Wyrok I C 809/15 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 lipca 2018 r. Sąd Okręgowy w Opolu I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 809/15 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 lipca 2018 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Beata Hetmańczyk Protokolant: sekr. sądowy Natalia Harupa po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. w Opolu sprawy z powództwa B.B., J.K. (uprzednio: B.) przeciwko Ubezpieczeniowemu (…) w W. o zapłatę I. Zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego (…) w W. na rzecz powódki B.B. kwotę 80.000 (osiemdziesiąt tysięcy) zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 lutego 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; II. Zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego (…) w W. na rzecz B.B. kwotę 4.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. Zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego (…) w W. na rzecz powódki J.K. (uprzednio: B.) kwotę 60.000 (sześćdziesiąt tysięcy) zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 lutego 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddala; IV. Zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego (…) w W. na rzecz J.K. (uprzednio: B.) kwotę 2.717 zł tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego; V. Poleca ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu od pozwanego kwotę 11.233,37 zł tytułem kosztów procesu, natomiast od powódki J.K. (uprzednio: B.) – z zasądzonego świadczenia – kwotę 500 zł tytułem brakującej opłaty. Na oryginale właściwy podpis --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Powódki B.B. i J.B. w pozwie wniesionym w dniu 18.08.2015r. skierowanym przeciwko pozwanemu Ubezpieczeniowemu (…) w W. wniosły o zasądzenie na rzecz powódek B.B. i J.B. kwot po 80.000 zł na rzecz każdej z nich, na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 § 1 kc wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 27.02.2015r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci zerwania więzi rodzinnej i pozbawienia prawa do życia w pełnej, szczęśliwej rodzinie w związku z wypadkiem z dnia 5.03.2003r., w którym śmierć poniósł mąż i ojciec powódek szczegółowo uzasadniając i argumentując swoje stanowisko na k. 3-8. Ponadto zasądzenie od pozwanego na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódek na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia, jak również przyczynienia się zmarłego do powstania szkody szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko na k. 106-121. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: w dniu 6.03.2003r. o godz. 6.50 N.S. powiadomił telefonicznie, że w przydrożnym rowie w pobliżu jego posesji znajdują się zwłoki n/n mężczyzny. Na miejscu ustalono, że nieustalony pojazd poruszający się od strony O. w kierunku D. na ul. O. w M. potrącił poruszającego się w tym samym kierunku jadącego na rowerze J.B., który wraz z rowerem wpadł do głębokiego przydrożnego rowu z ciekiem wodnym. Przyczyną zgonu J.B. stały się masywne, wielomiejscowe obrażenia wielonarządowe zwłaszcza klatki piersiowej i brzucha. Powstały one od urazu narzędziem tępym, tępokrawędzistym działającym z bardzo dużą siłą. Stwierdzone u zmarłego obrażenia wykazywały cechy zażyciowego powstania tj. podbiegnięcia krw awe w mięśniach, tkance podskórnej oraz obecność dużej ilości krwi w jamach ciała. Wskazują, że podczas urazu krążenie krwi było zachowane, a zatem w chwili powstania obra żeń (najechania) J.B. żył. --- STRONA 3 --- Schorzenia kardiologiczne nie były bezpośrednią p rzyczyną zgo nu i nie miały też bezpośredniego wpływu na jego zgon. Nie stwier dzono świeżych, ostrych zmian chorobowych powodujących nagły zgon. Stwierdzone zmiany były stare, o charakterze przewlekłym, rozpoznany w badaniu mikroskopowym zawa ł mięśnia ser cowego wykazywał cechy go jenia - organizacji - co wskazuje, że wystąpił on kilka tygodni wcześniej. U J.B. nie stwierdzono tak zwanych obrażeń zderzakowych np. uszkodzeń stawów, kości, mięśni kończyn dolnych. Liczne złamania kości klatki piersiowej, kręgosłupa