Wyrok I C 815/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 815/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin, dnia 21-11-2019 r. Sąd Okręgowy w Koninie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Krzyżak Protokolant: p.o. sekr. sąd. Justyna Zaradzka-Pawlak po rozpoznaniu w dniu 14-11-2019 r. w Koninie sprawy z powództwa E. T. (1) przeciwko Związkowi Zawodowemu (...) S.A. w S. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1. Oddala powództwo. 2. Zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 129 (sto dwadzieścia dziewięć) zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Małgorzata Krzyżak Sygn. akt I C 815/18 UZASADNIENIE E. T. (1) wniosła pozew przeciwko Związkowi Zawodowemu (...) S.A. w S. o zapłatę po sprecyzowaniu pozwu kwoty 47.625,60 zł oraz o „sprostowanie dotyczące jej niewinności, że nie zdefraudowała pieniędzy w kasie (...) w gazecie (...) (k. 58). W uzasadnieniu podniosła, że od 1986 r. do 2016 r. była kasjerką . Po przejściu na emeryturę w 2016 r. Związki zawodowe postanowiły rozwiązać kasę i okazało się, że jest niedobór. Związki Zawodowe nie wykonywały swoich obowiązków, nie dokonywano corocznych kontroli kasy przez Komisję Rewizyjną. Związki zawodowe bez przeprowadzenia żadnej analizy dokumentów postanowiły ją obciążyć kosztami niedoboru. W piśmie z dnia 29.01.2018 r. powódka wyjaśniła, że dochodzi zwrotu niesłusznie wypłaconych przez nią członkom (...) wkładów łącznie z odsetkami, kosztami adwokata (k. 33). Na rozprawie w dniu 7.03.2019 r. powódka oświadczyła, ze dochodzi od pozwanych zapłaty 38.500 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 25.02.2016 r., to jest kwoty jaką przekazała na rzecz pozwanych, z kolei w piśmie z dnia 18.03.2019 r. (k. 161-163) powódka oprócz kwoty 38.500 zł wniosła o zasądzenie 9.000 zł tytułem odsetek, 3.000 zł i odsetki dla adwokata i 2.982 zł z odsetkami tytułem opłat sądowych. W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o odrzucenie pozwu, a ewentualnie o jego oddalenie. Zdaniem pozwanego pozew nie zawiera dokładnie określonego żądania, co uzasadnia jego odrzucenie. Pozwany wskazał, że 11.02.2016 r. powódka przyznała się, że z jej winy w (...) brakuje 38.500 zł i zobowiązała się, że 25.02.2016 r. wypłaci wszystkim członkom (...) wkłady w należnej im kwocie. --- STRONA 2 --- Pozwany sprawuje nadzór społeczny nad (...) i nie jest uprawniony do podejmowania decyzji naruszających uprawnienia członków (...) oraz organów (...). Zgodnie z decyzją członków (...) powódka dokonała rozliczenia z członkami (...) i pozwany nie jest w posiadaniu dokumentów, które potwierdzałyby, że sprawa niedoboru, jego źródła i wysokości była przedmiotem dalszego badania przez członków (...) (k. 103-105). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: E. T. (1) od czerwca 1973 r. do 31.01.2016 r. była pracownikiem (...) S. A. w S. II. Była również członkiem Związków Zawodowych. Od 1.01.1986 r. do 31.12.2015 r. pełniła (nieodpłatnie) funkcję kasjerki w Pracowniczej Kasie Zapomogowo-Pożyczkowej, która działała przy (...) S.A – Zakład Produkcyjny w S.. Kasę i dokumenty przekazano jej bez bilansu i protokołu. Otrzymała polecenie prowadzenia kasy (...) od dyrekcji zakładu produkcyjnego w S. (k. 148-149). W sierpniu 2015 r. odeszła na emeryturę i pracowała na umowę zlecenia na portierni w S.. Kiedy przeszła na emeryturę nadal prowadziła Kasę Zapomogowo- Pożyczkową. Przechodząc na emeryturę nie dokonała żadnego rozliczenia. Od 2006 r. nie przychodziły wyciągi bankowe dotyczące stanu Kasy Zapomogowo- Pożyczkowej, ponieważ powódka nie