Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 75/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2011 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie : Przewodniczący: SSO Jarosław Pawlik Protokolant: st. sekr. sądowy Monika Gąsowska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa D. B. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) Kuratorowi Oświaty w B. i Skarbowi Państwa – Ministrowi Edukacji Narodowej w Warszawie o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienie I. Powództwo oddala. II. Zasądza od powódki D. B. na rzecz pozwanych Skarbu Państwa – (...) Kuratora Oświaty w B. i Skarbu Państwa – Ministra Edukacji Narodowej w W. kwoty po 1800 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE Powódka D. B. po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska wniosła o zasądzenie od pozwanych Skarbu Państwa – (...) Kuratora Oświaty w B. i Skarbu Państwa – Ministra Edukacji Narodowej w Warszawie kwoty 89.522,94 złotych, w tym zadośćuczynienia w kwocie 30.000 złotych za krzywdę, której powódka doznała na skutek działania organów władzy publicznej, odszkodowania w kwocie 17.516,24 złotych za utracone zarobki w okresie od 1 czerwca 2006 roku do 31 stycznia 2009 roku, w kwocie 3.350,90 złotych z tytułu odsetek od niewypłaconych wynagrodzeń do dnia 1 stycznia 2009 roku, w kwocie 1.561,70 złotych stanowiącej różnicę wysokości wynagrodzenia od 1 lutego 2009 roku do 31 sierpnia 2009 roku i w kwocie 37.094,10 złotych stanowiącej różnicę w wysokości emerytury naliczonej w stosunku do tej, która mogłaby być naliczona, gdyby powódka otrzymywała wyższe wynagrodzenie na podstawie stopnia nauczyciela dyplomowanego – wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i zasądzenia od pozwanych na rzecz powódki kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, że przez niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej (...) Kuratora Oświaty w B. i Ministra Edukacji Narodowej w Warszawie nie uzyskała tytułu nauczyciela dyplomowanego, a
--- STRONA 2 ---
przez co poniosła szkodę wyrażającą się w różnicy wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez nauczyciela mianowanego i przez nauczyciela dyplomowanego za okres od 1 czerwca 2006 roku do 31 sierpnia 2009 roku oraz w różnicy wysokości otrzymywanej emerytury w łącznej kwocie 59.522,94 złotych. Podniosła też, iż działanie organów władzy publicznej odbiło się negatywnie na dobrym imieniu, godności, czci, samoocenie, samopoczuciu, stanie psychicznym i emocjonalnym powódki. Powódka czuła się poniżona, niedowartościowana i gorsza nawet od o wiele młodszych kolegów. Powódka pomimo posiadania niezbędnych kwalifikacji nie mogła otrzymać stopnia nauczyciela dyplomowanego, a konieczność ciągłego odwoływania się negatywnie odbiła się na zdrowiu powódki. Pozwany Skarb Państwa – (...) Kurator Oświaty w B. wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany Skarb Państwa – Minister Edukacji Narodowej w Warszawie wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Decyzją z dnia 19 lipca 2002 roku Nr (...) (...) Kurator Oświaty odmówił nadania D. B. stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że D. B. nie spełniła wymagań kwalifikacyjnych do zajmowania stanowiska pedagoga w szkole ponadgimazjalnej, a tym samym nie spełniła jednego z wymogów określonych w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela, warunkujących nadanie stopnia nauczyciela dyplomowanego (k. 9 -10). Decyzją z dnia 4 października 2002 roku Nr (...) Minister Edukacji Narodowej i Sportu utrzymał w mocy decyzję (...) Kuratora Oświaty z dnia 19 lipca 2002 roku Nr (...) (k. 16 – 18). Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2003 roku w sprawie II SA 3762/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 4 października 2002 roku Nr (...) oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji (k. 27 – 31). Kolejną decyzją z dnia 18 listopada 2003 roku Nr (...) (...) Kurator Oświaty odmówił nadania D. B. stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu wskazał, że D. B. legitymująca się dyplomem magistra pedagogiki w zakresie wychowania przedszkolnego nie posiada kwalifikacji do zajmowania stanowiska pedagoga, a zatem nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela (k. 32 – 34). Decyzją z dnia 29 marca 2004 roku Nr (...)Minister Edukacji Narodowej utrzymał w mocy decyzję (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku Nr (...) (k. 38 – 41). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie (...) S.A./Wa (...) oddalił skargę D. B. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 marca 2004 roku Nr (...). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy orzekające w tej sprawie prawidłowo uznały, że D. B. nie spełniła jednego z warunków do ubiegania się o nadanie jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego (k. 52 – 59). Wyrokiem z dnia 22 lutego 2006 roku w sprawie I OSK 884/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie (...) S.A./Wa (...) (k. 60 – 67). Pismem z dnia 11 maja 2006 roku skierowanym do (...) Kuratora Oświaty w B. D. B. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego i wydanie decyzji nadającej stopień nauczyciela dyplomowanego. Wskazała, że w dniu 10 stycznia 2004 roku ukończyła na Wydziale Pedagogiki i Psychologii (...) w B. studia podyplomowe w zakresie pedagogiki opiekuńczo-wychowaczej (k. 68 – 69). Decyzją z dnia 5 czerwca 2006 roku Nr (...) (...) Kurator Oświaty odmówił uchylenia decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku Nr (...)odmawiającej D. B. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego (k. 70 – 73).
--- STRONA 3 ---
Decyzją z dnia 9 października 2006 roku Nr (...) Minister Edukacji Narodowej uchylił decyzję (...) Kuratora Oświaty z dnia 5 czerwca 2006 roku Nr (...)i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na to, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (k. 80 – 82). Kolejną decyzją z dnia 13 listopada 2006 roku Nr (...) (...) Kurator Oświaty odmówił uchylenia decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku Nr (...)odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego (k. 83 – 86). Decyzją z dnia 5 marca 2007 roku Nr (...)Minister Edukacji Narodowej uchylił decyzję (...) Kuratora Oświaty z dnia 13 listopada 2006 roku Nr(...)oraz odmówił zmiany decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku Nr (...)odmawiającej nadania D. B. stopnia nauczyciela dyplomowanego (k. 90 – 94). Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2007 roku w sprawie II SA/Wa 876/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził nieważność decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia 5 marca 2007 roku Nr (...)oraz poprzedzającej ją decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 13 listopada 2006 roku, a także decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 października 2006 roku oraz uchylonej nią decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 5 czerwca 2006 roku odmawiającej uchylenia decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku i stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości (k. 103 – 109). Decyzją z dnia 7 stycznia 2009 roku Nr (...)Minister Edukacji Narodowej uchylił decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 marca 2004 roku Nr (...) utrzymującej w mocy decyzję (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku Nr (...)odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego i nadał stopień nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu wydania decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 marca 2004 roku Nr (...) utrzymującej w mocy decyzję (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku Nr (...)odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego D. B. spełniała wymagania kwalifikacyjne z art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3 ustawy – Karta Nauczyciela. Uzyskanie przez D. B. stopnia nauczyciela dyplomowanego skutkowało podwyższeniem jej wynagrodzenia z dniem 1 września 2009 roku (k. 116). W piśmie z dnia 24 marca 2009 roku D. B. wezwała (...) Kuratora Oświaty do zapłaty kwoty 121.223,81 złotych tytułem wyrównania szkody wyrządzonej jej przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej, w tym kwoty 30.000 złotych tytułem zadośćuczynienia (k. 131 – 133). Z kolei w piśmie z dnia 7 grudnia 2009 roku powódka domagała się od (...) Kuratora Oświaty kwoty 89.522,94 złotych tytułem odszkodowania, w tym kwoty 30.000 złotych tytułem zadośćuczynienia (k. 134 – 135). Żądania D. B. zostały uznane przez (...) Kuratora Oświaty za niezasadne (k. 141). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wobec tego, że powództwo zmierzało do naprawienia szkody wyrządzonej przez Skarb Państwa – (...) Kuratora Oświaty w B. w związku z wydaniem niezgodnej z prawem nieostatecznej decyzji administracyjnej, jak też szkody wyrządzonej przez Skarb Państwa – Ministra Edukacji Narodowej w W. w związku z wydaniem niezgodnej z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej, jego ocena winna nastąpić w świetle art. 417 § 1 k.c. i art. 417 1 § 2 k.c. Zgodnie z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Konkretyzację tego unormowania znajdujemy w art. 417 § 1 k.c., który stanowi, iż za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przesłankami odpowiedzialności deliktowej z art. 417 § 1 k.c. są więc: - zachowanie (działanie lub zaniechanie) osoby występującej w roli wykonawcy władzy publicznej,
--- STRONA 4 ---
- związek tego zachowania z wykonywaniem władzy publicznej, co oznacza, iż zachowania podjęte jedynie przy okazji wykonywania władzy publicznej wykluczają odpowiedzialność z art. 417 § 1 k.c., - niezgodność z prawem owego zachowania (bezprawność), co należy rozumieć jako niezgodność z konstytucyjnymi źródłami prawa, nie zaś z normami moralnymi i obyczajowymi, określanymi na gruncie prawa cywilnego jako „zasady współżycia społecznego”, czy „dobre obyczaje”, - powstanie szkody rozumianej jako strata lub utracone korzyści, - istnienie adekwatnego związku przyczynowego łączącego szkodę z zachowaniem osoby występującej w roli wykonawcy władzy publicznej. Szczególny charakter wobec art. 417 k.c. ma art. 417 1 k.c., który wprowadza ograniczenia dla poszkodowanych dokonaniem lub zaniechaniem dokonania czynności konwencjonalnej w postaci konieczności uzyskania w odrębnym postępowaniu prejudykatu, stwierdzającego niezgodność z prawem zachowania władzy publicznej (art. 417 1 § 1-3 k.p.c.). Zgodnie z art. 417 1 § 2 k.p.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Jednak również dla tego przypadku odpowiedzialności deliktowej znajdują zastosowanie ogólne przesłanki i zasady odpowiedzialności określone w art. 417 k.c. Faktem jest, iż organy administracji oświatowej naruszyły przepisy prawa. Potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2007 roku, w którym Sąd ten stwierdził nieważność decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia 5 marca 2007 roku oraz poprzedzającej ją decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 13 listopada 2006 roku, decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 października 2006 roku oraz decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 5 czerwca 2006 roku. Uznać zatem należy, iż w odniesieniu do odpowiedzialności Skarbu Państwa – Ministra Edukacji Narodowej zaistniała przewidziana w art. 417 1 § 2 k.p.c. przesłanka w postaci uzyskania prejudykatu, stwierdzającego niezgodność z prawem zachowania władzy publicznej. Podkreślenia jednak wymaga, że stwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezprawność działania Ministra Edukacji Narodowej polegała na uchybieniu przepisom postępowania. W uzasadnieniu wyroku z dnia 28 sierpnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bowiem, że Minister Edukacji Narodowej uchylając decyzją z dnia 5 marca 2007 roku decyzję (...) Kuratora Oświaty z dnia 13 listopada 2006 roku oraz odmawiając zmiany decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku o odmowie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 k.p.a. Minister Edukacji Narodowej orzekł bowiem o odmowie zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji nieostatecznej, która nie mogła stanowić przedmiotu tego postępowania i pominął fakt, iż organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości. Tak więc zdaniem tego Sądu zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z kolei decyzja Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 października 2006 roku Nr (...), wydana po rozpatrzeniu odwołania od decyzji (...) Kuratora Oświaty z dnia 5 czerwca 2006 roku Nr (...), w ocenie tego Sądu, wydana została z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 k.p.a. (k. 103 – 109). Powódka domaga się zaś naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że odmówiono jej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, a która sprowadzała się do różnicy w wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego oraz związanej z tym wysokości naliczonej emerytury. Między tak rozumianą szkodą, a stwierdzonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezprawnym działaniem Ministra Edukacji Narodowej nie sposób doszukać się związku przyczynowego. Występowanie związku przyczynowego pomiędzy szkodą, a zaistniałym zdarzeniem na gruncie przepisu art. 417 k.c., a tym samym na gruncie art. 417 1 k.c. przyjmuje się, gdy niezgodne z prawem działanie władzy publicznej stanowi konieczny i typowy warunek