i miednicy, rozległe obrażenia narządów wewnętrznych z ich rozfragmentowaniem wskazują na uraz zmiażdżeniowy, spotykany w przypadkach przejechania. Ustalenia na miejscu wypadku, oględziny uszkodzeń roweru i obrażenia ciała J.B. w skazują, że w przebiegu przedmiotowego wypadku doszło do kontaktu n/n pojazdu z rowerem. J.B. w chwili zdarzenia nie naruszył zasad regulujących ruch rowerzystów po drogach, jak również swoim postępowaniem nie przyczynił się do zaistnienia zagroże nia. Z uwagi na brak wykrycia sprawcy wypadku, postępowanie karne pro wadzone w związku z przedmiotowym zdarzeniem zostało umorzone. Dowód: dokumenty zawarte w aktach Prokuratury Rejonowej w O . sygn. akt ( … ) opini a biegłego medycyny sądowej k. 149 - 151 opinia biegłego z zakresu ruchu drogowego k. 178 - 203 opinia uzupełniająca biegłego z zakresu ruchu drogowego k. 231 - 243 opinia biegłego k. 260 - 271 W związku z przedmiotowym zdarzeniem, pełnomocnik powodów skierował do pozwanego (za pośrednictwem (…) S.A.) dnia 02.12.2014 r. wezwanie do zapłaty zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, a także stosownego odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią J.B. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego pozwany wydał w dniu 26.02.2015 r. decyzję, w której odmówił wypłaty zadośćuczynienia na rzecz powódek, tłumacząc swoje stanowisko upływem okresu przedawnienia, który zdaniem strony pozwanej wynosi w niniejszej sprawie 3 lata, z uwagi na fakt niewykrycia sprawcy. Strona powodowa nie mogła zgodzić się z taką decyzją, stojąc na stanowisku występowania 20-letniego terminu przedawnienia w przedmiotowej sprawie, toteż dnia 01.04.2015 r. zostało wystosowane do pozwanego pismo wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na pismo pełnomocnika strony powodowej, pozwany wydał w dniu 15.04.2015 r. decyzję, w której podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. --- STRONA 4 --- Dowód: korespondencja miedzy stronami k. 19-41 Zmarły J.B. był mężem powódki B.B. i ojcem powódki J.B. Małżonkowie posiadali także jeszcze trójkę dzieci, które w dacie śmierci J.B. były już pełnoletnie i samodzielne. Wiadomoś ć o tragicznej śmierci męża była dla powódki B.B. wielkim szokiem. Powódka B.B. wraz z mężem tworzyli przez okres 29 lat zgodne i udane małżeństwo, a także szczęśliwą i kochającą się rodzinę. Jeszcze przed wypadkiem planowali urocz ystości związane z nadchodzącą 30 rocznicą ślubu. Powódka wspólnie z mężem spędzała wolny czas, organizowała uroczystości rodzinne i wspólne święta. Zmarły J.B. był głównym żywicielem rodziny. Powódka B.B. zajmowała się natomiast prowadze niem domu i opieką nad dziećmi. Trzy lata przed śmiercią męża powódka B.B. , aby polepszyć sytuację finansową rodziny, podjęła również zatrudnienie. Po śmierci męża powódka przyjmowała leki uspokajające przepisywane jej przez lekarza pierwszego k ontaktu. Nie leczyła się psychiatrycznie, nie korzystała także z opieki psychologicznej. Pomoc i wsparcie w trudnych chwilach powódka otrzymywała ze strony dorosłych już dzieci, najbliższej rodziny, sąsiad ów, a także współpracowników. Mimo upływu przes zło 12 lat od śmierci, powódka nie ułożyła sobie życia na nowo. Nie ma dnia, w którym nie pomyślałaby o mężu. Trudno jej pokonywać trudności życia codziennego bez małżeńskiego wsparcia. Do dnia dzisiejszego powódka kultywuje pamięć o zmarłym mężu, odwiedz ając jego grób na cmentarzu, przeglądając fotografie rodzinne, a także wspominając wspólnie spędzone z nim chwile. W przedmiotowym wypadku powódka J.B. straciła ojca. W dacie jego śmierci miała 13 lat. J.B. był dla powódki największym autorytetem. Ważniejsze decyzje zawsze były konsultowane przez powódki w gronie rodzinnym, z udziałem J.B.. Jako najmłodsza córka traktowana była jako przysłowiowe oczko w głowie ojca. Wiedziała, że może zwrócić się do niego z prośbą o pomoc w każdej sprawie. Zwierzała mu się ze swoich problemów, razem poszukiwali rozwiązania kłopotów. Relacje ich łączące były bardzo bliskie i zażyłe. Śmierć ojca wywołała u powódki poczucie niższej wartości względem rówieśników. Pogorszyły się jej