Wyrok I C 810/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 810/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Paweł Darmoń Protokolant: Anna Gacek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa (…) przeciwko (…) o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. nakazuje pozwanej (…) aby złożyła w terminie 7 dni od dnia prawomocności niniejszego wyroku w (…)(…) oraz w (…) oświadczenie w formie pisemnej z własnoręcznym podpisem o treści: --- STRONA 2 --- "Ja niżej podpisana (…) przepraszam (…) za to, że w kierowanych przeze mnie pismach do (…) oraz do (…) w (…) , w związku z postępowaniem administracyjnym (…) , nieprawdziwie pomówiłam (…) o sporządzenie opinii niekompetentnej, nieprawdziwej, tendencyjnej i stronniczej, zleconej zaprzyjaźnionemu biegłemu, wykonanej po kumotersku oraz nieprawdziwie zarzuciłam, że (…) wypisuje bzdury i nie posiada żadnych uprawnień, wiedzy, doświadczenia, przygotowania merytorycznego i kompetencji a biegłemu powinny zostać odebrane uprawnienia zawodowe. Wszystkie formułowane przeze mnie zarzuty były bezpodstawne i nieuzasadnione a swoimi wypowiedziami naruszyłam dobra osobiste Pana (…) . Z powyższego powodu wyrażam ubolewanie i zobowiązuję się, że w przyszłości nie będę formułowała podobnych, nieprawdziwych zarzutów"; II. zasądza od pozwanej (…) na rzecz (…) w (…) ul. (…) kwotę 1.000 zł ( jeden tysiąc złotych ); III. w pozostałym zakresie powództwo oddala; IV. zasądza od pozwanej (…) na rzecz powoda (…) kwotę 1.027 zł ( jeden tysiąc dwadzieścia siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 810/12 UZASADNIENIE wyroku z dnia 22 maja 2013 r. --- STRONA 3 --- Powód (…) – w ostatecznie sprecyzowanym pozwie skierowanym przeciwko pozwanej (…) (k. 2-6, k. 33-34, k. 173) – wniósł o: 1. nakazanie pozwanej złożenia w (…) w (…) oraz w Urzędzie Gminy (…) oświadczenia w formie pisemnej, z własnoręcznym podpisem, o treści: „Ja niżej podpisana (…) , przepraszam (…) za to, że w kierowanych przeze mnie pismach do (…) oraz do (…) w (…) nieprawdziwie pomówiłam (…) o sporządzenie opinii niekompetentnej, nieprawdziwej, tendencyjnej i stronniczej, zleconej zaprzyjaźnionemu biegłemu, wykonanej po kumotersku oraz nieprawdziwie zarzuciła, że (…) „wypisuje bzdury” i nie posiada żadnych uprawnień, wiedzy, doświadczenia, przygotowania merytorycznego i kompetencji, a (…) powinny zostać odebrane uprawnienia zawodowe. Wszystkie formułowane przeze mnie zarzuty były bezpodstawne i nieuzasadnione, a swoimi wypowiedziami naruszyłam dobra osobiste Pana (…) . Z powyższego powodu wyrażam ubolewanie i zobowiązuję się, że w przyszłości nie będę formułowała podobnych nieprawdziwych zarzutów.” w terminie 7 dni od dnia prawomocności wyroku ; 2. zasądzenie od pozwanej kwoty 3.000 zł na rzecz (…) , ul. (…) ; 3. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje roszczenia powód podał, iż jest on (…) z listy (…) w zakresie postępowania wodnoprawnego oraz posiada uprawnienia (…) w zakresie (…) , jak również prowadzi działalność gospodarczą przez swoją firmę (…) w zakresie projektowania i dokumentowania ujęć wód podziemnych oraz operatów wodnoprawnych, nadzorowania wykonywania ujęć, jak też --- STRONA 4 --- prowadzenia wierceń takich ujęć. Powód w zakresie swoich uprawnień sporządził opinię hydrologiczną w postępowaniu, którego stroną jest pozwana (…) . Jak wskazał powód, w toku postępowania pozwana skierowała do (…) za pośrednictwem (…) pismo z dnia 20 lipca 2011 r., w którym podniosła zarzuty do opinii (…) – powoda, przy czym oprócz odniesień o charakterze merytorycznym zawarła również szereg zarzutów stanowiących zarzuty wobec powoda, naruszające jego dobra osobiste takie jak cześć, godność i dobre imię. W szczególności pozwana zarzuciła, że sporządzenie opinii w przedmiotowej sprawie zostało zlecone powodowi w sposób „kumoterski”, powód sporządził opinię niekompetentną, nieprawdziwą, tendencyjne i stronniczą po to, aby opinia była korzystna dla (…) , powód „wypisuje bzdury” i nie posiada żadnych uprawnień, wiedzy, doświadczenia, przygotowania