprzeczahiie ma. miejsce sytuacja Iaficucha zdarzefi prowadzqcych do szkody, a witgc zachodzi Wie1ooz10noWy zwiqzek przyczynowy, gdy kazdy 2. elernentow Iaficucha przyczynowego mote byé przypisany innemu zdarzeniu o innych cechach podmiotowych i czasowych. Ustalenie odpowiedzialnoéci za kaide ze zdarzefi tworzqcych ow taficuch przyczynowoéci wymaga dokonania oceny normalnoéci relacji pomiqdzy poszczegolnymi ogniwami iaficucha, gdyz kazde kolejne ogniwo Winno byé nonnalnym nastopstwem poprzedniego. Iak jut kilkakrotnie WypO\‘VI3.€IEii' sig W tym Zakresie Sqd Apeiacyjny W Warszawie /talc min. w wyrokach z dnia 30 lipca 2008 roku, IACa 171'/08, rife publ, z dnia 16 stycznia 2009 roku, [ACO 693/08, nie publ., 2 dnia 2811120:1 2011 roku, lACa 1.159/09, nie publ, z dnia 27 czerwca 2012 roku, IACa 1346/I I; niepubl./, a takie przedstawicielo doktryny /min. Maciej Ka£ir1skiw.' Odszkodowanie za utratg lokafi w buajznkach no grunrach warszawslciclz, Re;/‘em, numer 3 z 2006 roku/ odmowa przyznania Wiasnoéoi ozasowej kazdorazowo zwiqkszaia prawdopodobiefistwo decyzji 0 zbyciu loka1_i, zaé wydanie tych deoyzji kazdorazowo zwiokszalo prawdopodobiefistwo utraty prawa uzytkowania wioczystego do gruntu i prawa wIasnoéci do czqéci budjmku. Przyj Qcio, 2e szkoda poWodoW jest normalnym nastqpstwem bezprawnej decyzji dekretowej nie Wyklucza zatem istnienia adekwatnego zWia_zku przyczynowego pomiqdzy szkodq a kolejnym ogniwem W tym Iaficuchu zdarzefi decyzjq o sprzedaiy Iokalu. Wydanie toj decyzji byio zaé konieczne dla zawarcia umowy cywvihioprawmej, gdyz dooyzja okreélaia Warunki zawarcia fej umowy i stanowila zozwolenie na joj z_aWarcie..St2;d tei naleiy przyj 2,6, Ze normalnq konsekWo11cja_ takiej decyzji
--- STRONA 4 ---
byio joj Wykonanie przez zawarcio umowy przenoszapoj prawo Wiasnosci na osobo trzecia, co doprowadziio do utraty Wiasnosci lokalu po stronie dotychczasowego Wiaéciciola gruntu. Pow}/Zszo pog1qdy potwiordzfl Sqd Najwyzszy W Wyroku z dnia 04 paidziernika 2012 roku H CSK 665/If mks pubij W stanio faktycznym analogicznym jak W sp1'aWio niniojszej, przyjmujqc, Ze pierwotna Wadliwa decyzja o odmowie przyznania Wi'&SI‘10§CI czasowej byia przyczyns, pofiniejszoj, takzo Wadliwej decyzji o sprzedaiy lokali i choc’; nie doszio do Wyeliminowania z obrotu zadnej Z nich z uwagi na trwaio skutki prawns, to obie staly sio przyczynq utraty prawa Wiasnoéci do sprzedanych skutocznie lokali i prawa uzytkowania wieczystego do zwiqzanej Z nimi czqsci gruntu. Ten poglqd opiera sis; na obiektywnyrn rozumowaniu, Zo gdyby nio doszio do sprzedazy iokali na podstawie Wydanych decyzji adminisrracyjnych, powodowio nie utraciliby prawa majqtkowogo, obejrnuj qcogo ich Wartosé. Pow}/Zszej oceny nie zrnienia pogIa,d Wyralony W uchwale Naczelnego Sqdu Administracyjnego z dnia 09 listopada I998 roku I OPK 4/98, ONSA z I999 roku, Nr I, poz. ]3/ i zaaprobowany przez Sqd Najwyiszy W Wyroku z dnia 2’? Iistopada 2002 roku I I CKN I215/00, Lilli’ numer 78330/, Ze decyzja o sprzedazy najemcy lokalu mieszkalnego jako przedmiotu odrqbnej wiasnosci z ustanowieniem uzytkowania Wieczystego uiamkowej czqéci gruntu pod budynkiem nalezy do