--- STRONA 5 ---
wystąpienia skutku w postaci szkody. Mając to na uwadze nie sposób uznać, iż działanie Ministra Edukacji Narodowej, który orzekł o odmowie zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji nieostatecznej, która nie mogła stanowić przedmiotu tego postępowania i pominął fakt, iż organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości, przez co naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 k.p.a. stanowiło warunek wystąpienia szkody, której naprawienia domaga się powódka. Brak związku przyczynowego wyłącza odpowiedzialność pozwanego Skarbu Państwa – Ministra Edukacji Narodowej w W.. Przewidziane w art. 417 § 1 k.c. przesłanki odpowiedzialności deliktowej nie zaistniały także po stronie Skarbu Państwa – (...) Kuratora Oświaty w B.. Dopuszczalność odpowiedzialności podmiotu wykonującego zadania władzy publicznej za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnej z prawem nieostatecznej decyzji dopuścił Sąd Najwyższy (wyroki z dnia: 11 marca 2008 roku, w sprawie II CSK 558/07, 18 grudnia 2003 roku, w sprawie I CK 443/02, 9 lipca 2003 roku, w sprawie IV CKN 357/01, 23 marca 2004 roku, w sprawie V CK 376/03 i orzeczenie z dnia 30 maja 2003 roku, w sprawie III CZP 34/03). Zdaniem Sądu Najwyższego ocena bezprawności decyzji nieostatecznej może być dokonana dopiero po zakończeniu postępowania decyzją ostateczną. Dopiero wówczas możliwe jest ustalenie, czy w wyniku wydania decyzji nieostatecznej powstała szkoda, ustalenie jej rozmiarów, wreszcie - co najważniejsze - możliwa jest ocena, czy istnieje adekwatny związek przyczynowy między szkodą a wadliwościami decyzji nieostatecznej. Do czasu zakończenia postępowania decyzją ostateczną nie jest więc możliwe ustalenie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej. Z kolei w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 roku (V CSK 176/05, LEX nr 330466) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że o odpowiedzialności podmiotu wykonującego władzę publiczną, za wadliwą decyzję nieostateczną można mówić wyjątkowo, jedynie w przypadku gdy narusza ona prawo w sposób rażący. Nie każda nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może być kwalifikowana jako bezprawność w rozumieniu art. 417 k.c. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 30 maja 2003 roku Sąd Najwyższy podkreślił, że bardzo często organ odwoławczy uchyla orzeczenie lub decyzję z powodu odmiennej oceny stanu faktycznego, odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego, bądź przepisów regulujących zasady postępowania, czy też z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Jak wskazano powyżej, działanie (...) Kuratora Oświaty naruszyło przepisy prawa. Naruszenie to stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 sierpnia 2007 roku. Podobnie jednak jak w przypadku działania Ministra Edukacji Narodowej, stwierdzone przez ten Sąd naruszenie prawa przez (...) Kuratora Oświaty dotyczyło przepisów postępwoania. W uzasadnieniu powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że decyzja (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku, której zmiany w trybie art. 154 k.p.a. domagała się D. B., nie była decyzją ostateczną i dlatego decyzja ta nie mogła być przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k.p.a. Sąd ten podkreślił, iż (...) Kurator Oświaty powinien był poinformować stronę, że wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. dotyczyć może wyłącznie decyzji ostatecznej, a zatem decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 marca 2004 roku. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po tym wskazaniu (...) Kurator Oświaty winien był wniosek strony przekazać, zgodnie z art. 65 k.p.a., Ministrowi Edukacji Narodowej jako organowi właściwemu do wydania decyzji w trybie art. 154 k.p.a. W konsekwencji Sąd ten stwierdził, iż swoim działaniem (...) Kurator Oświaty naruszył art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 19 k.p.a., który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek kontroli swojej działalności z urzędu. Tak więc w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja (...) Kuratora Oświaty wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z kolei decyzja (...) Kuratora Oświaty z dnia 5 czerwca 2006 roku Nr OK. 113-18/06 w ocenie tego Sądu wydana została z naruszeniem art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 19 k.p.a. Pomiędzy wskazanym wyżej naruszeniem przepisów prawa przez (...) Kuratora Oświaty, a szkodą, której naprawienia domaga się powódka nie istnieje związek przyczynowy. Aktualne są tu argumenty poczynione w odniesieniu do odpowiedzialności Skarbu Państwa – Ministra Edukacji Narodowej w Warszawie.
