Wyrok I C 773/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach I

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt I C 773/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kraśnik - Mazurek Protokolant: st. sekr. sąd. Magdalena Zwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2012 r. w Siedlcach sprawy z powództwa E.K. przeciwko K. K. o ochronę dóbr osobistych I. powództwo oddala; II. zasądza od powoda E. K. na rzecz pozwanego K. K. kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. --- STRONA 2 --- 2 Syg. akt I C 773/10 UZASADNIENIE E. K. wystąpił do Sądu Okręgowego w Siedlcach z powództwem o naruszenie dóbr osobistych przeciwko K. K. żądając zasądzenia na swoją rzecz kwoty 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia wywołane naruszeniem dobrego imienia i czci, zakazanie pozwanemu K. K. rozpowszechniania informacji, iż cierpi na chorobę psychiczną, zobowiązanie K. K. do złożenia w Starostwie Powiatowym w M. oświadczenia następującej treści „ na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach oświadczam, iż podałem nieprawdziwe informacje dotyczące stanu zdrowia psychicznego E. K. i bezpodstawnie żądałem zawieszenia jego prawa jazdy”. Zobowiązanie K. K. do złożenia w Urzędzie Miejskim w H. oświadczenia następującej treści: „ na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach oświadczam, iż podałem nieprawdziwe informacje dotyczące stanu zdrowia psychicznego E. K. i bezpodstawnie wskazywałem na konieczność jego przymusowego leczenia”, ponadto żądał zasądzenia od K. K. na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Pozwany K. K. w odpowiedz na pozew wnosił o oddalenie powództwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: E. K. jest ojcem K. K.. Od 19 stycznia 2007 r. powód jest pacjentem gabinetu psychologicznego z powodu zaburzeń emocjonalnych wynikających w sytuacji domowej /k.41/. W okresie od 01 do 24 marca 2005r. E. K. przebywał na rehabilitacji leczniczej i wówczas jako choroby współistniejące stwierdzono u niego zaburzenia adaptacyjne /k.110/. Podczas pobytu konsultowany był psychiatrycznie i wówczas rozpoznano u niego zaburzenia adaptacyjne, podejrzewano ograniczenia zaburzeń afektywnych, zalecono leki, poradę psychologiczną oraz kontrolę w poradni zdrowia psychicznego. Posiada on zawodowe prawo jazdy i w ten sposób pracuje na swoje utrzymanie. okresowo wykonywał wymagane dla zawodu kierowcy badania lekarskie w tym psychotechniczne. Strony są bardzo skonfliktowane. Sytuacja taka powstała podczas rozwodu powoda z matką pozwanego i opowiedzeniem się pozwanego po stronie matki. Strony składały na siebie zawiadomienia o popełnieniu przestępstw. Były prowadzone postępowania karne. Ponadto wielokrotnie była wzywana policja na interwencję do domu stron, 29 w okresie --- STRONA 3 --- 3 od 10 stycznia 2007r. do 06 sierpnia 2009r. /k39/. Powód złożył dwa wnioski o wymeldowanie pozwanego z domu. W odpowiedzi na drugi wniosek K. K. w dniu 09 maja 2008r złożył w Urzędzie Miejskim w H. pismo, w którym wskazał, iż wniosek E. K. w przedmiocie wymeldowania pozwanego jest bezzasadny, oparty na kłamstwie, a insynuacje wskazują na jego chorobę psychiczną i takie działania powinny znaleźć finał w skierowaniu jego na badania przymusowe i leczenie /kopia pisma z dnia 08 maja 2008r skierowanego przez pozwanego do Urzędu k.7/. W dniu 29 lipca 2009r K. K. wezwał na interwencje policję. Po przyjeździe policji K. K. wezwał karetkę pogotowia. Jako powód wskazał podejrzenie zaburzeń psychicznych. Karetka przyjechała w składzie lekarz, pielęgniarka, ratownik medyczny i kierowca. W opisie lekarz stwierdził ,,pacjent spokojny bez cech psychicznych”, rozpoznanie ,,nerwica”, nie wyraził zgody na ewentualne badanie psychiatryczne /k.38/. W dniu 31 lipca 2009r. K. K. złożył zawiadomienie do Starostwa Powiatowego Wydziału Komunikacji w M., w którym stwierdził, iż uzyskał informację iż powód leczy się psychiatrycznie, żądał zawieszenie jego prawa jazdy, oraz skierowania powoda na specjalistyczne badania psychiatryczne i ewentualnie podjęcie ostatecznej decyzji w kwestii dalszego posiadania prawa jazdy. Podniósł, iż 29 lipca 2009r E. K. zachowywał się agresywnie i wezwał na interwencje policję i karetkę pogotowia. Wówczas powód oświadczył, iż nie leczył się psychiatrycznie, natomiast do lekarza oświadczył, iż leczy się psychiatrycznie w R.. Starosta (…) wszczął procedurę w celu weryfikacji uprawnień E. K. do prowadzenia pojazdów. Wezwał powoda w celu złożenia wyjaśnień. Po zakończeniu czynności wyjaśniających powód nie został skierowany na badania. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie pisma Urzędu Miejskiego w H. /k.7, 55/, kopii pisma Starostwa Powiatowego w M. z dnia 03.08.2009r /k.6, 213/, pisma do Starostwa Powiatowego w M. z dnia 31.07.2009r. /k.5/, karty zlecenia wyjazdu pogotowia ratunkowego /k.38/, informacji dotyczących wszczynania postępowań /k.135-139/, informacji policji /k.39, 58/, postanowienia o umorzeniu dochodzenia /k.140-157/, zaświadczenia lekarskiego /k.41/, dokumentacji medycznej /k.78-79/, informacji z pobytu w sanatorium /k.110-111/, zeznań świadków M.K. /k 130v.-131/, M. O. /k.42v.-43/, P. K. /k.43v.-45/, B. R. /k.92v.-93/, J. R. /k.93/, Z. W. /k.93v./ i J. W. /k.94/, zeznań stron E. K. /k.216v.-218/ i pozwanego K. --- STRONA 4 --- 4 K. /k.218-219/. Okoliczności wynikające z dokumentów nie były przez strony kwestionowane, stanowią wiarygodny materiał dowodowy w zakresie objętym ich treścią. Zdaniem Sądu zeznania świadka M. O. nic istotnego do sprawy nie wnoszą. Są bardzo ogólne, M. O. zeznała, iż wszyscy ją pytali, po przyjeździe karetki czy brat leczył się psychiatrycznie. Mówiła, iż w urzędzie pytano ją czy powód choruje na wskazywane choroby nie chciała wskazać żadnych osób, które zadawały jej takie pytania. Przytaczała oświadczenia powoda, iż jest wielokrotnie pytany o proste sprawy. Zdaniem Sądu zeznania świadka i powoda w tej części nie zasługują na wiarę, gdyż tylko w tym zakresie są zgodne, natomiast świadek i pozwany również pozostają w konflikcie. Świadek B. R. zeznała, iż dzwoniła do siostry powoda, kiedy przyjechała karetka pogotowia na sygnale. Po jej przyjeździe po wsi chodziły informacje, iż powód jest chory psychicznie, stwierdziła, iż nie powie kto rozpowiadał informacje niepochlebne. Świadkowie J. R., Z. W. i J. W. zeznali, iż nie słyszeli, aby powód leczył się psychiatrycznie. Świadek M. K. zeznał, iż strony są skonfliktowane, potwierdził, iż był na interwencji. Natomiast zeznania powoda i pozwanego i świadka P. K. potwierdzają głęboki konflikt istniejący pomiędzy stronami od wielu lat, ponadto wskazują na odmienną ocenę tych samych zachowań. Sąd obdarzył wiarą zeznania świadków i stron. Sąd zważył co następuje: Przepis art. 23 k.c. odnosi się do dóbr osobistych człowieka. Z przepisu tego wynika, że ochrona dóbr osobistych jest wszechstronna. Dobra osobiste człowieka to szczególna kategoria praw podmiotowych związanych z osobą, której dotyczy. Naruszenie ich w sposób dotkliwy godzi w równowagę psychiczną osoby, której zostało naruszone. Stanowi ingerencję w sferę wewnętrznych przeżyć i emocji człowieka. System prawny chroni każdego, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone lub naruszone cudzym działaniem, chyba że to działanie nie jest bezprawne. Przypisanie choroby psychicznej może zgodnie z art. 23 k.c. być zaliczone do dóbr osobistych podlegających ochronie prawnej i naruszeniem czci i godności człowieka. Artykuł 24 kc wymienia środki ochrony dóbr osobistych. Zdanie pierwsze stanowi cyt.: „Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne.” Z przepisu tego artykułu wynika, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką --- STRONA 5 --- 5 konieczną do udzielenia ochrony niemajątkowej przewidzianej w tym artykule (Komentarz do kodeksu cywilnego Część ogólna; S. Dmowski, S. Rudnicki; W-wa 2004r., s.103). Na temat bezprawności działania wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, między innymi w orzeczeniu z dnia 19 października 1989 roku, II CR 419/89 (OSP 11-12/90, poz. 377), w którym wyjaśnił, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, 2) wykonywania prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego oraz 4) działanie w obronie uzasadnionego interesu. W związku z wprowadzeniem w art. 24 § 1 kc domniemania bezprawności naruszenia dobra osobistego, pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych jest obarczony obowiązkiem wykazania istnienia okoliczności wyłączających bezprawność. E. K. podnosił, iż pozwany w pismach kierowanych do Starostwa Powiatowego w M., Urzędu Miejskiego w H., jak również w wezwaniu na interwencję pogotowia ratunkowego wskazywał, iż powód jest chory psychicznie przez co naruszył jego dobre imię i cześć. Pisząc do Starostwa Powiatowego zawiadomił, że ,,uzyskał informacje, że E.K. leczy się psychiatrycznie”. Pozwany dysponował informacją, że ojciec się leczy z zaświadczenia od psychologa z 2007r., z karty informacyjnej pobytu