również oceny w nauce, gdyż zabrakło jej pochwał ojca. Po wypadku powódka nadal mieszkała w domu rodzinnym tylko z mamą. Powódka po śmierci ojca nie korzystała z pomocy z pomocy psychologa. Nie zażywała również leków uspokajających. W późniejszym okresie powódka zakończyła naukę szkolną w terminie. Ukończyła także studia wyższe. Z przyczyn finansowych studiowała, codziennie dojeżdżając na zajęcia, na Politechnice (…), mimo iż marzyła o studiowaniu we W. W 2015r. powódka J.B. zawarła związek małżeński. --- STRONA 5 --- Aktualnie powódka przyjęła nazwisko po mężu - K. Ze związku tego powódka posiada małoletnie dziecko. Dowód: odpis aktu zgonu k. 15 zeznania świadka E.G. k.302 zeznania powódki J.K. (uprzednio B.) k. 303 zeznania powódki B.B. 303-304 Sąd zważył: Powództwo w części zasługiwało na uwzględnienie. W sprawie bezspornym było, że mąż i ojciec powódek w wyniku wypadku z dnia 6.03.2003r. poniósł śmierć. Z uwagi na brak wykrycia sprawcy wypadku, postępowanie karne prowadzone w związku z przedmiotowym zdarzeniem zostało umorzone. Pozwany zakwestionował powództwo nie co do jego odpowiedzialności na gruncie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 392 z późn. zm.), ale co do zasady. Kwestionował bowiem przedstawiony przez powódki w pozwie przebieg wypadku z dnia 5.03.2003r., w szczególności, że doszło wówczas do popełnienia przestępstwa przez kierującego n/n pojazdem. Niezależnie od powyższego pozwany podniósł również zarzut przedawnienia oraz przyczynienia się zmarłego do skutków wypadku. Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do zarzutu przedawnienia roszczenia w ocenie Sądu uznać należało go za nieuzasadniony. W niniejszym postępowaniu ma zastosowanie treść art. 442 1 § 2 k.c., co niweczy podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Powołany przepis stanowi, że gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o jej naprawienie ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od popełnienia przestępstwa wyrządzającego szkodę. W sytuacji zaś, gdy roszczenie z tytułu czynu niedozwolonego nie przedawniło się w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny, a więc w dniu 10 sierpnia 2007 r., to do roszczeń deliktowych stosuje się wówczas dwudziestoletni termin przedawnienia, zgodnie z art. 442 1 § 2 k.c. W celu ustalenia faktu zbrodni lub występku - jako przyczyny szkody - nie jest konieczne uprzednie skazanie sprawcy. W orzecznictwie i piśmiennictwie ugruntowane jest stanowisko, że w przypadkach nieobjętych art. 11 k.p.c. sąd cywilny ma kompetencje do samodzielnego ustalania, czy czyn --- STRONA 6 --- niedozwolony, stanowiący źródło szkody, jest przestępstwem. Sąd dokonuje w tym względzie własnych ustaleń dotyczących podmiotowych i przedmiotowych znamion przestępstwa według zasad prawa karnego. Zgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2014r. w sprawie o sygn. akt III CSK 193/13 w razie braku prawomocnego wyroku skazującego wydanego w postępowaniu karnym sąd w sprawie cywilnej władny jest samodzielnie ustalić fakt popełnienia przestępstwa jako przesłanki zastosowania terminu przedawnienia określonego w art. 442 1 § 2 kc, wymaga to jednak dokonania własnych ustaleń dotyczących istnienia znamion przestępstwa, według zasad przewidzianych w prawie karnym. Na potrzeby postępowania cywilnego w sprawie o odszkodowanie dopuszczalne jest przy tym ustalenie na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, podmiotowych znamion przestępstwa nawet, jeżeli sprawca czynu nie został zidentyfikowany. