Wyrok I C 78/16 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Opol

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 78/16 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Izabela Bogusz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Beata Urbańska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 r. w Opolu sprawy z powództwa P.J. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu (…) o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. (…) z Kancelarii Adwokackiej w O.kwotę 3600 zł plus VAT i kwotę 207,27 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu, III. odstępuje od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pozwanego. Na oryginale właściwy podpis U Z A S A D N I E N I E Powód P.J. w pozwie z dnia 1 lutego 2016 r. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego (…) kwoty 80.000 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia następnego po dniu doręczenia pozwu do dnia zapłaty oraz nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu powód podniósł, iż przebywał w pozwanym zakładzie karnym jako osoba odbywająca karę pozbawienia wolności, od dnia 30 sierpnia 2012 r. do dnia 29 kwietnia 2015 r. W czasie osadzenia w w/w zakładzie karnym warunki bytowe zapewniane powodowi odbiegały od przyjętych standardów, naruszając tym samym podstawowe prawa powoda do humanitarnego, godnego traktowania oraz do ochrony jego zdrowia i życia, a także prowadząc do wywołania u niego rozstroju zdrowia. Wskazał, że w celi, w której przebywał, w okresie niższych temperatur na zewnątrz, było chłodno, ponadto w celi panowała wilgoć, ściany były pokryte pleśnią i grzybami. Tzw. kącik sanitarny był oddzielony od pozostałej części celi jedynie kotarą. Ponadto w ocenie powoda cela była zbyt mała dla liczby osób w niej osadzonych, powierzchnia była mniejsza niż 3 m 2 w przeliczeniu na osobę. Poza tym podawany posiłek często był chłodny, a pożywienie niejednokrotnie nie nadawało się do spożycia. W ocenie powoda naruszeniem jego praw było również zmuszenie go do pobytu w celi dla palących, pomimo że w dniu 24 grudnia 2014 r. złożył oświadczenie o tym, że nie jest osobą palącą i domagał się przeniesienia do celi dla niepalących. Wskutek licznych interwencji i skarg osadzonych na warunki bytowe w 2015 r. podjęto się przeprowadzenia prac remontowych, które jednak były wykonywane z naruszeniem jego prawa do humanitarnego traktowania. Po pewnym czasie osadzenia w placówce prowadzonej przez pozwanego powód zaczął odczuwać dolegliwości związane z uczuciem duszności oraz bólem w okolicy klatki piersiowej. Z tymi problemami zgłaszał się do lekarza, jednak nie wdrożono odpowiedniego leczenia. W przekonaniu powoda powyższe problemy zdrowotne są najprawdopodobniej rezultatem warunków panujących w zakładzie karnym. Powód w niniejszym postępowaniu dochodzi zadośćuczynienia z tytułu krzywdy wyrządzonej mu osadzeniem w warunkach naruszających jego dobra osobiste na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c. Pozwany Skarb Państwa - Zakład Karny (…) w odpowiedzi na pozew z dnia 4 marca 2016 r. (k. 26-28) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podniósł w pierwszej kolejności zarzut przedawnienia roszczeń powoda za okres przed dniem 1 lutego 2013 r., albowiem upłynął trzyletni okres, przewidziany w art. 442 1 § 1 k.c., od momentu, kiedy powód dowiedział się o szkodzie (krzywdzie) i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. --- STRONA 3 --- Ponadto pozwany zaprzeczył twierdzeniu, że powód przebywał w celi przeludnionej. Odnośnie warunków sanitarno-bytowych w jednostkach penitencjarnych pozwanego wskazał, że warunki te odpowiadają przepisom prawa, a tym samym nie można ich uznać za nieludzkie czy niehumanitarne. Cele wyposażone są w odpowiednią ilość sprzętu kwaterunkowego, a kąciki sanitarne są wyodrębnione w sposób zapewniający intymne z nich korzystanie, przy czym wyodrębnienie kącika sanitarnego zapewniającego, niekrepujące z niego korzystanie, nie oznacza, iż musi być on murowany. System centralnego ogrzewania, kratki wentylacyjne i otwierane dowolnie przez osadzonych okna, umożliwiały odpowiednią cyrkulację powietrza w pomieszczeniach, a tym samym właściwą do pory roku temperaturę w każdej z cel wykluczającą ich zawilgocenie. Ponadto podniósł, że powód w trakcie pobytu w