Wyrok I C 747/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2014r. Sąd Okręgowy w Siedlcach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 747/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2014r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Joanna Kraśnik - Mazurek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Biarda po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa J. B. przeciwko Towarzystwu (...) S.A. o zadośćuczynienie I. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. na rzecz powódki J. B. tytułem zadośćuczynienia kwotę 80.000 (osiemdziesiąt tysięcy) zł z ustawowymi odsetkami poczynając od dnia 15 stycznia 2014r. do dnia zapłaty; II. w pozostałej części powództwo oddala; III. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. na rzecz powódki J. B. kwotę 4.117 (cztery tysiące sto siedemnaście) zł tytułem zwrotu części opłaty stosunkowej od pozwu oraz wynagrodzenia jej pełnomocnika; IV. nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. na rzecz Skarbu Państwa – kasa Sądu Okręgowego w S. kwotę 3.500 (trzy tysiące pięćset) zł tytułem nieuiszczonej opłaty stosunkowej od pozwu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt. I C 747/13 UZASADNIENIE Pozwem skierowanym przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej powódka J. B. wniosła o zasądzenie na jej rzecz zadośćuczynienia w kwocie 80.000 zł z tytułu naruszenia jej dóbr osobistych, to jest więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy matką a synem z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie 30 dni od doręczenia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powódka podała, iż w dniu 16 września 2004 r. jej syn D. B. był uczestnikiem wypadku. Pojazd, którym poruszał się sprawca był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u poprzednika prawnego pozwanego. W następstwie doznanych w wypadku drogowym obrażeń chłopiec zmarł na miejscu zdarzenia. Powódka podała, iż śmierć syna była dla niej silnym przeżyciem emocjonalnym. Pozwane Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna nie uznawało powództwa i wnosiło o oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu zgodnie z normami. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : 16 września 2004 r. w miejscowości P. M. B. (1) nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowym marki F. (...) nr rej. (...), rozwinął na prostym odcinku drogi nadmierną prędkość, w następstwie czego stracił panowanie nad pojazdem i uderzył w przydrożne drzewo. Jadący z nim pasażer, D. B. doznał ciężkich obrażeń ciała, w skutek których zmarł na miejscu. Wyrokiem z dnia 08 marca 2005r. Sąd Rejonowy w W. uznał sprawcę wypadku za winnego zarzucanego jemu czynu i skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności, wykonanie której zawiesił jemu na okres próby wynoszący 5 lat. Bezsporne jest, iż w pozwane towarzystwo jest następcą prawnym towarzystw, w którym ubezpieczony był samochód F. (...). D. B. w dacie wypadku miał 19 lat. Mieszkał razem z rodzicami w domu rodzinnym w Z.. Nie uczył się, ukończył gimnazjum. Uczęszczał do szkoły zawodowej w kierunku stolarz, --- STRONA 3 --- której nie ukończył. W dniu wypadku jechał na egzamin z prawa jazdy. Był na utrzymaniu rodziców. Był średnim dzieckiem powódki. W dniu wypadku wszystkie dzieci J. B. mieszkały z rodzicami. Obecnie z powódką mieszka 5 dzieci, z tym, że dwoje przyjeżdża na weekendy. Troje dzieci mieszka poza domem. J. B. ma 57 lat. Z zawodu jest tkaczem. Od 1992r. pracuje jako sprzątaczka w szpitalu dziecięcym w W. na ul (...). Wyjeżdża do pracy o godzinie 5.00, a wraca o 20.00. Bezpośrednio po wypadku przebywała przez okres 2 miesięcy na zwolnieniu lekarskim. Nie była w stanie pojechać na miejsce zdarzenia, mówiła, że chce zginąć razem z synem, bo on jest samotny. Stała się nerwowa, płacząca. Nie korzystała z pomocy lekarskiej, jak nie mogła w pracy wykonywać należących do niej czynności, to któraś z koleżanek dawała jej leki na uspokojenie. Obecnie co najmniej raz w tygodniu chodzi na grób syna. W domu do chwili obecnej stoi duża fotografia D.. Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu/k.12/, wyroku /k.10/, zeznań świadków T. Ł. /k.46/, M. B. (2) /k.46/, P. B. /k.46v./, zeznań powódki J. B. /k.46v./. Dokumenty wyżej wymienione nie były przez strony kwestionowane, stanowią wiarygodny materiał dowodowy, co do faktów z nich wynikających. