Wyrok I C 8111 WYROK

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 8111 WYROK ‘ W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2011 1". Sqd Okrggowy w L0mz'y Wydzial I Cywilny w skladzie : Przewodniczqcy :Andrzej Kordowski Profokolant : Iwona Wiéniewska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2011 r. w.Lomiy na rozprawie sprawy z powédztwa T. S. przeciwko Skarbowi Pa.f1stwa —P. S. R. w. Rreprezentowanemu przez Prokuratoriq Generalnq Skarbu Pafistwa 0 ochronzi débr osobistych i zap}atQ I l. oddala powédztwo; H . " zasgdza Odpowédki T. S. na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotq 3.600 (trzy tysiqce szeééset) zlotych tytulem zwrotu kosztéw procesu. Sygn.aktIC8/11  % V UZASADNIENIE Powédka T. S. wystqpila z pozwem przeciwko Skarbowi Pafistwa S. R. W. P.0 zasqdzenie na swojq rzecz kwoty 75.000 Z1 tytulem zadoéédczynienia za 1'1fl.X‘11SZ611i8 débr osobistych, W uzasadnieniu wskazala, fie W toczqcyln sic; przed S. R. w. P.p0stcgpowaniu karnym w sprawie (...) ' ' Po ostatecznym sprecyzowaniu powédztwa T. S. domagala siq zasqdzenia tymlena naruszenia débr osobistych roszczenia w }qcznej wysokoéci 140.000 zl (k. 52), a dodatkowo wyjaénila, fie we wskazanym postqpowaniu karnym, na podstawie postanowienia pozwanego Sqdu,{...) " Pozwany Skarb Pafistwa — S. R. w. P., reprezentowany przez Prokuratoriq Generalnq Skarbu Pafistwa wniés} 0 oddalenie powédztwa jaké ca}kowicie zzasadnego, gdyi w jego ocenie powédka nie wykazaia, aby W trakcie wskazanego postqpowanja sqdowego d0sz}o do niezgodnego z prawem dziaiania lub zaniechania pozwanego, powstania szkody [bqdi krzywdy) oraz zwiqzku przyczynowego pomigdzy tymi dzialaniarni, a szkoda, {krzywdq) powédki. Twierdzenia powédkl o raiqcych brakach postqpowania  w ocenie pozwanego  nie znajduja, odzwierciedlenia w dokumentacji i sq jedynie nieuzasadnionym wyrazem subiektywnych przekonafi powédki. Ponadto pozwany zgiosil zarzut przedawnienia roszczefi powédki powolujqc sig przy tym na art. 4421 § 1 k.c. i uplyw 10letniego terminu od potencjalnego zdarzenia wyrzqdzajqcego szkodq lub kmywdg (k. 7476 i 8082}. Sqd Okrggowy w Lomiy ustalil nastgpujqcy stanfqktyczny: Na skutek wniosku Prokuratora Rejonowegq w Plfirtusku z dnia 28 sierpnia 1998 1'. przed Sgdem Rejonowym w Pultusku wszczcgte zostaio wobec '1‘. S., (...) S. R. w. P. (...) T. S. (...) B. B.(...) [...] T. S.{...) ’ A --- STRONA 2 --- (...) S. R. w. P. (...) T. S. (...) (...) w P. (k. 115116]. [...] S. R. w. P. (...) S. R. w. P.'[...) T. S. (...) (...) Oérodek(...) wo. (...) s. R. w. P. (...) T. s. (...) T. s. (...) P. (1<. 12;»). (...). Sqd Okrggowy w L0mz'y zwaiyl, co nastgpuje: Powédztwo T. S. bylo niezasadne. Zqdarfie powédki zgloszone w niniejszej sprawie mialo niewqtpliwie charakter roszczenia 0 ochronq débr osobistych, ktére zostalo przewidziane przez ustawodawcq w art. 24 kodeksu cywilnego (k.c.]. Zgodnie z tym przepisem ten, ciyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dziaianiem, mote ézqdaé zaniechania tego dziatania, chyba is nie jest one bezprawne, natomiast w razie dokonanego naruszenia maize on takie iqdaé, aieby osoba. ' ktéra dopuéciia sig naruszenia, dopelnila czynnoéci potrzebnych do usuniqcia jego skutkéw, w szczegéinoéci aieby zloiyia oéwiadczenie odpowiedniej treéci i W’ odpowiédniej formic. Na zasadach przewidzianych w kodeksie moie on réwniei iqdaé zadoééuczynienia pieniqinego lub zaplaty odpowiedniej sumy pieniqfinej na wskazzmy cel