Wyrok I C 783/17 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2018 r. Sąd Okręgowy w Opolu

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt I C 783/17 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2018 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Jabłoński Protokolant: starszy sekretarz sądowy Michał Klosa po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. w Opolu sprawy z powództwa A.W. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu (...) w S. zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o zapłatę I. powództwo oddala; II. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt IC 783/17 UZASADNIENIE Powód A.W. w pozwie wniesionym w dniu 29 sierpnia 2017r. skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w S. wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 400.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci godności i prawa osób pozbawionych wolności do humanitarnego traktowania przez organy państwa. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż jego roszczenie wynika ze szkody wyrządzonej mu przez funkcjonariuszy służby więziennej i nieludzkie traktowanie, jak również w związku z nieprzestrzeganiem praw człowieka polegające m.in. na umieszczeniu --- STRONA 2 --- 2 powoda w celach, w których panowało m.in. przeludnienie, nie zapewnienie mu odpowiednich warunków sanitarno-bytowych, a mianowicie: - osadzenie powoda w wilgotnej oraz dusznej celi - brak w celi zgodnego z przepisami prawa wyposażenia i umeblowania - brak ciepłej wody - brak wystarczającej ilości światła słonecznego - brak możliwości stałego prania i suszenia bielizny - brak możliwości skorzystania z porady prawnej tj. brak pomocy ze strony funkcjonariuszy służby więziennej w rozliczeniu PIT-u - brak intymności podczas kąpieli w łaźni - osadzenie powoda w celi gdzie znajdował się zużyty parkiet. Powód jako podstawę swojego roszczenia przepisy art. 23 kc ,art. 24 kc i art.448 kc. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany zaprzeczył wszystkim twierdzeniom pozwu wskazując, iż powód przebywając w Zakładzie Karnym (...) w S. miał zapewnione właściwe, zgodne z przepisami prawa warunki sanitarno-bytowe. Pozwany podał również, iż działał w ramach obowiązującego porządku prawnego i zgodnie z obowiązującymi przepisami, brak jest podstaw do twierdzenia by dopuścił się wobec powoda działania bezprawnego, którym to z kolei działaniem mógł naruszyć jego dobra osobiste. W związku z powyższym w ocenie pozwanego brak jest podstaw do dochodzenia przez powoda odszkodowania w oparciu o przepisy art. 23 kc , 24 kc i 448 kc. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód odbywał karę 25 lat pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 października 2012r. sygn.. akt (…). Powód przebywał w różnych jednostkach penitencjarnych. Od dnia 28 sierpnia 2014r. do 10 marca 2017r. przebywał w Zakładzie Karnym (...) w S. Dowód: odpis karty rozmieszczenia powoda z dnia 15 grudnia 2017r. k. 60 odpis informacji o pobytach i orzeczeniach z dnia 15 grudnia 2017r. k. 61 zeznania powoda k. 93 --- STRONA 3 --- 3 W trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej powód miał zapewnione właściwe, zgodne z przepis ami prawa warunki sanitarno - bytowe. Cele były odpowiednio zabezpieczone, oświetlone, jak również wyposażone standardowo zgodnie z przepisami w tym zakresie. Powodowi wydano także niezbędny sprzęt kwaterunkowy. Ponadto stan techniczny w celi, w której przebywał powód był dobry. Cele zostały wyremontowane , nie nosiły żadnych śladów zawilgoce ń i zacieków, a stan podłóg był dob ry. Każda cela wyposażona była w kącik sanitarny oddzielony od mieszkalnej części celi w sposób zapewniający poczucie intymności. W kąciku sanitarnym znajduje się wc oraz umywalka z bieżącym dostępem do bieżącej wody. Po wód otrzymywał również wyżywienie odpowiadające danej wartości dziennej według przysługującej im normy wyżywienia lub rodzaju diety. Powód miał możliwość kąpieli w pomieszczeniu gdzie znajdowały się 3 lub 4 stanowiska, które nie były oddzielone od siebie, a następnie z pojedynczego oddzielonego prz egrodą stanowiska natryskowego. Pomieszczenia natryskowe ze względów bezpieczeństwa nie były całkowicie zamykane. Powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym (...) w S. nie zgłaszał żadnych zastrzeże ń i skarg dotyczących złych warunków bytowych, jak również w zakresie niewłaściwego traktowania go przez funkcjonariuszy służby więziennej lub też współosadzonych. Dowód: zeznania świadka J.P. k. 92 - 93 odręcznego rysunku powoda dot. rozmieszczenia celi k. 86 - 87 Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Jako podstawą prawną swoich roszczeń powód wskazał art.23 k.c. w zw. z. z art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Powód