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków i powódki, którzy wskazali w jakim zakresie J. B. przeżyła wiadomość o śmierci syna, jakim był dzieckiem, jak w chwili obecnej funkcjonują. Jeżeli między zeznaniami świadków występują rozbieżności to są one spowodowane znacznym upływem czasu od zdarzeni, a nie chęcią wprowadzenia w błąd. Okoliczności wskazywane przez świadków nie były kwestionowane przez stronę pozwaną. Sąd zważył co następuje: Zasadę odpowiedzialności pozwanego określa art. 34 ust. l ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 ze zm. dalej „ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych") który kształtuje granice odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciela, będącą pochodną odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego wynikającej z art. 436 § l i 2 k.c. oraz art. 435 § l k.c. W przypadku zaś szkód na osobie (uszkodzenie ciała, --- STRONA 4 --- rozstrój zdrowia lub śmierć poszkodowanego) stosuje się ogólne zasady odszkodowawcze, przyjęte w kodeksie cywilnym w art. 444- 449 k.c. Zgodnie z treścią art. 34 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych objęta jest odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu (art. 35). Pojazd uczestniczący w przedmiotowym wypadku podlegał ubezpieczeniu obowiązkowemu OC i miał w tym zakresie zawartą z poprzednikiem prawnym pozwanego umowę ubezpieczenia. W myśl art. 822 § 4 k.c. uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Pojęcia zaś „uprawniony do odszkodowania" oraz samej szkody należy rozumieć szeroko. Uprawnionym jest każdy poszkodowany wyrządzoną związku z ruchem pojazdu szkodą, a w pojęciu szkody mieści się szkoda niemajątkowa (krzywda) rozumiana jako uszczerbek w dobrach prawnie chronionych. Ubezpieczyciel odpowiada za wszelkie szkody związane z ruchem pojazdu, chyba że ustawodawca wyraźnie którąś z nich wyłączył. Nie ma przepisu wskazującego na wyłączenie odpowiedzialności pozwanego za naruszenie dóbr osobistych w związku ze spowodowaniem wypadku, w związku z czym ubezpieczyciel mógł być pozwany o zapłatę zadośćuczynienia. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt III CZP 76/10 LEX 604152 stwierdził, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego (na skutek obrażeń odniesionych w wypadku drogowym) przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § l k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Do zdarzeń po tym dniu ma bowiem zastosowanie dodany w 2008 r. paragraf 4 art. 446 kc. Pozwany kwestionował roszczenie powódki w zakresie zadośćuczynienia wynikającego z naruszenia jej dóbr osobistych podnosząc, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż utrata bliskiej osoby przez zawinione zachowanie sprawcy zdarzenia stanowi naruszenie dobra osobistego. W --- STRONA 5 --- uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy stwierdził, iż katalog dóbr osobistych określony w art. 23 k.c. ma charakter otwarty. Ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. Do katalogu dóbr osobistych należy np. prawo do intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej. Zdaniem Sądu Najwyższego skoro dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 k.c. jest kult pamięci osoby zmarłej, to może nim być także więź miedzy osobami żyjącymi. Nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. Rodzina jest to związek najbliższych osób, które łączy szczególna więź wynikająca z pokrewieństwa i zawarcia małżeństwa. Zapewnia członkom rodziny poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc w wychowaniu dzieci i zapewnieniu im możliwości kształcenia. Zdaniem Sądu prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawie art. 23 i 24 k.c. W wyroku z dnia 10 listopada 2010 r., II CSK 248/10 (LEX nr 785681) Sąd Najwyższy potwierdził, że możliwe jest zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie art. 448 k.c. niezależnie od odszkodowania zasądzonego na podstawie art. 446 § l, 2 i 3 k.c. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 13 lipca 2011 r.. III CZP 32/11 (LEX nr 950584). stwierdził między innymi, iż „...śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby związanej emocjonalnie ze zmarłym. (...) Nie może być kwestionowane, że ten sam czyn niedozwolony może wyrządzać krzywdę różnym osobom. Źródłem krzywdy jest zatem czyn niedozwolony, którego następstwem jest śmierć. Krzywdą wyrządzoną zmarłemu jest utrata życia, dla osób jemu bliskich jest to naruszenie dobra osobistego poprzez zerwanie więzi emocjonalnej, szczególnie bliskiej w relacjach rodzinnych. W związku z czym osoba dochodząca ochrony na podstawie art. 448 k.c. może być poszkodowana bezpośrednio i dochodzić naprawienia własnej krzywdy, doznanej poprzez naruszenie jej własnego dobra osobistego". Zdaniem Sądu nie ma podstaw do kwestionowania istnienia silnych więzi emocjonalnej powódki z synem D. B.. W