Wyrok I C 78/15 N UZASADNIENIE Pozwem z dnia 20 stycznia 2015 r. powód D.H. wniósł przeciwko Skarbowi Państ

--- STRONA 1 --- GAS bżfcić "MUSA DSDOSYNMIC CD YATO LOIOSY | o WIZWTAZU Os ZYCESNIY. ZĄYA* „Sygn, akt ] C78/15 . WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący: SSR del. do Sądu Okręgowego Bartłomiej Romanowski Protokolant : st. sekretarz sądowy Izabela Bączalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2017 r., w Szczecinie sprawy z powództwa D. H. przeciwko Skarbowi Państwa — Zakładowi Karnemu w N. o zapłatę . 'L zasądza od pozwanego Skarbu Państwa — Zakładu Karnego w N. na rzecz powoda D.H. kwotę 5 000 zł (pięć tysięcy złotych); I. oddala powództwo w pozostałym zakresie; IL odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. 7 : / 1]|Strona --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 78/15 N UZASADNIENIE Pozwem z dnia 20 stycznia 2015 r. powód D.H. wniósł przeciwko Skarbowi Państwa — Zakładowi Kamemu w N. o zasądzenie kwoty 100.000 zł zadośćuczynienia za brak odpowiedniej opieki stomatologicznej w okresie od marca 2013 roku do 16 października 2013 r. i od 30 października 2013 r. do 11 marca 2014 r. wskutek czego doznał uszczerbku na zdrowiu w postaci utraty zęba. Wskazał, iż domaga się kwoty 50.000 zł za brak odpowiedniej opieki oraz 50.000 zł za doznany uszczerbek na zdrowiu. " 'W uzasadnieniu powód wskazał, iż w maju 2013 roku został przyjęty do stomatologa, gdzie rozpoczął leczenie zęba tj. górnej prawej czwórki. Wskazał, iż ząb ten został zatruty, po czym wyznaczony został termin następnej wizyty na 10 czerwca 2013 r., kiedy miało być przeprowadzone plombowanie. Powód podniósł, iż na wskazaną wizytę nie został przyjęty, w związku z czym w dniu 12 sierpnia 2013 r. napisał pierwsza skargę do Dyrektora Zakładu Karnego w N., którą przekazał oddziałowemu. Dodał, iż w dniu 10 września 2013 r. złożył kolejną skargę. Wskazał, iż w dniu 9 października 2013 r. został wezwany na rozmowę ze specjalistą do spraw organizacji prawnych. W ocenie powoda do spotkania doszło tylko po to, żeby wycofał on skargę w zamian za gwarancję wizyty do dnia 14 października 2013 r. Podał, iż zgodził się wycofać skargę, jednakże dopiero po wizycie. Według powoda w dniu 14 października 2013 r. nie został on przyjęty do stomatologa, w związku z czym ponownie zwrócił się do specjalisty do spraw organizacji prawnych. Powód wyjaśnił, iż w dniu 16 października 2013 r. uzyskał wreszcie pomoc stomatologa. Dodał, iż podczas tej wizyty ząb został ponownie zatruty, a kolejna wizyta wyznaczona została na dzień 30 października 2013 r. Wizyta się jednak nie odbyła, co było powodem złożenia kolejnej skargi. Zaznaczył, iż w odpowiedzi na skargę została mu przyznana racja, ale nie w dalszym ciągu nie został przyjęty do stomatologa. Zaznaczył, że Okręgowy Inspektor Służby Więziennej w S. również potwierdził zasadność jego zastrzeżeń co do braku odpowiedniej opieki stomatologicznej. Według powoda stomatolog przyjął go ostatecznie w dniu 11 marca 2014 r. W trakcie tej wizyty stwierdził, iż ząb nie nadaje się już do leczenia i usunął go. Powód podkreślił, iż przez 10 miesięcy chodził z rozwierconym zębem. Twierdził też, iż brak tego zęba jest widoczny podczas rozmowy i przeszkadza mu. W ocenie powoda został on pozbawiony opieki stomatologicznej podczas odbywania kary pozbawienia wolności. , ' 'W odpowiedzi na pozew z dnia 16 kwietnia 2015 r. pozwany Skarb Państwa — Dyrektor Zakładu Karnego w N. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o 2|Strona --- STRONA 3 --- - oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany wskazał, iż według zapisów w „Książce zdrowia skazanego” powód został przyjęty przez stomatologa w dniach: 6 lutego 2013 r., 10 kwietnia 2013 r. 8 maja 2013 r., a następnie dnia 16 października 2013 r. Dodał, iż zapisanie się przez powoda na kolejną wizytę dokonane w dniu 11 września 2013 r. skutkowało przyjęciem go przez lekarza. Zaznaczył, iż opisana sytuacja wynikała z absencji lekarza stomatologa M.A. przed jej odejściem na emeryturę, co nastąpiło dnia 16 lipca 2013 r. Podkreślił, że przyjęci najej miejsce stomatologowie w początkowym okresie przyjmowali tylko zaległe i pilne przypadki bólowe, do których nie zaliczał się przypadek powoda. Nadto pozwany wskazał, iż powód składał skargę na opiekę stomatologiczną 10 września 2013 r., a udzielenie odpowiedzi na zawarte w niej zarzuty ostatecznie prolongowano mu do 11 października 2013 r. Zaznaczył, iż faktem jednak jest także to, że przed upływem czasu skazany zgłosił się do wychowawcy st. szer., Ł.Ż z prośbą o umożliwienie mu rozmowy z osobą, której będzie mógł zasygnalizować problem braku możliwości przyjęcia go przez lekarza stomatologa. Pozwany przyznał, iż powód informował pracowników zakładu karnego, że od kliku miesięcy czyni starania, aby dostać się do stomatologa, który kontynuowałby dalsze leczenie zęba zatrutego mu przez M.A. w marcu 2013 r. Pozwany dodał, iż podczas rozmowy z powodem mjr B. ustalił, że takie opóźnienie miało miejsce z uwagi na absencję stomatologa w pierwszej połowie roku oraz z powodu konieczności znalezienia i zatrudnienia nowych stomatologów. Pozwany podniósł, iż pomimo niezależnych od administracji przyczyn przedłużenia terminu przyjęcia powoda mjr B. postanowił pomóc skazanemu w tej sprawie i jeszcze w trakcie rozmowy poprosił telefonicznie pracowników służby zdrowia o przyjęcie skazanego w pierwszej kolejności. W dalszej kolejności pozwany podał, iż pierwszym potencjalnym terminem miał być 14 października 2013 r., względnie najbliższy po nim następujący. Dodał, że powód widząc sposób załatwiania jego prośby sam z własnej woli zadeklarował chęć wycofania skargi z 10 września 2013 r. i tak też uczynił podpisując stosowne oświadczenie. Pozwany zaznaczył, iż Mjr B. przyznał, że nie udało się zrealizować powodowi wizyty stomatologicznej w dniu 14 października i powód poinformował go (poprzez wychowawcę) o tym fakcie. Pozwany wskazał, iż po ponownej interwencji ww. funkcjonariusza stomatolog przyjął powoda w dniu 16 października 2013 r., a następnie powód został przyjęty przez lekarza stomatologa w dniach 11 marca 2014 r. oraz 25 marca 20141. | |, Pozwany zaprzeczył aby do powstania uszczerbku po stronie powoda doszło w wyniku zawinionego i celowego działania administracji Zakładu Karnego w N. Podniósł, iż opóźnienie w ) 3|Strona --- STRONA 4 --- przyjęciu powoda wynikało z przyczyn niezależnych od adminiśtracji jednostki i nie : doprowadziło do utraty przez powoda zdrowego zęba - celowe zatrucie zęba prowadzi bowiem do jego obumarcia, a nie wyleczenia, Pozwany zaznaczył, iż powód domagając się zadośćuczynienia w takiej wysokości nie wskazał na żadne kryteria uzasadniające zasądzenie na " jego rzecz wskazanej kwoty. Pozwany podał, iż wnosi o zasądzenie kosztów procesu od powoda na podstawie art. 98 w zw. zart. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. 'W piśmie z dnia 16 czerwca 2015 r. powód dodatkowo podał, że doznał uszczerbku'na zdrowiu związanego z nieprawidłowym leczeniem, a nadto naruszono jego dobra osobiste, w tym związku z uczuciem skrępowania spowodowanym brakiem w uzębieniu. Na rozprawie w dniu 12 października 2015 r. powód wyjaśnił również, że kiedy opatrunek założony mu w czasie pierwsze wizyty wypadł, ponownie pojawiły się dolegliwości bólowe, szczególnie w czasie jedzenia i picia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód D.H. był pozbawiony wolości od dnia 17 lipca 2009 r. Od 6 marca 2012 r. osadzony był w Zakładzie Karnym w N. Przed odbyciem kary korzystał z odpłatnego leczenia stomatologicznego. 