merytorycznego i kompetencji i powinny mu zostać odebrane uprawnienia zawodowe. Niezależnie od powyższego pisma, pozwana – według powoda – tezy tego rodzaju zawierała również w innych pismach kierowanych do (…) – w szczególności w piśmie z dnia 29 grudnia 2011 r. pozwana stwierdziła, że „opinia została źle zlecona i źle wykonana” oraz „po co była zlecona opinia jak wiadomo było jaka będzie jej treść na samym początku”, zaś w piśmie z dnia 3 stycznia 2012 r. stwierdziła: „dość kumoterskiego sposobu załatwiania” oraz „opinia wykonana kwalifikuje się do kosza”. Jak podał powód, jego pełnomocnik zwrócił się do pozwanej pismem z dnia 2 lutego 2012 r., wzywając pozwaną do złożenia pisemnych przeprosin za wypowiedzi zawarte w tychże pismach, jednakże w odpowiedzi w piśmie z dnia 12 lutego 2012 r. pozwana stwierdziła, że „nie poczuwa się do --- STRONA 5 --- jakichkolwiek przeprosin” i wypowiedzi te były „jak najbardziej uzasadnione”. W ocenie powoda nie budzi wątpliwości fakt, że zacytowane wypowiedzi pozwanej nie mieszczą się w granicach merytorycznych zarzutów do opinii (…) , lecz maja charakter zarzutów osobistych wobec powoda, kwestionujących uczciwość, rzetelność oraz kompetencje biegłego, a jednocześnie zarzuty te są nieprawdziwe. Powód przyznał, iż pozwana miała prawo wypowiadać się w postępowaniu administracyjnym, kwestionowania i wnoszenia uwag do materiału dowodowego, a nadto formułowania zarzutów merytorycznych do opinii (…) - powoda, jednakże w swoich pismach pozwana podnosiła nie tylko zarzuty, nie odnosiła się do faktów dotyczących postępowania, lecz przedstawiła wypowiedzi dotyczące osoby (…) – powoda charakteryzujące go w sposób jednoznacznie pejoratywny i przypisujące mu negatywne cechy, jednocześnie w sposób nieprawdziwy i poniżający go. Według powoda zawarte w/w pismach wypowiedzi pozwanej niewątpliwie nie miały charakteru zarzutów merytorycznych, nie odnosiły się one do bowiem do merytorycznych aspektów sporządzonej przez niego opinii, lecz miały charakter nieprawdziwych zarzutów ad personam a jako takie nie są chronione, gdyż przekraczają granice wolności słowa i dozwolonej krytyki. Zdaniem powoda, wypowiedzi pozwanej naruszają jego dobra osobiste takie jak godność i dobre imię, narażając na utratę zaufania do niego jako (…) , jako osoby posiadającej uprawnienia zawodowe oraz do prowadzonej przez niego działalności – firmy (…) , co dodatkowo skutkować może jego wymiernymi stratami w postaci utraty zleceń. --- STRONA 6 --- W odpowiedzi na pozew (k. 39-46) pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając swoje stanowisko pozwana wskazała, iż roszczenia powoda wobec niej są bezpodstawne i bezprawne, a sytuacja przedstawiona przez powoda została w sposób subiektywny i niezgodny ze stanem faktycznym. Zdaniem pozwanej, jej wypowiedzi przytoczone przez powoda zostały wyrwane z kontekstu i przedstawione w zupełnie innym kontekście niż to wynika z przedłożonych przez niego dowodów. W ocenie pozwanej celem złożenia pozwu przez powoda było jej zastraszenie szczególnie w sytuacji, gdy zamierza ona złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na niekorzystną dla niej decyzję samorządowego kolegium odwoławczego. Pozwana podkreśliła, iż jej wypowiedzi mieściły się w zakresie merytorycznych i formalnych zarzutów, a jej krytyka opinii (…) miała charakter obiektywny (oparty na zgromadzonych w sprawie dokumentach) i wynikający z faktu, iż została ona sporządzona w sposób nierzetelny. Pozwana zaprzeczyła w szczególności jakoby użyła sformułowania „że sporządzenie opinii zostało zlecone powodowi w sposób kumotersku” – według niej takie stwierdzenie w ogóle nie padło, określenie „kumoterski” miało charakter bezosobowy (użyła ona oględnego słowa „zaprzyjaźnionemu (…) …być może”) i miało swoje oparcie w doktrynie prawa administracyjnego, gdzie podkreśla się, iż „postępowanie prowadzone z licznymi rażącymi uchybieniami niezgodnymi z prawem i brakiem jawności mogą budzić podejrzenia i przypuszczenia np. kumoterstwa, protekcjonalizmu, --- STRONA 7 --- korupcji, politykierstwa, samowoli, sobiepaństwa, bezduszności”. Pozwana wyjaśniła, iż skierowany przez nią zarzut dotyczący braku wiedzy, doświadczenia i przygotowania merytorycznego powoda dotyczył jego kompetencji do wypowiadania się w sprawie kwestii budowlanych – (…) bowiem sam przyznał, iż posiada jedynie uprawnienia w zakresie hydrologii (jak również prowadzi działalność gospodarczą w zakresie projektowania i dokumentowania ujęć wód podziemnych oraz operatów wodno prawnych, nadzorowania wykonania ujęć, jak też prowadzenia wierceń takich ujęć), zaś w zakwestionowanej opinii wypowiedział się także w zakresie stany izolacji budynku, wentylacji czy też pompowania wody z piwnicy. Nadto pozwana wysunęła szereg zastrzeżeń odnośnie samej treści opinii sporządzonej przez powoda – podtrzymała ona zarzut, że opinia jest stronnicza, niespójna, niewiarygodna, wzajemnie się wykluczająca, a nadto została ona wykonana niezgodnie z prawomocnymi decyzjami i postanowieniami organów administracyjnych. Pozwana zaprzeczyła, iż w pismach wskazanych przez powoda zarzuciła mu w istocie rzeczy popełnienie przestępstwa. Pozwana podkreśliła, iż dokonując krytyki opinii (…) działała w ramach porządku prawnego, albowiem jak każdy obywatel miała prawo bronić swojego interesu w świetle obowiązujących przepisów prawa i dochodzić swoich roszczeń na drodze administracyjnej. Bezsporne w sprawie było, iż: Przed Wójtem (…) toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie stosunków wodnoprawnych w miejscowości (…) gmina (…) . --- STRONA 8 --- Decyzją z dnia 1 lipca 2011 r. Wójt (…) uznał, że przeprowadzone prace ziemne przy ogrodzeniu działki nr (…) oraz sposób odprowadzenia wód opadowych z rynien dachowych obiektów budowlanych na działkach nr (…) i (…) zmieniły stan wodny na gruncie, ale nie spowodowało to szkody dla gruntów sąsiednich (w tym gruntu pozwanej (…) ) i odmówił wydania decyzji przywrócenia stanu poprzedniego). Decyzją z dnia 20 września 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w (…) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazała sprawę organowi I instancji celem ponownego rozpoznania. Na zlecenie (…) (umowa z dnia 16 września 2010 r.) powód (…) sporządził ekspertyzę wodnoprawną na użytek w/w postępowania administracyjnego, którą organ administracyjny uznał za wiarygodną i miarodajną i oparł na niej swoją decyzję. Powód jest (…) z listy Wojewody (…) w zakresie postępowania wodnoprawnego oraz posiada uprawnienia Centralnego Urzędu Geologii w zakresie hydrogeologii, jak również prowadzi działalność gospodarczą przez swoją firmę (…) w zakresie projektowania i dokumentowania ujęć wód podziemnych oraz operatów wodnoprawnych, nadzorowania wykonywania ujęć, jak też prowadzenia wierceń takich ujęć. Ponadto Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Organ prowadzący w/w postępowanie administracyjne – za wyjątkiem ekspertyzy powoda (…) – nie zasięgał opinii innych biegłych. Przy wyborze powoda jako biegłego w sprawie Gmina (…) wzięła pod uwagę fakt, iż przedstawiona przez niego oferta --- STRONA 9 --- była najkorzystniejsza i najtańsza. Wcześniej powód wykonywał ekspertyzy hydroprawne zarówno na rzecz Gminy (…) , jak i innych gmin. Powód sporządził ekspertyzę wodnoprawną (o której mowa wyżej) zgodnie ze swoimi kompetencjami i posiadanymi uprawnieniami (opinia dotyczyła w szczególności problemu zalewania posesji pozwanej z rynny sąsiada), nie wypowiadał się natomiast w kwestiach budowlanych czy odwodnienia drogi. dowód: zeznania świadka (…) /k. 171, zapis elektroniczny rozprawy z dnia 22 maja 2013 r./; przesłuchanie powoda (…) /k. 172, zapis elektroniczny rozprawy z dnia 22 maja 2013 r./. W toku w/w postępowania pozwana (…) skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (…) za pośrednictwem Urzędu Gminy (…) pismo odwoławcze z dnia 20 lipca 2011 r., w którym wniosła o uchylenie w/w decyzji Wójta Gminy (…) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W piśmie tym pozwana podniosła zarzuty do opinii biegłego (…) zarówno o charakterze merytorycznym, ale zawarła również