Wyrok I C 734/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 maja 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 734/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 maja 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Aneta Fiałkowska – Sobczyk Protokolant: Katarzyna Dunajewska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa K. P. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w N., (...) w Z. i (...) w W. o zapłatę oddala powództwo; nie obciąża powoda kosztami procesu za I instancję. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 734/10 UZASADNIENIE Powód K. P. w pozwie z dnia 15 czerwca 2009 r. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – (...) w N., (...) w Z. oraz (...) w W. kwoty 150 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód podniósł, iż przebywał we wskazanych (...) przebywał w okresie od 25 lipca 1999 r. do 20 stycznia 2000 r., natomiast w (...) w W. przebywa od 3 września 2009 r. W okresie objętym pozwem strona pozwana nie zapewniła powodowi warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie pozbawionej wolności, zatem pozwany ponosi odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych powoda z uwagi na nadmierne przeludnienie i wynikające z niego: przebywanie w jednej celi z osobami palącymi, nieodpowiednie oświetlenie, ograniczony dostęp do ciepłej wody, brak należytego wyposażenia celi, nieodpowiednie wyżywienie, brak zajęć kulturalno – oświatowych, brak odpowiedniej klimatyzacji, brak warunków do utrzymania higieny osobistej, przedmiotowe traktowanie osadzonych przez funkcjonariuszy służby więziennej, utrudnianie kontaktów z bliskimi, przetrzymywanie korespondencji, uniemożliwienie podjęcia pracy zarobkowej oraz wypracowania emerytury i renty, niewłaściwe funkcjonowanie kantyny więziennej, ograniczony dostęp do opieki lekarskiej i rozmów telefonicznych. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – (...) w N., (...) w Z., (...) w W., zastępowany prze (...), wniósł o oddalenie powództwa i obciążenie powoda kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana wskazała, iż powództwo jest nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutu przeludnienia cel w w/w (...) i (...), pozwany nie zakwestionował, że powód mógł okresowo przebywać w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Pozwany wskazał jednak, iż na przejściowe umieszczenie skazanego w celi, w której powierzchnia mieszkaniowa wynosi mniej niż w/w norma, po uprzednim zawiadomieniu Wydziału Penitencjarnego właściwego Sądu Okręgowego, zezwala w przypadkach szczególnie uzasadnionych przepis art. 248 §1 k.k.w. Strona pozwana podniosła nadto, iż cele mieszkalne, w których osadzony był K. P. były wyposażone, zgodnie z przepisami prawa, w szczególności rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary w sposób zapewniający ich niekrępujące użytkowanie. Powód miał zapewnione zgodne z przepisami prawa warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Z ostrożności procesowej Skarb Państwa podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń dotyczących działania bądź zaniechania funkcjonariuszy Służby Więziennej strony pozwanej za okres osadzenia przed dniem 29 czerwca 2006 r. z uwagi na upływ trzech lat ewentualnego zdarzenia wyrządzającego szkodę, od chwili, w której powód dowiedział się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej za naruszenie jego dóbr. W dniu 10 listopada 2009 r. tut. Sąd wydał wyrok oddalający powództwo w niniejszej sprawie, prowadzonej pod sygnaturą akt I C 616/09. Wyrokiem z dnia 26 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie I ACa 471/10 uchylił zaskarżony przez powoda w/w wyrok tut. Sądu i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- Powód K. P. w okresie od 27 lipca 1999 r. do 26 stycznia 2000 r., a następnie w okresie od 15 