'W czasie pobytu w Zakładzie Karnym w N. usunięto D.H. ząb nr 5. Niesporne, a nadto dowód: - zaświadczenie z dnia 19 grudnia 2014 r. k. 12 - historia rozmieszczenia k. 44 - 45 - zeznania powoda D.HLk. 90 - 91 Podczas wizyty stomatologicznej w dniu 5 lutego 2013 r. zostało u powoda wykonane zdjęcie RTG zęba (prawej górnej czwórki) z powodu podejrzenia zgorzeli miazgi. Na kolejnej wizycie w dniu 10 kwietnia 2013r. został częściowo opracowany kanał korzeniowy tego zęba i założony opatrunek z preparatem antybiotykowym. W dniu 8 maja 2013r. po dalszym opracowaniu kanału ponownie został założony opatrunek z antybiotykiem. Kolejna wizyta została wyznaczona na dzień 10 czerwca 2013 r. jednakże powód nie został przyjęty. Dowód - opinia z dnia 20 maja 2016 r. k, 134 — 138 - dokumentacja medyczna k, 103 . - zeznania biegłej K. G. na rozprawie w dniu I sierpnia 2017 r. k. 227 -229 4|Strona --- STRONA 5 --- / + *, W, związku z brakiem umówionej wizyty powód, w dniu 12 sierpnia 2013 r., złożył skargę do Dyrektora Zakładu Karnego w N., na którą nie otrzymał odpowiedzi. W dniu 10 września 2013 r. powód złożył kolejną skargę. W dniu 9 października 2013 r. powód spotkał się majorem A. B. Po tej rozmowie powód wycofał swoją skargę. Wobec braku wizyty w dniu 14 października 2013 r. powód w dniu 16 października 2013 r. odbył kolejną rozmowę z majorem A.B. Dowód: - pismo z dnia 18 marca 2014 r. k. 9 Pismem z dnia 9 października 2013 r. Dyrektor Zakładu Karnego w N. poinformował powoda, iż wycofaną przez niego skargę pozostawia bez rozpoznania. Dowód: - pismo z dnia 9 października 2013 r. k, 11 Na wizycie w dniu 16 października 2013r. stwierdzono w kanale zęba powoda obecność żywej miazgi i po przepłukaniu go preparatem dezynfekującym założono pastę dewitalizującą. Dowód - opinia z dnia 20 maja 2016 r. k. 134 — 138 - dokumentacja medyczna k. 103 Pismem z dnia 26 listopada 2013 r. Dyrektor Zakładu Karnego w N. w odpowiedzi na skargę powoda z dnia 4 listopada 2013 r. uznał za zasadny zarzut dotyczący nie zastosowania wobec powoda stosownej opieki stomatologicznej w okresie od 8 maja 2013 r. do 16 października 2013 r. Dowód: ' - pismo z dnia 26 listopada 2013 r. k. 10 - 11 Pismem z dnia 18 marca 2014 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w odpowiedzi na dwie skargi powoda z dnia 5 lutego 2014 r. poinformował, że zarzut związany z opieką stomatologiczną został uznany za zasadny. Nadto wskazał, iż z uwagi na to, że powód po raz kolejny zarzucił trudności z dostaniem się do stomatologa, podjęte zostały stosowane działania mające na celu uniknięcie podobnych zdarzeń w przyszłości. Jednocześnie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej poinformował powoda, że jego skarga z dnia 10 września 2013 r. została przez niego wycofana, a skarga z dnia 12 sierpnia 2013 r. nie została przekazana przełożonym. Dowód: * - pismo z dnia 18 marca 2014 r. k. 9 . " 5 |Strona --- STRONA 6 --- Podczas wizyty stomatologicznej powoda w dniu 11 kwietnia 20f4r.. korzeń przedtrzonowca został usunięty. | Dowód . - opinia z dnia 20 maja 2016 r. k. 134 — 138 - dokumentacja medyczna k. 103 Leczenie endodontyczne (kanałowe) jakiemu poddany został ząb przedtrzonowy powoda powinno być przeprowadzane na jednej, ewentualnie dwóch, wizytach. W przypadku leczenia podzielonego na 2 wizyty, odstęp czasu między nimi nie powinien być dłuższy niż 1-2 tygodnie. W razie braku możliwości przeprowadzenia drugiej wizyty w okresie 2 tygodni, ząb należy zabezpieczyć cementem glasjonomerowym, który może dłużej funkcjonować w jamie ustnej niż fleczer. U powoda wizyty odbywały się w odstępach większych niż 2 tygodnie i opatrunki zabezpieczone fleczerem wypadały z zęba po pewnym czasie. Skutkowało to penetracją drobnoustrojów do kanału zęba i do tkanek okołowierzchołkowych, powodując rozwijanie się stanu zapalnego. W wyniku tego D.H. odczuwał ból, szczególnie w czasie picia i jedzenia. W czasie pobytu w zakładzie karnym nie otrzymywał jednak żadnych leków przeciwbólowych. Ponadto ząb przygotowany do leczenia endodontycznego ma osłabioną koronę w wyniku usunięcia części twardych tkanek, co może być przyczyną odłamywania- się jej fragmentów podczas żucia pokarmów. 