żądała takich wyciągów. Powódka samodzielnie udzielała pożyczek, zdarzało się również na ustny wniosek, decydując o wysokości udzielonej pożyczki. Nie dokonywała kontroli czy pieniądze, które były potrącane z wynagrodzenia pracownika (członka kasy) wpływają na konto Kasy Zapomogowo - Pożyczkowej (dowód: zeznania powódki k. 233-234). Z umowy rachunku bieżącego (...) zawartej w dniu 10.05.2005 r. oraz umowy z dnia 30.06.2006 r. o wydanie i używanie karty (...) wynika, że w imieniu Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej Związków Zawodowych (...). S.. i C.. przy Zakładzie Produkcyjnym (...) z/s w S. II działały W. P. i E. T. – skarbnik (dowód: umowy k. 227-232). Powódka, kiedy miała odejść na emeryturę, zwróciła się do H. J. (1) przewodniczącego Związków Zawodowych, aby wskazał osobę, która przejmie jej obowiązki w Kasie Zapomogowo- Pożyczkowej. Wówczas H. J. ustalił termin spotkania powódki z członkami kasy w celu rozliczenia się z wkładów jakie mieli członkowie kasy na koncie. W dniu 10.02.2016 r. zostało zwołane Walne Zgromadzenie Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej Związków Zawodowych (...) przemysłu spożywczego i cukrowego przy zakładzie produkcyjnym (...). Pani M. N. (1) przedstawiła wyciągi bankowe, z których wynikał duży brak środków na koncie (...). Na rachunku (...) saldo na dzień 31.12.2915 r. wynosiło -1,49 zł (dowód: zawiadomienie i zestawienie operacji k. 6-7 akt Ds. 203.2016). Została podjęta Uchwała nr (...) – dotycząca braku środków finansowych na koncie (...) i podjęto decyzję o skierowaniu sprawy do Prokuratora oraz Uchwała nr (...) dotycząca wstrzymania spłat pożyczek zaciągniętych w (...). Na Walne zgromadzenie nie stawiła się powódka (dowód: zeznania świadka H. J. k. 143v-144, protokół Walnego zgromadzenia z dn. 10.02.16 r. k. 108-111). W dniu 11.02.2016 r. powódka złożyła oświadczenie, że z jej winy w (...) brakuje około 38.500 zł i zobowiązała się, że w dn. 25.02.2016 r. wypłaci wszystkim członkom (...) wkłady w pełnej wysokości pomniejszone o kwotę 5% wielkości wkładów z tytułu kosztów prowadzenia rachunku bankowego (dowód; oświadczenie k. 17, niesporne). W dniu 12.02.2016 r. R. W., W. W., M. N. zgłosili zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przywłaszczenia mienia powierzonego w postaci pieniędzy stanowiących udziały w kasie zapomogowo-pożyczkowej pracowników (...) Zakład Produkcji w S.. Powódka dobrowolnie wypłaciła wkłady członkom Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej. Doradził jej to prawnik do którego zwróciła się o poradę (dowód: oświadczenia k. 129-142, 166-167, niesporne). --- STRONA 3 --- W dniu 12.04.2016 r. R. W., W. W., M. N. w imieniu wszystkich członków byłej pracowniczej kasy zapomogowo- Pożyczkowej poinformowali, że E. T. wypłaciła wszystkim członkom wkłady i w związku z tym, nie domagają się dalszego postępowania zmierzającego do ukarania E. T.. W dniu 31.05.2016 r. zostało umorzone dochodzenie w sprawie przywłaszczenia mienia powierzonego w postaci pieniędzy w kwocie około 38.500 zł z wkładów członkowskich Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej działającej przy (...) S. A. – Zakład Produkcyjny w S. na szkodę członków tej kasy- tj. o czyn z art. 278§1 k.k., na podstawie art. 17§1 pkt 1 k.p.k., wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenia jego popełnienia (dowód: akta DS.203.2016 k. 48, 60). Pismem z dnia 18.07.2016 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty 42.000 zł tj. kwoty jaką wpłaciła do kasy w celu wypłacenia członkom (...) ich wkładów. W piśmie tym wskazała, że