marca 2000 r. do dnia 26 kwietnia 2000 r. przebywał w (...) w N.. W okresie od 26 kwietnia do 2 listopada 2000 r. K. P. przebywał w (...) w Z., a od 3 września do 28 marca 2009 r. i od 12 maja 2009 r. do chwili obecnej – jest osadzony w (...) w W.. ( okoliczności bezsporne ); W trakcie osadzenia w w/w jednostkach penitencjarnych powód okresowo przebywał w celach, gdzie powierzchnia mieszkalna przypadająca na osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . ( okoliczności bezsporne ); W okresie przebywania osadzonego K. P. w (...) w W., powód przebywał w celi nr (...) od czerwca 2003 r. do marca 2009 r., a następnie w celi nr (...), o powierzchni 15 m 2 . Okresowo z celi tej przebywało razem 7 osadzonych. W celi panowała wilgoć utrzymująca się na ścianach. Znajdował się w niej kącik sanitarny, jako osobne wydzielone ściankami pomieszczenie, zamykane drzwiami, pięć szafek, jeden stół i pięć taboretów, trzy podwójne łóżka przytwierdzone do ścian i jedno pojedyncze. W celi był dostęp tylko do zimnej wody. Była to cela dla osób niepalących. Istniały problemy z wentylacją latem. Zimą cela była niedogrzana. Z uwagi na ograniczoną powierzchnię więźniowie spożywali posiłki na łóżkach. Ilość osób osadzonych w celi utrudniała korzystanie z toalety i ubikacji. W celi pojawiały się insekty i wówczas przeprowadzano dezynfekcję. . ( dowód: zeznania świadka R. B., k. 197 – 198, zeznania świadka M. K., k. 198, przesłuchanie powoda K. P., k. 265); Powód nie zgłaszał swoich uwag odnośnie warunków bytowych panujących w celach więziennych (...) w W., w tym także co do przeludnienia tych cel, ani administracji (...), ani też swojemu wychowawcy. ( dowód: zeznania świadka G. D. k. 199); Cele (...) w W. wyposażone są w kąciki sanitarne, oddzielone od reszty pomieszczenia ścianką i drzwiami. Wszystkie cele wyposażone są w odpowiedni do ilości osadzonych – sprzęt kwaterunkowy: łóżka, stoły, szafki, taborety. Skazani mają w celach dostęp do bieżącej wody. Osadzeni posiadają możliwość zainstalowania swojego sprzętu audiowizualnego komputerowego. Mają dostęp do telewizji kablowej, mogą korzystać z biblioteki, z zajęć ruchowych na świetlicy. Codziennie odbywają się godzinne spacery w miejscach wyznaczonych na świeżym powietrzu, wyposażonych w boiska do gry w piłkę nożną siatkową. Dostępność w/w form aktywności uzależniona jest wyłącznie od inicjatywy osadzonego. ( dowód : zeznania świadka G. D. k. 199); W pismach z 28 lutego 2008 r. i 26 maja 2008 r. zastępca dyrektora (...) w W. informował Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział V Penitencjarny, że w jednostce w dalszym ciągu utrzymuje się przeludnienie – ilość osób pozbawionych wolności przebywających w celach mieszkalnych, których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m 2 , wynosiła zgodnie z treścią informacji odpowiednio 1179 i 1084, przy ogólnej liczbie osadzonych 1370 i 1331. ( dowód: pisma z 28.02.2008r. i 26.05.2008 r., k. 49); W pisemnych wyjaśnieniach datowanych na 2 października 2009 r., starszy instruktor Działu (...) (...) w W. chor. M. W. i młodszy inspektor tego Działu mł. chor. P. F. podali, że wszystkie cele w (...) w W. są wyposażone w sprawną wentylację grawitacyjną, poddawaną regularnie kontroli przez uprawnionego mistrza kominiarskiego, ponadto --- STRONA 4 --- zarządzono obowiązkowe wietrzenie pomieszczeń, cele są także odpowiednio (zgodnie z normami) wyposażone w sprzęt kwaterunkowy. ( dowód: wyjaśnienia chor. M. W. i mł. chor. P. F., k. 52-53); K. P. został prawomocnym Wyrokiem Sądu Okręgowego w Zielonej Górze II Wydziału Karnego skazany na łączną karę 25 lat pozbawienia wolności za zbrodnię zabójstwa i kradzież z włamaniem – przestępstwa dokonane w warunkach powrotu do przestępstwa. Koniec odbywania kary pozbawienia wolności K. P. przypada na dzień 28 kwietnia 2026 r. ( dowód : akta osobopoznawcze K. P.). Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód K. P. domagał się zadośćuczynienia za wyrządzoną mu przez pozwanego szkodę niemajątkową (krzywdę) wynikającą z niezapewnienia mu odpowiednich warunków bytowych podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Z treści pism procesowych powoda wynika, iż zadośćuczynienie miało stanowić środek ochrony jego dóbr osobistych w postaci godności ludzkiej i prawa do humanitarnego traktowania. Należy jednak zaznaczyć, iż powód nie określił wyraźnie, jakiej konkretnie doznał krzywdy, wskazując ogólnikowo na pozostające w związku z przeludnieniem cel mieszkalnych naruszenie zdrowia fizycznego i psychicznego. Podstawą faktyczną żądania zasądzenia od Skarbu Państwa zadośćuczynienia, wskazywaną przez powoda było przede wszystkim przeludnienie cel mieszkalnych (...) oraz (...) w W. i związane z tym naruszenie przez stronę pozwaną przepisu wyznaczającego normę powierzchni minimalnej celi mieszkalnej, przypadającą na jednego osadzonego (3 m 2 ). Dodatkowo, powód szablonowo wskazał na przebywanie w jednej celi z osobami palącymi, nieodpowiednie oświetlenie, ograniczony dostęp do ciepłej wody, brak należytego wyposażenia celi, nieodpowiednie wyżywienie, brak zajęć kulturalno – oświatowych, brak odpowiedniej klimatyzacji, brak warunków do utrzymania higieny osobistej, przedmiotowe traktowanie osadzonych przez funkcjonariuszy służby więziennej, utrudnianie kontaktów z bliskimi, przetrzymywanie korespondencji, uniemożliwienie podjęcia pracy zarobkowej oraz wypracowania emerytury i renty, niewłaściwe funkcjonowanie kantyny więziennej, ograniczony dostęp do opieki lekarskiej i rozmów telefonicznych. Zatem podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powoda stanowi przepis art. 23 k.c. w zw. z art. 24 k.c.w zw. z art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepis art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m.in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. --- STRONA 5 --- W kontekście powyższego w sprawie konieczne było w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda i czy działanie pozwanego było bezprawne, a na dalszym etapie ustalenie, czy pozwany ponosi winę za naruszenie dóbr osobistych powoda, która to wina warunkuje skuteczne dochodzenie roszczeń o charakterze majątkowym, w oparciu o art. 448 k.c. Przy czym strona pozwana podniosła zarzut częściowego przedawnienia roszczenia powoda objętego żądaniem pozwu. Przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym podlega ogólnym regułom przedawnienia ustanowionym w przepisach art. 117 i n. k.c., z modyfikacjami określonymi w art. 442 1 k.c., dotyczącymi terminów przedawnienia tych roszczeń i ich biegu. Przepisy te regulują przedawnienie wszelkich roszczeń majątkowych w zakresie odpowiedzialności deliktowej, a więc roszczeń o naprawienie szkody majątkowej oraz roszczeń o pieniężne zadośćuczynienie krzywdzie. W art. 442 1 § 1 k.c. ustawodawca sformułował ogólne reguły określające termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym: przedawnienie następuje z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (termin a tempore scientiae), jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (termin a tempore facti). Przepis art. 442 1 k.c. wprowadzony został do kodeksu cywilnego ustawą z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538), ze skutkiem od dnia 10 sierpnia 2007 r. Dokonana zmiana polegała na uchyleniu wcześniej obowiązującego przepisu art. 442, zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulegało przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. (W każdym wypadku roszczenie przedawniało się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę). Przepis art. 442 1 k.c. stosuje się jednak nie tylko do roszczeń powstałych po nowelizacji kodeksu cywilnego, ale także do wcześniej powstałych roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych i nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny, a więc w dniu 10 sierpnia 2007 r. Natomiast komentowany przepis nie znajdzie zastosowania do roszczeń deliktowych, które na podstawie wcześniej obowiązującej regulacji prawnej uległy przed tym terminem przedawnieniu (por. art. 2 powołanej wyżej ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 80, poz. 538). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż w chwili wejścia w życie nowej regulacji (10 sierpnia 2007 r.) roszczenie powoda przedawnione było jedynie w części, tj. w stosunku do okresów pobytu K. P. w (...) w N., w (...) w Z. oraz w odniesieniu do części okresu przebywania w (...) w W.. W stosunku do pozostałego okresu osadzenia powoda w (...) w W. zastosowanie znajduje zatem nowa regulacja przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z tytułu czynów niedozwolonych. Powód wniósł pozew w niniejszej sprawie w dniu 15 czerwca 2009 r. (stempel na kopercie) i jak zostało podniesione, jego zarzuty dotyczą przebywania jako osadzonego w (...) w W. w okresie od dnia 3 września 2003 r. do 28 marca 2009 r. oraz od dnia 12 maja 2009 r. do chwili obecnej. Stosując przepis art. 442 1 k.c. oraz 3 letni termin przedawnienia objętych żądaniem roszczeń, należy stwierdzić, iż roszczenie powoda o zadośćuczynienie z tytułu czynu niedozwolonego jakim miało być naruszenie dóbr osobistych powoda przez stronę pozwaną, nie było w całości przedawnione. W dniu wniesienia pozwu przedawnione było jedynie (poza w/w roszczeniem odnoszącym się do okresu pobytu powoda w więzieniu przed dniem 10 sierpnia 2004 r.) w stosunku do okresu pobytu powoda we wskazanej jednostce trwającego do dnia 15 czerwca 2006 r. --- STRONA 6 --- Słusznie zarzucił zatem pełnomocnik strony pozwanej, iż w chwili wniesienia pozwu w niniejszej sprawie roszczenie powoda było w części przedawnione, a tym samym przedmiotem dalszych rozważań objęte są zdarzenia związane z pobytem powoda w (...) w W. od dnia 16 czerwca 2006 r. Przechodząc do dalszych rozważań należy stwierdzić, iż podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej jest przepis art. 417 k.c. Przesłanką tej odpowiedzialności jest przede wszystkim bezprawność, którą należy rozumieć jako niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 417 k.c. jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., ale w przypadkach uregulowanych w art. 445 i 448 k.c. Sąd może też przyznać zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę. Dla przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa, ważne jest, aby zachowanie osób działających w jego imieniu, w ramach wykonywania władzy publicznej było bezprawne. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169) głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę w 1993 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w (...) godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Odpowiednia norm prawna zawarta jest też w Kodeksie Karnym Wykonawczym – w art. 4 czytamy, że „kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. W sprawie zostało ustalone, że powód po osadzeniu go w (...) w W., w okresie od czerwca 2006 r. do marca 2009 r. przebywał w celi nr (...), skąd został przeniesiony do celi nr (...). Okresowo, w tych celach nie zachowano wymogów dotyczących powierzchni mieszkalnej przypadającej na każdego osadzonego. W celi, w której powierzchnia wynosiła 15 m 2 , przebywało bowiem, wraz z powodem, 7 osadzonych. Wyżej wymieniona okoliczność została potwierdzona nie tylko przez samego powoda K. P., słuchanego w drodze pomocy sądowej, ale także przez zeznających w sprawie świadków – R. B. i M. K., skazanych, którzy w okresie pierwszych miesięcy 2009 r., wraz z powodem przebywali w celi (...) (...) w W.. Fakt przeludnienia