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, przyjąć należy, że spełnione zostały znamiona podmiotowe i przedmiotowe przestępstwa określonego w art. 177 § 2 k.k. Wypadkiem komunikacyjnym jest zdarzenie mające miejsce w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, wynikające z naruszenia zasad bezpieczeństwa obowiązujących w tym ruchu, którego skutkiem są spowodowane nieumyślnie obrażenia ciała powodujące naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwające dłużej niż 7 dni, śmierć albo ciężki uszczerbek na zdrowiu. Odpowiedzialność karna za przestępstwo sprowadzenia wypadku komunikacyjnego uzależniona jest od zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem sprawcy a skutkiem. W ocenie Sądu, ustalenia poczynione w toku procesu, w szczególności te wynikające z uzasadnienia postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 31 maja 2003 r. i notatki KPP O . z dnia 06.03.2003 r., jednoznacznie wskazują, że dnia 05.03.2003 r. nieustalony pojazd potrącił jadącego na rowerze J.B. , wskutek czego poszkodowany wywracając się, dostał się pod koła tego pojazdu, a n astępnie został przejechany wszerz klatki piersiowej, doznając licznych, rozległych obrażeń powodujących jego zgon. W związku z powyższymi okolicznościami uprawnione jest twierdzenie, że w przedmiotowej sprawie doszło do popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 k.k., a zatem nie może być w tym przypadku mowy o przedawnieniu roszczeń powódek. Faktem jest, że sprawca zdarzenia nie został zidentyfikowany, niemniej jednak nie może to stanowić okoliczności przemawiającej za uznaniem, iż w niniejszej sprawie nie d oszło do popełnienia przestępstwa. Ustalenie tożsamości sprawcy jest istotne z punktu widzenia odpowiedzialności karnej. Uzależnienie wystąpienia odpowiedzialności odszkodowawczej od ustalenia danych personalnych osoby, która spowodowała zdarzenie warunkuj ące tą odpowiedzialność stawiałoby pod znakiem zapytania sens istnienia Ubezpieczeniowego --- STRONA 7 --- Funduszu Gwarancyjnego. Wskazać także należy, że w przypadku, gdy sprawca wypadku ucieka z miejsca zdarzenia, odtworzenie mechanizmu powstania zdarzenia zawsze będzie obarczone pewnym stopniem prawdopodobieństwa, co w żadnym stopniu nie powinno niweczyć gwarancyjnej funkcji pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Zarówno na gruncie art. 442 1 § 2 k.c. jaki uchylonego art. 442 § 2 k.c. przyjmuje się, że co do zasady nie jest konieczne, aby doszło do uprzedniego skazania sprawcy szkody za zbrodnię lub występek, poza przypadkami, kiedy przepis prawa materialnego stanowiący podstawę odpowiedzialności wymaga takiego skazania. W sytuacji, w której w postępowaniu ka rnym nie stwierdzono popełnienia przestępstwa, sąd cywilny jest uprawniony do dokonania własnej oceny, czy zostało popełnione. Wobec ustaleń poczynionych w postępowaniu przygotowawczym o sygn. akt ( … ) ( … ) oraz wniosków wynikających z opinii biegłego, zasadnym jest uznanie, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie 20 - letni termin przedawnienia roszczeń. Odnosząc się z kolei do zarzutu przyczynienia się zmarłego do powstania szkody zarzut ten również w ocenie Sądu uznać należało za nieuzasadnio ny. Jak wynika bowiem z opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy przyczyną śmierci J.B. stały się masywne obrażenia wielonarządowe, które powstały w wyniku urazu narzędziem tępym, tępokrawędzistym, dz iałającym z bardzo dużą siłą. Zdaniem biegłego obrażenia te mogły powstać w wyniku przejechania przez pojazd mechaniczny. Z treści opinii wynika, że schorzenia kardiologiczne poszkodowanego nie były bezpośrednią przyczyną zgonu i nie miały tez bezpośrednie go wpływu na jego zgon. Zatem stwierdzić należy, że zgon J.B. nastąpił wskutek potrącenia przez niezidentyfikowany pojazd. Sąd, opierając się na opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadk ów przyjął, że zmarły z jakiejkolwiek przyczyny leżał już na drodze i tam został najechany. Istniejących rozbieżności w opiniach biegłych z zakresu medycyny i rekonstrukcji wypadków nie należy traktować jako wykluczające się. Zauważyć należy stanowisko biegłego z zakresu medycyny, który wskazał, że sekcja z włok wykonana bezpośrednio po wypadku mogła zostać obarczona błędem wynikającym z błędnych informacji przekazanych lekarzom przez policjantów wskazujących na potrącenie pieszego, a nie rowerzysty. Opierając się na zgromadzonych dokumentach, zez naniach i posiłkując się treścią opinii biegłych Sąd przyjąć, iż zmarły w żaden sposób nie przyczynił się do skutków tego wypadku. Z treści zeznań powódki B. B . i dokumentów z dochodzenia wynika, że rower zmarłego był prawidłowo wyposażony. Zmarły poru szał