prokuratura umorzyła sprawę i nie stwierdziła jej winy. Zgodnie z prawem nie była ona skarbniczką (...), bo nikt jej obowiązków na piśmie nie przekazał. Zażądała również, aby Związek zawodowy zamieścił sprostowanie z przeprosinami dotyczące artykułu zamieszczonego w gazecie (...) (dowód: pismo k. 80). Powódka od 2016 r. kilkakrotnie kierowała pisma do dyrekcji (...) S.A. w L. dotyczące niedoboru w kasie, zarzucając m.in. że nie przeprowadzono dokładnej analizy i wskazania miejsca, w którym powstał niedobór (dowód: pisma k. 84-85,87-90). Pozwani nie dysponują żadnymi dokumentów dotyczących kontroli kasy (...) i nic nie wiedzieli, aby były prowadzone jakiekolwiek kontrole. Nikt z zarządu Związków Zawodowych nie udzielał żadnych informacji dziennikarzowi gazety (...). Dziennikarz ten był obecny w czasie Walnego Zebrania i stąd posiadał wiadomości o powstałym niedoborze w (...) (dowód; zeznania pozwanych k. 233v-234v). W dniu 12.02.2016 r. w gazecie (...) pojawił się artykuł „Afera finansowa w S.”. W artykule tym wskazano, że z Kasy Zapomogowo- Pożyczkowej działającej przy związkach zawodowych zniknęło ok. 37.000 zł . Na temat przebiegu rozmów ze skarbniczką przewodniczący związków zawodowych nie chciał rozmawiać z dziennikarzem (dowód: artykuł k. 43 akt DS.203.2016). Stan faktyczny nie był sporny. Przedłożone dokumenty nie były kwestionowane przez strony. Sąd zważył, co następuje. Pozwany Związek Zawodowy działa w oparciu o przepisy ustawy z dn. 23.05.1991 r. o związkach zawodowych ( tj. Dz.U .2015 r., poz. 1881). Zgodnie z art. 38 ustawy w zakładach pracy mogą być tworzone pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe, których członkami mogą być pracownicy, emeryci i renciści bez względu na przynależność związkową. Nadzór społeczny nad tymi kasami sprawują związki zawodowe. Związki zawodowe zgodnie z art. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakładach pracy (Dz.U. 1992 nr 100 poz. 502) są zobligowane do pełnienia społecznego nadzoru nad działaniem (...). Należy zaznaczyć, że związki zawodowe nie są uprawnione do podejmowania decyzji merytorycznych, takich jak: decydowanie o przyjmowaniu i skreślaniu z listy członków (...), ustalaniu wysokości wkładów i wpłat wpisowego, udzielaniu pożyczek oraz terminach ich spłaty lub wypłacaniu zapomóg ze środków (...). Natomiast w ramach sprawowanego społecznego nadzoru wynikającego z Rozporządzenia Rady Ministrów przedstawiciele związku zawodowego mogą uczestniczyć w posiedzeniach zarządu (...) oraz walnego zgromadzania członków/delegatów z głosem doradczym, przyjmować do wiadomości wyniki gospodarowania (...) posiadanymi środkami pieniężnymi np. na podstawie otrzymywanych sprawozdań finansowych, zgłaszać żądanie o zwołanie nadzwyczajnego walnego --- STRONA 4 --- zebrania (...), jeżeli w pracy zarządu kasy powstaną nieprawidłowości wymagające interwencji ogółu członków lub delegatów (§ 18 ust. 1 pkt 3 i § 22 pkt 14 ww. rozporządzenia). Zakres nadzoru związku zawodowego nad (...) określony jest przepisami prawa. Przepisy te nie dają podstaw do kontrolowania (...) przez związki zawodowe, gdyż uprawnienia takie przysługują wyłącznie komisji rewizyjnej będącej organem kontrolnym (...). Związek Zawodowy (...) S. A. Staw II nie pełnił nadzoru społecznego nad (...), nie wykazywał żadnego zainteresowania działalnością (...). Natomiast działalność (...) budzi bardzo poważne zastrzeżenia Sądu. Jedynym dokumentem przedłożonym do akt jest Statut (...) Związków Zawodowych (...) w S. II, który został podpisany przez powódkę i panią G. (k. 153-156) i jedynie z umowy rachunku