wymienionej celi w rozważanym okresie został nadto przez stronę pozwaną przyznany. Normę powierzchni celi, jaką powinien zachować pozwany w stosunku do powoda i każdego z osadzonych, wskazuje art. 110 kodeksu karnego wykonawczego, zgodnie z którym skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej, a powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego powinna wynosić nie mniej niż 3 m 2 . Dalej przepis stanowi, że cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. W ocenie Sądu, samo osadzenie w przeludnionej celi jest wystarczające do przyjęcia naruszenia dóbr osobistych skazanego. Przeludnienie pociąga bowiem za sobą brak minimum przestrzeni ruchowej, co jest jednym z elementów naruszenia dobra osobistego w postaci godności człowieka – osadzonego. Świadkowie – R. B. i M. K. zeznali, iż z uwagi na ograniczoną powierzchnię mieszkalną celi więźniowie spożywali posiłki na łóżkach. Spacer po celi jednego z osadzonych wymagał leżenia na łóżkach pozostałych. Ilość osób osadzonych w celi utrudniała korzystanie z toalety i ubikacji. Świadkowie byli spójni w swych zeznaniach. Okoliczności powyższe potwierdziły się także w przesłuchaniu w charterze strony – K. P.. --- STRONA 7 --- Opisanych wyżej warunków, które wiązały się ściśle z niezachowaniem przez stronę pozwaną normy powierzchniowej celi przypadającej na jedną osobę osadzoną, nie można uznać za uzasadniony i normalny element odbywania kary pozbawienia wolności. W trakcie przesłuchania w charakterze powoda, K. P. koncentrował swoje zarzuty głównie pod adresem przeludnienia cel, braku miejsca na zjedzenie posiłków i poruszanie się po celi, utrudnionego dostępu do sanitariatów. Powód nie udowodnił natomiast pozostałych okoliczności, które (szablonowo) wskazywał w swoim pozwie, jako podstawę faktyczną żądania. Postępowanie dowodowe w sprawie, przeprowadzone zgodnie ze włożonymi przez powoda wnioskami dowodowymi obaliło zarzut powoda, że (...) w W. nie zapewniał mu warunków do utrzymywania higieny osobistej, ze powód przebywał w jednej celi z osobami palącymi oraz, że w celi panowało nieodpowiednie oświetlenie i ograniczony dostęp do ciepłej wody. Powód nie wykazał, aby w celach wskazanej jednostki penitencjarnej nie było należytego wyposażenia celi, natomiast w (...) nie zapewniono powodowi odpowiedniego wyżywienia. Chybiony był także zarzut powoda, co do braku zajęć kulturalno – oświatowych w (...) w W. oraz niezapewnienia powodowi warunków do utrzymania higieny osobistej. Organizacja (...) w W. po kątem zagwarantowania osadzonym dostępu do zajęć kulturalno – rozrywkowych, biblioteki i świetlicy, jak również zapewnienia odpowiedniej ilości środków czystości, jest tut. Sądowi znana z urzędu i nie podlega negatywnej krytyce. Również świadek G. D. – wychowawca powoda w (...) w W. - potwierdził, iż dostęp do wielu istniejących w (...) form aktywności zależy wyłącznie od własnej inicjatywy osób osadzonych. Powód nie udowodnił, iż spotkało go przedmiotowe traktowanie ze strony funkcjonariuszy służby więziennej, utrudnianie kontaktów z bliskimi, czy przetrzymywanie korespondencji. Powyższe okoliczności nie znajdują potwierdzenia w aktach osobopoznawczych powoda, z których dokumenty także stanowią obiektywne dowody w sprawie. W zeznaniach słuchanych w sprawie świadków wnioskowanych prze powoda nie potwierdziły się również zarzuty uniemożliwienia powodowi podjęcia pracy zarobkowej oraz ograniczenia powodowi dostępu do opieki lekarskiej. Podsumowując, wśród okoliczności wskazanych przez powoda jako naruszenie jego praw i dóbr osobistych, potwierdzenie w wynikach postępowania dowodowego znajduje tylko zarzut umieszczania go w celach nieodpowiadających normom co do powierzchni przypadającej na jednego skazanego. Okoliczność utrzymywania się przeludnienia wszystkich (...) w Polsce, w tym (...) w W. i brak po stronie (...) w