Postanowienie I C 821/11 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 22 listopad

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 821/11 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 22 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Mazur Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Gudyka po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa Łukasza Rokosza przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dowódcę III Batalionu Inżynieryjnego w Nisku i Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o odszkodowanie I. oddala powództwo II. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 821/11 Uzasadnienie wyroku z dnia 22 listopada 2012 r. Pozwem z dnia 20 czerwca 2011 r. powód Łukasz Rokosz wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie: - kwoty 120.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, ból, cierpienie i trwałe inwalidztwo z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty - kwoty 5.839,00 zł tytułem poniesionych kosztów związanych z leczeniem z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty - kwoty 1.500,00 zł tytułem lepszego odżywiania w czasie pobytu w szpitalu - kwoty 4.433,21 zł tytułem utraconych zarobków w okresie od 6 listopada 2010 r. do 30 czerwca 2011 r. z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty - renty miesięcznej z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie 500,00 płatnej z góry do 15-go każdego miesiąca począwszy od dnia 1 lipca 2011 r. - kosztów procesu. W uzasadnieniu powód wskazał, że będąc w pełni zdrowym w dniu 5 sierpnia 2008 r. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w Jednostce Wojskowej nr 1954 w Ostródzie. Po wstępnym przeszkoleniu powód przeniesiony został do Jednostki Wojskowej nr 3538 w Nisku, gdzie zakwaterowany był wraz z innymi żołnierzami w starym budynku koszarowym, będącym budynkiem zastępczym, gdyż właściwy budynek koszarowy był remontowany. W budynku, w którym powód przebywał w okresie zimowym ogrzewanie w salach bądź w ogóle nie działało, bądź temperatura była bardzo niska- nieodpowiednia. Łóżka były bezpośrednio przy ścianach, które były lodowate. --- STRONA 3 --- Dalej powód wskazał, że w skutek zimna w dniu 18 lutego 2009 r. doznał silnego bólu głowy, następnego dnia zgłosił si ę do Izby Chorych, w krótkim czasie dostał drgawek i stracił przytomność. Wówczas został przewieziony do szpitala w Nisku , a następnie w Stalowej Woli , gdzie rozpoznano u powoda wirusowe zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych. W związku z tym powód kontynuo wał leczenie w szpitalu w Krakowie , gdzie przebywał kilkakrotnie do października 2010 r. Po leczeniu szpitalnym powód nadal pozostaje w dalszym leczeniu ambulatoryjnym w Poradni Otolaryngologicznej WZS w Rzeszowie i Poradni Neurologicznej ZOZ w Ropczycach , jak również w Poradni Psychologicznej. Powód wskazał, że z uwagi na doznaną chorobę został zwolniony z zasadniczej służby wojskowej w dniu 27 kwietnia 2009 r. Zdaniem powoda stwierdzone u niego wirusowe zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych i mózgu oraz zapalenie zatoki czołowej i sitowia powstało z winy pozwanego, który nie zabezpieczył odpowiednich dla zdrowia warunków odbywania służby wojskowej w Jednostce Wojskowej nr 3538 w Nisku, a zatem powództwo na podstawie art. 417 kc zasługuje na uwzględnienie. Powód wskazał, że utracił całkowicie zdolność do pracy do 31 grudnia 2010 r., a obecnie otrzymał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Doznane uszkodzenia ciała przekreśliły szanse życiowe powoda, a zatem zasadnym jest jego zdaniem przyznanie mu kwoty 120.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia. W związku z chorobą powód poniósł koszty związane z przyjazdami rodziców do szpitala w Mielcu, Krakowie, przejazdami na badania kontrolne, które wynoszą 5. 