--- STRONA 6 ---
Jednocześnie Sąd nie doszukał się innych nieprawidłowości w działaniu (...) Kuratora Oświaty, które mogą być kwalifikowane jako bezprawność w rozumieniu art. 417 § 1 k.c. Za taką nieprawidłowość z pewnością nie można uznać negatywnego stanowiska (...) Kuratora Oświaty co do nadania powódce stopnia nauczyciela dyplomowanego. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonym w wyroku z dnia 27 września 2007 roku (II S.A./Wa 1002/07, LEX nr 469842) „kurator oświaty ma prawo samodzielnie oceniać spełnianie wymogów kwalifikacyjnych, skoro jest organem, który odpowiada za nadanie stopnia awansu zawodowego. Kompetencja organu nadzoru pedagogicznego w toku postępowania w sprawie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego w zakresie oceny, czy nauczyciel spełnia wymagane prawem kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, w tym czy osoba legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne, wynika z przepisu art. 9 b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.). Oznacza to, że organ sprawujący nadzór pedagogiczny musi dokonać samodzielnej oceny materiału dowodowego pod kątem wszystkich przesłanek warunkujących dopuszczalność nadania mianowanemu nauczycielowi stopnia nauczyciela dyplomowanego. Tylko łączne spełnienie wszystkich wymogów przewidzianych w art. 9b Karty Nauczyciela umożliwia wydanie pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia. Niespełnienie chociażby jednego z omawianych warunków obliguje organ do odmowy nadania stopnia awansu zawodowego”. Tożsame stanowisko wynika także z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2008 roku (II SA/Wa 2146/07, LEX nr 518775). „Samo uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej nie ma decydującego znaczenia i nie przesądza o obowiązku nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia nauczyciela dyplomowanego” (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2004 roku, II S.A. 4048/03, LEX nr 160331). O tym, iż działanie (...) Kuratora Oświaty polegające na odmowie nadania powódce stopnia nauczyciela dyplomowanego było bezprawne w rozumieniu art. 417 § 1 k.c. w żadnym razie nie przesądza fakt wydania przez Ministra Edukacji Narodowej decyzji z dnia 7 stycznia 2009 roku Nr (...), którą uchylono decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 marca 2004 roku Nr (...) utrzymującą w mocy decyzję (...) Kuratora Oświaty z dnia 18 listopada 2003 roku Nr (...)odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego i nadano stopień nauczyciela dyplomowanego D. B.. Odmienne stanowiska (...) Kuratora Oświaty i Ministra Edukacji Narodowej (decyzja z dnia 7 stycznia 2009 roku) wynikały bowiem z odmiennej interpretacji przepisów prawa. W tej sytuacji nie sposób uznać, iż działanie (...) Kuratora Oświaty naruszało prawo w sposób rażący, a tylko w takiej sytuacji, oczywiście przy zaistnieniu pozostałych przesłanek, możliwe byłoby przypisanie odpowiedzialności deliktowej przewidzianej w art. 417 § 1 k.c. Poszkodowany przez działanie organów władzy publicznej może także żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie (art. 445 k.c., art. 448 k.c.) (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 roku SK 18/2000 (Dz. U. Nr 145, poz. 1638)). Takie żądanie wniosła też powódka, wskazując, iż działanie (...) Kuratora Oświaty i Ministra Edukacji Narodowej naruszyło jej dobra osobiste. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało naruszone ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działania zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie za utrwalony należy uznać pogląd, że przy ocenie czy doszło do naruszenia dóbr osobistych decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję naruszenie to wywołało (lub przy zagrożeniu mogłoby wywołać) w społeczeństwie.
