Postanowienie I C 79/09. W zakresie żądania powódki R. U.

--- STRONA 1 --- 1. W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2011r. Sąd Okręgowy w G. Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Artur Żymełka Protokolant Wioleta Gil po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2011r. w G. sprawy z powództwa R. U. (1) oraz S. O. B. U. przeciwko W. R. o zapłatę odrzuca pozew S. O. B. U. co do kwoty 324.617,04zł; oddala powództwo S. O. B. U. w pozostałej części a R. U. (1) w całości; odstępuje od obciążenia powodów kosztami zastępstwa procesowego pozwanego. UZASADNIENIE Powodowie R. U. (1) i S. O. B. U. w pozwie wniesionym w dniu 15 kwietnia 2010 r. wnieśli o zasądzenie od pozwanego W. R. kwoty 326.059 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenia od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu pozwu podali, że pozwany wystąpił przeciwko nim o wydanie nieruchomości położonej w G. przy ul. (...), oddanej im w użyczenie na podstawie umowy z dnia 9 lutego 1989r. Zgodnie z powołaną umową pożyczyli pozwanemu kwotę 1.200 bonów dolarowych ( o równowartości 4.200 DM ) i posiadają prawo użytkowania nieruchomości do czasu zwrotu pożyczki udzielonej pozwanemu oraz zwrotu nakładów poczynionych na remont domu. Nadto podali, że strony uzgodniły że powodowie nabędą od pozwanego prawo własności nieruchomości za kwotę 7.500 DM, przy czym pożyczka w kwocie 4.200 DM miała stanowić zaliczkę na poczet ceny zakupu. Pozwany odmówił jednak sprzedaży nieruchomości i zażądał od nich jej wydania. Powództwo o wydanie nieruchomości zostało wyrokiem sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 28 lutego 1995r. oddalone, podobnie jak rewizja od tego wyroku. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło twierdzenie, że obecni powodowi mają prawo odmówić wydania nieruchomości do czasu spłaty przez pozwanego pożyczki oraz nakładów poniesionych na nieruchomość. Wskazali, że pomimo wezwań do zapłaty z dnia 3 czerwca 2008r. i 13 listopada 2008r. pozwany nie wywiązał się z tego obowiązku. Powodowie, po zwaloryzowaniu wartości nakładów według cen nieruchomości z 2010 r. określili dług pozwanego na kwotę 326.059 zł. Zobowiązali się do wydania powodowi nieruchomości po utrzymaniu żądanej kwoty, ewentualnie kwoty wyliczonej przez biegłego powołanego w celu ustalenia wartości pożyczki i nakładów. Do pozwu dołączyli wyliczenie wartości pożyczki - 280.000 zł oraz wyliczenie wartości nakładów - 46.059,12 zł ( na które złożyły się: nakłady na remont – --- STRONA 2 --- 71.743 800 zł przed denominacją – obecnie 43.788,60 zł; spłata zadłużenia na rzecz zakładu energetycznego w 1989r wraz z karą za bezprawne pobieranie energii i podłączenie dopływu energii – 54.000 zł przed denominacją i spłata w 1989 r, zaległych opłat z tytułu podatku od nieruchomości, wywóz śmieci i podłączenie wody do domu – 94.000 zł przed denominacją – łącznie 148.000 zł przed denominacją, obecnie 2.270,52 zł ). W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o odrzucenie pozwu w części obejmującej żądanie powoda S. O. U. oraz oddalenie powództwa w części obejmującej żądanie powódki R. U. (1) oraz zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedź na pozew pozwany wskazał, że żądanie powoda oparte jest na tej samej podstawie faktycznej i prawnej co prawomocnie rozstrzygnięta sprawa, w której postępowanie toczyło się już w Sądzie Okręgowym w G. pod sygn. akt I C 79/09. W zakresie żądania powódki R. U. (1) pozwany zarzucił, że nie łączył go z powódką żaden stosunek prawny, który uzasadniałby jej żądanie. W jego ocenie powołane w pozwie okoliczności faktyczne wskazują na wzajemne zobowiązania powoda i pozwanego. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł również zarzut przedawnienia który, jak wskazał, został uznany za zasadny w prawomocnie zakończonej sprawie w odniesieniu do tych samych roszczeń, które zgłoszone zostały wówczas również przez powoda. Ustosunkowując się do odpowiedzi na pozew powodowie potrzymali zgłoszone żądania. Wskazali, że powódka od 1981r., tj. w dacie udzielenia pożyczki oraz ponoszenia nakładów pozostawała z powodem w związku małżeńskim. Między stronami istniał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, stąd powódka również była stroną umowy zwartej między powodem pozwanym. Powodowie stwierdzili, że nieuzasadnionym jest zarzut przedawnienia bowiem roszczenia o zwrot użyczającemu nakładów na nieruchomość przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy, zaś nieruchomość dotychczas nie została wydana. W dalszym toku postępowania pozwany podtrzymał stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na pozew i wskazał, że pozwany zawierał umowę wyłącznie z powodem. Podniósł również zarzut przedawnienia w całości co do żądania powódki, a w odniesieniu do żądania powoda w części, w jakiej jego roszczenie nie zostało objęte powagą rzeczy osądzonej ( k.142 ). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 9 lutego 1989r. powód S. O. B. U. i pozwany W. R. zawarli pisemną umowę zgodnie, z którą powód udzielił pozwanemu pożyczki w wysokości 1.200 bonów PKO. Strony nie ustaliły daty zwrotu pożyczki. Jako zabezpieczenia otrzymanej pożyczki pozwany oddał powodowi do używania dom położony w G. przy ulicy (...), stanowiącego jego własność. Pozwany wyraził zgodę na remont przez powoda domu w zakresie w jakim powód uzna za stosowny. Powód wraz z rodziną miał prawo do korzystania z domu do czasu spłaty pożyczki i zwrotu nakładów poniesionych na remont. ( dowód: umowa pożyczki k. 7 ) Nadto strony umówiły się, iż dom w przyszłości może być przedmiotem sprzedaży na rzecz powoda i w związku z powyższym powód złożył pozwanemu oświadczenie, iż z chwilą zawarcia umowy sprzedaży zobowiązuje się do kupna bonów za cenę 7.500 marek niemieckich. ( dowód: oświadczenie k.7 verte ) --- STRONA 3 --- Pismem z dnia 6 czerwca 1991r. pozwany poinformował powoda i jego żonę o gotowości zwrotu pożyczki, zaznaczając jednocześnie, że zalicza on konieczne nakłady na remont domu na poczet czynszu należnego mu za okres od dnia 9 lutego 1989r. do dnia jego opuszczenia przez powoda wraz z rodziną. Jako nieprzekraczalny termin tego opuszczenia wyznaczony został dzień 30 czerwca 1991r. ( dowód: pismo powoda k. 23 w aktach Sądu Wojewódzkiego w K. o sygn. I C 2897/01 ) Powód wraz z rodziną nie opuścił zajmowanego domu i w związku z tym pozwany wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w K. z pozwem o wydanie nieruchomości. Powyższa sprawa toczyła się pod sygnaturą akt I C 2897/91. W toku tejże sprawy, pozwany w dniu 9 marca 1992r., wysłał przekazem pocztowym powodowi i jego żonie kwotę 15.000.000zł ( przed denominacją ) mającą stanowić równowartość pożyczki, jednakże powodowie odmówili jej przyjęcia ( dowód: odcinek przekazu k. 26 w aktach Sądu Wojewódzkiego w K. o sygn. I C 2897/01 ) W toku postępowania prowadzonego przed Sądem Wojewódzkim w K. przeprowadzony został dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa – A. K., który w opinii z dnia 24 września 1994r. podał, że w budynku położonym w G. przy ulicy (...) powód przeprowadził prace remontowe ( nakłady konieczne) o wartości 17.184.300zł ( przed denominacją ), prace modernizacyjne o wartości 40.253.700zł ( przed denominacją ), prace ulepszeniowe o wartości 14.305.800zł ( przed denominacją ). Ustalono, że łącznie przeprowadzone prace miały wartość 71.743.800zł ( przed denominacją ). ( dowód: opinia k.8 oraz k.146-175 akt o sygn. I C 2897/01 ) Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 28 lutego 1995r. oddalił powództwo W. R. o wydanie nieruchomości stwierdzając, że zwrot domu miał nastąpić za równoczesnym zwrotem pożyczki i nakładów poniesionych na remont. Wskazał, że umowa zawarta pomiędzy stronami była umową nienazwaną o charakterze wzajemnym. Zawierała w sobie elementy umowy pożyczki i użyczenia, przy czym strony umówiły się, że zwrot nieruchomości pozwanemu nastąpi po zwrocie