Postanowienie I C 740/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 740/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Marta Woźniak Protokolant: st. prot. Andżelika Drewno po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2016 r. w K. sprawy z powództwa W. F. przeciwko M. B. (1) o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powódki W. F. na rzecz pozwanego M. B. (1) kwotę 377 złotych ( trzysta siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie radcy prawnemu M. S. kwotę 442,80 zł brutto ( czterysta czterdzieści dwa złote 80/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu. Sygn. akt I C 740/15 UZASADNIENIE Powódka W. F. w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu przeciwko M. B. (1) (w piśmie z dnia 28 października 2015 r., k. 95-98) wniosła o: - nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia o treści: "W piśmie procesowym, skierowanym przeze mnie do Sądu Rejonowego w Wieliczce Wydział I Cywilny w dniu 11 czerwca 2013 r., zawarłem twierdzenia, że W. F. jest w środowisku zamieszkania uważana za jednostkę szczególnie uciążliwą, że jej działania mają na celu utrudnianie życia sąsiadom i nie przynoszą żadnego pożytku społecznego, że W. F. utrudnia innym użytkownikom drogi (...) w K. jej użytkowania poprzez blokowanie jej i zatrzymywanie pojazdów i obrażanie przechodzących, że w związku z tym często interweniuje (...) w W. oraz Policja usuwając ją z drogi oraz że wszystkie te działania W. F. są wysoce naganne, przekraczają granice przyjętych norm etycznych, co powinno eliminować ją z korzystania z ochrony i w związku z tym oświadczam, że twierdzenia te są nieprawdziwe oraz przepraszam W. F. za to, że naruszyłem tymi twierdzeniami jej dobre imię i godność" - w formie publikacji standardowego ogłoszenia zamieszczonego na ostatniej stronie (...) Miesięcznika Informacyjno-Reklamowego (...) z redakcją przy ul. (...). (...) w K., w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku, - orzeczenie, że w razie niewykonania przez pozwanego w terminie powyższej czynności powódka będzie umocowana do wykonania tej czynności na koszt pozwanego (art. 1049 § 1 k.p.c.). --- STRONA 2 --- Nadto wniosła o zasądzenie kosztów procesu według norm prawem przepisanych i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu, powiększonej o podatek od towarów i usług, w wysokości 150% stawki minimalnej. W uzasadnieniu wskazała, że w piśmie, które pozwany złożył w Sądzie Rejonowym w Wieliczce Wydział I Cywilny w dniu 11 czerwca 2013 r. do sprawy o sygn. akt I C 175/12, domagał się uchylenia postanowienia w przedmiocie zwolnienia powódki od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego żądania zawarł szereg krzywdzących, nieprawdziwych oraz obrażających powódkę twierdzeń. Twierdzenia, które w sposób oczywisty naruszają dobra osobiste powódki: dobre imię i godność, to twierdzenia, że: powódka jest w środowisku zamieszkania uważana za jednostkę szczególnie uciążliwą, że jej działania mają na celu utrudnianie życia sąsiadom i nie przynoszą żadnego pożytku społecznego, że utrudnia innym użytkownikom drogi (...) w K. jej użytkowania poprzez blokowanie jej, zatrzymywanie pojazdów i obrażanie przechodzących, że w związku z tym często interweniuje w (...) w W. oraz Policja która usuwa ją z drogi oraz, że wszystkie te działania powódki są wysoce naganne, przekraczają granice przyjętych norm etycznych, co powinno eliminować ją z korzystania z ochrony. Słowa te stanowią wyłącznie personalny atak na powódkę, którego nie można usprawiedliwiać rzekomym wykonywaniem przez pozwanego jego praw podmiotowych. Twierdzenia stricte wartościujące, zawierające wyłącznie obraźliwe, poniżające i znieważające powódkę elementy z całą pewnością nie są okolicznościami, które strona winna przedstawiać w ramach procesu sądowego. Twierdzenia takie nie miały żadnego związku z prowadzonym wówczas postępowaniem, gdyż