--- STRONA 7 ---
W działaniu (...) Kuratora Oświaty i Ministra Edukacji Narodowej nie sposób doszukać się naruszenia dóbr osobistych powódki w postaci dobrego imienia, godności, czci, czy zdrowia, w tym psychicznego. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego jednoznacznie wynika, że ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest stan uczuć, godność osobista nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego (ocena subiektywna) (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 roku, w sprawie III CKN 33/97, OSNC 6-7/97, poz. 93). Miernika pozwalającego na ustalenie czy została naruszona godność człowieka należy „szukać przede wszystkim w opinii publicznej, która jest wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo w danym miejscu i czasie” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1989 roku, w sprawie I CR 143/89, OSPIKA 1990 nr 3 poz. 709). Uchybienie przez (...) Kuratora Oświaty i Ministra Edukacji Narodowej przepisom postępowania wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 sierpnia 2007 roku w żadnym razie nie doprowadziło do naruszenia wymienionych przez powódkę dóbr osobistych. Uchybienia te niewątpliwie wiązały się z przedłużeniem postępowania administracyjnego, tym niemniej sam ten fakt nie przesądza o naruszeniu takich dóbr osobistych jak dobre imię, cześć, czy godność. Powódka nie wykazała też, że przedłużenie się postępowania związanego z nadaniem jej stopnia nauczyciela dyplomowanego w jakikolwiek sposób odbiło się negatywnie na jej zdrowiu. Przeciwnego wniosku w żadnym razie nie uzasadniają znajdujące się w aktach zaświadczenia (k. 176 – 179). Nie wskazują one bowiem na to, aby stan zdrowia powódki był wynikiem działania pozwanych. Powódka zaś, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie złożyła żadnego wniosku dowodowego na wykazanie tej okoliczności. Naruszenia dóbr osobistych powódki nie sposób dopatrzyć się również w samej negatywnej ocenie co do spełnienia przez nią wymogów kwalifikacyjnych do nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. Sąd nie neguje tego, że powódka mogła być przekonana, iż spełnia wymagania niezbędne do uzyskania awansu zawodowego, tym niemniej działanie pozwanych, reprezentujących odmienne stanowisko, mieściło się w ramach obowiązującego porządku prawnego, wyznaczonego przez przepisy ustawy Karta Nauczyciela. Z tych względów powództwo na podstawie powołanych wyżej przepisów podlegało oddaleniu. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., których wysokość ustalono na mocy § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Białymstoku#I C 75/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2011 roku Sąd Okręgowy w Białymsto#art. 9b ust. 1 Karty#art. 9 ust. 1 pkt#art. 417 § 1 k.c.#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 417 k.c.#art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.#art. 154 § 1 k.p.a.#art. 154 k.p.a.#art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.#art. 138 § 2 k.p.a.#art. 65 k.p.a.#art. 19 k.p.a.#art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.#art. 9b Karty#art. 445 k.c.#art. 448 k.c.#art. 24 k.c.#art. 99 k.p.c.