szereg wypowiedzi dotyczących osoby biegłego, charakteryzujących go w sposób jednoznacznie pejoratywny i przypisujących mu negatywne cechy. Pozwana w piśmie z dnia 20 lipca 2011 r. zarzuciła w szczególności, że sporządzona przez powoda opinia „ opinia została zlecona zaprzyjaźnionemu biegłemu, który pewnie większość albo wszystkie opinie hydrologiczne w Gminie (…) wykonuje być może i w (…) też, w związku z powyższym tak należało wykonać opinię, żeby w niej nic nie wykazać, a wręcz żeby nie wiązało się to z konieczności --- STRONA 10 --- wykonania odwodnienia drogi”, „to co podaje biegły w opinii nie jest prawdą”, „to co biegły uwzględnia i podaje nie jest prawdą”, „ opinia jest tak zrobiona żeby gmina nie musiała robić odwodnienia”, „ Bardzo słaba wiedza jest biegłego w tym zakresie. Jak widać kartka papieru wszystko przyjmie. Biegły bzdury wypisuje”, „Jak może hydrolog nieposiadający żadnych uprawnień, wiedzy, doświadczenia dokonywać oceny szkodliwości wywołanych zmianą stosunków wodnych w stosunku do obiektów istniejącej zabudowy”, „niech biegły wykona porządnie opinię”, „Biegły nie mając żadnych kompetencji”, „ faktycznie gratuluję biegłemu fachowej wiedzy”, „opinia jest wykonana na życzenie nie odzwierciedla stanu faktycznego jest wykonana w sposób ‘kumoterski’”, „opinia jest tendencyjna”, „opinia jest źle i niekompetentnie wykonana”, „ta opinia jak również decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa”, „niech hydrolog wykona porządnie opinię”, „wstyd żeby osoba posiadająca uprawnienia wypisywała takie totalne bzdury niezgodne ze stanem faktycznym”, „powinny mu być odebrane uprawnienia”, „opinia stanowiąca dowód w sprawie powinna być wykonana należycie z dochowaniem należytej staranności oraz rzetelności. Biegły podaje informacje i dane niezgodne ze stanem faktycznym”, „ niech się nie wypowiada w kwestiach do których nie posiada żadnego przygotowania merytorycznego ani uprawnień”, „gratuluję fachowej wiedzy biegłego”, „opinia przedmiotowa do niczego się nie nadaje. Opinia zrobiona została pod konkretne życzenie”, „biegły hydrolog powinien tylko i wyłącznie określić dobrze swój zakres prac, co nie zostało przez niego zrobione. Opinia jest --- STRONA 11 --- stronnicza zrobiona na życzenie gminy po sąsiedzku. Takie działania są bezprawne”. W piśmie do Urzędu Gminy (…) z dnia 29 grudnia 2011 r. pozwana stwierdziła z kolei, że „ opinia została źle zlecona i źle wykonana ” oraz „ po co była zlecona opinia jak już wiadomo było jaka będzie jej treści na samym początku ”, zaś w piśmie z dnia 3 stycznia 2012 r. stwierdziła: „ dość kumoterskiego sposobu załatwiania ” oraz „ opinia wykonana kwalifikuje się do kosza ”. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnika powoda do złożenia pisemnych przeprosin za wypowiedzi zawarte w w/w pismach, w piśmie z dnia 12 lutego 2012 r. pozwana stwierdziła, że „ nie poczuwa się do jakichkolwiek przeprosin ” i wypowiedzi te były „ jak najbardziej uzasadnione ”. dowód: pismo pozwanej (…) do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (…) z dnia 20 lipca 2011 r. /k. 9-16/; pismo pozwanej (…) do Urzędu Gminy (…) z dnia 29 grudnia 2011 r. /k. 17-18/; pismo pozwanej (…) do Urzędu Gminy (…) z dnia 3 stycznia 2011 r. /k. 19/; zeznania świadka (…) /k. 171, zapis elektroniczny rozprawy z dnia 22 maja 2013 r./. Wójt Gminy (…) zobowiązał biegłego (…) do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych przez pozwaną, w efekcie czego biegły złożył dodatkowe wyjaśnienia pisemne, w których odniósł się do merytorycznych zastrzeżeń do opinii. Z pozostałych zaś zarzutów powód musiał tłumaczyć się w Urzędzie Gminie. Wypowiedzi i obiekcje pozwanej wobec jego osoby powód odebrał jako oszczercze, obraźliwe i kłamliwe („to był atak typu wiejskich potyczek”), albowiem wcześniej – na przestrzeni kilku --- STRONA 12 --- lat - nigdy nie spotkał się on z tak agresywnym podejściem do niego ze strony innych osób (powód pełni funkcję biegłego od 2002 r., a uprawnienia zawodowe ma już 35 lat). Organ administracyjny uznał zarzuty pozwanej za