'W okresie od października 2013 r. do kwietnia 2014 r. doszło u powoda do zniszczenia korony zęba poprzez odłamywanie się jej ścian. Prawidłowo przeprowadzone leczenie endodontyczne i wypełnienie ubytku twardych tkanek zęba z dużym prawdopodobieństwem zakończyłoby się powodzeniem i uchroniłoby koronę zęba przed zniszczeniem. Nieprawidłowo założony opatrunek skutkował z kolei niewłaściwym zabezpieczeniem korzenia zęba i jego zniszczeniem. Gdyby korzeń został zachowany, mógłby być wykorzystany w przyszłości do odbudowy protetycznej, tzn. wykonania wkładu koronowo-korzeniowego i korony protetycznej. Dowód - opinia pisemna ZMS PUM w S. z dnia 20 maja 2016 r. k. 134 — 138 - uzupełniająca opinia pisemna ZMS PUM w S. z dnia 20 grudnia 2016 r. k. 199 — 202 - ustne wyjaśnienia biegłej do k. 227-229 | - zeznania powoda D.H. na rozprawie w dniu 12 października 2015 r. k. 90 - 91 Powód od kwietnia 2017 roku prowadzi prywatne leczenie uzębienia. Planuje również wstawienie usuniętego zęba. Bezsporna a nadto dowód: - zeznania powoda D.H. na rozprawie w dniu 12 października 2015 r. k. 90 - 91 Sąd zważył, co następuje: . Powództwo okazało się częściowo zasadne. " 6|Strona --- STRONA 7 --- / + + ', Powód podstaw dochodzonego roszczenia upatrywał w wywołaniu u niego uszczerbku na zdrowiu związanego z nieprawidłowym leczeniem dentystycznym oraz powoływał się na naruszenie jego dób osobistych wskutek pozbawienia go jednego z zębów. Wobec powyższego jako podstawę prawną żądania należało uznać przepis art. 445 k.c. w zw. z art. 444$1 k.c. i art. 417 k.c. Nadto z uwagi na zarzut dotyczący naruszenie dóbr osobistych należało wziąć również pod uwagę dyspozycję art. 23 k.c. i 24$1 k.c. Od dnia 1 września 2004 roku istnieją dwa reżimy odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa. Po pierwsze, odpowiedzialność szczególna unormowana w art. 417 — 417? k.c., które to przepisy regulują odpowiedzialność deliktową Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, a także innych państwowych i komunalnych osób prawnych wyłącznie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej i tylko w tym zakresie wyłączają stosowanie przepisów ogólnych o odpowiedzialności za cudze czyny, tj. art. 416, 427 i 429 — 430 k.c. Po drugie, odpowiedzialność oparta o ogólne zasady odpowiedzialności deliktowej osób prawnych, która obejmuje odpowiedzialność za szkodę. wyrządzoną w inny sposób niż przy wykonywaniu władzy publicznej. Ten pierwszy rodzaj odpowiedzialności reguluje przede wszystkim przepis art. 417 $ 1 k.c. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność przewidziana w art. 417 k.c. jest odpowiedzialnością za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie „przy wykonywaniu władzy publicznej". Wykonywanie funkcji władzy publicznej łączy się co do zasady z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Jednocześnie w doktrynie i judykaturze prawa cywilnego wskazuje się, że tylko wówczas mamy do czynienia z wykonywaniem władzy publicznej, gdy brak jest formalnej równości stron. Wykonywanie władzy w tym sensie może mieć postać nie tylko wydania decyzji (orzeczenia), lecz także faktycznej ingerencji w sferę praw jednostki, na przykład użycia przymusu zarówno w stosunku do majątku, jak i osoby. W niniejszej sprawie powód wiązał obowiązek naprawienia szkody przez pozwanego z jego działalnością, polegającą na wykonywaniu kary pozbawienia wolności. Ta sfera działalności publicznej musi być uznana za wykonywanie władzy publicznej, albowiem nie należy ona do sfery aktywności innych podmiotów i charakteryzuje ją władcze działanie funkcjonariuszy publicznych. Z tego względu odpowiedzialność pozwanego Skarbu Państwa za szkodę niemajątkową wyrządzoną w związku z wykonywaniem