Wyrok I C 761/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowic

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 761/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jolanta Polko Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Stachura po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa R. G. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. o zapłatę 1/ oddala powództwo; 2/ odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 761/11 UZASADNIENIE Powód R. G. w pozwie wniesionym w dniu 25 października 2011r. (data złożenia listu w Areszcie Śledczym w S.) domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w S. kwoty 100.000,00zł z ustawowymi odsetkami od dnia ogłoszenia wyroku tytułem zadośćuczynienia na podstawie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 417 k.c., art. 24 k.c. i art. 448 k.c. oraz kosztów procesu. Uzasadniając swoje żądania powód wskazywał, że są one związane z działalnością Aresztu Śledczego w S., gdzie powód przebywał będąc osadzonym w celi o powierzchni mniejszej niż 3m 2 na osobę, zarzucił także brak należytego wyposażenia cel, niezabudowany kącik sanitarny, wilgotne i zagrzybione ściany, brak wentylacji w celach oraz brak warunków do higieny osobistej – prysznic 1 raz w tygodniu. W ocenie powoda doszło do wyrządzenia mu krzywdy i szkody, co wymaga zadośćuczynienia. W piśmie z dnia 12 listopada 2011r. (k. 9) wskazał, że żądanie obejmuje okres od grudnia 1995r. do nadal, a dokładne okresy osadzenia podał w piśmie z dnia 2 stycznia 2012r. (k. 27). Pozwany w odpowiedzi na pozew (k. 30) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu oraz podniósł zarzut przedawnienia roszczenia obejmujący okres osadzenia powoda do dnia 16 października 2008r., a także zarzut braku bezprawności w zakresie okresu nieprzedawnionego. Przedstawił wykaz cel mieszkalnych, w których był osadzony powód wraz z podaniem metrażu oraz ilości osadzonych w nich osób. Wskazał, że powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca osadzonego wynosi nie mniej niż 3m 2 , a o występujących krótkotrwale wypadkach przeludnienia każdorazowo informowano sędziego penitencjarnego, który nie kwestionował decyzji Dyrektora Aresztu w tym zakresie. Podniósł także, iż zapewnił powodowi należyte warunki bytowe, wskazując, że cele są wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, zapewniający osadzonemu miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ świeżego powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, niezbędne urządzenia sanitarne są usytuowane w sposób zapewniający ich nieskrępowane użytkowanie. Kąciki sanitarne są oddzielone od reszty celi murkami do sufitu bądź o wysokości 140cm, w kilku celach kąciki zabudowane są płytami a w miejscu drzwi jest zasłona. Dokonywane są wizytacje cel mieszkalnych przez kierownictwo jednostki, w czasie osadzenia powoda nie stwierdzono, by którakolwiek z cel nie kwalifikowała się do zamieszkania. Nadto zarzucił rodzaj oraz wysokość żądania powoda są nieuzasadnione. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powód R. G. był osadzony w Areszcie Śledczym w S. w następujących okresach: • od 30 października 1995r. do 23 stycznia 1997r., • od 2 grudnia 1997r. do 27 listopada 1998r., • od 30 września1999r. do 23 marca 2000r., • od 10 lipca 2002r. do 12 września 2002r., • od 25 sierpnia 2004r. do 16 września 2004r., • od 23 września 2008r. do 16 października 2008r., • od 23 lutego 2009r. do 23 czerwca 2010r., --- STRONA 3 --- • od 20 maja 2011r. do chwili obecnej. W czasie tych okresów osadzenia powód przebywał w przeludnionych celach w dniach: #. • 23 luty 2009r. – 5 marca 2009r. cela nr 64 - 7 osobowa – przebywało 8 osadzonych, • 5 marca 2009r. – 13 marca 2009r. cela nr 56 – 7 osobowa – przebywało 8 osadzonych, • cela nr 46 – 10 osobowa – przeludnienie występowało w okresach 13 marca 2009r – 20 kwietnia 2009r., 29 kwietnia 2009 - 5 maja 2009r., 12-13 maja 2009r., 21 maja – 28 maja 2009r., 12 – 23 czerwca 2009r., 27-28 czerwca 2009r., 7 lipiec 2009r., 9 lipiec – 24 sierpnia 2009r., 9 -12 października 2009r., 4 listopada – 1 grudnia 2009r., 4 grudnia 2009r. – 6 stycznia 2010r. (dowód notatka służbowa S. I. D. Ewidencji Aresztu Śledczego w S. z dnia 3 