kategorii aktéw administracyjnych powodujapych posrednie skutki cywilnoprawne. Zwiqzek przyczynowy, ojakim mowa W art. 361 § 1 kc, nie wyklucza bowiem sytuacji, W ktorych szereg zdarzefi moie byé p1'zyczyna_ szkody i zdarzenia te pozostajq ze szkoda, W blitszej lub dalszej korelacji, ale jest ona adekwatnym nastqpstwem kazdego z nich. Przeprowadzonc rozumowanie sine qua non polegaj ace na zadaniu pytania, ozy szkoda poWodoW nastqpiiaby takze Wtedy, gdyby nie wydano Wadliwych decyzji o sprzedaiy lokali, prowadzi bowism do jodnoznacznej konkluzj i, Ze nie mogloby dojéé do Zbycia mieszkania boz Wydania tego aktu adrninistraoyjnego. Zresztq W powoianym Wy26j orzeczeniu Z dnia 27 Iistopada 2002 roku Sqd Najwyzszy Wskaza1 na to, is WIZLZQIIIB szkody z decyzj ami sprzedazowymi nio jest uzasadnione, gdyz decyzjerto — odrniennie niz ma to miejsce W niniej szej sprawie — nio zostedy pravmie podwazone. Glosatorzy togo Wyroku Wskazywalijednoznacznie na to, 2e przypisanie decyzjom o sprzedazy charakteru ogr1iW posrodnich nie podWaZa adekwatnoéci zwiqzku czynnika sprawczego W postaci decyzji dekretowoj W sytuacji relacji kauzalnyoh Wioloczionowych, gdzie ocenie Z punktu Widzenia nonnalnoéci pod1ega koincydencja Wielu czynnikow kauzalnych — W ich Wzajomnyrn powiqzaniu I tak Leszek Bose}: w glosie dopowoianego wyzej wyroku 2 dnia 2 7 list"0paa'a' 2002 roku, OSP z 2004 roku , numer 7 — 8, poz. 99 iAndrzej Koch w glosie do tego wyroku, OSP z 2004 roku, mrmer 11, poz. 139/’. Nalozy takze odpowiodzieé na pytanio, czy ma tutaj znaczonio ukiad aktow administraoyjnych, W ktoryrn centralne ogniwo stanowi decyzja nadzorcza uznaj qca za HI8\V&ZHQ deoyzjo dekretowq, iooz W zakrosie sprzedanych lokali shwierdzajqoa zaistnienio nieodwracalnych skutkow prawnych, a zatem prz'yjmuja,ca zaiozenie, ze nie maze clojsé W tym zakresie do Wzruszenia nastqpstw decyzji za_ pomocs dostopnych na gruncie postqpowania adrninistracyjnego srodkow prawnych. Do tego aspektu sprawy odWo1a1 sio Sad Najwyzszy W Wyroku z dnia 15 Iutogo 2013 roku H CSK 332/I2. nie pubf./, Wskazujqc jako dodatkowy argument na rzecz tozy o isthisniu zwiagku przyczynowego pomirgdzy decyzjami sprzedaiowymi a zaistnioniem szkody, to, 2e skutek ex tzmc W przypadku stwiordzenia nioWaZnosci decyzji dekretowej powoduje, ie definitywno bozprawie adrninistracyjne W postaci deoyzji sprzedazowych nastqpiio W okrosie przyslugiwania poprzednikom prawnym powodow uprawnienia do uzyskania prawa rnajqtkowego zgodnie ze ziofzonynl Wnioskiem. Nie moroa jednak tracié 2 pola Widzenia tego, Ze skoro W niniojszoj sprawio ta fikcja prawna ,,odZycia” Wniosku dolqotowego W caIo5ci nio zaismiaha, ale dosz1o do stwierdzenia Wydania dooyzji sprzedazowych 2 razqcym naruszeniern prawa, to nie jest to W zaden sposob rnniej sze bezprawie, ani tym bardziej takie, ktore pozbawione byé Winno rekomponsaty. W tym przypadku skntek Wsteczny decyzji nadzorczej o jedynie czosciowo niewaznosciowyrn charakterze stworzyi bowiom fikcjq prawns, Ze budynek nie stanowii nigdy Wiasnosci Skarbu Pafistwa W caioéci i nio rnoglo dojsé W nim do rozporzqdzenia poszozegolnymi lokalami. W konsokwenoji zatem nalczy przyj