pozwanej jednostce miał zapewniony stały dostęp do opieki medycznej, która sprawowana jest przez więzienną, jak i powszechną służbę zdrowia. Odnosząc się do zarzutu złej jakości wydawanych posiłków, pozwany wskazał, że wyżywienie osadzonych realizowane jest w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wydawane posiłki spełniają wymagania w zakresie odpowiedniej kaloryczności, temperatury i sporządzane są na podstawie jadłospisów podlegających codziennej kontroli, a w trakcie przeprowadzanego remontu, osadzeni otrzymywali posiłki po uprzednim wstrzymaniu prac remontowych. Zdaniem pozwanego istotnym dla oceny całokształtu warunków w jakich powód odbywał karę jest również fakt, iż powód był zatrudniony odpłatnie poza terenem zakładu karnego w okresie od lipca 2014 r. do lutego 2015 r. Nie naruszono również prawa powoda do przebywania w celi z osobami nie palącymi wyrobów tytoniowych, bowiem wbrew twierdzeniom pozwu, oświadczenie powoda w tej sprawie zostało napisane w dniu 29 grudnia 2014 r. i już następnego dnia nastąpiło przemieszczenie do celi nr 121, przeznaczonej dla osób niepalących. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód P.J. przebywał w Zakładzie Karnym (…) od dnia 30 sierpnia 2012 r. do dnia 29 kwietnia 2015 r. Osadzony był w celach dwu, trzy i czteroosobowych i w żadnym okresie osadzenia nie przebywał w celach, w których powierzchnia byłaby mniejsza aniżeli 3 m 2 na osobę. --- STRONA 4 --- Każda z cel mieszkalnych w których osadzony był powód posiadała kącik sanitarny oświetlony wewnątrz lub z celi i oddzielony od reszty celi. Do czasu remontu, który rozpoczął się w czerwcu 2014 r. kącik sanitarny był oddzielony od reszty pomieszczenia kotarą z nieprzeźroczystego materiału. Każda z cel była wyposażona w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy. Natomiast system centralnego ogrzewania, kratki wentylacyjne i otwierane dowolnie przez osadzonych okna, umożliwiały odpowiednią cyrkulację powietrza w pomieszczeniach, a tym samym właściwą do pory roku temperaturę w każdej z cel wykluczającą ich zawilgocenie. Powód w trakcie pobytu w pozwanej jednostce miał zapewniony stały dostęp do opieki medycznej, która sprawowana jest przez więzienną, jak i powszechną służbę zdrowia. Wyżywienie osadzonych w pozwanej jednostce było i jest realizowane w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wydawane posiłki spełniają wymagania w zakresie odpowiedniej kaloryczności, temperatury i sporządzane są na podstawie jadłospisów podlegających codziennej kontroli. W okresie przebywania powoda w pozwanym zakładzie karnym przeprowadzany był remont. Prace wykonywane były głównie w korytarzu oddziałów w godzinach 8.00-16.00. Na czas wydawania obiadu prace były przerywane, a korytarz sprzątany. Pozostałe posiłki wydawano poza godzinami prowadzenia remontu. Powód w okresie osadzenia w pozwanej jednostce był zatrudniony odpłatnie poza terenem zakładu karnego w okresie od lipca 2014 r. do lutego 2015 r. W dniu 29 grudnia 2014 r. powód złożył oświadczenie, że jest osobą niepalącą i nie chce siedzieć z osobami palącymi i już następnego dnia został przeniesiony do celi nr 121, przeznaczonej dla osób niepalących. Dowody: pismo z dnia 24 lipca 2015 r. – k. 11-12, przeglądarka historii rozmieszczenia – k. 13-14, karta historii rozmieszczenia – k. 29-30, informacja o pobytach i orzeczeniach – k. 31-33, --- STRONA 5 --- rejestr zatrudnienia – k. 34, oświadczenie powoda – k. 35, zeznania świadków: L.J., M.M. i R.S. – k. 53, świadków: R.W. – k. 84-85, T.G. – k. 204, D.K. – k. 227, M.M. – k. 228, P.K. – k. 284, zeznania powoda – k. 229. W przedmiotowej sprawie przeprowadzony został dowód z opinii biegłego sądowego lek. med. J.P. – specjalisty chorób wewnętrznych-kardiologa. Biegła biorąc pod uwagę całość obrazu klinicznego z kardiologicznego punktu widzenia, na podstawie przedłożonej dokumentacji medycznej nie stwierdziła u powoda patologii w zakresie układu krążenia. Podawane dolegliwości w zakresie klatki piersiowej mają charakter nerwicowy i nie mają związku z warunkami życia w zakładzie karnym w okresie od 31 sierpnia 2012 r. do 29 kwietnia 2015 r. Dowody: dokumentacja medyczna powoda w aktach sprawy, opinia biegłego sądowego – k. 296-297. W sprawie przeprowadzony został również dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu pulmonologii – lek. med. Janusza Wróbel, który nie stwierdził u powoda przewlekłych schorzeń układu oddechowego. Zgodnie z opinią biegłego pobyt powoda w Zakładzie Karnym (…) w terminie od 31 sierpnia 2012 r. do 29 kwietnia 2015 r. nie spowodował negatywnych skutków w obrębie układu oddechowego. Dowody: dokumentacja medyczna powoda w aktach sprawy, opinia biegłego sądowego – k. 310. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane powyżej dokumenty, opinie biegłych oraz zeznania świadków i powoda. Świadkowie R.W., D.K. potwierdzili, że w celach panowała zbyt niska temperatura oraz wilgoć, a także że kącik sanitarny do czasu remontu był oddzielony jedynie kotarą. Świadkowie nie mieli zastrzeżeń do jakości posiłków. Świadek T.G., który był osadzony z powodem w jednej celi nie potwierdził zarzutów powoda. Zeznał, że nie miał zastrzeżeń do warunków panujących w celi, że kącik sanitarny był murowany. W zakresie nieszczelności okien zeznał, że po --- STRONA 6 --- zgłoszeniu usterki okien przychodził stolarz i je uszczelniał. Zarzutów powoda nie potwierdził też świadek M.M., który również przebywał z powodem w jednej celi przez pewien okres czasu. Oceniając zeznania świadka P.K. podnieść należy, iż nie przebywał on z powodem na jednym oddziale i nie miał wiedzy na temat warunków panujących w celach, w których powód był osadzony. Jednocześnie świadek zeznał, że spotykał się z powodem na spacerniaku i że nie skarżył się on na ani na jakość posiłków, ani też na stan swojego zdrowia czy poziom opieki medycznej. Skarżył się natomiast na warunki socjalno-bytowe. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód wystąpił z żądaniem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną mu poprzez naruszenie jego dóbr osobistych, a w szczególności jego prawa do humanitarnego, godnego traktowania w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Powód zarzucił pozwanemu osadzenie w przeludnionych celach, w których na jednego osadzonego przypadało mniej niż 3 m 2 powierzchni, niewłaściwe warunki sanitarno-bytowe, złą jakość posiłków, osadzenie powoda niepalącego wyrobów tytoniowych razem z osobami palącymi. Wskazane przez powoda okoliczności faktyczne uzasadniają ocenę jego żądania na podstawie art. 23 k.c., 24 k.c. i art. 448 k.c. Ponadto powód wskazał, że podstawą zadośćuczynienia jest również krzywda w postaci rozstroju zdrowia, jakiego doznał powód najprawdopodobniej wskutek narażenia jego organizmu na długotrwałe oddziaływanie szkodliwych warunków zakładu karnego oraz niezapewnienie mu odpowiedniej opieki medycznej (art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c.) Artykuł 24 k.c. uzależnia ochronę dóbr osobistych od dwóch przesłanek: zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego ujmowanego w kategoriach obiektywnych faktów oraz przesłanki o charakterze normatywnym czyli bezprawności działania sprawcy. Dokonując oceny czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda Sąd miał na uwadze, iż oceny tej należy dokonać przy przyjęciu kryteriów poddanych obiektywizacji, uwzględniających odczucia ogółu, a także powszechnie przyjmowane i wynikające z obyczajów normy postępowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że ocena czy dobro osobiste człowieka zostało zagrożone bądź naruszone, musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. Istotne jest, bowiem nie subiektywne odczucie --- STRONA 7 --- osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej (vide: wyrok SN z dnia 29 listopada 1971 r., II CR 455/71, OSNC 1972/4/77, wyrok SN z dnia 16 stycznia 1976 r., OSNC 1976/11/251, wyrok SN z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, wyrok SN z dnia 10 września1999 r., III CKN 939/98, OSN 3/2000/50, wyrok SN z dnia 26 października 2001 r. V CKN 195/01, LEX nr 53107). Zgodnie z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona stanowi obowiązek władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach „imperium”, realizując swoje działania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169) głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 grudnia 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 184 ze zm.), stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust.4 i art. 47 Konstytucji RP wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Europejski