stycznia 2012r. – k. 42 -44, zeznania świadka T. G. – k. 157) W okresie objętym żądaniem pozwu, w części nieprzedawnionej Dyrektor Aresztu Śledczego w S. wydawał zarządzenia w sprawie umieszczenia osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , a informacje o tym przedstawiał sędziemu penitencjarnemu. W grudniu 2009r. Dyrektor Aresztu Śledczego wydawał także decyzje dotyczące bezpośrednio powoda w sprawie umieszczenia go na czas określony w celi mieszkalnej o powierzchni poniżej 3m 2 na osobę (dowód: informacje przekazywane przez Dyrekcję Aresztu Śledczego do Sędziego Penitencjarnego Sądu Okręgowego za okres od lutego 2009r. do listopada 2009r., zarządzenia Dyrektora Aresztu Śledczego, decyzje Dyrektora Aresztu Śledczego w S. nr (...) z dnia 06.12.2009r. i nr (...) z dnia 18.12.2009r. – k. 47-57) Wyposażenie cel mieszkalnych Aresztu Śledczego w S. odpowiada wymogom wynikającym z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003r., Nr 186, poz. 1820). Każdy osadzony ma osobne miejsce do spania odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, a także oświetlenie. Ponadto cele wyposażone są w okna, spełniające także rolę naturalnej wentylacji. W każdej celi znajduje się odpowiedni sprzęt do utrzymania czystości w celi. W poszczególnych celach Aresztu Śledczego w S. kąciki sanitarne są wyodrębnione od części mieszkalnej za pomocą murku do sufitu zaopatrzonego w drzwi, w 50% cel kąciki są zabudowane murkiem do wysokości 140 cm i posiadają drzwi, w kilku celach kącik jest zabudowany ściankami z płyt, a w miejscu drzwi zamontowana jest zasłona. Cele mieszkalne są na bieżąco remontowane i odświeżane. W pomieszczeniach bytowych jest dostęp do wody bieżącej. Osadzeni raz w tygodniu korzystają z ciepłej kąpieli. (dowód: notatka służbowa kierownika działu kwatermistrzowskiego mjr K. M. z dnia 03.01.2012r. - k. 45-46, zeznania świadka T. G. - 147). W okresie od sierpnia do grudnia 2011r. powód przebywał w jednej celi oznaczonej numerem 25 – siedmioosobowej - z R. T., który twierdził, że przez cały ten okres liczba osadzonych wynosiła 8 osób, z wyjątkiem sytuacji, gdy był transport. Wskazał także, iż cela ta była po remoncie, a kącik sanitarny był urządzony z blachy, jednak środki czystości były wydawane w niedostatecznej ilości. Nie miał zastrzeżeń do wyżywienia oraz jakości opieki medycznej. Wskazywał, że osadzeni mogli korzystać ze świetlicy oraz zajęć kulturalno – oświatowych (dowód: zeznania świadka R. T. – k. 148-149). W czasie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w S., w jednostce tej był także osadzony A. S., przy czym nie był pewien czy przebywał w tej samej celi co powód i nie pamiętał numeracji cel. Świadek A. S. podał, że występowało przeludnienie, bez wskazania liczby osadzonych w celach, powierzchni cel oraz okresów przeludnienia, nadto wskazał, że było zbyt mało miejsca do spożywania posiłków, twierdził że jedzenie było przeterminowane, a więźniowie je zwracali (dowód: zeznania świadka A. S. – k. 179). Zdaniem powoda w okresie 2009 – 2010r. był on osadzony w warunkach przeludnienia, przebywając w celi 10 – osobowej, w której faktycznie było osadzonych od 10 do 12 osób. Zarzucał ponadto, że kąciki sanitarne nie były zabudowane, a w celach panowała wilgoć, zaś osadzeni w celi mieli --- STRONA 4 --- dostęp jedynie do bieżącej zimnej wody, a ciepła kąpiel raz w tygodniu to zbyt rzadko (dowód: zeznania powoda R. G. – k. 157-158). W okresie osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w S. od 23 lutego 2009r. do 23 czerwca 2010r. wychowawcy przeprowadzili z nim 7 rozmów, w czasie których powód nie zgłaszał żadnych problemów (dowód: kopia z akt osobowych osadzonego część B – k. 94-95). Areszt Śledczy w S. podlegał wizytacjom przeprowadzanym przez Sędziego Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Katowicach w okresach od 29-30 grudnia 2008r., 29 – 30 września 2009r., 10 listopada 2010r. oraz 16 listopada 2011r. W trakcie prowadzanych wizytacji nie stwierdzono uchybień, a wykonywanie tymczasowego aresztowania oraz kary pozbawienia wolności przebiegało prawidłowo, zwrócono jednak uwagę na pogarszający się stan techniczny obiektu, pomimo zabiegów podejmowanych przez kierownictwo Aresztu zmierzających do