się znaną mu drogą publiczną, która z racji swojego ukształtowania nastręczałaby --- STRONA 8 --- trudności w omijaniu innych pojazdów. Nie był pod wpływem alkoholu, nie doznał w trakcie jazdy skutków chorobowych, w tym nie miał miejsca wówczas u niego zawał serca. Ró wnież warunki pogodowe nie usprawiedliwiały zdarzenia na drodze. Podkreślić również należy, iż z treści opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wynika, że kierujący pojazdem, który uderzył w rowerzystę, był w stanie uniknąć wypadku. Miał możliwość dostrze żenia rowerzysty z odległości zezwalającej na wykonanie planowego wyprzedzania. Podkreślić należy także, że w podobnym tonie wypowiedział się biegły z zakresu ruchu drogowego, który wcześniej sporządzał opinię w niniejszej sprawie. Zgromadz ony materiał dowodowy daje zatem podstawy do stwierdzenia, że niezidentyfikowany sprawca wypadku naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym (m.in. obowiązek zachowania ostrożności), które to naruszenie bezpośrednio doprowadziło do powstania wypadku s kutkującego zgonem J.B . Śmierć męża i ojca powódek nastąpiła przed znowelizowaniem art. 446 kc, gdzie poprzez dodanie §4, przyznano prawo do żądania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. Roszczenie powódek wynika zatem z przepisów z art. 23 i 24 kc w zw. z art. 448 kc. Najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 §1 kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3.08.2008r. Rodzina jako związek najbliższych osób, które łączy szczególna więź wynikająca najczęściej z pokrewieństwa i zawarcia małżeństwa, podlega ochronie prawa. Więź rodzinna odgrywa doniosłą rolę, zapewniając członkom rodziny m.in. poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc w wychowaniu dzieci i zapewnieniu im możliwości kształcenia. Należy zatem przyjąć, że prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawie art. 23 i 24 kc. Zatem spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków jej rodziny i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22.10.2010r. , IIICZP 76/10, LEX nr 604152, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2010r., IV CSK 307/09, OSNC-ZD 2010/3/91). Szczególna więź rodziców z dzieckiem, przysługująca zarówno dziecku, jak i rodzicom, w prawidłowo funkcjonującej rodzinie, zasługuje na status dobra osobistego, podlegającego ochronie przewidzianej w art. 24 § 1 kc (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23.09.2005r., IACa 554/05, Palestra 2006/9-10/308). Sąd ocenił zasadność wysokości zgłoszonego roszczenia o zadośćuczynienie, mając na uwadze, że więzi między małżonkami oraz dzieckiem i rodzicem, jako łączące najbliższych --- STRONA 9 --- członków rodziny, przez swój szczególny charakter zasługują na ochronę w najwyższym stopniu. Rozważając zasadność roszczenia powódek co do wysokości, Sąd miał na uwadze, że rozmiar nieodwracalnej krzywdy, nie ulega zmniejszeniu przez upływ czasu. W związku z oddaleniem się w czasie zdarzenia sprawczego redukcji wskutek naturalnych procesów psychologicznych może ulegać jedynie skala cierpienia (pustki i osamotnienia i konieczności adaptacji do nowej sytuacji) odczuwanego przez powódki. Jednak zadośćuczynienie ma stanowić pieniężną kompensatę wszystkich niematerialnych skutków naruszenia dobra osobistego. Zatem, pomimo odległej od daty śmierci, daty złożenia pozwu, Sąd uwzględnił także cierpienie doznane przez powódki bezpośrednio w okresie po śmierci męża i ojca (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29.03.2017r., I ACa 156/16). Na duży rozmiar krzywdy powódki B.B. wskazywała szczególna więź łącząca ją z tragicznie zmarłym. Powódka przeżyła śmierć partnera bardzo emocjonalnie, zmarły był bliską osobą w życiu powódki, pełnił nie tylko rolą najukochańszego partnera, ale był także dla powódki wsparciem i osobą na pomoc której mogła było liczyć w każdej sytuacji. Wzajemna miłość, okazywana pomoc i troska, wspólne zamieszkiwanie wytworzyło między powódką, a zmarłym J.B. szczególną zażyłość będącą dla powódki źródłem życiowej satysfakcji, poczucia bezpieczeństwa, pozytywnego nastawienia na