W. możliwości odmowy przyjęcia kolejnych skazanych nie zwalnia pozwanego z odpowiedzialności i nie może prowadzić do konstatacji, iż podjęte przez niego działania były zgodne z prawem. Pamiętać bowiem należy, iż pozwanym w sprawie nie jest (...) w W., który i być może dołożył starań do przekształcenia wszystkich wolnych pomieszczeń na cele mieszkalne, ale Skarb Państwa jedynie przez ten (...) reprezentowany i który poprzez tenże (...) dopuścił do odbywania kary w warunkach pogwałcenia zasady poszanowania godności skazanego. Działania pozwanego były zatem bezprawne. Nie oznacza to jednak, że zasadne jest żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa zadośćuczynienia w kwocie 150 000 zł lub też w jakiejkolwiek innej wysokości. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, co wynika zarówno z redakcji art. 448 k.c. („sąd może przyznać”), jak i z kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 kwietnia 2006 r. , II PK 245/05, OSNP 2007 Nr 7-8, poz. 101, a pogląd ten sad orzekający podziela). Istotnym kryterium jest rozmiar krzywdy, zadośćuczynienie ma bowiem na celu zrekompensowanie pokrzywdzonemu wszelkich ujemnych doznań psychicznych lub fizycznych będących następstwem zawinionego działania lub zaniechania sprawcy. Powód nie wykazał, ażeby rozmiar jego cierpień uzasadniał zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej. Ani w pozwach, ani w toku rozpoznania sprawy, powód nie wskazał jakie negatywne skutki w jego sferze emocjonalnej wywoływało większe niż przewidują przepisy zagęszczenie w celach, odczuwanie negatywnych emocji jest zaś związane --- STRONA 8 --- z samym faktem odbywania kary izolacyjnej, wynikającym z ograniczeniem w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie innych, przypadkowych osób, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania. Na ocenę pokrzywdzenia powoda rzutować musi także to, że K. P. przed wytoczeniem powództwa nie składał żadnych oficjalnych skarg na przeludnienie w celach. Istotne jest również, że powód – recydywista penitencjarny – nie po raz pierwszy odbywa karę pozbawienia wolności, zatem doprowadzając do ponownego osadzenia w (...) znał już warunki odbywania tej kary w aktualnych realiach społeczno-gospodarczych. Wreszcie na uwagę zasługuje fakt, że powód nie udowodnił, iż starał się wykorzystać wszelkie możliwości przebywania poza przeludnioną celą, co prowadziłoby do zmniejszenia jego ewentualnej krzywdy. Przy ocenie zasadności roszczenia zgłoszonego przez powoda istotny jest także stopień zawinienia pozwanego Skarbu Państwa, który ocenić należy jako nieznaczny. Faktem znanym Sądowi z urzędu jest nie tylko przeludnienie jednostek penitencjarnych w Polsce, ale także to, iż (...) w W., mimo istniejącego problemu przeludnienia podejmuje próby stworzenia osadzonym godziwych warunków odbywania kary. Powyższe okoliczności i sposób realizowania przez powoda swojego prawa podmiotowego powoduje, że żądanie powodów zasądzenia na jego rzecz niebagatelnej sumy 150 000 zł tytułem zadośćuczynienia należy ocenić jako nieuprawnioną formę dochodzenia prawa podmiotowego, bo sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, a zatem nie zasługującego na uwzględnienie, na co wskazuje treść art. 5 k.c. Przedstawione argumenty uzasadniają odmowę przyznania powodowi K. P. zadośćuczynienia z tytułu naruszenia ich dóbr osobistych. Mając na uwadze powyższe okoliczności oddalono powództwo jako bezzasadne w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach w punkcie II sentencji wyroku Sąd wydał, kierując się normą art. 102 k.p.c., według której w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd uznał, iż naruszenie dóbr osobistych powoda nastąpiło, a jedynie zgłoszone żądanie zapłaty było nieuzasadnione, stąd z przyczyn słusznościowych obciążanie powoda kosztami procesu nie było uzasadnione.