bankowego wynika, że powódka pełniła funkcję skarbnika, a W. G. była przewodniczącą. Co jest istotne również w trakcie dochodzenia nie pozyskano żadnej dokumentacji, na podstawie której można by ustalić od kiedy działa (...), przez kogo została powołana, kto sprawuje w niej zarząd, czy po odejściu na emeryturę W. G. powołano nowego przewodniczącego. Należy zaznaczyć, że wbrew § 13 wyżej cyt. rozporządzenia nie zostały powołane organy (...), brak było zarządu, komisji rewizyjnej, nie zwoływane były Walne zebrania członków. Jak wynika z pkt 21 Statutu Zarząd (...) składa się z 3 członków i 2 zastępców, (...) działał bez prawidłowo powołanego zarządu, bo w jego skład wchodziły tylko 2 osoby (E. T. i W. G.). Nie była też prowadzona rachunkowość (...). Zgodnie z § 43 ust 1 cyt. rozporządzenia rachunkowość (...) prowadzi się zgodnie z odrębnymi przepisami dotyczącymi zasad prowadzenia rachunkowości, tj. zgodnie z ustawą o rachunkowości. Księgi rachunkowe (...) nie mogą być prowadzone przez członków zarządu i komisji rewizyjnej, jak również przez osobę prowadzącą kasę (...). Kasa nie może być prowadzona przez członków zarządu i komisji rewizyjnej, ani przez osobę prowadzącą księgi rachunkowe (...) (por. § 44 rozporządzenia w sprawie (...)). Z zeznań powódki wynika, że jednoosobowo podejmowała wszystkie decyzje związane (...), co stanowi rażące naruszenie przepisów. Należy stwierdzić, że zarówno powódka jak i związki zawodowe wykazały się zupełną ignorancją obwiązujących przepisów prawa w zakresie działalności (...). Nie ulega wątpliwości, że powstały niedobór w kasie zapomogo-pożyczkowej, pokryła powódka zaciągając na ten cel pożyczkę. Zwróciła ona członkom kasy ich wkłady członkowskie. Natomiast mimo braku nadzoru społecznego, brak jest podstawy prawnej do obciążenia tymi kosztami pozwanego, którego odpowiedzialność mogłaby wynikać z art. 416 k.c. W ocenie Sądu w zakresie żądania zwrotu pieniędzy wypłaconych poszczególnym członkom kasy po stronie pozwanego istnieje brak legitymacji biernej. Żądanie sprostowania nieprawdziwych informacji zawartych w artykule w (...) znajduje oparcie w treści art. 23 i 24 k. Zgodnie z art. 24 k.c. zd. 1 ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonania naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Powódka stwierdziła, że w artykule (...) naruszono jej dobrą opinię informując, że zdefraudował środki pieniężne w kasie (...). W związku z tym wniosła, aby to pozwany wydał sprostowanie w gazecie dotyczące jej niewinności, że tych pieniędzy nie zdefraudowała. W ocenie Sądu roszczenie to nie zasługuje również na uwzględnienie, ponieważ pozwany nie wypowiadał się w tym artykule o zaistniałej sytuacji, nie były cytowane żadne jego wypowiedzi, nie on udzielał autorowi artykułu informacji o braku pieniędzy w kasie (...). Jak wynika z treści samego artykułu pozwany nawet nie chciał wypowiadać się cyt. „(…) na temat przebiegu rozmów przewodniczący związków nie chciał z nami rozmawiać”. Powódka przyznała, że pozwany nie wypowiadał się w tym artykule o defraudacji przez nią pieniędzy. --- STRONA 5 --- Wobec czego, skoro pozwany nie naruszył dobra osobistego powódki w tym artykule, brak jest podstaw do żądania opublikowania przez niego jakiegokolwiek sprostowania czy też przeprosin w związku z opublikowaniem tego artykułu. Mając na uwadze powyższe, powództwo należało oddalić jako bezzasadne. O kosztach procesu należnych stronie pozwanej orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 i 2 k.p.c. (zwrot kosztów dojazdu A. L. na rozprawę w dn. 7.03.19 r. i 14.11.19 r.) Małgorzata Krzyżak