spoleczny (§ 1). Ponadto ustawodawca przewidziai, fie jeieli wskutek naruszenia dobra osobistego zosta}a wyrzqdzona szkoda majgtkuwa, poszkodowany mote iqdar’: jej naprawienia na zasadach ogélnych (§ 2). Przeslankmni ochrony débr osobistych, ktére muszq byé spelnione tqcznie sq: istnienie d.a.neg0 dobra osobistego, zagroienie iub naruszenie powyiszego dobra oraz bezprawnoéé tego zagroienia lub naruszenia. Obowiqzek udowodnienia istnienia pierwszych dwbch przeslanek spoczywa na stronie powodowej (zgodnie z zasadq wyraionq w art. 6 k.c.], ktéra dochodzi ochrony. Pozwany chcqc zwolnié sis; z odpowiedzialnoéci winien natomiast wykazaé, fie jego dzialzmie nie bylo bezprawne. W art. 24 § 1 k.c. zostaio bowiem ustanowione domniemanie bezprawnoéci tiaruszenia dobra osobistego {zob. wyrok Sqdu Najwy2sz_ego_ z dnia goiigtopadg _200'7 r., s.ygi_1_. akt IV_ CSK_ 310/07  LEX nr 623817, z dnia 23 wrzeénia 1999 W odniesieniu do niniejszej spravvy powédka wskazala, fie doszlo do naruszenia przez pozwanego jej débr osobistych w postaci godnoéci i zdrowia. W kodeksie cywilnym wprawdzie brak jest definicji débr osobistych, jednakie naleiy przyjqé definicjt; koncepcji obiektywnej (zdecydowanie przewaiajqcq w doktrynie i jednolicie przyjqtq w orzecznictwie), wedlug ktérej dobra osobiste sq wartoéciami 0 charakterze z1iemajqt1<0wym, wiqieicymi sit; z osobowoécizg czlowieka, uznanymi powszechnie w spoleczefistwie (zob. P. Ksitgiak  Komentarz do art. 23 kodeksu cywilnego, czqéci ogékiej, LEX 2009). Przykladowy katalog débr osobistych cziowieka zostai zdefiniowany w art. 23 1:.c. i naleiq do niego w szczegélnoéciz zdrowie, wolnoéé, czeéé, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalnoéé mieszkania, twérczoéé naukuwa, artystyczna, wynalazcza i racjonaiizatorska. Przepis art. 23 k.c. okreéla dobra osobiste poprzez wskazanie otwartego katalogu desygnatéw, pozostawlajqc doktrynie oraz orzecznictwu éciéiejsze okreélenie charakteru tych débr oraz metody ich ochrony. Nie budzi przy tym wqtpliwoéci, ie réwniei godnoéé osobista  pomimo, fie nie zostala wprost wyrnieniona w tym przepisie  naieiy do katalogu débr osobistych prawnie chronionych w myél art. 23 i 24 k.c.. Zgodnie bowiem z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 z péén. zm.} przyrodzona i niezbywalna godnoéé czlowieka stanowi érédlo wolnoéci oraz praw cztowieka i obywatela. Zasady wspéléycia spolecznego nakazujq zachowanie szacunku dla kaidego czlowieka i Liczenie sic; z jego poczuciem wiasnej godnoéci, osobistej wartoéci i poiytecznoéci spolecznej. Godnoéé jest tyrn dobrem osobistym cziowieka, ktére odzwierciedla wewmgtrzne poczucie wlasnej wartoéci wainoéci jako indywidualnej osoby ludzkiej. Moina wskazaé, ie réwniei w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej uchwalonej i podpisanej w dniu 7 grudnia 2000 r. w N. przyjqto, fie godnoéé ludzka jest nienaruszalna, musiibyé sianowana i chroniona. Wszelkie dobra osobiste pozostajq pod ochronq prawa cywilnego niezaleinie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. . Powédka powuiujqc sic; na ochronq przewidzignq z tytuiu naruszenia débr osobistych ostatecznie domagaia sis; zasqdzenia ud pozwanego na swojq rzecz zadoééuczynienia pieniqinego w kwocie 140.000 zl. Podstawy prawnej --- STRONA 3 --- roszczenia nalezalo upatrywaé W art. 448 k.c. (w zwiazku z art. 24 k.c.), zgodnie z ktérym W razie naruszenia dobra osobistego sad moze przyznaé temu. czyje dobro osobiste zostalo