Trybunał Praw Człowieka, rozpoznając sprawy dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności uznał m. in. za sprzeczną ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnię 2,8 m 2 , --- STRONA 8 --- przypadającą na osadzonego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 09 marca 2006 r. (skarga nr 73786/01), a w orzeczeniu z dnia 06 marca 2001 r. (skarga nr 40907/1998, LEX nr 76229) uznał, że sam fakt przetrzymywania więźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczającą liczbą łóżek i brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie, rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania. Jednocześnie w cytowanych powyżej orzeczeniach, jaki i innych zajmujących się problematyką warunków odbywania kary pozbawienia wolności (vide: decyzja z 13 listopada 2003r. skarga nr 55264, LEX nr 81430, wyrok z 20 czerwca 2002 r. skarga nr 27715/1995, LEX nr 53648, wyrok z 19 kwietnia 2001 r., skarga nr 28524/1995, LEX nr 76215) Trybunał stwierdził, że sposób traktowania osadzonych, by mógł znaleźć się w zakresie regulacji art. 3 Konwencji, musi osiągnąć pewien minimalny poziom dolegliwości. Ocena tego minimum jest relatywna; zależy od wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, takich jak długość trwania traktowania, następstwa psychiczne i fizyczne oraz w niektórych przypadkach płeć, wiek, stan zdrowia pokrzywdzonego. Przenosząc niniejsze rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy na wstępie należy podnieść, iż powód w Zakładzie Karnym (..) przebywał od dnia 30 sierpnia 2012 r. do 29 kwietnia 2015 r. Osadzony był w celach dwu, trzy i czteroosobowych i w żadnym okresie osadzenia nie przebywał w celach, w których powierzchnia byłaby mniejsza aniżeli 3 m 2 na osobę. Każda z cel mieszkalnych w których osadzony był powód posiadała kącik sanitarny oświetlony wewnątrz lub z celi i oddzielony od reszty celi. Do czasu remontu, który rozpoczął się w czerwcu 2014 r. kącik sanitarny był oddzielony od reszty pomieszczenia kotarą z nieprzeźroczystego materiału, następnie kąciki sanitarne były murowane. Ponadto każda z cel była wyposażona w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, a system centralnego ogrzewania, kratki wentylacyjne i otwierane dowolnie przez osadzonych okna, umożliwiały odpowiednią cyrkulację powietrza w pomieszczeniach, a tym samym właściwą do pory roku temperaturę w każdej z cel wykluczającą ich zawilgocenie. Powód w trakcie pobytu w pozwanej jednostce miał zapewniony stały dostęp do opieki medycznej, która sprawowana jest przez więzienną, jak i powszechną służbę zdrowia. Wyżywienie osadzonych w pozwanej jednostce było i jest realizowane w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wydawane posiłki --- STRONA 9 --- spełniają wymagania w zakresie odpowiedniej kaloryczności, temperatury i sporządzane są na podstawie jadłospisów podlegających codziennej kontroli. W okresie przebywania powoda w pozwanym zakładzie karnym przeprowadzany był remont. Prace wykonywane były głównie w korytarzu oddziałów w godzinach 8.00- 16.00. Na czas wydawania obiadu prace były przerywane, a korytarz sprzątany. Pozostałe posiłki wydawano poza godzinami prowadzenia remontu. Powód w okresie osadzenia w pozwanej jednostce był zatrudniony odpłatnie poza terenem zakładu karnego w okresie od lipca 2014 r. do lutego 2015 r. W dniu 29 grudnia 2014 r. powód złożył oświadczenie, że jest osobą niepalącą i nie chce siedzieć z osobami palącymi i już następnego dnia został przeniesiony do celi nr 121, przeznaczonej dla osób niepalących. Ponadto z przeprowadzonych w sprawie opinii biegłych lekarzy sądowych jednoznacznie wynika, że pobyt powoda w Zakładzie Karnym (…) w terminie od 31 sierpnia 2012 r. do 29 kwietnia 2015 r. nie spowodował negatywnych skutków w obrębie układu oddechowego oraz że podawane dolegliwości w zakresie klatki piersiowej mają charakter nerwicowy i nie mają związku z warunkami życia w zakładzie karnym. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż powód nie udowodnił, iż w trakcie pobytu w pozwanym Zakładzie Karnym (…) przebywał w celach przeludnionych, że nie miał zapewnionej właściwej opieki medycznej co skutkowało rozstrojem zdrowia. Same twierdzenia powoda zawarte w pozwie, iż taka sytuacja miała miejsce są niewystarczające do wykazania odpowiedzialności pozwanego. Samo twierdzenie nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności (art. 227 k.p.c.) powinno być udowodnione przez stronę zgłaszającą (art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. ). Ponadto powód nie udowodnił, że był osadzony jako osoba niepaląca w celach z osobami palącymi. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że następnego dnia po zgłoszeniu, że jest osobą niepaląca powód został przeniesiony do celi dla osób niepalących. Powód nie udowodnił także, że jakość posiłków była niewłaściwa. Powyższej okoliczności nie potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie. W sprawie zostało jedynie ustalone, że kącik sanitarny do czasu remontu, przeprowadzonego w 2014 r., był oddzielony od pozostałej części pomieszczenia kotarą z nieprzeźroczystego materiału oraz że temperatura w ocenie osadzonych była zbyt niska, jednak jaka była tego powód nie wykazał. Brak powyższego uniemożliwia Sądowi ocenę czy rzeczywiści temperatura panująca w celach była niezgodna z obowiązującymi normami. --- STRONA 10 --- Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż powód nie udowodnił, iż w trakcie pobytu w pozwanym Zakładzie Karnym doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności osobistej, do czego był zobowiązany zgodnie z regułą dowodową wynikającą z art. 24 k.c. Niezależnie od powyższych okoliczności skutkujących oddaleniem powództwa podnieść należy, iż zdaniem Sądu sam fakt osadzenia powoda przez pewien okres czasu w celach, w których kącik sanitarny nie był murowany tylko oddzielony od reszty celi kotarą z nieprzeźroczystego materiału nie może rodzić odpowiedzialności pozwanego na podstawie art. 24 k.c. W ocenie Sądu ograniczenia, jakich doznawał powód podczas pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej nie naruszały więc nawet w sensie subiektywnym jego godności. Panujący w zakładach karnych i aresztach śledczych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, w związku z czym powód rażąco naruszając porządek prawny, winien liczyć się z karą pozbawienia wolności i wszystkimi ograniczeniami i dolegliwościami z tej kary płynącymi. Zwrócić należy także uwagę, iż niedogodności które spotkały powoda w związku z odbywaniem kary w takim samym stopniu dotyczyły także innych osadzonych. Warunki te zaś były takie jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja zakładu. Jak już wyżej podkreślono, odbywanie kary pozbawienia wolności z natury rzeczy wiąże się z różnego rodzaju dolegliwościami. Tylko dopiero jednak, gdy przybierają one formy poniżania, dokuczania, znęcania itp., czy też pozbawiania osadzonych podstawowych warunków godziwej egzystencji, można by je uznać za bezprawne naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu przepisów art. 23 k.c. oraz art. 24 k.c. O takim przypadku nie może być jednak mowy w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 24 k.c. zawiera domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dóbr osobistych, w związku z czym to na nim ciąży obowiązek udowodnienia braku bezprawności. Zgodnie z panującym w prawie polskim obiektywnym pojęciem bezprawności, działaniem bezprawnym jest działanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, a bezprawność wyłącza działanie mające oparcie w przepisach prawa, zgodne z zasadami współżycia społecznego, działanie za zgodą pokrzywdzonego oraz w wykonywaniu prawa podmiotowego (vide: orzeczenie SN z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 1990/11-12/377, wyrok SN z dnia 04 czerwca 2003 r. I CKN 480/01, LEX nr 137619). --- STRONA 11 --- W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż pozwany działał zgodnie z przepisami prawa. Reasumując Sąd nie stwierdził naruszenia dóbr osobistych powoda, a w szczególności naruszenia godności, a nadto działanie pozwanego ocenił jako nienoszące cechy bezprawności, dlatego orzekł jak w pkt. I wyroku. O kosztach w punkcie II wyroku Sąd orzekł na podstawie § 22 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w zw. z § 2, § 4 ust. 1 i 3, § 8 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. O kosztach w punkcie III wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. mając na uwadze, iż powód przebywa w zakładzie karnym, nie posiada żadnych dochodów ani też oszczędności.