poprawy warunków socjalno – bytowych, przyznawane środki finansowe są nieadekwatne do potrzeb jednostki, która wymaga kapitalnego remontu (dowód: protokoły z wizytacji Aresztu Śledczego w S. – karty 58-93). Powód ma 35 lat, posiada wykształcenie podstawowe, aktualnie odbywa karę 6 lat pozbawienia wolności, lecz toczą się przeciwko niemu jeszcze dwie sprawy karne. Powód na wolności był zameldowany w mieszkaniu swojego ojca, w którym jednak nie mieszkał, ponieważ nie spełniał warunków postawionych przez ojca, jakimi były podjęcie pracy oraz zaniechanie spożywania alkoholu. Powód przebywał natomiast w zdewastowanym lokalu znajomego, gdzie tylko jedno pomieszczenie nadawało się do użytku, ponadto w lokalu nie było ciepłej wody, a ubikacja znajdowała się na korytarzu (dowód: sprawozdanie z wywiadu środowiskowego z dnia 13.06.2011r. sporządzone przez kuratora dla dorosłych Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej – k. 97-98). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych i szczegółowo opisanych dowodów z dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań powoda. Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd przyjął, iż przez część okresu od 23 lutego 2009r. do 6 stycznia 2010r. powód był osadzony w warunkach przeludnienia bez zapewnienia 3m 2 na osobę, co wynikało, z historii rozmieszczenia powoda, nie dając w tym zakresie wiary powodowi oraz świadkom, że nieprzerwanie w okresie lat 2009 i 2010 był osadzony w warunkach przeludnienia. Okoliczności sporne stanowiły także niewłaściwe warunki bytowe powoda osadzonego w tym areszcie, a także, że skutki niewłaściwej opieki medycznej spowodowały u powoda szkodę. Ustalając wyposażenie cel w sprzęt kwaterunkowy, zapewnienie środków higieny, jakość posiłków, możliwość regularnego korzystania z łaźni jeden raz w tygodniu, możliwość korzystania ze spacerów oraz zajęć kulturalno – oświatowych, prawidłowość procedur w zakresie opieki zdrowotnej, Sąd w głównej mierze oparł się na dokumentach przedstawionych przez pozwanego, a to notatkach służbowych, protokołach wizytacji, a także zeznaniach świadków R. T., T. G., których prawdziwość nie została zakwestionowana. Sąd zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należało rozważyć czy żądanie powoda obejmujące okres osadzenia od 1995r. do chwili obecnej było częściowo przedawnione. Trafny jest zdaniem Sądu zarzut pozwanego, według którego – roszczenie powoda obejmujące okres od 1995r. do 16 października 2008r. uległo przedawnieniu. Zważywszy, że źródłem szkody doznanej przez powoda jest czyn niedozwolony, kwestię przedawnienia roszczeń powoda regulowały kolejno przepisy 442 § 1 k.c. oraz art. 442 1 § 1 k.c. (zmiana stanu prawnego, dokonana z dniem 10 sierpnia 2007r. nie ma w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy znaczenia, bowiem polega na odmiennym uregulowaniu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wynikłej ze zbrodni lub występku, szkody na osobie oraz roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie). W myśl wskazanych przepisów roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (z tym, że termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę). Z § 3 wynika natomiast, że w razie wyrządzenia szkody na osobie, --- STRONA 5 --- przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Cytowane wyżej przepisy art. 442 § 1 k.c. i art. 442 1 § 1 k.c. wskazują, że początek biegu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wyznacza uzyskanie przez poszkodowanego wiedzy o dwóch faktach: po pierwsze - o szkodzie i po drugie - o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jeżeli zatem poszkodowany dowie się o osobie zobowiązanej do naprawienia szkody później niż o samej szkodzie, to ta późniejsza data wyznacza początek biegu przedawnienia. W tym samym czasie powód powziął również wiedzę o tym, iż naruszenie zostało spowodowane działaniem pozwanego. Powód w okresie biegu przedawnienia nie podjął czynności wskazanej w art. 123 k.c. to jest nie wystąpił na drogę postępowania sądowego bądź mediacyjnego, którą to czynnością przerwałaby bieg przedawnienia. Skoro, bowiem szkodą powoda było naruszenie przez pozwanego jego dóbr osobistych, to niewątpliwym jest, że musiał o niej wiedzieć