w swoim pozwie wskazywał, iż zostały naruszone jego dobra osobiste w postaci godności, z uwagi na warunki w jakich odbywał karę pozbawienia wolności tj. przeludnienia w celi, brak należytego wyposażenia cel, nie zapewnienie odpowiedniej do pory roku temperatury w celi, brak wentylacji, złe oświetlenie, jak również za brak właściwych warunków do utrzymania higieny osobistej oraz czystości w celi, niewłaściwe traktowanie przez funkcjonariuszy, a także nie zapewnienie powodowi pomocy prawnej podczas rozliczenia PIT-u niewłaściwa opieka medyczna itp. Wskazując na to powód w pozwie domagał się przeprosin i zadośćuczynienia w kwocie 400.000 zł. --- STRONA 4 --- 4 Odnosząc się zatem do roszczenia powoda w ocenie Sądu w żaden sposób nie wykazał on zgodnie z regułą wynikającą z art. 6 kc w z 232 kpc, by w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym (...) w S. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a ciężar dowodu w tym zakresie obciążał powoda, tak jak pozwanego obciążał obowiązek wykazania, iż jego działanie nie było bezprawne. Analizując ustalenia dokonane w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że powód nie udowodnił po swojej stronie szkody, jak również w żaden sposób nie wykazał związku przyczynowo skutkowego pomiędzy działaniem pozwanego, a hipotetyczną poniesioną przez niego szkodą, a co za tym idzie nie wykazał również wysokości ewentualnej szkody. Powód oprócz własnych zeznań, które Sąd uznał za niewiarygodne i sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym przedłożonym przez stronę pozwaną, nie przedstawił na poparcie swoich twierdzeń żadnego wiarygodnego i racjonalnego dowodu. Tymczasem powód zgodnie z zasadą zawartą w art. 6 k.c. był zobowiązany do wskazania dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Podkreślić również należy, iż zeznający w niniejszej sprawie świadek J.P. nie potwierdził ani jednego zarzutu formułowanego przez powoda podając, iż warunki socjalno-higieniczno-bytowe podczas odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności były przez pozwaną jednostkę penitencjarną zapewnione zgodnie z obowiązującymi przepisami. Twierdzenia powoda o przebywaniu w przeludnionych celach były również gołosłowne. Nie jest bowiem wystarczające samo tylko twierdzenie, że w okresie w którym przebywał w jednostkach organizacyjnych pozwanego nie zapewniono mu odpowiednich warunków bytowych. Wyprowadzanie z powszechnie znanego faktu przeludnienia panującego w jednostkach penitencjarnych wniosku, iż każdy osadzony był dotknięty tym zjawiskiem, lub też warunki osadzenia jakie mu zaoferowano były złe, jest wnioskiem zbyt daleko idącym i nie znajdującym potwierdzenia w przedmiotowej sprawie. Zaznaczyć również należy, iż jak wynika z dokumentacji dot. powoda, a także zeznań w/w świadka podczas całego pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej nie przebywał on w warunkach przeludnienia. Zaznaczyć również należy, iż jak wynika z dokumentacji dot. powoda, aż do dnia wniesienia pozwu powód nie zgłaszał żadnych skarg i zastrzeżeń w formie ustnej czy pisemnej na temat warunków pobytu pozwanej jednostce penitencjarnej zarówno dyrektorowi jak również żadnemu innemu przełożonemu. Nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń do warunków odbywanej kary. Ponadto same cele jak wynika to z zeznań w/w świadka wbrew twierdzeniom powoda były odpowiednio zabezpieczone, oświetlone, jak również wyposażone standardowo zgodnie --- STRONA 5 --- 5 z przepisami w tym zakresie. Powodowi wydano także niezbędny sprzęt kwaterunkowy. Ponadto stan techniczny w celi, w której przebywał powód był dobry. Cele nie nosiły żadnych śladów zawilgoceń i zacieków, a stan podłóg był dobry. Jeśli chodzi natomiast o zarzut powoda dotyczących braku intymności podczas kąpieli w związku z tym, iż powód obserwowany był przez innych skazanych zdaniem Sądu uznać go należało również za chybiony. Nawet jeśli w początkowym okresie, przed remontem, powód nie miał możliwości korzystania z oddzielonych od siebie przegrodą pomieszczeń natryskowych, nie oznacza to samo przez się, że powstała po jego po jego stronie krzywda. Powód nie wskazał, by powodowało to po jego stronie ujemne doznania psychiczne. Nie można też zapominać, iż powód odbywa karę pozbawienia wolności, orzeczoną w związku z najcięższą zbrodnią, w związku z tym odbywanie kary pozbawienia wolności musi być powiązane z pewnymi dolegliwościami, zaś stosowane rozwiązania techniczne muszą uwzględniać względy bezpieczeństwa. Sąd nie dopatruje się naruszenia zasady humanitaryzmu oraz praw człowieka w tym przypadku, zwłaszcza że po remoncie powód miał możliwość korzystania z oddzielonych od siebie przegrodą pomieszczeń natryskowych. Powód podnosił także, iż szereg sprzętów kwaterunkowych w celi