Wyrok I C 78/20 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy dla W. M. w W.

--- STRONA 1 --- * . Sygn. akt I C 78/20 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy dla W. M. w W., Wydział I Cywilny, w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Ewa Okrasso Protokolant: sekretarz sądowy Cezary Dunin-Mugler po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. w W., na rozprawie sprawy z powództwa D. K. przeciwko Skarbowi Państwa — Aresztowi Śledczemu W. S. o zapłatę 1) Zasądza od pozwanego Skarbu Państwa — Aresztu Śledczego W.-S. na rzecz powoda kwotę 20.000,00zł(dwadzieścia tysięcy 00/100) z odsetkami za opóźnienie od dnia 2 stycznia 2020r do dnia zapłaty, 2) W pozostałym zakresie powództwo oddala, 3) Przyznaje ze Skarbu Państwa — Kasa Sądu Rejonowego dla W. M. na rzecz adwokata A. B. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. kwotę 2.400,00zł(dwa tysiące czterysta 00/100) plus VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu nie opłaconą w żadnej części, 4) Pozostałe koszty przejmuje na rachunek Skarbu Państwa --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 78/20 Pozwem z 2 stycznia 2020 r. D. K. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa — Aresztu Śledczego W.-S. w W. 35.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za wyrządzoną mu przez pozwanego krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zwrot kosztów procesu (pozew — k. 1-Iv.). Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zdaniem pozwanego powód nie udowodnił, że doszło do bezprawnego zachowania pozwanego, ani że wskutek takiego zachowania powód poniósł szkodę niemajątkową w postaci naruszenia dóbr osobistych, ani też, że pomiędzy zachowaniem pozwanego a szkodą niemajątkową zachodzi związek przyczynowy (odpowiedź na pozew - k. 34-35). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: D. K. został skazany na karę pozbawienia wolności, w związku z czym przebywał w Areszcie Śledczym W.-S. w W. (bezsporne). 10 września 2019 r. osadzony miał widzenie ze swoją babcią H. K.. Tego samego dnia H. K. złożyła i opłaciła zamówienie na paczkę żywnościową dla D. K.. Zamówienie to nie zostało zrealizowane. W trakcie osadzenia powód przebywał w kilku różnych celach — przebywał on tam z dwoma innymi osobami, a wielkość celi wynosiła ok. 3,24 m* na osobę (bezsporne). Warunki w celach były nieakceptowalne, odbiegały od powszechnie przyjętych norm. Okna w celach były przesłonięte blindami — pleksi zasłaniającymi całe okno. Przez zasłonięte okna w celach panował zaduch, było małe nasłonecznienie. Okna nie miały klamek, mogli je otwierać jedynie strażnicy więzienni. Powód ma nietolerancję pokarmową laktozy, co zgłosił na samym początku, gdy stawił się celem odbycia kary w pozwanym Areszcie Śledczym. Powyższe nie zostało wpisane w książeczkę zdrowia, wobec czego powód musiał przejść badania lekarskie, na które czekał 2-3 tygodnie. Przez tę zwłokę musiał jeść wędliny bez chleba, nie mógł jeść zup i sosów, bo dostawał wysypek alergicznych na ciele. Babcia powoda wysłała mu paczkę z żywnością i pieniędzmi. Powód nie otrzymał tej paczki, wobec czego nie mógł nic kupić w sklepiku więziennym. Pieniędzy za paczkę nie zwrócono na konto zamawiającego. Był niedożywiony, bo nie mógł jeść wszystkiego, co w areszcie było podawane. Powód składał skargi, jednak nie docierały one do osób decyzyjnych (zeznania powoda — k. 61-61v.). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Wiarygodność i autentyczność tych dokumentów nie była podważana przez żadną ze stron procesu. Sąd również nie powziął wątpliwości co do wartości dowodowej wyżej wymienionej dokumentacji. Sąd uznał za wiarygodne i w pełni logiczne zeznania powoda i na ich podstawie również ustalił stan faktyczny. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Powód wywodził swoje roszczenie o zadośćuczynienie z przepisów art. 23 k.c. i art. 24 k.c. oraz art. 448 k.c. Zgodnić z art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazca i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niczależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W świetle powołanego przepisu katalog dóbr osobistych ma charakter otwarty. Nie budzi zatem wątpliwości, że oprócz wymienionych w art. 23 k.c. dóbr, ochronie podlega prawo do poszanowania mienia. Przesłankami odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych, które muszą być spełnione kumulatywnie są: istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra, bezprawność zagrożenia lub naruszenia dobra. Na gruncie art. 24 k.c. przyjmuje się domniemanie bezprawności, co z kolei oznacza, iż na pozwańym spoczywa obowiązek wykazania, że jego działania lub zaniechania naruszające dobro osobiste były zgodne z prawem. --- STRONA 3 --- . Ciężar dowodu, że doszło do zwrotu środków za dokonanie paczki żywnościowej oraz że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych spoczywał zatem na pozwanym - art. 6 w związku Z art. 24 k.c. (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28.02.2007 r., V CSK 431/06). Odwołując się do poglądów orzecznictwa wskazać należy, iż za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, oraz że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych z reguły zalicza się działanie w ramach porządku prawnego, to jest działanie dozwolone przez obowiązujące prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu. Dla uchylenia się od odpowiedzialności konieczne jest stwierdzenie przesłanek wyłączających bezprawność. Powód utrzymywał, że nie doszło do zwrotu środków za niezrealizowanie paczki żywnościowej, z kolei pozwany utrzymywał, że było na odwrót. Nie wykazał jednak tej okoliczności np. potwierdzeniem przelewu tytułem zwrot ww. środków. Nie wykazał, by cele, w których przebywał powód, spełniały obowiązujące standardy oraz by powód na początku osadzenia otrzymywał posiłki dostosowane do jego nietolerancji pokarmowej. Na powyższe okoliczności nie przedstawił żadnych dokumentów. Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w postaci przebywania w celach nicodpowiadających powszechnie obowiązującym standardom, nieotrzymywania posiłków dostosowanych do nietolerancji pokarmowej powoda, jak również w postaci naruszenia mienia poprzez brak zwrotu środków za dokonanie paczki żywnościowej mimo braku realizacji zamówienia. Ustalenie odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia powinno nastąpić z uwzględnieniem wszelkich okoliczności dotyczących: rodzaju chronionego dobra, rozmiaru doznanego uszczerbku, charakteru i następstw naruszenia, itp. Wskazać należy, iż celem przyznania ochrony w formie majątkowej jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy. Zadośćuczynienie ma służyć udzieleniu satysfakcji w sytuacji, gdy inne środki są niewystarczające dla usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych. Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, a zatem jego wysokość nie może być symboliczna, lecz winna dla pokrzywdzonego przedstawiać wartość satysfakcjonującą oraz ekonomicznie odczuwalną. Jednocześnie jego wysokość nie powinna być nadmierna w tym sensie, by nie stanowiła źródła wzbogacenia się powoda na tle dotychczasowego jego statusu materialnego. Zapewnienie godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych obowiązków demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z norm prawa międzynarodowego. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Rzeczpospolitą Polską Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w N. dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169) każda osoba pozbawiona wolności musi być traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Zasady te zostały recypowane do polskiego porządku prawnego i wyrażone w art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji RP (por. wyrok SN z dnia 2 października 2007 r.. II CSK 269/07, OSNC-ZD 2008, nr C, poz. 75, oraz wyrok SN z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 486/09, LEX nr 599534) (por. Jacek Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. IT, Opublikowano: WKP 2018, teza nr 13). Wątpliwości nie budziły ani bezprawność ani zawinienie funkcjonariuszy Służby Więziennej, gdy chodzi o powyższe zaniechania w zapewnieniu godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, czy obowiązku zwrotu środków za paczkę. W sprawie niniejszej nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wyłączające bezprawność oraz zawinienie w zakresie tego rodzaju obowiązku. Zakres krzywdy doznanej przez powoda pozostający w związku przyczynowym z bezprawnymi i zawinionymi zaniechaniami funkcjonariuszy Służby Więziennej obejmował zatem narażenie i naruszenie zdrowia powoda ze względu na narażenie go na niedożywienie, przebywanie w niewentylowanych i zaduszonych pomieszczeniach, brak możliwości dokonania zakupów w sklepiku więziennym pod kątem nietolerancji pokarmowej powoda. Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd, w oparciu o powołane wcześniej przepisy prawa, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 20.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia (pkt, 1. wyroku) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 2 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty. W ocenie Sądu, powyższa suma stanowi odpowiednią rekompensatę doznanego przez powoda uszczerbku i nie prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia się powoda, w przeciwieństwie do żądanej pozwem kwoty 35.00.00 --- STRONA 4 --- . zł, którą Sąd uznał za rażąco wygórowaną. Należy przy tym zaznaczyć, że powód odbywał karę pozbawienia wolności i pewne ograniczenia oraz niedogodności, o ile nie przekraczają pewnych obiektywnie uzasadnionych granic - stanowią normalny element kary pozbawienia wolności, z założenia związanej z koniecznością odczuwania różnego rodzaju dyskomfortu przez osadzonych. Z tych względów, Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2. wyroku). O kosztach nieopłacone pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu orzeczono w pkt. 6 wyroku na podstawie $ 8 pkt 5 w zw. 2. $ 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nicopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. W związku z tym Sąd przyznał adw. A. B. kwotę 2.400,00 zł powiększoną o podatek VAT tytułem wynagrodzenia za udzielenie pozwanej pomocy prawnej z urzędu i nakazał wypłacenie tej kwoty z sum budżetowych Skarbu Państwa — kasy tut. Sądu (pkt 3. wyroku). Sąd na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, przejął na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone przez powoda koszty sądowe w postaci opłaty od pozwu (pkt 4. wyroku). Mając na uwadze wszystkie przytoczone w niniejszym uzasadnieniu okoliczności faktyczne i prawne, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Z.: odpis wyroku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi pozwanego (bez pouczenia) za pośrednictwem Portalu Informacyjnego.