bezpodstawne i nieuzasadnione, tym bardziej że ekspertyzy wykonywane przez powoda w innym postępowaniach były rzetelne i żadna ze stron nie zgłaszała podobnego rodzaju zarzutów wobec osoby powoda – pozwany zauważył jednak, że „w Gminie zapanowała konsternacja” w zakresie kontynuowania współpracy z nim, w sytuacji gdy na skutek zarzutów o „kumoterskiej sporządzanie opinii” Wójt Gminy byłby narażony na zarzuty wydawania decyzji administracyjnych w oparciu o fałszywe przesłanki. Wypowiedzi pozwanej na temat powoda zawarte w składanych przez nią pismach są znane w szerszych kręgach i mogą rzutować na negatywną opinię o nim. dowód: zeznania świadka (…) /k. 171, zapis elektroniczny rozprawy z dnia 22 maja 2013 r./; przesłuchanie powoda (…) /k. 172, zapis elektroniczny rozprawy z dnia 22 maja 2013 r./; pismo powoda (…) z dnia 20 lutego 2012 r. /k. 141-148/. Pozwana pracuje w (…) . W związku z okolicznością, iż sprawa o naruszanie stosunków wodnoprawnych dotyczących gruntu pozwanej ciągnie się już od 10 lat, jej stosunek do tego problemu ma charakter emocjonalny („ ja bronię swojej własności”, „pisma pisałam pod wpływem emocji i różne reaguję wtedy ale nie było moją intencją aby kogokolwiek obrażać”). dowód: przesłuchanie pozwanej (…) /k. 172-173, zapis elektroniczny rozprawy z dnia 22 maja 2013 r./; przesłuchanie --- STRONA 13 --- powoda (…) /k. 172, zapis elektroniczny rozprawy z dnia 22 maja 2013 r./. Poza okolicznościami, które zostały przez strony przyznane (art. 229 k.p.c.) lub też taką ocenę uzasadniał przebieg całego postępowania (art. 230 k.p.c.), istotne dla sprawy fakty Sąd ustalił w oparciu o przedstawione powyżej, nie zakwestionowane przez strony dokumenty, których autentyczność nie budziła wątpliwości, podobnie jak treść, rozpatrywana w kontekście całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności. Relewantny dla rozstrzygnięcia sprawy stan faktyczny Sąd ustalił również w oparciu o przesłuchanie stron, tj. powoda (…) (k. 172) i pozwanej (…) (k. 172-173), oraz zeznania świadka (…) (k. 171), uznając je za wiarygodne w zakresie potwierdzonym pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Osoby te zostały przez Sąd wysłuchane na okoliczność czy zarzuty pozwanej przedstawiają powoda w negatywnym świetle w kręgu zawodowym i wobec organów samorządowych, a także czy spełnione są przesłanki ustawy do złożenia przez pozwaną oświadczenia, o którym mowa w pozwie, w szczególności czy dobra osobiste powoda zostały naruszone, ewentualnie w jaki sposób i w jakim zakresie. Zdaniem Sądu, depozycje powoda i świadka (…) były logiczne, rzeczowe i spójne, a nadto nie ujawniły się żadne okoliczności pozwalające na zakwestionowanie ich wiarygodności. Wyjaśnienia zaś pozwanej w zakresie w jakim pozostawały w sprzeczności z innymi dowodami (chodzi tu m.in. o zaprzeczenie pozwanej co do faktu zarzutu zlecenia opinii biegłemu „w sposób kumoterski” oraz jej zarzut, że biegły w opinii --- STRONA 14 --- wypowiadał się w kwestiach do których nie miał uprawnień) Sąd uznał za nieprzekonujące i niewiarygodne. Sąd zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Powód domagał się nakazania pozwanej złożenia w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w (…) oraz w Urzędzie Gminy (…) oświadczenia w formie pisemnej, z własnoręcznym podpisem, o treści szczegółowo opisanej w piśmie precyzującym pozew z dnia 18 maja 2012 r. (k. 33-34) w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia wyroku, zasądzenia od pozwanej kwoty 3.000 zł na rzecz „ (…) , ul. (…) oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zdaniem powoda, wypowiedzi pozwanej zawarte w pismach złożonych do akt postępowania naruszają jego dobra osobiste, takie jak godność i dobre imię, narażając na utratę zaufania do niego jako biegłego i jako osoby posiadającej uprawnienia zawodowe oraz do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, co skutkować dodatkowo może wymiernymi stratami powoda w wyniku utraty zleceń. W odpowiedzi pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając swoje stanowisko