ograniczało powodowi wraz z współmieszkańcami powierzchnie mie szkaniową w celi. W tym miejscu zauważyć należy, iż szereg sprzętów wydawanych jest osadzonym według potrzeb przez nich zgłoszonych i to oni decydują czy chcą je posiadać, czy też wolą więcej przestrzeni. Odnosząc się do zarzutu zgłoszonych przez powoda w zakresie braku pomocy przy rozliczeniu PIT - u również uznać go należało za bezzasadny. Podkreślić bowiem należy, iż żaden z przepisów prawa nie nakłada czy to na jednostkę penitencjarną czy też zatrudnionych w niej funkcjonariuszy służby więziennej udziel ania takiej pomocy osadzonym. W trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym (...) w S. był on osadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy uwzględnieniu wszelkich ustawowych wymogów osadzania, w tym potrzeby zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa w jednostce, potrzeby kształtowania właściwej atmosfery wśród wskazanych, konieczności zapobiegania samoagresji i popełnianiu przestępstw w trakcie odbywania kary. W sp rawie zarzutu dotyczącego braku niewłaściwego traktowania przez funkcj onariuszy służby więziennej, czy też przez innych osadzonych należy uznać, iż jest on pozbawiony jakichkolwiek podstaw. Powód na tę właśnie okoliczność oprócz własnych ogólnikowych twierdzeń w tym zakresie nie przedstawił żadnych wiarygodnych i w istocie żadnych konkretnych dowodów. Powód w pozwie pisze o cierpieniach, o niehumanitarnym --- STRONA 6 --- 6 traktowaniu, nękaniu przez współwięźniów, a także funkcjonariuszy służby więziennej, nie podał jednak na czym polegały owe cierpienia i doznana przez niego krzywda, ni e wskazał także żadnych konkretnych zdarzeń czy sytuacji świadczących o agresji funkcjonariuszy, nękaniu lub przemocy, ponadto czego dotyczyły podnoszone przez niego kłótnie. Ponadto jak wskazane zostało to już powyżej powód w takcie odbywania kary po zbawienia wolności nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń i skarg dotyczących niewłaściwego traktowania go przez funkcjonariuszy służby więziennej lub też współosadzonych. Brak jest bowiem jakiegokolwiek materiału dowodowego przedłożonego do akt niniejszej spr awy w tym zakresie. W ocenie Sądu ograniczenia, jakich doznawał powód podczas pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej nie naruszały więc nawet w sensie subiektywnym jego godności. Panujący w zakładach karnych i aresztach śledczych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, w związku z czym powód rażąco naruszając porządek prawny, winien liczyć się z karą pozbawienia wolności i wszystkimi ograniczeniami i dolegliwościami z tej kary płynącymi. Zwrócić należy także uwagę, iż niedogodności które spotkały powoda w związku z odbywaniem kary w takim samym stopniu dotyczyły także innych osadzonych. Warunki te zaś były takie jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja zakładu. Jak już wyżej podkreślono, odbywanie kary pozbawienia wolności z natury rzeczy wiąże się z różnego rodzaju dolegliwościami. Tylko dopiero jednak, gdy przybierają one formy poniżania, dokuczania, znęcania itp., czy też pozbawiania osadzonych podstawowych warunków godziwej egzystencji, można by je uznać za bezprawne naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu przepisów art. 23 k.c. oraz art. 24 k.c. O takim przypadku nie może być jednak mowy w rozpoznawanej sprawie. Zwrócić też należy uwagę na charakter czynów karalnych popełnionych przez powoda, które skutkowały wielokrotnym osadzeniem powoda w warunkach izolacyjnych, w tym w pozwanej jednostce penitencjarnej. Żądanie powoda zasądzenia zadośćuczynienia w tym kontekście ocenić należy jako sprzeczne z powszechnym poczuciem sprawiedliwości. W tym kontekście wynikły konflikt wartości w postaci ewentualnego naruszenia dóbr osobistych skazanego i z drugiej strony konieczności wykonywania kary trzeba rozstrzygnąć zdaniem Sądu na rzecz tego drugiego dobra. Konieczność wykonywania kary pozbawienia wolności jest wartością nadrzędną mającą na celu uchronienie społeczeństwa przez osobami, które wchodzą w konflikt z prawem, takimi jak powód. Stąd też interes społeczny wyrażający się w poczuciu bezpieczeństwa indywidualnego i zbiorowego przemawia za oddaleniem powództwa, nawet gdyby przyjąć, iż naruszono dobra osobiste powoda umieszczając go na --- STRONA 7 --- 7 jakiś czas w przeludnionej celi. I ten interes przeważa nad potrzebą udzielenia ochrony dobrom osobistym powoda. Mając na uwadze powyższe ustalenia, argumenty i przepisy orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 102 k.p.c. ze względu na trudną sytuację finansową i życiową powoda, który nie pracuje, odbywa długoterminową karę pozbawienia wolności, Sąd odstąpił od obciążania go kosztami w niniejszej sprawie. Na oryginale właściwy podpis