przez niego pożyczki i nakładów związanych z remontem. Przyjmując, że strony miały względem siebie zobowiązania wzajemne to każda z nich mogła powstrzymać się ze spełnieniem swojego świadczenia dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego ( art. 488 k.c. ). Sąd stwierdził, że pozwany W. R. przed przystąpieniem do procesu nie wywiązał się ze swojej części zobowiązania i dlatego jego powództwo o wydanie nieruchomości zostało oddalone wyrokiem z dnia 28 lutego 1995r., gdyż pozwanemu w tym procesie S. O. B. U. służyło skuteczne uprawnienie do władania nieruchomością. Rewizja W. R. od w/w wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 14 lutego 1996r., wydanym w sprawie o sygn. akt I ACr 806/95. ( dowód: wyroki wraz z uzasadnieniami w aktach Sądu Wojewódzkiego w K. sygn. akt I C 2897/01 ) Powód w piśmie z dnia 3 czerwca 2008r. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 500.000,00zł tytułem udzielonej pożyczki. Następnie ponownie wezwał o zwrot pożyczki pismem z dnia 13 listopada 2008r. W odpowiedzi na wezwanie do opuszczenia nieruchomości w piśmie z dnia 24 marca 2009r. powód stwierdził, że opuści dom po zwrocie w/w kwoty 500.000,00zł. ( dowód: pisma powoda k.14-16 ) --- STRONA 4 --- Powód pozwem wniesionym do Sądu Okręgowego w dniu 19 lutego 2009r. domagał się zasądzenia pod pozwanego kwoty 500.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu. W uzasadnieniu powyższego żądania podano, że w dniu 9 lutego 1989r. powód pożyczył pozwanemu kwotę 1.200 bonów dolarowych, oraz dokonał nakładów na oddany mu w użytkowanie dom pozwanego położony w G., przy ulicy (...). Wskazał, że prace remontowe zostały wycenione na kwotę 71.743.800zł ( przed denominacją ). Nadto podał, że zapłacił zobowiązania pozwanego z tytułu korzystania z energii elektrycznej bez zezwolenia w wysokości 54.000 zł. Wskazał, że 1991r. okazało się, iż pozwany zaciągnął kredyt zabezpieczony hipoteką na nieruchomości położonej w G., przy ulicy (...). Powód oświadczył, że obawiając się sprzedaży domu przez komornika spłacił zobowiązania pozwanego w Banku (...) S.A. w W. w wysokości 2.000.000zł ( przed denominacją ), na które powód nie posiada dokumentu, gdyż Bank (...) S.A. ze względu na tajemnicę bankową nie może powodowi tego dokumentu udostępnić. Na kwotę 500.000 zł objętą pozwem według wyliczeń powoda złożyły się zatem zapłata równowartości 1.200 bonów dolarowych z umowy pożyczki z dnia 9 lutego 1989r., zwrot kosztów remontu 71.743.800 zł ( przed denominacją ), zwrot kosztów za korzystanie przez pozwanego z energii elektrycznej bez zezwolenia w wysokości 54.000zł ( przed denominacją ) i zwrot pożyczki spłaconej za pozwanego w Banku (...) S.A. w W. w wysokości 2.000.000 zł ( przed denominacją ). ( dowód: pozew i pismo procesowe z k.2-4 i 143-145 w aktach Sądu Okręgowego w G. sygn. akt I C 79/09 ) Wyrokiem z dnia 23 marca 2010r. Sąd Okręgowy w G. w sprawie I C 79/09 oddalił powództwo S. O. B. U. przeciwko W. R. o zapłatę kwoty 500.000 zł. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że roszczenie obejmujące zwrot udzielonej pożyczki oraz zwrot nakładów na należącą do pozwanego nieruchomość uległy przedawnieniu, zaś w zakresie kwoty 54.000zł ( przed denominacją ) powód nie wykazał, że uregulował ją w imieniu pozwanego. Wobec złożenia przez powoda apelacji od w/w wyroku Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem w dniu 21 października 2010r. sygn. akt V ACa 296/10 oddalił apelację. ( dowód: wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 23 marca 2010r. wydany w sprawie o sygn. akt I C 79/09 wraz z uzasadnieniem k.179,182-187 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 28 października 2010r. k.224 ) Sąd zważył co następuje: W pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutu powagi rzeczy osądzonej, należy uznać że w zakresie powództwa S. O. B. U. jest on w przeważającej części zasadny, a konkretnie do kwoty 324.617,04zł. Stosownie do art. 199§1 pkt 2 k.p.c. sąd odrzuci pozew jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. W sprawie bezsporne jest, że powód w sprawie prowadzonej przez tut. Sądem pod sygn. akt. I C 79/09 wystąpił już przeciwko pozwanemu z pozwem, w którym zażądał zasądzenia od niego kwoty 500.