podlega ocenie z punktu widzenia art. 417 k.c. ” ' Analiza tego przepisu w kontekście pozostałych przepisów regulujących odpowiedzialność deliktową wskazuje, że przesłankami odpowiedzialności deliktowej Skarbu 7|Strona --- STRONA 8 --- Państwa są: 1.powstanie szkody, 2. wyrządzenie szkody czynem niedozwolonym polegającym : na bezprawnym działaniu lub zaniechaniu podmiotu wykonującego w imieniu Skarbu Państwa władzę publiczną, 3. normalny związek przyczynowy pomiędzy tak rozumianym czynem niedozwolonym a powstaniem szkody. Podstawową przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 417 k.c. jest szkoda, przy czym pojęcie szkody obejmuje uszczerbek zarówno w dobrach majątkowych, jak i w przypadkach określonych w ustawie — w dobrach niemajątkowych. Zgodnie z art. 445 k.c. w zw. z art. 44481 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. t Stosownie do przepisu art. 115 k.k.w. skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Przy czym o potrzebie stosowania leku decyduje lekarz, nie zaś osadzony. W ocenie Sądu zasadnicze znaczenie dla wykładni przepisów art. 115 k.k.w. ma dyrektywa sformułowana w art. 102 pkt 1 k.k.w., zgodnie z którą skazanemu zapewnia się prawo do takich świadczeń zdrowotnych i warunków higieny, które są odpowiednie ze względu na zachowanie zdrowia. Pojęcie odpowiedniości świadczeń ma charakter ocenny. Interpretacja tego pojęcia musi jednak uwzględniać, że skazany ma prawo do takich właśnie świadczeń, i z tego powodu odrzucić należy każdy wynik wykładni, którego skutkiem byłoby ograniczenie tego prawa. 'W warunkach niniejszej sprawy bezsporne było, że powód wymagał leczenie dentystycznego w okresie odbywania kary pozbawienia wolności w pozwanym zakładzie karnym. Niewątpliwie leczenie takie zostało przeprowadzone, a jego efektem było usunięcie chorego zęba. Historia choroby i zakres udzielanych świadczeń zostały udokumentowane w książeczce zdrowia osadzonego. Wiarygodności tego dokumentu strony nie podważały. Dowody z dokumentów potwierdzały również fakt występowania przez powoda w prośbami i skargami dotyczącymi leczenia oraz pozwalały stwierdzić, w jaki sposób reagowała na nie administracja zakładu karnego. Przedmiotem sporu był sposób i okres prowadzenia leczenia, a w szczególności odstęp pomiędzy kolejnymi zabiegami. W tym zakresie dokonywanie ustaleń wymagało zasięgnięcia wiedzy specjalnej w trybie przewidzianym w art 278 k.p.c. w zw. Z art. 290 kpc. Właściwe opinię pisemną sporządził Zakład Medycyny Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w S. Członek zespołu sporządzającego opinię został dodatkowo przesłuchany na rozprawie w celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień do opinii. Uzyskany w ten sposób materiał dowodowy należało uznać za wyczerpujący i miarodajny do oceny prawidłowości leczenia powoda. Wywody przedstawione przez biegłych były bowiem logiczne i spójne. Zostały nadto sformułowane przeż osoby dysponujące odpowiednią wiedzą specjalistyczną i doświadczeniem 8|Strona --- STRONA 9 --- - zawodowym, Sąd uznał, że autorzy opinii przygotowując ją oparli się na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego, wywodząc na tej podstawie logicznie uzasadnione wnioski i wiążąc je z przedstawionym w opiniach procesem rozumowania. Biegli w pierwszej opinii i opiniach uzupełniających, konsekwentnie wskazywali w szczególności, że dobór kuracji był prawidłowy, jednak przeprowadzenia leczenia endodontycznego znacząco odbiegał od pożądanych standardów. Biegli jednoznacznie i stanowczo podkreślali, że leczenie takie musi odbywać się w krótkim okresie, na jednej lub 2 wizytach, które powinny następować w krótkich odstępach czasu, nie dłuższych niż 2 tygodnie. Zestawiając te wymogi z praktyką, jaka zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy, należało stwierdzić, że pozwany w sposób rażący naruszył wskazania medyczne dotyczące