so, Ze to sytuacje sq zo soba, rownowazne z punktu Widzenia oceny istnienia zwiqzku przyozynowo — skutkowego. Natomiast poWoIyWany przez strong pozwanq W toku niniojszoj sprawy pogiqd Sqdu Najwyzszogo Wyrazony W Wyiroku z dnia 21 czerwca 20 I 3 roku ./I CSK 63 7/I2, LEX numer 132495]/Wydany zostal W zgoia odmionnynl stanie faktycznym, gdzio stwierdzenio Wydania dooyzji dekretowej z naruszeniem prawa dot}/oz)/1‘0 Wszystkich lokali W ofioynie budynku znaj dujqcej sit; na nieruchomoéci, a Wiqc W zakrcsie gruntu odpowiadajqcego caiej jednej dzialce ewidencyjnej. Oclnosnie tego konkremego gruntu decyzja nadzorcza W iadnym zakresie nio spowodowaéa zatem wstecznego ,,odZycia” W jakimkolwiek zakresie Wiasnosci Wiasloicieli prywatnych. W takim stanie rzeczy zgodzié siq nalezy z Sqdem Najwyzszym, ze W dacie decyzji zezwalajapej na Wyodrqbnienie W'IflSI10§CI lokali W tym budynku w1asnosé jego nie przysiugiwaia nikomu innemu niz Skarb Pafistwa, 21 zatem mogi on Wyodrobnié Wiasnoéo Iokali i rozporzqdzié nimi na osoby bodqce ich najemcami. Niernniej jednak W tyrn kontokscie stwierdzié na1e2"y, Zo ta" konkluzja Sqdu Naj Wyiszego W1<racza W materiq; administracyjnq i jest dokonana wbrew ocenie wyrarizonej W decyzji nadzorczej stwierdzaj qcej Wydanie z naruszenicm prawa decyzji sprzedazowyoh, a takze Wbrew regule zwiqzania sa_du decyzja_ administracyjnq W tym zakresie. Nieadekwathe do roszczeri odszkodowawczyoh Wywodzonych z decyzji sprzedaiowych sa, takie rozwazania Sqdu Najwyzszego wyraione W uzasadnieniu omawianego orzeczonia dotyczqco uchylenia decyzji adlninistracyjnoj stanowiqcej podstawo zawarcia umowy cywilnoprawnej i braku automaryoznego skutku W postaci niowainosci tego oswiadczenia Woli. Za niezrozumiaiy nalezy takzc uznaé ostateczny Wniosok Sqdu Najwyzszogo, Ze ' Wyodregbnienie Wiasnosci i sprzedaz iokali naj emcom pozostajc w normalnym zwiqzku przyozynowyrn ze szkoda, ale zdarzonia to nie Wywoiaiy szkody W postaci, ktorej dotyczy Zqdanie pozwu, leczjedynie niemoinoéé jej naprawionia przez przywroconie stanu poprzedniogo, gdyz Skarb Pafistwa nie moze zadysponowaé na rzecz powodow prawem, ktoro juz Wczesnioj skutecznie przoniosi na inne osoby. Skoro bowiorn istnioje bezprawna decyzja, zwiqzek przyczynowy i niezaprzeczalrly fakt trwalej niemoinoéoi przywroconia stanu poprzedniogo W zakrosio Wiasnoéci Iokali, to lrudno nie dopatrzyé sit; W tym stanie rzoozy spolinienia Wszystkioh przosianok odpowiedzialnosci odszkodowawczej Skarbu Paristwa. _ "
--- STRONA 5 ---
Omawiane stanowisko Sadu Najwyzszego rozwinaj Sad Apelacyjny W Warszawie W ‘Wyrokach z dnia 04 lipoa 2013 roku i 05 grudnia 2013 roku £1 ACa 1'97/1'3 1' I AC5: 724‘/13, Portal Orzeczeri Sada Apelaqvjnego w Warszawie/, W ktolych uzasadnieniach doszedI do konkluzj i, Ze Wydanie deoyzji sprzedaiowyeh bylo przyczynq doznania szkody kwalifikowanej jako lucrum cessans, ktora nie polega na uszczupleniu majatku, ale na utracie moznosci jego powiekszenia o Wartoéé sprzedanyeh lokali 2 udziaiami W ezesoi Wspolnej budynku oraz na utracie moznosci ustanowienia na rzecz uprawnionych udziaIoW W uzytkowaniu Wieczystym gruntu W czeéci przypadaj acej na kazdy