pozwana wskazała, iż roszczenia powoda wobec niej są bezpodstawne i bezprawne, a sytuacja przedstawiona przez powoda została w sposób subiektywny i niezgodny ze stanem faktycznym, zaś ona sama miała prawo w toku postępowania formułować zarzuty do opinii biegłego. --- STRONA 15 --- Istota postępowania w niniejszej sprawie zmierzała do ustalenia, czy faktycznie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda – godności, czci oraz dobrego imienia – a jeśli tak, czy naruszenie to było bezprawne. Na wstępie wskazać należy, iż w myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr osobistych zawarty w wyżej cytowanym przepisie nie jest katalogiem zamkniętym, zawarte w nim wyliczenie dóbr osobistych nie jest wyczerpujące. Przepis art. 24 § 1 k.c. stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym (art. 445 § 3 k.c.) może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. Powołane przepisy zawierają regulację dotyczącą ochrony dóbr osobistych jednostki jedynie przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. Zakładają one bezprawność działania, która jest wystarczającą przesłanką do skutecznego domagania się ochrony prawnej wskazanej w art. 24 k.c. Zagrożenie zaś lub naruszenie dobra osobistego zostanie uznane za bezprawne, jeżeli jest ono --- STRONA 16 --- sprzeczne z szeroko rozumianym porządkiem prawnym. Ponadto naruszenie to musi być obiektywne tzn. w ocenie społeczeństwa musi wywoływać negatywne odczucia (por. wyrok SN z dnia 26.10.2001 r., V CKN 195/01 ). W orzecznictwie sądowym i doktrynie podkreśla się, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. wyrok SN z 17 czerwca 2004 r., V CSK 609/03, LEX nr 109404) Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202; por. wyrok SN z dn. 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Brak bezprawności wynikać może przede wszystkim ze zgody podmiotu prawa osobistego, z --- STRONA 17 --- działania w ramach porządku prawnego, ze szczególnych przepisów prawnych, z wykonywania prawa podmiotowego, z konieczności ochrony innego wyżej postawionego dobra oraz ogólnej klauzuli zasad współżycia społecznego (por. orz. SN z dnia 19.10.1989r., II CR 419/89, OSP 199, z. 11 – 12, poz. 377, LEX nr 8996). Koniecznym elementem wyłączenia bezprawności działania naruszającego dobro osobiste jest również prawdziwość twierdzeń co do faktów (por. wyrok SN z 19 stycznia 2000 r., II CKN 670/98, LEX nr 51058). Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że powód wykazał, iż niewątpliwie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności osobistej, czci, dobrego imienia i reputacji przez pozwaną poprzez pomówienie i zarzucenie niewłaściwego sposobu postępowania. W tym kontekście zauważyć należy, iż treścią pomówienia mogą być zarówno właściwości, jak i sposób postępowania, które mają charakter poniżający w opinii publicznej albo podważający zaufanie społeczne, przy czym ocena ujemnych treści powinna być dokonywana w kontekście wymagań lub oczekiwań związanych z zajmowanym stanowiskiem czy pełnioną funkcją, wykonywanym zawodem albo rodzajem działalności. (pomówienie o niewłaściwe postępowanie nie musi wskazywać konkretnych faktów, może ograniczać się do ogólnych ocen). Pozwana nie kwestionowała, że jest autorką pism z dnia 20 lipca 2011 r., 29 grudnia 2011 r., 3 stycznia 2012 r. i 12 lutego 2012 r., w których zarzuciła, że: sporządzenie opinii hydrologicznej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym --- STRONA 18 --- przez Wójta Gminy (…) zostało zlecone powodowi jako „zaprzyjaźnionemu biegłemu”, że opinia ta została „wykonana po kumotersku”, że jest ona niekompetentna, nieprawdziwa, tendencyjna i stronnicza (po to, aby była korzystna dla Gminy (…) ), że powód „wypisuje bzdury” i nie posiada żadnych uprawnień, wiedzy, doświadczenia, przygotowania merytorycznego i kompetencji oraz powinny mu zostać odebrane uprawnienia zawodowe, co w kontekście wykonywanej przez niego funkcji i zawodu, podważyło jego wiarygodność i naraziło na utratę zaufania do niego jako biegłego sądowego w zakresie