wdrożonego sposobu leczenie. Polegało to na kilkumiesięcznych przerwach między kolejnymi wizytami, i niewłaściwym w tym wypadku zaopatrzeniu zęba nietrwałym opatrunkiem felczerskim. Podkreślenia wymagało, że leczenie zakończono po ponad roku, co zupełnie nie mieści się w standardach przewidzianych w tym zakresie. Taki sposób postępowania skutkował po pierwsze nieskutecznością leczenia, jako że doszło do uszkodzenia i odłamania się korony zęba osłabionej w wyniku przedłużającego się leczenia. Nieprawidłowość polegająca nie niewłaściwym zabezpieczeniu korzenia spowodowała z kolei zniszczenie tej części zęba, co uniemożliwiało jego odbudowę poprzez wykonanie korony protetycznej. Wreszcie zaś sposób prowadzenia kuracji naraził powoda na powstawanie stanów zapalnych wskutek penetracji drobnoustrojów, co wiązało się z dolegliwościami bólowymi. 'W ocenie sądu w takie sytuacji należało jednoznacznie ocenić, że doszło do naruszenia normy art. 120 pkt 1 k.k.w. Nie można bowiem w opisanych okolicznościach mówić o zapewnieniu powodowi odpowiednich świadczeń medycznych. Leczenie prowadzono bowiem z naruszeniem elementarnych wskazań wynikających z wiedzy medycznej narażając pacjenta na zbędne cierpienia. Nie budziło wątpliwości, że działania i zaniechania w zakresie leczenia spowodowały pogorszenie stanu zdrowia powoda, w postaci powikłań związanych ze stanem zapalnym, zniszczeniem korony zęba oraz jego korzenia. Wynikało to bowiem jednoznacznie z treści opinii. Biegli potwierdzili, też, że prawidłowe świadczenia medyczne sprawiłyby, że leczenie trwałoby wielokrotnie krócej, nie wywołałoby niepożądanych komplikacji i zapewniłoby zachowanie zęba. Niewątpliwie więc wystąpił adekwatny związek przyczynowy między sposobem leczenia, a wystąpieniem określonych skutków zdrowotnych wywołujących cierpienia i poczucie krzywdy W ocenie sądu żaden z argumentów prezentowanych przez stronę pozwaną w celu * wykazania braku podstaw do przypisania jej odpowiedzialności nie był przekonujący. Bez znaczenia było w szczególności powoływanie się pozwanego na brak celowości i zawinienie w 9|Strona --- STRONA 10 --- działaniu przedstawicieli zakładu karnego zajmujących się leczeniem powoda. Umyślriość nie | jest warunkiem odpowiedzialności deliktowej, nawet jeśli jest ona oparta na zasadzie winy. Przede wszystkim jednak w warunkach niniejszej sprawy wina pozwanego nie była w ogóle przesłanką roszczenia, jako że zgodnie z dyspozycją art. 417$1 k.c. wystarczającą podstawą odpowiedzialności jednostek skarbu państwa jest bezprawność ich działania lub zaniechania. Z tego względu nie było w zasadzie istotne analizowanie czynników organizacyjnych występujących w zakładzie karnym, takich jak absencja lekarza dentysty. Podstawą stosowania art. 41781 k.c. jest bowiem przyrównanie zaistniałej sytuacji do obiektywnych wymogów wynikających z zapisów normatywnych i zasad współżycia społecznego. Jedynie na marginesie należało więc zauważyć, że okoliczności, na które powoływała się strona pozwana, trudno uznać za wytłumaczenie dla przebiegu leczenia powoda. Perturbacje kadrowe nie mogły bowiem usprawiedliwić zwłoki w wymiarze wielomiesięcznym w udzielaniu właściwych świadczeń, ani niewłaściwego zaopatrzenia zęba. B 'W ocenie sądu nietrafne było również powoływanie się na fakt, iż leczenie kanałowe zębów przedtrzonowych nie jest finansowane z przypadku osób korzystających ze świadczeń z NFZ i wywodzenie na tej podstawie, że usunięcia zęba, do czego doszło ostatecznie, było w tym przypadku normalnym sposobem postępowania. Rozumowanie to było błędne z kilku powodów. Po pierwsze do powoda nie odnosiły się regulacje zawarte w rozporządzeniu dotyczącym świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego. Po drugie, o ile można przyjąć, że w czasie pobytów w zakładzie karnym również możliwe było usunięcie zęba, zamiast leczenia endodontycznego, to jednak