naruszone, odpowieduiq sums; tytulem zadoééuczynienia pieniqznego za doznana krzywdq lub na jego zadanie zasadzié odpowiednia sumo pieniqzna na Wskazany przez niego cel spoleczny, niezaleznie od innych érodkéw potrzebnych do usuniqcia skutkéw naruszenia. Umieszczenie art. 448 k.c. wtytule VI ksiggi III obejmujacym odpowiedzialnoéci za czyny niedozwolone oznacza jego odszkodowawczy charakter, majacy jednak nature; szczegéhlego érodka, sluzacego do usuniqcia skutkéw naruszenia débr osobistych. Stanowi zatem specyficzna formq zadoééuczynienia za krzywdq moralna. Do ogélnych przeslanek odpowiedzialnoéci odszkodowawczej naiezqz fakt stanowiqcy przyczynq sprawcza szkody, z ktérym ustawa laczy obowiazek jej naprawienia, szkoda i jej powstanie oraz zwiazek przyczynowy zachodzacy pomiodzy tym zdarzeniem a. szkodq, a takze wina jako zasada odpowiedzialnoéci za delikt w sensie obiektyw11ym(bezprawr1oéé] i subiektywnym, dotyczacym sfery wolicjonalnej. Wprowadzenie przeslanki winy zawaziio ochronq z art. 448 k.c. w stosunku do "art. 24 k.c., wedlug ktérego naruszenie dobra osobistego przybiera postaé zachowania bezprawnego. Azatem zdarzeniem, z ktérym ustawa  kodeks cywilny 1:gczy odpowiedzialnoéé przewidziana w art. 448 k.c. musi stanowié zawinione naruszenie dobra osobistego (zob. Wyroki Sadu Najwyzszego z dnia 12 grudnia 2002 r.. sygn. akt V CKN 1581/00, publ. OSNC z 2004 r., Nr 4, poz. 53  LEX nr 77194 i z dnia 19 stycznia 2007 r,, sygn. akt III CSK 358/06 nr 277289 oraz wyrok SaduApe1acyjnego we Wroctawiu z dnia 24 lipca 2008 r,, sygn. akt I ACa.1150/06, publ; OSAW z 2008 1.. Nr 4, poz. 110  LEX nr 470267). W zwiazku z tym na pokrzywdzonym spoczywa ciqzar udowodnienia Winy podmiotu naruszajacego jego dobra osobiste (chociazby W najlzejszej postaci] poniewai przeslanke; zasadzenia zadoééuczynienia pieniqznego za namszenie débr osobistych stanowi krzywda wyrzadzona z winy umyélnej lub nieumyélnej. W éwietle wskazanych powyzej przestanek odpowiedzialnoéci przewidzianej W art. 448 k.c. W zw. z art. 24 k.c., jak tez zasady ciqgzaru dowodu wynikajacej z art. 6 k.c., obowiazkiem strony powodowej bylo Wykazanie, ze zastosowanie przez Sad Rejonowy W Pu1t|.1sku Wobec niej érodka zabezpieczajqcego W postaci przymusowego umieszczenia jej W szpitalu psychiatrycznym doprowadzito do narllszenia jej débr osobistych W postaci zdrowia i godnoéci, a takze ze naruszenie to bylo zawinione przez pozwanego. Powyzszemu obowiazkowi powédka jednak nie sprostala. Niewatpliwie istote; naruszenia dobra osobistego stanowi pojawienie sis; u osoby pokrzywdzonej tzharakterystycznego, subiektywnego Wzburzenia emocjonalnego, zaé elelnentem obiektywvizujacym jest ocena zaohowania podmiotu naruszajacego cudze dobro osobiste, jako sprzecznego z zasadarni morainymi i wspélzycia spotecznego, a takze typowa, przeciqtna reakcja, uzasadniajaca ochrong typowego interesu. Ogélnie przyjmuje siq, ze za bezprawne naleiy uznaé kazde dzialanie tlaruszajace d0br0 0s0biste,jeze1i nie zachodzi zadna ze szczegolnych okolicznoéci usprawiedliwiajqcych takie zachowanie. Do okolicznoéci Wylaczajacych bezprawnoéé naruszenia débr osobistych zalicza siq min. dziahnia W ochronie uzasadnionego interesu sprawcy lub interesu spolecznego, zgodq samego pokrzywdzonego na takie naruszenia, a takze dzialanie W ramach porzadku prawnego  czyli dozwolone przez obowiqzujqce przepisyprawa wykonywanie prawa podrniotowego (zob. wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 19 