839,00 zł. Nadto powód podniósł, że w czasie pobytów w szpitalu wymagał specjalnego odżywania, którego koszt wyniósł 1500 zł. --- STRONA 4 --- Zdaniem powoda na skutek choroby utracił zarobki za okres od 6 listopada 2010 r. do 30 czerwca 2011 r. w wysokości 4.433,12 zł. Uzasadniając żądanie w zakresie renty uzupełniającej powód wskazał, iż przed powołaniem do wojska osiągał wynagrodzenia w wysokości 1.111,86 zł netto, obecnie otrzymuje rentę w kwocie 573,60 zł, a zatem z uwagi na częściową utratę zdolności do pracy zasadnym jest przyznanie mu renty wyrównawczej w kwocie co najmniej 500 zł miesięcznie. W odpowiedzi na pozew pozwany zakwestionował powództwo co do zasady jak i wysokości wskazując, że warunki w Jednostce Wojskowej nr 3538 w Nisku nie odbiegały od obowiązujących norm. Nadto nie zachodzi związek przyczynowo –skutkowy pomiędzy służbą wojskową powoda a jego dolegliwościami zdrowotnymi. Powód mógł wyziębić organizm w czasie urlopu, na którym przebywał w dniach 11-15 lutego 2009 r. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy dokonał właściwej reprezentacji Skarbu Państwa przez określenie jednostki jako Dowódca III Batalionu Inżynieryjnego w Nisku w miejsce Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie. W piśmie procesowym z dnia pozwany z uwagi na względy ekonomiki procesowej wniósł o ograniczenie przewodu sądowego w trybie art. 220 kpc do rozstrzygnięcia kwestii wstępnej- braku bezprawności po stronie pozwanego – przed dalszymi czynnościami postępowania. Powód nie sprzeciwił się powyższemu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. W dni u 5 sierpnia 2008 r. powód Łukasz Rokosz został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w Jednostce Wojskowej nr 1954 w Ostródzie . Po wstępnym przeszkoleniu powód przeniesiony został do Jednostki Wojskowej nr 3538 w Nisku . Z dniem 27 kwietnia 2009 r. powód został przeniesiony do rezerwy. --- STRONA 5 --- W czasie pobytu w jednostce Wojskowej w Nisku powód był zakwaterowany w budynku koszarowym nr 91. Sala, w której przebywał powód wyposażona była w dwa grzejniki żeliwne. Temperatura w pomieszczeniach mieszkalnych , w których przebywali żołnierze nie była kontrolowana. W okresie tym nie dokonywano w tej jednostce kontroli ani wizytacji. Dwie kontrole przeprowadzone w tej jednostce w sierpniu 2008 r. i sierpniu 2009 r. dały wynik 4.1 ( dobry). W okresie objętym poz wem nie odnotowano żadnych skarg żołnierzy, w tym żadnej skargi powoda dotyczącej warunków mieszkalnych. Budynek koszarowy spełniał wymogi zakwaterowania. Nie był w tym czasie remontowany. W budynku tym była drewniana podłoga i pomalowane emulsją ściany. Łóżka zabezpieczone były drewnianymi listwami narożnymi i nie stykały się ze ścianą, nadto w wyposażeniu były dodatkowe koce. Powód nie spał w łóżku usytuowanym bezpośrednio przy oknie, lecz na środku sali. W pomieszczeniach były drewniane, starszego typ u okna. Administracja prowadziła ich uszczelnianie. W pomieszczeniach mieszkalnych, w których przebywał powód w okresie zimy 2008/2009 było zimno. Żołnierze zasłaniali okna kocami. Spali w piżamach i dresie. W czasie pobytu w jednostce powód wykonywał zadania kierowcy koparki. Uczestniczył także w zajęciach na zewnątrz na placach ćwiczeń, strzelnicy garnizonowej. W dniu 3 lutego 2009 r. powód został skierowany na krótkoterminowy urlop w dniach 11 - 15 lutego 2009 r. do miejscowości Ropczyce . W czasie tego urlopu przebywał w domu rodzinnym i w domu swojej dziewczyny. W obu domach w tym czasie panowały odpowiednie warunki mieszkaniowe. Po powrocie do jednostki wojskowej w nocy 18 lutego 2009 r. powód doznał silnego bólu głowy, który zgłosił dnia następnego.Z uwagi na utrzymujący się ból głowy, złe samopoczucie oraz podwyższone ciśnienie krwi powód został przyjęty do Izby Chorych. W trakcie leczenia w dniu 22 lutego 2009 r. nastąpiło u pow oda nagłe pogorszenie stanu zdrowia z napadem --- STRONA 6 --- drgawek i utratą przytomności. Po udzieleniu pierwszej pomocy powód został przewieziony do szpitala w Nisku, a następnie w Stalowej Woli, gdzie rozpoznano zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych. Następnie powód był leczony na Oddziale Obserwacyjno- Zakaźnym Szpitala w Mielcu, Oddziale Zakaźnym Wojskowego Szpitala Klinicznego w Krakowie i Klinice Chorób Zakaźnych oraz Klinice Otolaryngologii CMUJ w Krakowie z rozpoznanie wirusowego zapalenia opon mózgowo – rdzeniowych i mózg. Obecnie powód kontynuuje leczenie ambulatoryjne w Poradni Otolaryngologicznej WZS w Rzeszowie i Poradni Neurologicznej ZOZ w Ropczycach oraz Poradni Psychologicznej. W czasie pobytu powoda w jednostce wojskowej w Nisku żaden inny żołnierz nie zachorował na wirusowe zapalenie opon mózgowych, zdarzały