odwoływały się do powódki całościowo jako osoby, a strona przeciwna w procesie cywilnym nie ma żadnego wpływu na zwolnienie przeciwnika od kosztów sądowych. Szkalujące powódkę jako osobę twierdzenia pozwanego miały na celu wyłącznie przedstawienie jej w negatywnym świetle wobec składu orzekającego sądu oraz swoistego "wyżycia się", a nie w celu zaprezentowania faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wypowiedź pozwanego była nieprawdziwa i miała na celu wyłącznie bezpodstawne zdyskredytowanie powódki, a takie działanie nie zasługuje na ochronę. Podniosła, że twierdzenia pozwanego bardzo ją dotknęły i dotknęłyby każdą przeciętną osobę, naruszyły jej dobra osobiste - dobre imię i godność. Pozwany celowo i w sposób bezprawny naruszył dobra osobiste powódki. Żądanie odnośnie usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki jest w pełni uzasadnione i adekwatne zarówno do charakteru naruszenia, jak i do formy i kręgu adresatów, do których wypowiedziane przez pozwanego słowa dotarły. Oświadczenie winno dotrzeć do wszystkich sąsiadów, pracowników (...) w W. oraz pracowników Sądu Rejonowego w Wieliczce, a to najpełniej zrealizowane zostanie poprzez zamieszczenie ogłoszenia we wskazanym miesięczniku. Pozwany M. B. (1) w odpowiedzi na pozew (k. 52) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu (k. 52-56, 117-118). Podniósł, iż zawarty w piśmie procesowym złożonym w dniu 11 czerwca 2013 r. do sprawy I C 175/12 opis wydarzeń jest prawdziwy. Wyjaśnił, że pozwem z dnia 3 stycznia 2012 r. wniesionym do Sądu Rejonowego w Wieliczce powódka wniosła o ochronę jej prawa własności naruszonego działaniami pozwanego i jego żony. Zdaniem powódki pozwany i S. B. w sposób bezprawny w obrębie działki drogowej nr (...), której współwłaścicielką jest powódka, posadowili słupki ogrodzeniowe i graniczne. Prowadzone przez Sąd Rejonowy w Wieliczce do sygn. akt I C 175/12 postępowanie wykazało, iż twierdzenia powódki okazały się niezasadne i wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013 r. Sąd oddalił powództwo. W ramach prowadzonego postępowania pozwany dnia 11 czerwca 2013 r. złożył do Sądu w Wieliczce pismo procesowe, w którym domagał się uchylenia postanowienia Sądu w sprawie zwolnienia powódki od kosztów sądowych. Na uzasadnienie swojego stanowiska podał szereg argumentów, w tym informacje dotyczące blokowania przez powódkę drogi, zatrzymywania pojazdów. Powyższe okoliczności miały miejsce od 2009 do 2013 r., kiedy to powódka uniemożliwiła pozwanemu oraz pośrednikowi nieruchomości dojście do należącej do pozwanego nieruchomości. W związku z zachowaniem powódki pozwany wystąpił z pismem do Urzędu Miasta i Gminy W. z prośbą o wyjaśnienie, czy powódka ma prawo uniemożliwiać mu przechodzenie. Podczas prac biegłego sądowego, powołanego do sprawy o sygn. akt I C 175/12 powódka zabroniła pozwanemu przebywania na drodze nr (...). Innym razem powódka uniemożliwiła dojazd koparki. Dopiero po interwencji sołtysa powódka umożliwiła koparce przejazd przez drogę nr (...), pomimo, iż inny ze współwłaścicieli wyraził na to zgodę. Odnośnie interwencji Policji wskazał, iż takie miały miejsce około 2012- 2013 r. Informacje o nich pozwany uzyskał od mieszkających w K. sąsiadów. --- STRONA 3 --- Podkreślił, że przedmiotowe pismo zostało przez pozwanego cofnięte na jednej z rozpraw sądowych, a wniosek o cofnięcie powódce przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych nie był przez Sąd rozpatrywany. Zdaniem pozwanego, naruszenie przez niego dóbr osobistych powódki nie miało miejsca, gdyż użyte przez niego sformułowania w odczuciu społecznym nikogo nie obrażają, co więcej poparte są spostrzeżeniami samego pozwanego. Kryterium obiektywne nie pozwala na przyjęcie, iż miało miejsce obrażenie powódki, znieważenie, czy w inny sposób napiętnowanie. Składanie w ramach toczącego się pomiędzy stronami postępowania sądowego pism