postępowania wodnoprawnego i hydrogeologii oraz jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie projektowania i dokumentowania ujęć wód podziemnych oraz operatów wodnoprawnych, nadzorowania wykonywania ujęć jak też prowadzenia wierceń takich ujęć. Zaznaczyć należy, iż pozwana uprawniona była oczywiście do formułowania zarzutów merytorycznych do opinii sporządzonej przez biegłego-powoda (i takie zarzuty podniosła), jednakże w swoich pismach pozwana odnosiła się również do faktów niedotyczących bezpośrednio przedmiotu postępowania, lecz przedstawiała wypowiedzi dotyczące osoby powoda charakteryzujące go w sposób jednoznacznie pejoratywny i przypisujące mu negatywne cechy, jednocześnie w sposób nieprawdziwy i poniżający. Niewątpliwie wszystkie użyte pod adresem powoda zwroty i zarzuty są powszechnie rozumiane jako naganne, o dużym ujemny ładunku emocjonalnym dla przeciętnego odbiorcy. Zdaniem Sądu pozwana działała z w celu wyrażenia osobistej niechęci względem powoda, gniewu (w swoich --- STRONA 19 --- wyjaśnieniach pozwana sama zresztą potwierdziła swoje emocjonalne nastawienie do sprawy, w ramach której opiniował powód), a także zdyskredytowania w oczach innych osób jako profesjonalisty, wykonującego zawód biegłego sądowego. Podniesione zarzuty i użyte w nich słowa dobrane zostały w sposób szczególny, aby wywołać negatywne wrażenie o osobie powoda i postawić go w niekorzystnym świetle, co mogło spowodować utratę zaufania do jego osoby oraz zmianę stosunku u niektórych znających go osób - zwłaszcza w sferze życia zawodowego. Wszystkie zarzuty, które wskazał powód, zawierają negatywne treści o jego osobie, mogły narazić go na utratę dobrego imienia w oczach innych osób, mogących zapoznać się z ich treścią, w szczególności pracowników Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (…) i Urzędu Gminy (…) , do których to instytucji wpłynęły pisma pozwanej. Jak wyżej podkreślono, pozwana aby uwolnić się od odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych powoda powinna wykazać, że podejmowała działania w ramach obowiązującego porządku prawnego lub w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego, a nadto że postawione zarzuty wobec powoda są zgodne z prawdą, a zatem mają oparcie w konkretnych dowodach. Wobec zaś tak określonych procesowych obowiązków pozwana nie przedłożyła wystarczających i przekonujących dowodów na zasadność podniesionych zarzutów, pomimo pouczenia jej o ciężarach wynikających z art. 6 k.c. (pozwana pouczona przez Sąd o potrzebie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oświadczyła, że chce działać samodzielnie w procesie). W --- STRONA 20 --- szczególności nie sposób było uznać trafności argumentacji pozwanej, jakoby użyte przez nią w w/w pismach określenie „kumoterski” miało charakter jedynie bezosobowy – kontekst użycia tegoż określenia przez pozwaną w konkretnych pismach i w konkretnych okolicznościach był bowiem niewątpliwy i jednoznacznie odnosił się do osoby powoda. Nieprawdziwy również okazał się zarzut pozwany dotyczący braku wiedzy, kompetencji, doświadczenia i przygotowania merytorycznego powoda w zakresie sporządzenia kwestionowanej opinii – zgodnie z poczynionymi w sprawie ustaleniami faktycznymi powód posiadał odpowiednie wykształcenie i stosowne uprawnienia w zakresie hydrogeologii i postępowania wodnoprawnego i zgodnie z tymi kompetencjami sporządził sporną ekspertyzę. Pozwana w toku postępowania starała się wykazać, że czuje się pokrzywdzona faktem, iż sprawa administracyjna o naruszanie stosunków wodnoprawnych dotyczących jej gruntu ciągnie się już od 10 lat, oraz zastraszana w celu uniemożliwienia obrony jej słusznych praw. W tym kontekście podkreślić jednak z całą mocą należy, iż poczucie krzywdy oraz działanie pod wpływem emocji nie mogą zostać uznane za przesłanki wyłączające bezprawność zachowań pozwanej. Zgodzić się należy z twierdzeniem, iż prawem strony postępowania administracyjnego lub sądowego jest kwestionowanie stanowiska innej strony lub biegłego, natomiast podnoszone zarzuty nie mogą