przyszłość. Po jego śmierci powódka musiała podołać wszystkim obowiązkom związanym z życiem codziennym, w tym samodzielnie wychować małoletnią wówczas córkę - J. Wraz ze śmiercią męża powódka utraciła możliwość wspólnego zestarzenia się i udzielenia sobie wsparcia w ostatniej fazie życia. O rozmiarze więzi łączących małżonków świadczy też okoliczność, że powódka nie związała się z innym mężczyzną. Powódka utraciła również realne możliwości polepszenia warunków życia, bowiem jej mąż był człowiekiem w sile wieku, sprawnym, o licznych umiejętnościach i mógł zapewnić jej zabezpieczenie finansowe, a także pomoc przy cięższych pracach domowych. Utrata partnera życiowego i złączona z tym samotność, konieczność zmiany trybu życia i życiowych celów, fakt posiadania osieroconego przez ojca dziecka dostatecznie świadczą o tym, iż w skutek śmierci J.B. jej sytuacja życiowa ulegała znacznemu pogorszeniu, co uzasadnia przyznanie jej z tego tytułu zadośćuczynienia w kwocie dochodzonej pozwem. Jeśli chodzi o powódkę J.B., to znaczenie straty ojca w tak młodym wieku, z którym miała bardzo bliski kontakt i który był częścią jej kształtujących się wyobrażeń o porządku, w którym ma funkcjonować, miało również duży wpływ na jej dalsze życie. Dla małoletniej utrata w tak młodym wieku ojca jest stratą szczególnie dotkliwą, rzutujące na pogorszenie się jego sytuacji życiowej w wielu aspektach, nie tylko czysto materialnych, ale także --- STRONA 10 --- psychicznych skutkujących trudnościami adaptacyjnymi, a w konsekwencji wpływającymi na cele na całe jego życie. Powódka J.B. na skutek śmierci ojca pozbawiona została męskiego wzorca i poczucia dotychczasowej stabilizacji. Wszystkie podniesione powyżej okoliczności Sąd wziął pod uwagę przy ustalaniu wysokości należnego powódce zadośćuczynienia za krzywdę doznaną na skutek śmierci ojca. Należało jednak zwrócić uwagę na okoliczność, że rozmiar krzywdy powódki J.B. był mniejszy, aniżeli jej matki. Po okresie trwającej fizjologicznej żałoby powódka kontynuowała dotychczasowe życie, a zaprezentowana w roku postępowania dowodowego linia życia powódki nie wykazuje zawirowań, które pozostawałyby w adekwatnym związku ze śmiercią ojca. Powódka w terminie ukończyła edukację, w tym studia wyższe, założyła rodzinę, cieszy się rodzicielstwem. Powódka podkreślała gorszą aniżeli u rówieśników sytuację życiową i materialną, ale krzywda w tym zakresie wydaje się być zrekompensowana w wystarczającym stopniu przyznaną kwotą. O odsetkach od zasądzonych w/w kwot (ustawowe odsetki od dnia 27 lutego 2015r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty) Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 817 § 1 k.c. w zw. z art. 359 § 2 kc i 481§ 2 k.c. Sąd oddalił wniosek dowodowy strony pozwanej o zobowiązanie strony powodowej o przedłożenie dokumentacji związanej z ubezpieczeniem zmarłego i ewentualnie wypłaconymi świadczeniami z tego tytułu uznając go za nieprzydatny do rozstrzygnięcia, a także zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Wysokość ewentualnych świadczeń, które wynikały z innych stosunków prawnych, nie miałaby bowiem wpływu na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia w oparciu o ustalony w toku procesu stan faktyczny. Rozstrzygnięcie o kosztach co do powódki B.B. uzasadnia treść art. 98 kpc, a w stosunku do J.B. art. 100 kpc. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódek kwoty tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wysokość tego ostatniego opierając na unormowaniach zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa ….. Powyższe wynika z treści § 21 rozporządzenia M Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r., które do spraw wszczętych przed datą wejścia w życie nowych przepisów nakazywało stosowanie dotychczasowych. Ponadto Sąd polecił ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Opolu od pozwanego kwotę 11.233,37 zł tytułem kosztów procesu, natomiast od powódki J.K. --- STRONA 11 --- (uprzednio B.) z zasądzonego świadczenia kwotę 500 zł tytułem brakującej opłaty (art. 113 ust 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).