procesowych stanowi wykonywanie przez niego praw podmiotowych. Każda ze stron procesowych ma prawo powoływać się na okoliczności, które są jej zdaniem istotne w ramach prowadzonego postępowania sądowego. Powoływanie się w sprawie o ochronę własności na okoliczności związane z blokowaniem drogi przez powódkę, uniemożliwienie przechodu, czy też interwencje Policji w celu uzasadnienia żądania cofnięcia zwolnienia od kosztów sądowych nie narusza dóbr osobistych, zawarte twierdzenia mają charakter opisowy, a nie ocenny, a nadto poparte są przykładami wskazanymi w treści pisma oraz własnymi spostrzeżeniami pozwanego. Zgodnie z art. 109 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych na wniosek strony sąd ma możliwość zbadania, czy zwolnienie od kosztów było uzasadnione. Powyższe pismo nie było nikomu przez pozwanego przedstawiane (zostało złożone tylko w sprawie sądowej). Pismo to nie dotarło do szerokiego kręgu osób, co uzasadniałoby zamieszczenie przeprosin w (...). Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Pozwany od 2006 r. do początku 2014 r. był właścicielem działki nr (...), która graniczy z drogą, którą (całą) tworzą działki: nr (...). Kupując działkę od poprzednich właścicieli był poinformowany, że może korzystać z tej drogi, że może też poprowadzić przez nią media, gdyż są oni współwłaścicielami działki drogowej nr (...). Na działce nr (...) pozwany zamierzał budować dom. Budowa domu trwała od 2006 r. do 2010 r. Powódka nie mieszka przy tej drodze, mieszka w odległości ponad 1 km od niej, ale w jej pobliżu jest położone pole, do którego przychodziła powódka . Z drogi tej powód korzystał do 2010 r., aż do czasu, kiedy miało miejsce zdarzenie, w czasie którego powódka zabroniła przejścia przez drogę pośrednikowi nieruchomości, który miał pośredniczyć w sprzedaży domu pozwanego. Po tym incydencie pozwany urządził sobie własną drogę na działce nr (...) i zaprzestał przejeżdżania sporną drogą. Powódka nie wyraziła zgody na doprowadzenie gazu przez drogę panu K.. Powódka co najmniej 3-krotnie blokowała przejazd przez drogę B. K., ostatni raz w 2012 r. Jeden raz (w 2005/2006 r.) była wzywana w związku z tym Policja. Przy okazji blokowania drogi powódka używała pod jego adresem zwrotów obraźliwych. Powódka blokowała przejazd samochodów dostawczych do domu B. K., w czasie gdy prowadził w domu sklep. Miało też miejsce zdarzenie, kiedy powódka blokowała przejazd drogą dużego pojazdu, a umożliwiła to dopiero po interwencji sołtysa, o czym pozwany dowiedział się w rozmowie z nim w 2011 r., kiedy poinformował sołtysa, że zrzeka się części swojej działki na urządzenie drogi. Powódka blokowała też przejazd drogą P. S.. Blokada drogi miała miejsce w różnych miejscach (na jej początku i końcu). Powódka blokowała prace związane z utwardzeniem drogi - pozwała sołtysa za nawiezienie na tę drogę kamienia i sprawę przegrała. Inni współwłaściciele nie utrudniali pozwanemu ani innym użytkownikom przejazdu tą drogą. (Dowód: zeznania świadka B. K., k. 129/2-130, zeznania świadka S. B., k. 129, zeznania pozwanego, k. 131, częściowo zeznania powódki, k. 130/2-131) Pozwany zwracał się do urzędu Miasta i Gminy W. z zapytaniem, czy powódka ma prawo blokować przejazd przedmiotową drogą i w piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r. został poinformowany – odnośnie drogi biegnącej po działce nr (...) - że powódka, ani inna osoba nie może dokonywać czynności uniemożliwiających lub utrudniających przejazd i przechód tym szlakiem innym użytkownikom. Gmina jest jednym ze współwłaścicieli przedmiotowej działki. Prawo współwłasności jest niepodzielne, w związku z tym każdy ze współwłaścicieli posiada prawo własności w każdym fragmencie drogi biegnącej po działce nr (...). (Dowód: pismo Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 21.01.2013 r., k. 61) W Sądzie Rejonowym w Wieliczce toczyła się sprawa do sygn. akt I C 