swą formą przekraczać granicy ochrony dób osobistych takiej osoby. W orzecznictwie sądowym wskazuje się wyraźnie, iż przypisywanie innej osobie właściwości powszechnie nieakceptowanych, nieobyczajnych i narażających na utratę --- STRONA 21 --- dobrego imienia jest działaniem bezprawnym (por. wyrok SN z dnia 28 października 2004 r., III CSK 423/03) – niewątpliwie zaś zarzuty sformułowane przez pozwaną wobec powoda przypisały mu cechy wyżej wymienione. Jeszcze raz natomiast zaznaczyć należy, iż nie posiadają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wszystkie te wypowiedzi pozwanej, które odnoszą się do treści sporządzonej przez powoda opinii – zarzut powoda, iż pozwana naruszyła jego dobra osobiste, nie jest bowiem wywodzony z faktu podnoszenia przez pozwaną zarzutów merytorycznych wobec treści opinii, lecz z szeregu wypowiedzi o charakterze niemerytorycznym, obraźliwym i stanowiącym pomówienie. Sąd podziela bowiem pogląd, iż uprawnienie pozwanej do podnoszenia zarzutów wobec opinii biegłego, z której treścią pozwana się nie zgadza, nie stanowi uprawnienia do formułowania zarzutów ad personam , w tym w szczególności zarzutów kumoterstwa, wykonywania opinii tendencyjnej, pod konkretne życzenie, stronniczej, zawierającej nieprawdę , totalne bzdury, opinii niekompetentnie wykonanej. Mając powyższe na uwadze, zasadnym – w ocenie Sądu – było nakazanie pozwanej (…) , aby złożyła w terminie 7 dni od dnia prawomocności niniejszego wyroku w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w (…) oraz w Urzędzie Gminy (…) oświadczenie w formie pisemnej z własnoręcznym podpisem o treści: "Ja niżej podpisana (…) przepraszam (…) za to, że w kierowanych przeze mnie pismach do Urzędu Gminy (…) oraz do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (…) , w związku z postępowaniem administracyjnym (…) , nieprawdziwie pomówiłam --- STRONA 22 --- (…) o sporządzenie opinii niekompetentnej, nieprawdziwej, tendencyjnej i stronniczej, zleconej zaprzyjaźnionemu biegłemu, wykonanej po kumotersku oraz nieprawdziwie zarzuciłam, że biegły wypisuje bzdury i nie posiada żadnych uprawnień, wiedzy, doświadczenia, przygotowania merytorycznego i kompetencji a biegłemu powinny zostać odebrane uprawnienia zawodowe. Wszystkie formułowane przeze mnie zarzuty były bezpodstawne i nieuzasadnione a swoimi wypowiedziami naruszyłam dobra osobiste Pana (…) . Z powyższego powodu wyrażam ubolewanie i zobowiązuję się, że w przyszłości nie będę formułowała podobnych, nieprawdziwych zarzutów". Jednocześnie Sąd zasądził od pozwanej na rzecz (…) w (…) kwotę 1.000 zł, uznając roszczenie powoda o zasądzenie kwoty 3.000 zł za zbyt wygórowane i nieadekwatne do okoliczności przedmiotowej sprawy. W tym kontekście Sąd wziął pod uwagę treść art. cytowanego już art. 24 § 1 k.c., dotyczący środków usunięcia naruszenia dóbr osobistych, oraz wskazania orzecznictwa sądowego, według którego należy stosować środki adekwatne do konkretnego wypadku, które według powszechnie przyjętych poglądów lub pojęć danego środowiska stanowią ekwiwalent wyrządzonej krzywdy w tym znaczeniu, że niejako niwelują jej skutki (por. uchwała SN z dnia 30 grudnia 1971 r., III CZP 87/71, OSNCP 1972, nr 6, poz. 104). Mając powyższe na względzie, na mocy art. 23 k.c. i art. 24 k.c. orzeczono jak w pkt. I wyroku. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo (punkt III. sentencji wyroku), jako nie mające oparcia w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy. --- STRONA 23 --- O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c., uwzględniając zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu. Na kwotę zasądzonych od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu w kwocie 1.027 zł składa się: kwota 600 zł tytułem opłaty sądowej od I. żądania pozwu, kwota 50 zł tytułem opłaty sądowej od żądania uwzględnionego w punkcie II. sentencji wyroku, kwota 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (§ 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu) oraz kwota 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.