z tych Iokali po uzyskaniu korzystnej dla poszkodowanych deeyzji nadzorczej W stosunku do deoyzji dekrotowej. Punktem wyjscia tej koncepcji jest przyjecie tezy, ze ustanowienie na rzecz osob uprawnionychr uzytkowania Wieczystego skutkuje naprawieniem szkody wyrzqdzonej przez bezprawne nieuwzglednienie Wniosku dekretowego W inny sposob nit przez zapiate odszkodowania czyli przez resriturio in inregrum W stosunku do budynkow, ewentualnie W stosunku do gruntu przez compensatio lucri cum damno, ktorej zastosowanie nalezy do obowiazkow sadow. Pogiad ten opiera sie na rozroznieniu szkody wywoianej przez wadliwa, decyzje dekretowa, ktora co do budynkow stanowi strate rzeczywista, a co do gruntu utrate spodziewanych korzysci w postaci uiytkowania Wieczystego. Przyjecie tej koncepcji prowadzi jednak do Wniosku, ze W ka2dym"prz}q:>adku niemoznosci ustanowienia uiytkowania wieozystego, ktore to stwierdzenie zarowno pozytywne, jak i negatywne odbywa sie W drodze administracyjnej bez stosowania wspomnianych zasad kodeksu cywilnego, szkoda w zakresie praw do grlmtu jako lucrum cessans nie podlegalaby rekompensacie W postepowaniu cywilnym niezaleinie od irodla szkody, z ktorej jest ona Wywodzona. Ponadto brak podstaw do przyjecia, Ze wydanie decyzji nadzorczej W stosunku do decyzji dekretowej stanowi moment doznania szkody, a decyzje sprzedazowe naleiy traktowaé jedynie jako przyczyne niepowiekszenia sir; miaj a_tku poszkodowanyoh po tej dacie. Poglad ten abstrahuje bowiem od caiej chronologii ukladu zdarzefi proxvadzacych do powstania szkody — od decyzji dekretowej, przez decyzje sprzedaiowe, administracyjne zakwestionowanie pierwszej z nich, ponowne rozpoznanie Wniosku dekretowego i stwierdzenie W&(IIiW0§CI decyzji sprzedaiowych, gdyi przyj muje, Ze Wczesniej sze W stosunku do decyzji nadzorczej z 1996 roku decyzje sprzedazowe spowodowzdy niepowiekszenie rnaj atku ocenianego na moment poiniej szy. Ponadto ta koncepcja stanowi zanegowanie skutku wstecznego decyzji nadzorozej, ktory legi u podstaw stwierdzenia na drodze administracyjnej Wydania decyzji sprzedazowych z naruszeniem prawa. Przyjooie tezy, Ze na okres kilkudziesieciu lat majatek przedwoj ennych WIascicieIi byi uszczuplony o Wartoéé nieruchomosei przejqtej przez Skarb Pafistwa stanowi podwaizenie tezy o Wadliwosci decyzji sprzedaiowych jako Wydawanych przez podmiot do tego nieuprawniony, a tym samym nieuzasadniona ingerencjo W domene organu administracyjnego. Zwiqzanie Sadu orzekajacego W niniej szej sprawie stwierdzona, adzninistracyjnie Wadliwosoia aktow admillistracyjnych zarowno W przedmiocie odmovty przyznania Wlasnosoi ozasoWej, jak i o sprzedazy lokali prowadzi do odmiennyoh Wnioskow 11iZ te, jakie WyWi6dI Sad Apelacyjny W omawianych orzeczeniach. Ne moiana W tym kontekseie tracie z pola Widzenia takze podnoszonej przez powodow i vwkazanej Wydawanymi orzoczeniami fk. 562 — 5891’ okolioznosoi niej ednolitosci na przestrzeni lat praktyki orzeczniozej organow administraeji i sa,doW co do rozumienia Zrodia szkody, adekwatnego zwiazku przyczynowego i nieodwraoalnosci skutkow prawnych deoyzji, co poWodoWaIo odsyianie stron W roznych okresach na