175/12 z powództwa powódki W. F. przeciwko pozwanemu M. B. (1) i jego żonie S. B., w której powódka domagała się usunięcia słupków ogrodzeniowych i granicznych z działki – drogi --- STRONA 4 --- nr (...). Zdaniem powódki, współwłaścicielki drogi nr (...), pozwani, którzy byli współwłaścicielami działki nr (...) nie wykonali żadnych pomiarów, a powódka nie wyraziła nigdy zgody na stawianie słupków granicznych i ogrodzeniowych, a na same pomiary nie wyrażali też zgody pozostali współwłaściciele nieruchomości. Przedmiotowe słupki miały, zdaniem powódki, utrudniać swobodny przejazd drogą nr (...), do której pozwani nie mają żadnego prawa. W jej przekonaniu słupki zostały umieszczone nie na działce należącej do pozwanych nr (...), ale na działce nr (...), której współwłaścicielką jest powódka. W sprawie tej postanowieniem z dnia 5 grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy zwolnił powódkę od kosztów sądowych w całości. W sprawie, pozwany złożył w dniu 11 czerwca 2013 r. pismo z dnia 6 czerwca 2013 r., w którym wniósł o uchylenie postanowienia o zwolnieniu powódki od opłat sądowych. Podał, że: „Osoba ta w swoim środowisku zamieszkania uważana jest za jednostkę szczególnie uciążliwą, konfliktową. Jej działania mają na celu utrudnianie życia sąsiadom i nie przynoszą żadnego pożytku społecznego. Droga (...) jest współwłasnością kilku osób oraz (...) w W. i jest dojazdowa do ich posesji. Od kilku lat staramy się o asfaltowe utwardzenie, lecz powódka blokuje to przedsięwzięcie nie wyrażając zgody, jako ułamkowy współwłaściciel. Sprzeciwia się i utrudnia prace inwestycyjne sąsiadom, np. zabroniła przekopu przez drogę (...) w celu założenia instalacji gazowej do nowowybudowanego domu, przekop wynosił 3 m, w wyniku jej złośliwości Zakład (...) w W. musiał przeprowadzić 200-metrową modernizację sieci po drugiej stronie drogi, gdzie inni właściciele wyrazili zgodę (co znacznie podrożyło koszty budowy). Utrudnia innym użytkowanie drogi (...) poprzez blokowanie jej, zatrzymywanie pojazdów i obrażanie przechodzących. Często interweniuje (...) w W. oraz Policja usuwając ją z drogi. Wszystkie te działania są wysoce naganne, przekraczają granice przyjętych norm etycznych i są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co powinno eliminować ją z korzystania z przywilejów i ochrony. Zwolnienie od opłat sądowych nie przyjmuje jako dobrodziejstwo, tylko jako bezwzględną należność, jest coraz bardziej rozzuchwalona, wręcz chełpi się swoją wiedzą, możliwościami i wpływami w urzędach. Ponadto, absorbując sąd nieracjonalnymi, pieniaczymi roszczeniami powinna liczyć się z konsekwencjami finansowymi, a nie regularnie żądać poniesienia kosztów przez podatników”. Jedyną intencją pozwanego, jako autora tego pisma, było by Sąd cofnął przyznane powódce w tej sprawie zwolnienie od kosztów. W sprawie tej pozwany był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, ale pismo sformułował samodzielnie, o jego wysłaniu tylko poinformował pełnomocnika. Zarządzeniem z dnia 11 września 2013 r. Sąd nakazał doręczyć kserokopię tego pisma powódce. Sąd nie prowadził postępowania wyjaśniającego w celu ewentualnego cofnięcia powódce zwolnienia od kosztów (zatem asumptem do takiego postępowania nie było pismo pozwanego). Samo zwolnienie od kosztów nie zostało też powódce cofnięte. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013 r. Sąd oddalił powództwo. Podstawą oddalenia powództwa było ustalenie, że słupki znajdują się na działce nr (...) należącej do pozwanego, a ich umiejscowienie jest zgodne z obowiązującymi przepisami. (Dowód: pozew, k. 1, postanowienie z dnia 05.12.2012 r., k. 20, pismo pozwanego z dnia 06.06.2013 r., k. 74, wyrok z dnia 13.12. (...). wraz z uzasadnieniem, k. 131, 133-134 - wszystkie w aktach sprawy o sygn. I C 175/12, zeznania pozwanego, k. 131, częściowo zeznania powódki, k. 130/2-131) Pismo pozwanego z dnia 6 czerwca 2013 r. złożone przez niego w dniu 13 czerwca 2013 r. w Sądzie Rejonowym w Wieliczce do sprawy o sygn. akt I C 175/12 nie było przez niego udostępniane w Urzędzie Miasta i Gminy W., nie było okazywane, czy udostępniane sąsiadom, czy innym osobom. Dla pozwanego relacje z powódką były sprawą kłopotliwą, wstydliwą i nie miał zamiaru jej upubliczniać, nagłaśniać. (Dowód: pismo Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 27.01.2016 r., k. 116, zeznania świadków: M. B. (2), k. 128/2, S. B., k. 129, B. K., k. 129/2-130, zeznania pozwanego, k. 131) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowód z wskazanych wyżej dokumentów (pozostałe nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia), których autentyczności, ani mocy dowodowej nie kwestionowała żadna ze stron, a które również nie budziły wątpliwości Sądu co do ich wiarygodności. Podstawę ustaleń stanowiły także zeznania świadków i stron (w całości lub w części, o czym poniżej). --- STRONA 5 --- Sąd dał w całości wiarę zeznaniom świadka B. K., co do uniemożliwienia przez powódkę doprowadzenia sąsiadowi gazu przez przedmiotową drogę, gdyż potwierdziła to w swoich zeznaniach nawet sama powódka (wskazując, że nie była jedyną osobą, która to blokowała), co do blokowania przedmiotowej drogi przez powódkę, obrażania go przez powódkę przy tej okazji - gdyż był on bezpośrednim uczestnikiem tych zdarzeń. Jego zeznania są logiczne, wewnętrznie spójne. Dlatego za niewiarygodne Sąd uznał zeznania świadka W. F., że do takiego blokowania drogi nie dochodziło, że nie interweniowała Policja, gdyż jak wynika z zeznań świadka B. K., a nawet zeznań powódki miał być on nie tylko świadkiem takiego zdarzenia, ale także sam blokować w tym czasie przejazd tą drogą. Co do nierozpowszechniania treści pisma z dnia 6 czerwca 2013 r. - złożonego tylko w Sądzie Rejonowym w Wieliczce w dniu 11 czerwca 2013 r. - Sąd dał wiarę w całości zeznaniom pozwanego i świadka S. B., gdyż były one przekonujące, poparte także dokumentem - pismem Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 27 stycznia 2016 r. oraz pośrednio także zeznaniami świadka B. K., który takiego pisma nie widział. Nie stoją z tym w sprzeczności zeznania świadka M. B. (2), gdyż podała ona, że o treści pisma dowiedziała się od powódki która go jej pokazała , a nie pozwany (powódka, jak wynika z akt sprawy o sygn. I C 175/12 otrzymała je z Sądu, a zatem nim dysponowała). Sąd nie dał wiary w tym zakresie zeznaniom świadka W. F., gdyż były one niejednoznaczne, nie można było z nich w sposób oczywisty wywnioskować, że chodziło o to konkretnie pismo (pozwany pokazywał mu inny dokument – mapy działki), nie były one tym samym dla Sądu wiarygodne. Nie dał też Sąd wiary zeznaniom powódki, że pismo to było jej okazywane w Urzędzie Gminy( po wcześniejszym dostarczeniu go przez pozwanego ) , czy sąsiadom (których nawet nie była w stanie wskazać), a którzy mieli się z niej śmiać, gdyż były to twierdzenia całkowicie gołosłowne, niczym nie poparte. Zresztą stoi to też w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego, żeby pismo zredagowane na potrzeby ewentualnego cofnięcia wniosku o zwolnienie od kosztów, złożone w Sądzie, było przedstawiane w Urzędzie Gminy, czy sąsiadom, trudno bowiem dopatrzeć się racjonalnego celu, jakiemu miałoby to służyć. W pozostałym zakresie, oceniane ostrożnie zeznania świadka M. B. (2) - z uwagi na występujące u niej zaniki pamięci – nie dały podstaw do ustalenia, że nie miało miejsca blokowanie przez powódkę drogi, gdyż świadek wprawdzie zeznała, że ona nie była wprawdzie świadkiem takich zdarzeń, ale nie oznacza to, że nie miały one miejsca. Ponadto świadek nie mieszka w pobliżu spornej drogi i rzadko tam bywała . Odnosząc się natomiast do zeznań powódki, która twierdziła, że nie blokowała drogi na odcinku nr (...), ale nr (...) (którego zresztą nie była współwłaścicielką, a zatem nie miała do