pazdziernika 1989 r., pub]. OSP 1990 1'., nr 1112, poz. 3'77}. Nie budzi bowiem Watpliwoéci, ze niektore z dziatafi wykonywanych w rarnach tzw. porzadku prawnego (np. wykonywanie kary pozhawienia wolnoéci, przymusowe umieszczenie W zakladzie psychiatrycznym, przymusowe leczenie odwykowe alkoholikow lub przymusowe leczenie i rehabilitacja niepelnoletniej osoby uzaleznionej Od narkotykéw) W sposéb ewidentny moga prowadzié do naruszenia débr osobistych, tj. wolnoéé, nietykalnoéé, prawn do prywatnoéci, tajemnica korespondencji, itp., jednakze przepisy prawa wprost przewlduja wyiaczenie bezprawnoéci takich naruszefi. Dopiero wykonywanie tych uprawniefi (W ramach porzadku prawnego) 2 naruszeniem procedury lub prawa materialnego bqdzie bezprawne i moze rodzié roszczenia z art. 24 k.c.. C1 CJ (...) Oérodek (...) W O. (...) T. S. (...) --- STRONA 4 --- (...) T. S. (...) Niezaleznie od pow}/"zszego, powodztwo podlegalo oddaleniuzuwagi na zasadnoéé zarzutu przedawnienia zgioszonego przez Skarbu Pafistwa. Sad przy tym podzielit stanowisko strony pozwanej, ze w niniejszej sprawie przedawnienie powinno byé liczone wedlug terminow przewidzianych w art. 442‘ § 1 k.c., ktory niewatpliwie ma zastosowanie réwniez do roszczenia zaplaty z tytulu zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistych (odpowiedzialnoéé deliktowa}. Zgodnie z tym przepisem roszczenie 0 naprawienie szkody wyrzadzonej czynexn niedozwolonym ulega przedawnieniu z nplywem lat trzech od dnia, w ktérym pOSZ](0dOWaI_l}’ dowiedziat sig o szkodzie i 0 osobie obowiazanej do jej naprawienia. Jednakze termin ten nie moze byé dluzézy niz dziesiqé lat od dnia. w ktorym nastapiio zduzenie wywolujace szkoda. » ' _ ‘ "2 (...) S. R. W. P.(...] " Uwzgirgdniajac przedstawione powyiej okolicznoéci Sad Okrqgowy na mocy art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. (o contrario) oddalit powodztwo T. S. jako niezasadne (pkt I wyroku}. _ . 0 kosztach procesu orzeczono na podstawie zasady odpowiedzialnoéci za Wynik procesu wyrazonej W art. 98 § 1 i 3 k.p.c. W zw. z art. 99 k.p.c. z 1iwzgiegdnieniem przepisow § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporzadzenia Ministra Sprawiediiwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002 r. W sprawie op}at za czynnoéci w sprawie oplat za czyxmoéci radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Paftstwa kosztow pomocy pravmej udzielonej przez radcr5 prawnego ustanowionego z urzqdu (Dz. U. z 2002 1., m 163, poz. 1349 z pozn. zm.). Sygn. akt I ACa 446/11 _W.Y....RQK  W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEIPOLSKIEJ Dnia 20 pazdziernika 2011 r. _ Sad Apelacyjny W Bialymstolm I Wydzial Cywilny W skladzie: Przewodniczacy : SSA Magdalena Pankowieo ispr.) Sqdziowiez SA Elzbieta Biefikowska SO del. G1zegorz Zabielski Protokolant: Sylwia Radek Luksza po rozpoznaniu W dniu 20 pazdziernika 2011 r. w Bialymstoku na rozprawie sprawy z powodztwa T. S. przeciwko Skarbowi Paristwa  P. S. R. w. P.o ochrong débr osobistych i zaplata na skutek apelacji powédki od wyroku Sadu Okrqgowego w Lomzy z dnia 16 maja 2011 r. sy . akt I C 8/11 gn |. oddala apelaqjg; 1|. nie obciqia powédki kosztami irtstancji odwolawczej na rzecz pozwanego. Sygn. akt I ACa 446/ 11 ‘ UZASADNIENIE Powodka T. S. Wnosiia o zasadzenie na jej rzecz od Skarbu Paf1stWa S. W. PRWOW 14000.0 Z3 Tguifieljn zadoééuczynienia za naruszenie jej dobr osobistych w postaci god.n0éc1 1 zdrowia (...). Pozwany Wnosfi o od a eme