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że na kwotę tę składa się również zwrot pożyczki w postaci 1.200 bonów dolarowych (zgodnie z umową pożyczki z dnia 9 lutego 1989r.), zwrot kosztów remontu domu położonego na nieruchomości w G. przy ul. (...) w wysokości 71.743.800 zł ( przed denominacją ) i zwrot kosztów korzystania przez pozwanego z energii elektrycznej bez zezwolenia w wysokości 54.000 zł ( przed denominacją ). W niniejszym postępowaniu powód ponownie dochodzi od pozwanego wskazanych kwot, przy czym różnica w aktualnej wysokości żądanych kwot wynikała z innego sposobu ich zwaloryzowania. Aktualną wartość 1200 bonów NBP powód zwaloryzował w żądaniu na kwotę 280.000 zł (k. 5) wartość nakładów ustalonych w 1991r. na kwotę --- STRONA 5 --- 71.743.800zł - na kwotę 43.788,60zł zaś koszty nielegalnego poboru energii na kwotę 54.000zł ( przed denominacją ) obecnie zaś 828,44 zł ( 54.000 zł/148.000 zł * 2.270,52 zł ). O tak określonym żądaniu powoda orzekł już tut. Sąd, gdyż wyrokiem z dnia 23 marca 2010r. oddalił powództwo z uwagi na jego przedawnienie. Wyrok ten jest prawomocny wobec oddalenia apelacji powoda. Powyższe ustalenie czyni niedopuszczalnym ponowne orzekanie o roszczeniu powoda w powyższym zakresie, ponieważ wyżej powołany wyrok wydany w sprawie o sygn. akt I C 79/09 tworzy stan powagi rzeczy osądzonej co do roszczeń wynikających z wyżej wskazanych czynności prawnych. Nie zmienia tego fakt nieco inne wyliczenie ( zwaloryzowanie ) aktualnej wartości powyższych świadczeń poniesionych w kwotach sprzed denominacji, albowiem cały czas chodzi o to samo roszczenie, które zostało już prawomocnie rozstrzygnięte. Tymczasem stosownie do art.365§1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Dla określenia granic przedmiotowych powagi rzeczy osądzonej istotny jest przedmiot rozstrzygnięcia sądu, podstawa faktyczna tego rozstrzygnięcia oraz tożsamość stron ( por. np.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2005r., III CK 433/04, LEX nr 277127 ). Rozstrzygnięcie zapadłe w dniu 23 marca 2010r. w sprawie o sygn. akt I C 79/09 jako podstawę faktyczną roszczenia miało te same okoliczności: udzielenie pożyczki w kwocie 1200 bonów NBP, nakłady na nieruchomość pozwanego w wysokości 71.743.800 zł (przed denominacją) i zwrot kosztów korzystania przez pozwanego z energii elektrycznej bez zezwolenia w wysokości 54.000 zł (przed denominacją). W tej sytuacji w w/w zakresie powództwo powoda należało odrzucić na podstawie art. 199§1 pkt 2 k.p.c. Sąd ustalił kwotę w jakiej nastąpiło odrzucenie pozwu w następujący sposób. Powodowie wskazali ( k.6 ), że dokonali waloryzacji poniesionych w 1989r. kwot z tytułu spłaty zadłużenia na rzecz Zakładu Energetycznego w kwocie 54.000zł ( przed denominacją ) oraz spłaty w tym samym roku opłat z tytułu podatku od nieruchomości, wywóz śmieci i podłączenie wody do domu w kwocie 94.000zł ( przed denominacją ). Sumę obu tych kwot w wysokości 148.000zł ( przed denominacją ) porównali z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem w 1989r. ustalając, że jest to 70% przeciętnego obowiązującego wówczas wynagrodzenia. Odnosząc tą wielkość do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2009r. otrzymali kwotę 2.270,52zł zwaloryzowanego świadczenia z w/w tytułów. Skoro tylko żądanie z tytułu poniesionej przez powoda kwoty 94.000,00zł ( przed denominacją ) nie było objęte w zakresie roszczeń przez niego zgłoszonych powagą rzeczy osądzonej Sąd ustalając, że kwota ta stanowi około 63,51% sumy w/w kwot sprzed dominacji ( 94.000zł : 148.000zł ) stwierdził, że oddalenie powództwa winno nastąpić jedynie co do kwoty 1.441,96zł odpowiadającej w/w udziałowi w zwaloryzowanej przez powoda