tego podstaw), należy wskazać, że jak zeznał B. K. – droga była blokowana u jej wlotu i wylotu, a zatem dotyczyło to też działki nr (...), która ma być położona na początkowym odcinku drogi, a zatem jej zeznania w tym zakresie budzą wątpliwości. Jednakże – co istotne - ostatecznie nie ma to decydującego znaczenia, gdyż droga stanowi pewną całość i w kontekście naruszenia dóbr osobistych przez zarzut blokowania drogi, nie ma znaczenia jakie oznaczenie geodezyjne miał odcinek, na którym fizycznie dochodziło do blokady. Za niewiarygodne, bo sprzeczne z ww. zeznaniami Sąd uznał, te jej zeznania, w których podała, że nie blokowała drogi przedstawicielowi biura nieruchomości i że nie używała przy okazji blokowania drogi słów obraźliwych, gdyż przeczą temu zeznania świadka B. K.. Sąd pominął dowód z zeznań świadka Z. C. i K. D. – wobec ich cofnięcia przez pozwanego (k. 128, 131/2) Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie procesowym dnia 25 stycznia 2016 r. (postanowienie tut. Sądu dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt II Cz 1553/15, pismo powódki z dnia 27 maja 2014 r. i pismo powódki z dnia 30 września 2013 r., k. 119-123), gdyż nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia, zważywszy na ostatecznie sprecyzowane żądanie pozwu i jego podstawę faktyczną. Sąd zważył, co następuje: Roszczenie powódki nie zasługuje na uwzględnienie. Istota postępowania w niniejszej sprawie zmierzała do ustalenia, czy doszło do naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych powódki w piśmie z dnia 6 czerwca 2013 r. (złożonego w Sądzie Rejonowym w Wieliczce w dniu 11 czerwca 2013 r. w sprawie I C 175/12 ) w sposób uzasadniający jego odpowiedzialność i w jakim zakresie. --- STRONA 6 --- Wśród dóbr osobistych podlegających ochronie prawa cywilnego (art. 23 k.c.) znajduje się m.in. cześć (godność, dobre imię). Godność osobista, dobre imię są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego. Ich naruszenie może nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym, rodzinnym, jak i w życiu zawodowym, mogące narazić daną osobę na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności (zob. wyrok SN z dnia 29 października 1971 r., II CR 455/71, OSNCP 1972, nr 4, poz. 77 oraz wyrok SN z dnia 8 października 1987 r., II CR 269/87, OSNCP 1989, nr 4, poz. 66). Treścią pomówienia mogą być zarówno właściwości, jak i sposób postępowania, które mają charakter poniżający w opinii publicznej albo podrywający zaufanie społeczne. W myśl art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko i przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności je usprawiedliwiających. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, podjęte w obronie uzasadnionego interesu, wykonywanie prawa podmiotowego oraz zgodę pokrzywdzonego (por. wyrok SN z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 1990, nr 11-12, poz. 377). W art. 24 § 1 k.c. ustawodawca wprowadził zasadę domniemania bezprawności, którą musi obalić pozwany. W pierwszej kolejności ustalić należy, czy w ogóle doszło do naruszenia dobra osobistego. Przy ocenie, czy doszło do takiego naruszenia decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie osoby, ale to jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy więc przyjąć koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, abstrahując, m.in. od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych. Zaznaczyć też należy, że nie każde nieprzychylne wypowiedzi pod adresem określonej osoby będą traktowane jako naruszające jej dobra osobiste, muszą to być nieprawdziwe, negatywne wypowiedzi co do faktów albo określenia ocenne, obraźliwe, obelżywe. Mając powyższe na uwadze – odnosząc to do stanu faktycznego niniejszej sprawy - należy przyjąć, że do naruszenia dóbr osobistych powódki w postaci naruszenia czci nie doszło. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jedyną intencją, która przyświecała pozwanemu - przy składaniu pisma z dnia 11 czerwca 2013 r. w sprawie do sygn. akt I C 175/12 – było odniesienie się do zwolnienia powódki od kosztów sądowych, na co zdaniem pozwanego nie zasługiwała, a złożenie tego pisma miało służyć cofnięciu takiego zwolnienia (inicjatywa strony przeciwnej w tym zakresie wynika z art. 109 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Nie miało ono na celu ubliżenie powódce, czy obrażenie jej. Brak w treści pisma wyrażeń, czy zwrotów, które w powszechnym odbiorze traktowane są jako obraźliwe, choć ocena jej postawy i postępowania w tym piśmie nie została przedstawiona w pozytywnym świetle. Podane tam fakty dotyczące tego, że powódka nie wyraziła zgody na poprowadzenie przez drogę instalacji gazowej do pana K. (co wymagało wykonania mniej korzystnego, dłuższego obejścia), odnośnie utrudniania korzystania z drogi poprzez jej blokowanie, zatrzymywanie pojazdów i obrażanie osoby, która chciała z niej skorzystać (B. K.), co doprowadziło też do interwencji Policji, że nie wyrażała zgody na utwardzenie drogi, są prawdziwe. Dlatego też wnioski/oceny zawarte w piśmie - że powódka jest osobą konfliktową i utrudnia w pewien sposób życie sąsiadom, że działania te są naganne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a jej roszczenia nieracjonalne - należy traktować jako ocenę zachowania powódki na podstawie przytoczonych zdarzeń i były one uzasadnione (także w kontekście oddalenia jej powództwa w tej sprawie, w której pozwany wyrażał swoje stanowisko). Zdaniem Sądu, nawet gdyby przyjąć, że pewne sformułowania w piśmie zredagowanym osobiście przez pozwanego są być może niezręczne, to jednak ocena podanych w nim faktów i intencja pozwanego przesądzają o tym, że nie można potraktować tego pisma w żadnym jego fragmencie za naruszające dobra osobiste powódki, tj. dobre imię i godność. Nadto, pismo to było złożone wyłącznie w Sądzie i miał do niego dostęp tylko Sąd, strony procesu i ich pełnomocnicy, nie było udostępniane przez pozwanego innym osobom, w szczególności w Urzędzie Miasta i Gminy W. i wśród sąsiadów, dlatego tym bardziej dobre imię powódki nie zostało naruszone. --- STRONA 7 --- Nawet, gdyby hipotetycznie przyjąć, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki, to nie było to naruszenie bezprawne. Odpowiedzialność pozwanego byłaby także wyłączona, gdyż udowodnił, że zarzuty co do faktów były prawdziwe. Wobec zatem braku bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódki jej roszczenie złożenia przez pozwanego stosownego oświadczenia (przeproszenia), nie było uzasadnione. Ubocznie wyłącznie należy zaznaczyć – odnosząc się do samego żądania przeproszenia - że odpowiednia treść i forma przeproszenia powinna odpowiadać racjonalnie pojmowanemu kryterium celowości, zmierzać do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych. Żądanie opublikowania przeproszenia w lokalnej gazecie, w sytuacji, gdy nie zostało wykazane, żeby poza stronami postępowania, ich pełnomocnikami i Sądem w sprawie I C 175/12 pismo to było komukolwiek udostępniane, byłoby nieadekwatne do zaistniałego naruszenia. W związku z powyższym, w oparciu o ww. przepisy prawa Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach procesu z pkt 2 sentencji wyroku Sąd orzekł w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c., tj. w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu w zw. z § 2 ust. 1-2 i § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. O przyznaniu od Skarbu Państwa wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu powódki Sąd orzekł w oparciu o § 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz pełnomocnika z urzędu powódki 150% stawki minimalnej (zgodnie z wnioskiem pełnomocnika, k. 96), gdyż nie było to uzasadnione ani charakterem sprawy, ani jego nakładem pracy, który był porównywalny z nakładem pracy pełnomocnika pozwanego.