droge kwestionowania rdinych rozstrzygnieé. Niniejsza sprawa obrazuje to zagadnienie, gdyi po ponownym rozpoznaniu Wniosku dekretowego i zawaroiu W 2004 roku umowy o oddanie gruntu W uzytkowanie Wieczyste poprzedniczka prawna poWodoW W 2006 roku rozpoczeia procedure kwestionowania deeyzji sprzedaiowych, a ofokt finalny W tym zakresie osia,gneI'a dopiero W lataoh 201 1 i 2012 roku po przesqdzeniu tej kwestii przez Naczelny Sad Administracyjny. Przyj eoie aktualnie pogladu odmiennego niz ten, ktory stanowil giowny nurt orzeczniczy W okresie, gdy Wydana zostaia decyzja nadzorcza W stosunku do decyzji dekretowej, prowadziiby do nierownego traktowania poszkodowanyoh dziadaniem dekretu doohodzacych swoioh praw W roznych okresach. Tym samym dokonana powyzej zgodnie 2 zaleceniami Sadu Najwyzszego zawartymi W uchwale z dnia 21 maroa 2003 roku III} CZP 6/03, OSNC z 2004 roku, Nr I, poz. 4?, W ramach dowodow przedstawionych przez strony zgodnie z zasada kontradyktoryjnosci ooena caloksztahtu okolicznosci sprawy prowadzi do Wniosku, Ze uszczerbek Inajatkowy po stronie poWodoW_ jest normalnyrn nastepstwem Wydania deoyzji o sprzedazy iokali W budynku przy ulicy (.. .) W W.. Odnosnie zas okolicznosci, ze powodowie nie uczestniczyli W postepowaniu administracyjnyrn, ktore zakofiozylo sie Wydaniem decyzji sprzedaiowych, to zdaniem Sadu mieli oni materialnoprawny interes uozestniozenia W sprawie i dlatego zgodnie z art. 28 kpa status strony W tym postepowaniu, tym bardziej, Ze uznano ich za zainteresowanych W sprawach nadzorozych fitak Sqa’ Apeiacyjny w Warszmvie w postanowieniu z dnia 23 lisropada 2007 roku, I ACz I 750/07, nie pubs‘. oraz w wyroku z dnia 05 wrzednia 2008 roku, I ACa 946/08, nie pub!/. Pow}/Zsze stanowisko z0sta10 takze ostatecznie zaakceptowane przez Sad Najwyzszy W uchwale z dnia 21 czerwca 2012 roku III! CZP 28/12, Biufezyn Sqdu Najwyzszego z 2012 roku, Nr 6, poz. 9/, W ktorej Wskazano, Ze rowniez osoby niebiorqce udziaiu W postopowaniu ZEtI(0fiCZOI'1yl'11 Wydaniern decyzji z naruszeniem prawa okreslonym W art. 156 § 1 kpa sa uprawnione do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 kpa. i Nalezne powodom odszkodowanie W zakresie domnum emergens zostaio obliczone W oparciu o omowiony powyiej doWod z opinii biegiego. Sad uznai, Ze miarodajna dla ustalenia wysokosci odszkodowania Wynikaj qcego z deoyzji sprzedazowych bedzie Wartosé sprzedanych Iokali okreslona Wed1ug ich stanu na dziefi wydania tej decyzji, ktora spowodowaia szkode, a con aktuahlych, a to zgodnie z treécia, alt. 363 § 2 k.c. A ' W tyrn zakresie Sad podziela jednoczesnie utrWalona,jui linie orzecznictwa zapoczatkowana orzeczeniem Sadu Najwyiszego Z dnia 27 Iistopada 2002 roku H CKN 1215/00, LEX numer 78330/, it zachodzi W takim przypadku koniecznosé brania pod uwage Wszystkich ograniczefi prawnych, ktorym podlegaiaby przedmiotowa nieruchomosé, gdyby nie doszio do jej bezprawnego przej ecia przez Pa1’1stWo. Ten Wymog uwzglednii zas biegly S. O. W swojej opinii W Wariancie uWzg1edniaja,eym rnaterie
--- STRONA 6 ---