skoro Jekarz zadecydował o innym sposobie kuracji, musiał dochować obowiązujących w tym zakresie standardów. Tym bardziej, że z opinii wynikało, iż leczenie kanałowe powinno zakończyć się pomyślnie i pozwolić na uratowanie zęba. Skoro więc była tak możliwość i podjęto się leczenia tą metodą, powinno być ono prowadzone w odpowiedni sposób. Poza tym oczywiste było, że nieprawidłowe leczenie kanałowe doprowadziło powoda do dużo gorszej sytuacji, niż ewentualne usuniecie zęba na pierwszej R wizycie. Przede wszystkim bowiem naraziło go na wielomiesięczne dolegliwości wywołane stanem zapalnym i związanym z tym bólem. Po drugie doprowadziło do zniszczenia korzenia zęba i uniemożliwiło jego odbudowę w przyszłości. Dlatego postępowanie związane z udzielaniem powodowi świadczeń medycznych należało oceniać jako oczywiście nieprawidłowe i powodujące pogłębienie u niego rozstroju zdrowia i związanych z tym dolegliwości. Zdaniem sądu pozwany nie wykazał też, aby to zaniechania powoda przyczyniły się do złego stanu zęba. Przed rozpoczęciem leczenia powód już długi czas przebywał bowiem w - pozwanym zakładzie karnym, który w tym okresie odpowiadał za kontrolę stanu uzębienia. Biegła zeznając na rozprawie nie dopatrzyła się zaś w tej dokumentacji zapisów świadczących o 10|Strona --- STRONA 11 --- / « tym, że Jeczenie tego konkretnego zęba zostało opóźnione z winy pacjenta. Raz jeszcze / podkreślić też należało, że zdaniem autorów opinii w chwili roztoczenia leczenia kanałowego było to postępowanie uzasadnione i dające duże prawdopodobieństwo na zachowanie zęba. 'W związku z przesądzeniem o odpowiedzialności pozwanego sąd musiał również dokonać miarkowania wysokości należnego powodowi zadośćuczynienia i w tym celu ustalić zakres następstw związanych z nieprawidłowym leczeniem powoda. W tym względzie podstawę ustaleń sądu stanowiła zarówno opinia instytutu, jak i zeznania D.H.. Zeznania te okazały się bowiem zbieżne z wnioskami opinii, nie było więc podstaw, aby kwestionować ich prawdziwość. , Zasady naprawienia szkody wynikłej z uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia zostały unormowane w sposób szczególny w art. 444 k.e. i art. 445 k.o. Z przepisów powyższych wynika, że naprawienie szkody na osobie obejmuje zarówno szkodę majątkową, jak i szkodę niemajątkową. Przepis art. 444 k.c. stanowi mianowicie: „$ I. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. $ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. $ 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa. ” Przepis art. 445 $ 1 k.c, przewiduje natomiast, że: „w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”. Uwzględniając powyższe sąd przyjął, że podstawą faktyczną ustalenia wysokości należnego powodowi świadczenia powinien być w pierwszej kolejności zakres cierpień fizycznych i psychicznych, jakie dla powoda wiązały się z przedłużającym się i źle prowadzonym leczeniem. Gdyby leczenie metodą kanałową lub poprzez uśnięcie zęba wykonano niezwłocznie i prawidłowo, powód nie byłby bowiem narażony na długotrwałe znoszenie utrudnień w spożywaniu pokarmów, stanów zapalnych i dolegliwości bólowych. W ocenie sądu okres utrzymywani się dyskomfortu i cierpień fizycznych był stosunkowo długi. O dokuczliwości tego stanu przekonują również liczne i usilne próby uzyskania przez powoda pomocy dentystycznej, udokumentowane w aktach sprawy. W ocenie sądu poczucie krzywdy " musiał również wzmocnić fakt, że po tym długim czasie ząb należało ostatecznie usunąć. Powód w związku w wdrożeniem leczenia endodontycznego mógł bowiem liczyć na zachowanie zęba, 11|Strona --- STRONA 12 --- co ostatecznie nie nastąpiło. W ocenie sądu nie można przy tym automatycznie zakłódać, że | gdyby powód leczył się warunkach wolnościowych, również musiałby zgodzić się na usunięcie zęba. Nie można bowiem wykluczyć, że sfinansowałby w własnym zakresie leczenie kanałowe. Ostatecznie należało więc stwierdzić, że całokształt okoliczności uzasadniał przyznanie powodowi świadczenia w kwocie na tyle odczuwalnej, aby mogła zrekompensować krzywdę wywołaną dolegliwościami doznawanymi w długim okresie czasu i stosunkowo dokuczliwymi. Sąd ocenił, że należne powodowi świadczenie powinno wynieść 5.000 zł. Należało bowiem uznać, iż taka suma jest konieczna, aby zapewnić realizację funkcji zadośćuczynienia. 