przez cały okres pobytu w Areszcie Śledczym w S.. Tym samym musiał też wiedzieć, kto jest naruszycielem jego dóbr osobistych, a zatem kto jest osobą obowiązaną do naprawienia szkody. W tym stanie rzeczy wniesienie pozwu dopiero w dniu 25 października 2011r. (data nadania pozwu w jednostce penitencjarnej) spowodowało, że jego roszczenia wynikające ze zdarzeń mających miejsce przed dniem 25 października 2008r. uległy przedawnieniu. W sprawie niniejszej nie zaszły też okoliczności wskazane w art. 121 pkt 4 k.c. zawieszające bieg przedawnienia, to jest wtedy, gdy z powodu siły wyższej przez cały czas trwania przeszkody powód nie mógłby dochodzić swojego roszczenia przed sądem. W pozostałym zakresie roszczenie powoda oparte na art. 24 k.c. i art. 448 k.c. dotyczące pozostałego okresu osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w S. od 23 lutego 2009r. do dnia zamknięcia rozprawy nie zasługiwało na uwzględnienie. Przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę jest bezprawność, którą należy rozumieć jako niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, a przesłanki odpowiedzialności podlegały badaniu Sądu w odniesieniu do pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego w S., bowiem w tej jednostce powód był osadzony. Ogólne podstawy cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych określają przepisy art. 23 i 24 k.c., wskazując jednocześnie środki ochrony niemajątkowej, natomiast środki ochrony o charakterze majątkowym przewiduje przepis art. 24 § 1 k.c., który stanowi w ostatnim zdaniu, że zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny można żądać "na zasadach przewidzianych w kodeksie". Przepis art. 448 k.c. uprawnia tego, czyje dobro osobiste zostało naruszone, do domagania się odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub do żądania zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. Art. 448 k.c. obejmuje naruszenie każdego dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c., jest więc przepisem szczególnym, uzupełniającym regułę ogólną, wyrażoną w art. 24 k.c. Natomiast przepis art. 448 k.c. może znaleźć zastosowanie tylko w razie zawinionego naruszenia dóbr osobistych. Przy czym w zakresie odpowiedzialności władz publicznych obowiązek naprawienia szkody jest niezależny od winy, a odpowiedzialność powstaje za sam skutek bezprawnego działania. Przy określeniu zasady odpowiedzialności podstawowe znaczenie ma treść art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którą odpowiedzialność za niezgodne z prawem działania organów władzy publicznej nie wymaga zawinienia sprawcy szkody. Art. 77 Konstytucji stanowi, iż każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej; a ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Przepis ten zawiera bardzo ważną zasadę, mającą dla obywatela istotne znaczenie. Oznacza ona, iż każdy komu została wyrządzona szkoda, wskutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej, ma prawo do jej --- STRONA 6 --- wynagrodzenia. Naruszenie praw może rodzić różne skutki, w tym i o charakterze materialnym. Władze publiczne są zobowiązane szkodę tę wyrównać wypłacając stosowne odszkodowanie. Przepis art. 77 konstytucji jest na tyle niedookreślony, że sam nie daje podstaw do wywodzenia z niego roszczeń cywilnoprawnych. Regulacja zawarta w tym artykule dotyczy tylko części problematyki odszkodowawczej, a jego znaczenie polega głównie na wyeliminowaniu winy jako przesłanki odszkodowawczej. Konstytucyjne wskazania co do wysokości (zakresu) odszkodowania nie są jednoznaczne i wymagają odniesienia się do zasad odszkodowawczych określonych w Kodeksie cywilnym. Przepis konstytucyjny nie określa bowiem wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, nie reguluje też trybu odszkodowawczego. Nie można zatem z treści art. 77 ust. 1 Konstytucji wywieść samoistnego roszczenia odszkodowawczego, niezależnego od przepisów ustawowych, należy natomiast interpretować ustawowe przepisy odszkodowawcze w zgodności z zasadami konstytucyjnymi. Odpowiedzialność organów władzy publicznej może być więc oceniana - na tle konkretnych okoliczności - na podstawie art. 448 k.c. i 24 k.c.. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miało ustalenie i ocena, czy w jej okolicznościach faktycznych pozwany dopuścił się naruszenia prawa, które mogłoby rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa za powstałą szkodę. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. w sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd w pierwszym rzędzie ustala jednak, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie ocenia, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne Powód w pozwie wskazał, że okresie osadzenia w Areszcie Śledczym w S., a obejmującym okres nieprzedawniony od 23 lutego 2009 do 2010r. włącznie przebywał w warunkach przeludnienia bez zachowania normy 3m 2 na osobę, czym naruszono jego dobra osobiste, a nadto przebywał w celach zawilgoconych z niezabudowanym kącikiem sanitarnym. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego.. Artykuł 24 k.c., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Wobec tego na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia, że odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach opisywanych w pozwie, w przeludnionych celach, przy nieodpowiednich warunkach bytowych i sanitarnych. Tych okoliczności powód jednak nie wykazał, tym samym nie sposób przyjąć, że zostały naruszone dobra osobiste powoda, szczególnie, że powód nie sprecyzował nawet jakie jego dobra osobiste miały zostać naruszone. Podkreślenia wymaga, że w tym czasie obowiązywał zarówno art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności zakazujący tortur oraz nieludzkiego albo poniżającego traktowania oraz przepis art. 248 § 1 k.k.w. pozwalający na umieszczanie osadzonych w celach, w których przypada mniej niż 3m 2 na jednego osadzonego. --- STRONA 7 --- Przepis art. 248 § 1 k.k.w. jako przepis o charakterze szczególnym w stosunku do uregulowania zawartego w art.110 k.k.w. nie może być wykładany w sposób rozszerzający. Z art. 248 § 1 k.k.w. wynika, że umieszczenie osadzonego w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3m 2 może mieć miejsce w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: • musi mieć miejsce szczególnie uzasadniony wypadek, • umieszczenie osadzonych w celach nie spełniających wymogu wynikającego z art.110 k.k.w. może nastąpić na czas określony, • o takim umieszczeniu należy niezwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. W ocenie Sądu w Areszcie Śledczym w S. wystąpiły wszystkie wymienione wyżej przyczyny. Pomimo faktu, że w czasie nieprzedawnionego okresu osadzenia, występujące zaludnienie przekraczało dopuszczalne normy, powód nie wykazał, by przez cały czas przebywał w celach nie spełniających normy powierzchniowej min 3m 2 na osobę. Zachodził zatem uzasadniony wypadek, umieszczenie to nastąpiło na czas określony, a o fakcie tym powiadomiono sędziego penitencjarnego. Powołani przez powoda świadkowie nie potwierdzili twierdzeń powoda. Świadek R. T. – przebywał z powodem w jednej celi w okresie od sierpnia do grudnia 2011r., gdy tymczasem w tym okresie nie występowało przeludnienie, bowiem powód tym czasie był osadzony w 3 celach, w których zachowano normę 3m 2 na jednego osadzonego, natomiast cela nr 25, w której świadek przebywał wraz z powodem była w dobrym stanie technicznym i była wyremontowana. Natomiast świadek A. S. nie pamiętał czy w ogóle był osadzony z powodem w jednej celi, a także jaka była powierzchnia celi i ilość osób w niej przebywających. Powód w okresie objętym nieprzedawnionym żądaniem pozwu, przebywał w celach z odpowiednim, wyposażeniem. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 listopada 1998r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 1998r., Nr 154, poz. 1012) określało szczegółowo normy wyposażenia w sprzęt kwaterunkowy cel mieszkalnych oraz środków higieny dla osób osadzonych. Z dowodów przedstawionych przez stronę pozwaną, a nie kwestionowanych przez powoda wynika, że wyposażenie cel było zgodne z przepisami powołanego rozporządzania. Roszczenie powoda podlegało także ocenie w oparciu o przepis art. 417 k.c. przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, zdefiniowanym jako "niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej” (imperium). Stanowi więc on ogólną podstawę odpowiedzialności władz publicznych za ich władcze działania. Warunkiem tej odpowiedzialności nie jest, w odróżnieniu do odpowiedzialności z art. 415 k.c., wina podmiotu. Ustawodawca przyjął, bowiem iż wystarczające jest wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem, co oznacza, że wykonującemu władzę publiczną - bez względu na sposób i formę działania - można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada ta osoba prawna, z którą związana jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna wykonująca uprawnienia władzy publicznej. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Przepis art. 417 k.c. nie zawiera w tej kwestii żadnej regulacji, a tym samym znajdą zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty szkody w mieniu (majątkowej) i na osobie (majątkowej i niemajątkowej) oraz koncepcji związku przyczynowego - w szczególności ujęte w przepisach art. 361 k.c. oraz art. 444-448 k.c. Pojęcie „wykonywanie czynności z zakresu władzy publicznej” obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty, a więc ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisach prawa. Ich wykonywanie z reguły łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Chodzi, zatem o działanie w takim obszarze, w którym może dojść do naruszenia prawa i wolności jednostki ze strony władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, iż pracownicy służby więziennej --- STRONA 8 --- wykonują czynności z zakresu władzy publicznej, a zatem za szkody przez nich wyrządzone odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Szkodą jest każdy uszczerbek na dobrach prawnie chronionych. Może być ona majątkowa (uszczerbek materialny na osobie lub mieniu) lub niemajątkowa (doznana krzywda, czyli cierpienie fizyczne i psychiczne). W prawie polskim przyjęta jest teoria adekwatnego związku przyczynowego, co oznacza, że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła – art. 361 § 1 k.c. Za normalne skutki działania lub zaniechania uznaje się takie, które zwykle w danych okolicznościach następują. Adekwatny związek przyczynowy między zachowaniem się pracowników służby więziennej, a szkodą może być bezpośredni, może być również pośredni. Jest, zatem rzeczą obojętną, czy przyczyna jest bliższa, czy dalsza byleby skutek pozostawał jeszcze w granicach „normalności”. Przesłankami odpowiedzialności, jak wyżej wskazano są szkoda, niezgodne z prawem wykonywanie czynności z zakresu władzy publicznej oraz związek przyczynowy. Udowodnienie powyższych przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa spoczywa na poszkodowanym, bowiem zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powyższy przepis wyraża dwie ogólne reguły: pierwszą - generalnie wymagającą udowodnienia powołanego przez stronę faktu, powodującego powstanie określonych skutków prawnych, oraz drugą regułę, która sytuuje ciężar dowodu danego faktu po stronie osoby, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z pierwszej reguły wynika, że samo przyznanie faktu przez drugą stronę ewentualnego sporu nie może stanowić wystarczającego dowodu istnienia danego faktu, który musi być zawsze ponadto potwierdzony całokształtem materiału dowodowego lub innymi poznanymi już okolicznościami. Druga, wskazana w art. 6 k.c. "ogólna zasada rozkładu ciężaru dowodu", jest regułą w znaczeniu materialnym wskazującą, kto poniesie skutki nie udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, natomiast przepis art. 232 k.p.c. wskazuje, kto ponosi ciężar dowodu w znaczeniu formalnym „kto powinien przedstawiać dowody” (tak trafnie w orz. SN z dnia 17 lutego 2006 r., V CSK 129/05, LEX nr 200947). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że powód w żaden sposób nie wykazał, aby została mu wyrządzona szkoda bądź krzywda w związku z czasowym osadzeniem w warunkach przeludnienia. Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, iż z zebranego w toku postępowania dowodowego materiału nie można przyjąć, iż pozwany swoim działaniem naruszył dobra osobiste powoda. Reasumując powyższe, powództwo oddalono, jako całkowicie nie wykazane (art. 6 k.c.), a dodatkowo w części przedawnione. Orzeczenie o kosztach procesu uzasadnia przepis art. 102 k.p.c. i art.113 ust.4 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167 poz.1398 ze zmianami). .