ustawowa nakladajaea te ograniczenia. Zgodzié sie przy tym nalefzy z bieglrym, Ze Wariant W}/Iiezefi opamy na Wyroku Trybuna1u Koristytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2005 roku nie jest miarodajny, gdyz tresé normatywna aktow prawnych nie pozwala na przyj ecie tezy o ezynszu Wolnym. Dodatkowo przy ustalaniu Wysokosci naleznego odszkodowania nalezalo zgodnie z zasada compensatio Iacri cum damno odliczyé Wartosé na1<1adoW na remont budynku W zakresie przypadajaoym na sprzedane lokale dokonanego przez Skarb Pafistwa co prawda W okresie poprzedzajagzyin wydanie deeyzji sprzedaiowych, ale prowadzacego do odniesienia przez poWod6W korzysci W tym zakresie. Odszkodowanie ma na celu bowiem Wyrownanie uszczerbku Wywoianego jedynie nieprawidiowym zaehowaniem diuznika. Ponadto istotne znaczenie ma tu okolicznosé, ze nie stwierdzono niewainosoi decyzji dekretowej W czeéei dotyczapej sprzedanych lokali, a W konsekweneji W tym zakresie budynek nie stat sie vdasnosoia, poWodoW, przez co nie uzyskali oni nigdy W tej ezesci nakiadow poezynionych na nie, a ich szkode stanowi jedynie substancja budynku sprzed dokonania remontu. W zwiazku z tym Skarb Pafistwa jako Wlasciciel nieruehomosci W czeéci dotyczacej sprzedanych Iokali nie mote zgiosié skutecznie roszczefi 0 zwrot naldadéw / tak Sqd Apelaeyjny w wyroku z dnia 08 mafia 2009 roku, I/1Co I39/09, rife pub?! i bez znaezenia pozostaja tu Wywody zwiazane 2 przejéciem tych roszczefi na W., be roszczenia w tym zakresie nie poWsta1'y. Z materiaiu dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikaio zas niezbicie, Ze omawiane naldady. pokryte byiy ze srodkow Skarbu Pafistwa, a nie osob trzecich czy poprzednikow prawnych powodow, co zmieniaioby ocene te sytuacji. ‘ Nie moina W tym kontekscie przyjaé pogladu, Ze o braku podstaw do omawianego pomniej szenia éwiadczy wyrok uznaj acy za nienaleine swiadczenie uiszczone przez W. G.z tytulu zwrotu nakiadow na nieruehomosé na rzecz W., gdyz Wydany on zostai pomiedzy innymi stronami i odnosnie stanu faktycznego zwiazanego z uchyleniem decyzji administracyjnej na podstawie, ktorej do tego swiadozenia doszio. W niniejszej sprawie zas zgioszone zostaio zqdanie odszkodowawcze Wobec Skarbu Panstwa, a Zadanie pomniej szenia odszkodowania dotyczy niezwroconej czesci nieruchomosci celem unikniecia Wzbogaeenia sie poWodoW ponad doznana szkode. ‘ Odsetki ustaWoWe 2. uwagi na ods2.kodoWaWczy charakter roszczenia /art. 363 § 2 k.c.! zostaiy zasadzone od daty Wydania Wyroku. .1ak Wykazano Wyiej prawnie Wadliwe byiy decyzje organow, ktore ju2 nie ismieja, Wobeo tego odpowiedzialnosé ods2.kodoWaWcza obeiaza ioh nastepce prawnego. W mys1a1't.123 ust. I pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1983 roku o systemie rad narodowyeh i samorzadu terytorialnego IDZ. U. Nr 88 poz. 26/‘ Naozelnik Dzielnicy, z upowaznienia ktorego dziaiai takie Kierownik Wydzialiu, stai sie terenowym organem administracji pafistwowej o Wiaseiwosei ogolnej W miastach podzielonych na dzielnice. Stan ten ulegl zmianie z dniem 27 maja 1990 roku, kiedy do Wiasoiwosei kieroWnikoW urzedow rejonowyoh przeszIy, miedzy innyrni, kompetencje nalezace uprzednio do terenowyoh organéw adrninistracji palistwowej o Wiasoiwosei szozegolnej i