powoda w sanatorium w G. i przyjazdu karetki pogotowia w dniu 29.07.2009r. Zdaniem Sądu był uprawniony na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązującej w dacie składania pisma, który w art. 122 ust. l pkt 4 stwierdzał, iż badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega: kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Starosta wydaje decyzje o skierowaniu na badania psychiatryczne z powodu informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Z tego uregulowania wynika, że organ dysponując wiarygodną informacją odnośnie zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy wszczyna postępowanie wyjaśniające. W związku z czym każdy kto ma jakieś informacje budzące zastrzeżenia co do stanu zdrowia, w tym psychicznego, danego kierowcy ma prawo poinformować właściwego starostę. Ten zaś mając taką informację wydaje decyzję o skierowaniu danej osoby na badania. Starosta podejmuje czynności wyjaśniające celem zweryfikowania otrzymanych informacji. Nie można w --- STRONA 6 --- 6 związku z tym działaniem pozwanego przypisać przymiotu bezprawności, gdyż wykonywał on swoje prawo podmiotowe. W stosunku do pisma skierowanego do Urzędu Miasta w H. z 2008r. pozwany porównał zachowanie powoda do działań osoby chorej psychicznie. Strony są silnie skonfliktowane od wielu lat. Składając odpowiedź na złożony przez ojca drugi już wniosek o jego wymeldowanie z dotychczasowego miejsca zamieszkania, pozwany, jako syn, mając wiadomości, iż ojciec jest pod opieką psychologa, ponadto stwierdzono u niego zaburzenia adaptacyjne i zalecono leczenie w poradni zdrowia psychicznego, analizując jego zachowanie związane z ciągłym wszczynaniem procesów miał nadzieję, iż organy samorządowe zainteresują się powodem i podejmą właściwe kroki, gdyż zgodnie z art..1 ustępem 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, zapewniają one ochronę zdrowia psychicznego. Zdaniem Sądu oba pisma nie zawierają żadnych obraźliwych epitetów w kierunku powoda, które mogłyby go narazić na utratę czci czy dobrego imienia. W kwestie wezwania karetki pogotowia w dniu 29 lipca 2009r. zdaniem Sądu nie było to wezwanie nieuzasadnione. Gdyby takie było to wzywający K. K. zostałby obciążony kosztami nieuzasadnionej interwencji. Ponadto jak sam powód stwierdził przybyły lekarz chciał zabrać go do szpitala, od czego w końcu po długich rozmowach odstąpił. Zdaniem Sądu wskazuje to, iż widział on konieczność hospitalizowania E. K.. Zdaniem Sądu o tym czy doszło do naruszenia dobra osobistego nie świadczy subiektywne odczucie osoby dotkniętej, ale jaka reakcję to naruszenie wywołało w społeczeństwie. Powód nie udowodnił że działanie pozwanego doprowadziło do skierowanych w kierunku powoda negatywnych reakcji ze strony społeczeństwa. Twierdził, iż miał trudności z podjęciem pracy, zmniejszyła się ilość zleceń jednak okoliczności tych nie wykazał. Z materiału dowodowego wynika, że powód cały czas pracuje. E. K. podnosił, że znajomi unikają go, nie zapraszają w odwiedziny w związku z działaniami pozwanego. Okoliczności tej również nie udowodnił. W ocenie Sądu nie można zarzucić pozwanemu jakichkolwiek bezprawnych działań naruszających dobra osobiste w odniesieniu do powoda. Pozwany kierując pisma do Starostwa Powiatowego Referat Komunikacji w S. jak również Urzędu Miasta w H. w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie jego wymeldowania działał w ramach porządku prawnego a nadto przysługującego jemu prawa podmiotowego. W pismach podawał informacje zgodne z prawd. --- STRONA 7 --- 7 Zdaniem Sądu pozwany na którym spoczywał w sprawie ciężar dowodu, wykazał, że nie dokonał bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda, a działania jego były zgodne z prawem i w pełni uzasadnione. Informacje dotyczące powoda zawarte w pismach kierowanych do urzędów, jak i dyspozytora pogotowia ratunkowego mieściły się w dozwolonych prawem granicach i pozostawały w rzeczywistym związku z zakresem i celem działania pozwanego. Z tego też względu roszczenie powoda jako bezzasadne nie zasługuje na uwzględnienie i jako takie podlega oddaleniu. Orzeczenie o kosztach procesu pomiędzy stronami uzasadnia treść art. 98kpc Powód co do zasady przegrał proces i Sąd w całości obciążył go kosztami postępowania. Pozwany poniósł koszty wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 360 złotych zgodnie z par. 10 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oraz 17 złotych opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w wyroku