'W ocenie sądu nie było natomiast potrzeby, aby miarkując wysokość zadośćuczynienia odwoływać się do przepisów o ochronie dóbr osobistych. Stosownie do dyspozycji art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa , cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W myśl natomiast art. 24 $ L ke. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis art. 24 $ 1 k.c. przewiduje, iż osoba, której dobra osobiste zostały naruszone, może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przepis ten odsyła więc do dyspozycji przytoczonego wyżej art. 448 k.c. Powód powołując się na te regulacje nie określił, jakie dobra osobiste został naruszone w jego przypadku. Nie podał też okoliczności, które mogłyby by o tym świadczyć. Przedłużenie się leczenia, komplikacje, dolegliwości i zniszczenie zęba były elementami, które podlegały ocenie z punktu widzenia normy art. 44481 kc. w zw. z art. 445 k.c. Zdaniem sądu trudno dopatrzeć się przesłanek świadczących, że oprócz tego doszło również do naruszenia dóbr powoda oderwanych od kwestii zdrowia. Powód powoływał się wprawdzie na poczucie skrępowania wywołane usunięciem zęba, jednak mając na uwadze inne wady i braki w jego uzębieniu, powstałe już wcześniej, twierdzenia te należało uznać za nieprzekonujące i nie dające podstaw do przyznania odrębnego zadośćuczynienia. Ostatecznie wiec sąd uznał, iż żądanie pozwanego było wygórowane w zakresie wykraczającym ponad kwotę 5 000 zł. Dochodzona przez niego kwota była bowiem zupełnie 12|Strona --- STRONA 13 --- / nieadękwatna do rozmiarów krzywdy. Nie należało tracić z pola widzenia, że powód nie doznał rozstroju zdrowia o takich charakterze, który wpłynąłby na jego sprawność lub zdolność do funkcjonowania w życiu codziennym. Nie sposób również przyjąć, że doznane przez niego cierpienia były szczególnie intensywne. Co równie istotne możliwe jest znaczne zniwelowanie skutków nieprawidłowego leczenia powoda poprzez odbudowę usuniętego zęba. Wreszcie sąd musiał mieć na względzie, że u powoda już wcześniej usunięto inny ząb. Miał więc już braki w uzębieniu, a leczenie zęba nr 4 tylko pogłębiło, a nie spowodowało ten stan. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, iż kwota 5 000 zł będzie wystarczająca, aby odpowiednio zminimalizować poczucie krzywdy. " Rozstrzygniecie o kosztach zawarte w punkcie III. wyroku wydano w oparciu o przepis art. 201 kpc. Co do zasady zgodnie z art. 98 $ 113 k.p.c. w zw. z art. 100 zd. 1 k.p.c. oraz $ 10 pkt 25 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2003 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz.U.2013.490 j.t.) pozwany powinien uzyskać zwrot części kosztów zastępstwa procesowego związanego z niniejszą sprawą. Mając jednak mając na uwadze obecną sytuację osobistą i majątkową powoda oraz fakt, iż jego żądanie okazało się co zasady słuszne, a ustalenie wysokości świadczenia zależało od oceny sądu, należało stwierdzić, że obciążanie powoda tymi kosztami nie byłoby zasadne. Tym bardziej, że strona pozwana negowała w całości swoją odpowiedzialność, mimo dość oczywistych podstaw, do przypisania jej bezprawnego działania skutkującego rozstrojem zdrowia u powoda. Dlatego, mimo iż żądanie strony powodowej okazało się znacznie wygórowane, celowe było odstąpienie od normalnej zasady rozkładu kosztów procesu wyrażonej w art. 98$1 kpc i zastosowanie przewidzianej w art.102 kpc możliwości odstąpienia od obciążania powoda tymi kosztami. 13 |Strona