przypadku więzi rodzinnej trudno zaoferować dowód wykazujący krzywdę. Nie każdy potrafi wypowiedzieć przeżycia związane ze śmiercią bliskiego mu członka rodziny, co nie oznacza, że szkody niemajątkowej nie doznaje. Postępowanie dowodowe wykazało, że więź miedzy zmarłym, a matką była bardzo silna. Reakcja żałoby trwa prawie 10 lat, powódka nie jest w stanie o tym mówić tylko płacze co dało się Sądowi zauważyć podczas procesu sądowego. --- STRONA 6 --- Zdaniem Sądu przedwczesna śmierć naruszyła dobro osobiste J. B. jakim jest więź rodzinna, dająca możliwość funkcjonowania w pełnej rodzinie. Zadośćuczynienie ma zrekompensować, niezależnie od bólu spowodowanego śmiercią osoby bliskiej, właśnie krzywdę spowodowaną przedwczesną utratą członka rodziny. Skoro szerokie ujęcie art. 448 k.c pozwala na zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie każdego dobra osobistego, a w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z zawinionym działaniem sprawcy wypadku komunikacyjnego, który powodując śmierć jego ofiary godzi zarazem w dobro osobiste J. B. w postaci prawa do życia w rodzinie, posiadania syna, zerwania więzi uczuciowej i emocjonalnej z dzieckiem. Do chwili obecnej powódka nie odzyskała równowagi psychicznej i emocjonalnej. Doświadcza bólu, poczucia osamotnienia, ogromnego żalu i krzywdy oraz zawiedzionych nadziei po śmierci dziecka, taki stan istnieje do chwili obecnej, a można przewidywać, ze względu na znaczny upływ czasu od chwili zgonu prawie 10 lat, utrzymywać się będzie dalej. Wskutek wypadku, w którym śmierć poniósł D. B. została pozbawiona możliwości uczestniczenia w jego życiu jako rodzic, możliwości obserwowania poczynań syna zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym. Emocjonalnie wciąż nie potrafi zmierzyć się z traumatycznym przeżyciem w jakim obecnie znajduje się wskazuje, to że nadal ma poczucie krzywdy, niesprawiedliwości, nie może się pogodzić ze stratą dziecka. Żałoba powódki po śmierci D. trwa, jest nadal bardzo intensywna. Wysłuchani w sprawie świadkowie opisywali stan emocjonalny powódki po śmierci syna i w chwili obecnej. W ocenie Sądu mimo upływu prawie 10 lat nie można uznać, aby cierpienie J. B. skończyło się, a życie wróciło do normy. Z chwilą śmierci syna cały dotychczasowy świat powódki uległ nieodwracalnej zmianie i żadna kwota nie zmniejszy jej cierpienia. Niewątpliwie rozmiar i poczucie krzywdy potęgują również okoliczności zdarzenia. D. zmarł nagle, wyjechał na egzamin na prawo jazdy i zginął w odległości 3 km od domu. Nie ma żadnych podstaw do kwestionowania istnienia silnych więzi emocjonalnych J. B. z synem tego, że dla niej było to najbardziej traumatyczne wydarzenie w jej dotychczasowym życiu. Jednoznacznie wynika to z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, którym to zeznaniom w całości Sąd dał wiarę, są logiczne i konsekwentne. Brak jest poza tym dowodów wskazujących na okoliczności przeciwne. Zdaniem Sądu utrata dziecka nie podlega żadnej wycenie, krzywda i cierpienie matki są ogromne i nie dają się przeliczyć na żadną wartość pieniężną. Tym samym zadośćuczynienie za krzywdę w postaci pozbawienia życia syna, dla powódki nie może być niska, bo doprowadziłoby do deprecjacji życia ludzkiego. Zadośćuczynienie ma bowiem przede wszystkim charakter kompensacyjny, jest jednorazowe i tym samym jego wysokość musi --- STRONA 7 --- przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 448 k.c. zasądził na rzecz powódki odpowiednie zadośćuczynienie, którego rolą jest złagodzenia skutków negatywnych doznań, wynikających z naruszenia dóbr osobistych. Przy określeniu jego wysokości Sąd uwzględnił nieodwracalny rozmiar krzywdy jakiej doznała powódka. W związku z powyższym Sąd uznał, iż odpowiednim zadośćuczynieniem na rzecz J. B. będzie kwota 80 000zł. Od zasądzonej na rzecz powódki kwoty 80 000zł tytułem zadośćuczynienia, Sąd zasądził na wypadek opóźnienia odsetki od daty wydania wyroku, gdyż dopiero wówczas po przesłuchaniu powódki, świadków znane były wszystkie okoliczności decydujące o jego wysokości, wcześniej pozwany nie pozostawał w opóźnieniu. Biorąc pod uwagę powyższe, roszczenie powoda w zakresie odsetek zostało przez Sąd oddalone jako nieuzasadnione. Sąd na podstawie art. 98 § l kpc nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenie w kwocie 3 500zł Sąd zasądził na rzecz J. B. należne pełnomocnikowi wynagrodzenie zgodnie z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, póz. 1348) w kwocie 3 600zł powiększoną o opłatę skarbową 17zł oraz uiszczoną przez nią opłatę stosunkową od pozwu w kwocie 500 zł. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w wyroku.