Wyrok I C 798/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlca

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 798/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kraśnik - Mazurek Protokolant st. sekr. sądowy Magdalena Zwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2012 r. w Siedlcach sprawy z powództwa P. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w S. o ustalenie I. powództwo oddala; II. odstępuje od obciążania powoda P.C. kosztami procesu. --- STRONA 2 --- Syg. akt I C 798/12 UZASADNIENIE P. C. w pozwie wniesionym przeciwko Skarbowi Państwa- Zakładowi Karnemu w S. żądał ustalenia prawa do otrzymywania wyrobów tytoniowych w przesyłkach pocztowych przysyłanych do jednostki penitencjarnej. Podnosił, iż Zarządzenie Wewnętrzne Dyrektora Zakładu Karnego w S. w sprawie porządku wewnętrznego z 15 marca 2012r. w § 20 wprowadziło zakaz otrzymywania w paczkach papierosów. Zdaniem powoda wprowadzenie takiego ograniczenia przez służbę więzienną jest bezprawne, gdyż zgodnie z treścią art. 4§ 2k.k.w. wszelkie ograniczenia praw i wolności osadzonych mogą wynikać tylko z przepisów ustawy, a kodeks kamy wykonawczy nie przewiduje ograniczeń do dostępu do artykułów tytoniowych Powód swoje żądanie oparł na treści art. 189 k.p.c. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Zakład Karny w S. wniósł o odrzucenie pozwu ewentualnie o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, iż w jego ocenie brak jest interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. w uzyskaniu przez powoda orzeczenia ustalającego prawo określone w pozwie złożonym w sprawie. W piśmie procesowym, które wpłynęło do Sądu 20 września 2012r. powód popierał powództwo, z tym, że żądał dodatkowo ustalenia, iż ma prawo do otrzymywania wyrobów tytoniowych w paczkach, które są paczkami z zawartością jedynie wyrobów tytoniowych. Pozwany natomiast wnosił o oddalenie powództwa. Sąd ustalił i zważył, co następuje: P. C. odbywa karę pozbawienia wolności na terenie zakładu karnego w S.. Chciałby mieć możliwość otrzymywania wyrobów tytoniowych w przesyłkach pocztowych. 20 sierpnia 2012r., to jest po złożeniu pozwu w sprawie, otrzymał przesyłkę 10 paczek papierosów, która nie została jemu doręczno /protokół k.50/. Dopuszczalność powództwa o ustalenie prawa lub stosunku prawnego została rozstrzygnięta w treści art. 189 k.p.c. Stanowi on, że powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Powód odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, gdzie jego prawa i obowiązki uregulowane są w kodeksie karnym wykonawczym, a zwłaszcza w art. 101-120 k.k.w. zamieszczonych w rozdziale X- tym lego kodeksu. Przesłanką materialnoprawną powództwa o ustalenie jest interes prawny powoda. Interes prawny musi istnieć obiektywnie, aby uzasadniać żądanie ustalenia prawa lub stosunku prawnego. Ustalanie praw czy stosunków prawnych występuje wówczas, gdy istnieje niepewność tego prawa lub stosunku prawnego zarówno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych. Niepewność może być wynikiem spodziewanego kwestionowania prawa lub kwestionowania istnienia stosunku prawnego. Art. 189 k.p.c. wskazuje, iż na jego podstawie nie podlegają --- STRONA 3 --- ustaleniu stany faktyczne i fakty. Wydanie wyroku ustalającego ma sens wtedy, gdy powstała sytuacja grożąca naruszeniem stosunku prawnego lub gdy powstała wątpliwość co do jego istnienia. Przez stosunek prawny należy zaś rozumieć taki stosunek między podmiotami prawa, w którym podmioty te mają wynikające z normy prawnej uprawnienia i obowiązki, a ich realizacja zagwarantowana jest przymusem państwowym. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2000 r. V CKN 29/00 w sprawie LEX nr 524272. Sąd stwierdził, iż interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. jest kategorią obiektywną zatem pod jego pojęciem należy w procesie rozumieć potrzebę uzyskania wyroku odpowiedniej treści, wywołaną rzeczywistym naruszeniem albo zagrożeniem określonej sfery prawnej. Musi to być potrzeba obiektywna w świetle obowiązujących przepisów, tj. rzeczywiście istniejąca i uzasadniona, a nie tylko wynikająca z subiektywnego zapatrywania strony. Nie jest dopuszczalne wskutek powództwa o ustalenie podważanie porządku lub stanu prawnego ukształtowanego przepisami. W przedmiotowej sprawie powód domaga się określenia jego prawa - jako osadzonego w zakładzie karnym - do otrzymywania wyrobów tytoniowych w paczkach. Prawa i obowiązki skazanego zostały szczegółowo określone w treści oddziału 4 kodeksu karnego wykonawczego. Zgodnie z treścią art. 113a § 1 k.k.w. skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiącu dokonywać zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz innych artykułów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym, za środki pieniężne pozostające do jego dyspozycji w depozycie. § 3 tego artykułu mówi, iż skazany ma prawo otrzymać raz na kwartał paczkę z żywnością o ciężarze nieprzekraczającym wraz z opakowaniem 5 kg, a § 4. stwierdza, iż skazany może, za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego, otrzymywać paczki z niezbędną mu odzieżą, bielizną, obuwiem i innymi przedmiotami osobistego użytku oraz środkami higieny, a po pozytywnym zaopiniowaniu przez lekarza - również z lekami. Jak wynika z przytoczonych przepisów wyroby tytoniowe mogą być wyłącznie nabywane przez skazanego w zakładzie karnym. Przepisy nie przewidują jakiegokolwiek odstępstwa od tej zasady. W przypadku otrzymywania wyrobów tytoniowych w paczce nie może być ona dostarczona skazanemu, ale zwrócona nadawcy na koszt skazanego. Dyrektor zakładu Karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania otrzymywanych przez skazanych paczek powiadamiając o tym sędziego penitencjarnego oraz skazanego zgodnie z treścią art. 105 § 6 k.k.w. Decyzja dyrektora zakładu karnego jest zaskarżalna do sądu penitencjarnego. Kodeks kamy wykonawczy reguluje w sposób wyczerpujący zasady możliwości uzyskiwania przez skazanych wyrobów tytoniowych, a § 20 Zarządzenie Wewnętrzne Dyrektora Zakładu Karnego w S. w sprawie porządku wewnętrznego z 15 marca 2012r. jest jego powtórzeniem /k.102/. Zdaniem Sądu nie istnieje niepewność stanu prawnego dotyczącego tej materii odbywania kary pozbawienia wolności. Treść powołanych powyżej przepisów wskazuje, iż prawa skazanych w zakresie nabywania wyrobów tytoniowych jest zagwarantowane i chronione w treści ustawy kodeks karny wykonawczy. Nie ma zatem potrzeby regulowania tych uprawnień w drodze orzekania o ustaleniu prawa. Poza tym brak jest podstaw indywidualizowania praw skazanego P. C. przebywającego w zakładzie karnym. Wszyscy skazani mają --- STRONA 4 --- zagwarantowane takie same prawa i nie można uznać za zasadne przyznania określonych uprawnień jednemu skazanemu. Ponadto zgodnie z art. 2 k.k.w. organami postępowania wykonawczego są: sąd pierwszej instancji, sąd penitencjarny, prezes sądu lub upoważniony sędzia, sędzia penitencjarny, dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektor okręgowy i dyrektor generalny służby więziennej albo osoba kierująca innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisja penitencjarna, sądowy kurator zawodowy, sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny, urząd skarbowy, odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania orzeczeń. Tak więc powód winien swoje żądanie skierować do Dyrektora Zakładu Karnego w S. a przypadku gdyby otrzymał decyzję negatywną mógłby na podstawie art. 7 k.k.w. złożyć skargę do sądu penitencjarnego tj. Sądu Okręgowego S.. Powyższe okoliczności uzasadniają twierdzenie, iż powód nie wykazał interesu prawnego koniecznego do uwzględnienia jego powództwa i z tych względów podlega ono oddaleniu. Z uwagi na sytuację materialną powoda, brak jakichkolwiek dochodów oraz majątku Sąd stosownie do treści art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania go kosztami procesu należnymi na rzecz Skarbu Państwa z tytułu należnych opłat oraz kosztami zastępstwa procesowego. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w wyroku.