się natomiast drobne przeziębienia. (dowód: dokumentacja lekarska powoda k12, zaświadczeniem dowódcy jednostki Wojskowej w Nisku z dnia 27 kwietnia 2009 r. k 33 rozkaz dzienny z dnia 3 lutego 2009 r. k 32, rozkaz dzienny z dnia 27 października 2008 r. k 34, protokoły z kontroli sanitarnych k 35-36, pismo dowódcy wz. kpt. Bogdana Sempruch k 37, pismo dowódcy ppłk Leszka Stępień z dnia 4 stycznia 2012 r. k 100, zeznania świadka Henryka Dobrowolskiego k 83-84, zeznania świadka Sebastiana Rybickiego k 83, zeznania świadka Sylwii Gwóźdź k 117-118, zeznania świadka Jana Młotek k 118-119, zeznania świadka Rafała Rzucidło k 119, zeznania świadka Daniela Cymber k 120, zeznania świadka Rafała Wiktor k 155, zeznania powoda k 156, zdjęcia k 160) Powód zwrócił się do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie o przyznanie mu jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby doznanej w związku z odbywaniem służby wojskowej. Wojskowe Komisje Lekarskie orzekły, że doznany przez powoda uszczerbek na zdrowiu nie jest następstwem choroby powstałej ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Powód otrzymał decyzję odmowną. --- STRONA 7 --- Wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 października 2010 r. sygn. akta IV U 68/10 odwołanie powoda od decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie zostało oddalone. (dowód: akta Sądu Rejonowego w Rzeszowie - sygn. akt IV U 68/10 , ) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie w/w dokumentów, które jako niekwestionowane przez strony nie budziły wątpliwości Sądu. Ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się także na zdjęciach przedłożonych przez stronę powodową obrazujących odzież jaką dysponował powód w czasie pobytu w pozwanej jednostce. Jako w pełni wiarygodne Sąd ocenił zeznania świadków Henryka Dobrowolskiego i Sebastiana Rybickiego , którzy opisali w jakich warunkach mieszkalnych przebywał powód w pozwanej jednostce wojskowej, jakie pełnił funkcje. Zeznania te są bowiem w całości spójne logiczne i wzajemnie się uzupełniające. Jako prawdziwe Sąd ocenił także zeznania świadka Grzegorza Ciura , który opisał fakt zachorowania powoda. Warto podkreślić, iż świadek ten zeznał, że z uwagi na warunki atmosferyczne zdarzały się w jednostce zachorowania, jednak w żadnym innym przypadku poza występującym u powoda nie doszło do tak poważnego schorzenia. Świadek wskazał, że w okresie objętym pozwem było bardzo zimo , a żołnierze skarżyli się, że było zimno na zajęciach. Zdaniem Sądu w tej sytuacji logicznym jest, iż do wychłodzenia powoda mogło dojść w czasie codziennych zajęć na zewnątrz. Sąd dał wiarę także zeznaniom świadka Sylwii Gwóźdź , gdyż znalazły one potw ierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Walor wiarygodności Sąd przyznał także zeznaniom świadków Jana Młotek, Rafała Rzucidło, Daniela Cymber, Rafała Wiktor , którzy podali, że w salach mieszkalnych było zimo. Jako niewiarygodn e Sąd ocenił natomiast te --- STRONA 8 --- zaznania w zakresie, w którym świadkowie podali, że brak było interwencji administracji na skargi żołnierzy zgłaszane w tym przedmiocie. Podkreślić należy, że okres objęty pozwem obejmuje sezon zimowy, codzienne zajęcia żołnierzy odbywały się także na zewnątrz, zaś jak wynika z zeznań przełożonych oraz lekarza wojskowego administracja podejmowała starania o uszczelnienie okien. Nadto dowództwo nie odnotowało żadnych skarg żołnierzy na warunki mieszkalne. Zachorowania w postaci przeziębień czy grypy w okresie zimowym są zaś rzeczą powszechną i niezwiązaną w sposób bezpośrednimi z wskazywanym przez powoda niskim ogrzewaniem budynku mieszkalnego żołnierzy. Sąd dał wiarę także zeznaniom powoda Łukasza Rokosz , które korespondowały z poz ostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Niniejszym pozwem powód dochodził od pozwanego zadośćuczynienia, odszkodowania i renty. Wskazaną przez powoda podstawę faktyczną żądania stawić miała okoliczność, iż budynek w którym powód odbywał służbę wojskową w Nisku w okresie zimy był niedogrzany, co spowodowało u powoda wirusowe zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych. Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez niegodne z prawem działanie lub zaniechaniu przy wykonywaniu władzy publicznej reguluje art. 417 kc. Przesłanką niezbędną do zastosowania przewidzianej w nim normy jest zaistnienie niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej. Art. 6 k.c. stanowi zaś, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Określa zatem przedmiot dowodu czyli fakty oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. --- STRONA 9 --- Z uwagi na okoliczność, iż art. 6 k.c. nie może być powoływany abstrakcyjnie, w oderwaniu od istniejącego stosunku prawnego, charakteryzowanego nie tylko przez elementy faktyczne, ale także elementy prawne, Sąd ustalił podstawę faktyczną i prawną powództwa a następnie w tym świetle ocenił w jakim stopniu powód wykazał okoliczności dla stwierdzenia faktów, z których wywodzi ona skutki prawne. Należy podkreślić, że samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczącej istotnej dla sprawy okoliczności (art. 227 kpc) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (art. 232 kpc i art. 6 kc) ( por. wyrok SN z dnia 22.11.2001 r. I PKN 660/00, Wokanda 2002/7-8/44 oraz wyrok SN z dnia 17 grudnia 1996 r. I CKU 45/96 OSNC 1997/6-7/76 z glosą aprobującą A. Zielińskiego, Palestra 1998/1-2/204). Przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów kodeksu cywilnego rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest obowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 232 kpc). W ocenie Sąd Okręgowego powód nie udowodnił niezgodnego z prawem działania pozwanego ani też adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zaniedbaniami ze strony pozwanego, a zachorowaniem powoda. Dokumentacja medyczna przedstawiona przez powoda potwierdza jedynie, że powód zachorował oraz został poddanym stosownemu leczeniu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza natomiast związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem powoda a pobytem w pozwanej jednostce. W szczególności brak w sprawie dowodów wskazujących na to, że zbyt niska temperatura panującą w budynku koszarowym spowodowała wystąpienie choroby u powoda. --- STRONA 10 --- Po pierwsze wskazać należy, że temperatura ta nie była rejestrowana. Jednocześnie budynek był oddany do użytku wojska i żadne z kontroli nie wykazały nieprawidłowości przemawiających za wyłączaniem obiektu z użytkowania. W budynku działało ogrzewanie, żołnierze mieli do dyspozycji dodatkowe koce. Same twierdzenie świadków słuchanych w sprawie sprowadzające się do tego, że w sali „było zimno” nie są zdaniem Sądu wystarczające do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za skutki uszczerbku na zdrowiu, którego doznał powód. Podkreślić należy, że powód odbywał służbę w okresie zimowym, w tym czasie na zewnątrz było szczególnie zimno, żołnierze mieli zajęcia także na świeżym powietrzu. Wychłodzenie organizmu powoda mogło zatem wystąpić na skutek srogich warunków atmosferycznych panujących w tym okresie. Brak w sprawie dowodów na to, że powód składał skargi na warunki mieszkaniowe. Żaden inny żołnierz zakwaterowany w tym czasie w jednostce w Nisku nie zachorował na wirusowe zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych. W tych warunkach brak było zdaniem Sądu Okręgowego podstaw do uwzględnienia powództwa co do zasady. Wobec powyższego Sąd oddalił powództwo na podstawie art. 417 w zw. z art. 6 kc. O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 102 kpc, który uprawnia sąd w przypadkach szczególnie uzasadnionych do zasądzenia od strony przegrywającej tylko części kosztów albo nieobciążania jej w ogóle kosztami. Zgodnie z poglądem wyrażonym w postanowieniu SN z dnia 20 grudnia 1973 .r. II CZ 210/73 Lex nr 7366’ o tym czy w konkretnej sprawie zachodzi „szczególnie uzasadniony wypadek” w rozumieniu art. 102 decyduje m. in sposób prowadzenia procesu przez stronę. Postawa powoda zaprezentowana w postępowaniu – brak działań zmierzających do przewlekłości postępowania i zwiększenia jego kosztów – jak --- STRONA 11 --- również usprawiedliwione subiektywne choć błędne przekonanie o zasadności roszczenia uzasadniają zdaniem Sądu zastosowanie w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów art. 102 kpc. Na koniec warto wskazać, iż Sąd nie wydał wyroku wstępnego zgodnie z art. 220 kpc, gdyż wydanie takiego wyroku zasadne jest w sytuacji uwzględnienia powództwa co do zasadny, nie zaś jego oddalenia.