ogolnej stopnia podstawowego .’art.53 ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 terenowyeh organaeh administracji rzadowej ogolnej Dz. U. nf 2 If90, poz.123f. Nastepnie zas W zwiazku z kolejnareforma administraoji publicznej fart. 94 ustawy z driia 13 paidziernika 1998 roku przepisy Wprowadzaj ace ustaWe refonnujaca administracje publiczna, Dz. U. Nr 133, poz. 872 2 poin. zma’ do Wiaéoiwosei starosty przeszly jako zadanja z zakresu administracji rzadowej okreslone W przepisach zadania urzedow rejonowych administracji ogolnej oraz zadania i kompetencje kierownikdw tych organow. Po likwidacji Powiatu (...)a tyrn sarnym i urzedu Starosty. fustawa z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju W.Dz. U. Nr 41, poz. 3611’ kompeteneje i uprawnienia Starosty przeszly do Prezydenta W.. P1zedstawioriy stan prawny prowadzi do Wniosku, ii biemie legitymowany W sprawie jest Skarb Pafistwa reprezentowany przez Prezydenta W.. Poglad, Ze reprezentantern Skarbu Panstwa w sprawaoh nalezapych do kompetencji bytego kierownika urzedu rej onowego jest starosta dominuje takz'e W orzeeznictwie I tak Sqd N¢y'wyzszy w postanowienia z dnio 21 grudnia I 999 roku, H CIGV 683/99 nie publ./' i doktrynie I Zak Gerard Bieniek W: Reprezéntacja Skarba Parisrwa 1'jednostek somorzqdu reryrorialnego w posrgvowaniu qywilnym. Plfizdmvnicrwo Prawrzicze Lexis Nexis Warszawa 2002 rok, s. 5;’. Tej oceny prawnej nie zmienia tresé art. 65 ust. 1 ustawy Z dnia 21 stycznia 2000 roku o zmianie niektorych ustaw zwiaganych z fimkcj onowaniem administracji publicznej /Dz. U. Nr 12, poz. 136, z poin. zm./, gdyi dotyozy on Wyiapznie bedacych W toku spraw Wszczetych przed dniem 01 stycznia 1999 roku I tak Gerard Bieniek W: Reprezenracja Skarbu Paristwa ijednostek samorzqdu terytorialnego w postgpowaniu qywiinym. Wydawniczwo Prawnicze Lewis Nexis Warszawa 2002 rok, s. 45/. W tym zakresie Sad podziela takze W eaioéci teze i uzasaclnienie uchwaiy 7 sedziow Sada Najwyzszego z dnia 07 grudnia 2006 grudnia XIII CZP 99/06, OSNC z 2007 roku, N? 8, poz. 79/’, Ze Skarb Paflstwajest biernje legitymowany W sprawaeh o naprawienie szkody wyniklej z ostatecznej decyzji adininistracyjnej, o ktorej mowa W art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy 2 dnia 10 maja 1990 roku Przepisy Wprowadzaj ace ustawe o samor2a,dz.ie terytorialnym i ustawe o pracownikach samorzadowych r’D2. U. Nr 32, poz. 191 2 poin. zrn.f takz'e wtedy, gdy stwierdzenie jej niewainosci nastapilo tio dniu 26 maja 1990 roku. W oparoiu o art. 100 kpc Sad ustalil zasade rozdzielenia kosztow procesu w stosunku do przegranej powodow Wynoszaoej 54, 3%, pozostawiajac szczegoiowe Wyliozenie tych kosztoW W oparciu o art. 108 § 1 kpc referendarzowi sadowemu.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Apelacyjny W Warszawie W ‘Wyrokach z dnia 04 lipoa 2013 roku#I C 838112 N d#art. 244 k.p.o.#art. 5 ustavty#art. 156 § 1 k.p.a.#art. 160 § 1 k.p.a.#art. 160 § 4 k.p.a.#art. 160 kpa#art. 361 § 1 k.c.#art. 361 § 1 kc#art. 28 kpa#art. 156 § 1 kpa#art. 160 § 1 kpa.#art. 363 § 2 k.c.#art.53 ust. 2 ustawy#art. 65 ust. 1 ustawy#art. 36 ust. 3 pkt#art. 100 kpc#art. 108 § 1 kpc