w/w sumie 2.270,52zł, a w konsekwencji w pozostałej części żądania, tj. co do kwoty 324.617,04zł powództwo należy odrzucić ( żądana kwota 326.059zł – w/ w kwota 1.441,96zł ). W pozostałym zakresie roszczenie roszczenie powoda należało oddalić jako przedawnione. Powód twierdził, że w ramach roszczenia dochodzonego w ramach niniejszej sprawy domaga się również spłaty w 1989r. zaległych opłat z tytułu podatku od nieruchomości, wywóz śmieci i podłączenia wody, przy czym wyjaśnił, że żądana z kwota z tytułu podłączenia wody jest inny, nakładem niż żądanych w ramach w/w nakładów na remont domu w 1989r. w łącznej kwocie 71.743.800zł ( sprzed denominacji ). W tej sytuacji stwierdzić należało, że w w/w zakresie nie istnieje negatywna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej. Skoro jak wynikało z samych twierdzeń powoda powyższe roszczenie powstało w 1989r., to w chwili wniesienia pozwu o jego zwrot , tj. w kwietniu 2010r. było ono przedawnione, co zasadnie zarzucił pozwany. Stosownie do art.118 k.c. termin przedawnienia wynosi 10 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe 3 lata. Zgodnie z art.120§1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, przy czym jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Strona powodowa nie wykazała, a nawet nie powołała się na okoliczności, które świadczyłyby o tym, że istniały przeszkody by powód zgłosił żądanie zwrotu w/w świadczeń po ich uiszczeniu. W tej sytuacji stwierdzić należy, że od czasu kiedy w/w świadczenia miały zostać spełnione przez powoda za pozwanego upłynęły już terminy przewidziane w wyżej przytoczonym art.118 k.c., co uzasadniało oddalenie powództwa w tym zakresie, ponieważ zgodnie z art.117§2 k.c. po upływie terminu --- STRONA 6 --- przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, zaś strona powodowa nie wykazała, aby do przedawnienia nie doszło. Nie zasługiwało na uwzględnienie roszczenie powódki w całości. Po pierwsze, to że powodowie pozostawali w czasie udzielania przez powoda pożyczki w związku małżeńskim nie jest wystarczającą podstawą do dochodzenia roszczeń z tego tytułu przez powódkę. Małżonek strony bowiem nawet wyrażając zgodę na udzielenie przez współmałżonka pożyczki dotyczącej majątku wspólnego nie staje się stroną pożyczki ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1999 r., II CKN 390/98, OSNC 1999/12/217 ). Co więcej w niniejszej sprawie z pisemnej umowy nie wynikało, że udzielona pożyczka dotyczyła majątku wspólnego małżonków, a jako pożyczający i strona umowy wskazany jest tam wyłącznie powód. Po drugie nawet gdyby przyjąć, że powódka stała się stroną stosunku zobowiązaniowego, na mocy którego pozwany byłby zobowiązany do zwrotu dochodzonych roszczeń, to również w stosunku do powódki za skuteczny należy uznać zarzut przedawnienia i to zarówno w części w jakiej zarzut ten podniesiony w sprawie o sygn. akt I C 79/09 stworzył powagę rzeczy osądzonej w stosunkach pomiędzy powodem i pozwanym, ale również w odniesieniu do roszczenia, które nie było objęte w/w wyrokiem a oddalone zostało w niniejszej sprawie z powodu przedawnienia. Wobec stwierdzenia przedawnienia zgłoszonych roszczeń Sąd oddalił zgłoszone pozostałe wnioski dowodowe jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ wobec bezsporności daty poniesienia tych prac i skutecznego zarzutu przedawnienia bez znaczenia było ustalanie ich szczegółowego zakresu czy też wyliczanie aktualnej wartości z uwzględnieniem ich waloryzacji wobec wysokości pierwotnego zobowiązania wyrażonego w kwota sprzed denominacji. W świetle powyższego ustaleń i rozważań Sąd odrzucił powództwo S. O. B. U. co do kwoty 324.617,04 zł oraz oddalił powództwo S. O. B. U. w pozostałej części, a R. U. (1) w całości. Jednocześnie biorąc pod uwagę sytuację rodzinną, dochodową i majątkową powodów, a także okoliczności niniejszej sprawy Sąd na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążenia powodów kosztami zastępstwa procesowego pozwanego.