Postanowienie I C 733/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 733/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agata Młynarczyk - Śmieja Protokolant: protokolant sądowy Łukasz Bugaj po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa Z. C. i B. C. przeciwko A. Ł. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego A. Ł. na rzecz powodów Z. C. i B. C. kwoty po 80.900 zł (osiemdziesiąt tysięcy dziewięćset złotych) z ustawowymi odsetkami od 27 września 2012 r., 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie, 3. zasądza od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 7.277 zł (siedem tysięcy dwieście siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów procesu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 733/12 UZASADNIENIE Małżonkowie B. C. i Z. C. wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od A. Ł. kwot po 100.000,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu i kosztami procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania powodowie podali, iż dochodzą łącznie kwoty 200.000,00 złotych tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za cierpienia z powodu śmierci ich jedynej córki A. C., zabitej przez pozwanego – jej byłego męża. Wskazali, że po śmierci córki, mając na uwadze okoliczności w jakich do tego doszło, nie potrafią odzyskać równowagi i znaleźć chęci do dalszej pracy. A. była ich jedynym dzieckiem, zawsze pozostawała z nimi w bardzo dobrych i bliskich relacjach. Z nią wiązali swoje plany na przyszłość. Po rozwodzie z pozwanym A. zamieszkała wraz z nimi, a w przyszłości rodzina planowała przeprowadzić się do Z. w celu otworzenia wspólnej kancelarii zajmującej się obrotem nieruchomościami. Oboje powodowie po tych traumatycznych przeżyciach korzystali z pomocy lekarza rodzinnego, a w związku z problemami zdrowotnymi i emocjonalnymi powódka przeszła na emeryturę po okresie kilkumiesięcznego zwolnienia lekarskiego, zaś powód ograniczył swoją działalność do minimum. To z kolei znacznie zmniejszyło dochody rodziny. Ich ból i cierpienie potęguje fakt, że ciało ich córki do tej pory nie zostało odnalezione, a pozwany – już po zabiciu byłej żony – dokonał kradzieży jej karty bankomatowej i zabrał z konta kwotę 5.000,00 złotych. Ponadto – przebywając w areszcie – próbował szantażować powodów, domagając się kwoty 400 tys. EURO. W piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2012 roku powodowie sprecyzowali żądanie, domagając się zasądzenia od pozwanego kwot po 900,00 złotych tytułem odszkodowania (w sumie 1.800,00 złotych, które pozwany wydał na własne potrzeby z ukradzionej kwoty 5.000,00 złotych) oraz kwot po 99.100,00 złotych tytułem zadośćuczynienia. Pozwany A. Ł. wniósł o oddalenie powództwa w całości, argumentując, iż nie zabił swojej byłej żony, a w związku z tym nie jest zobowiązany do zapłaty żądanego odszkodowania i zadośćuczynienia na rzecz powodów. Pozwany zarzucił, iż powodowie nie wykazali stosowaną dokumentacją lekarską, aby ich stan zdrowia pogorszył się po śmierci córki, a nadto powódka już wcześniej planowała przejść na emeryturę – z chwilą osiągnięcia minimalnego wieku emerytalnego – a zatem jej decyzja nie ma żadnego związku ze śmiercią córki. Pozwany wskazał również, iż powód nadal pracuje jako radca prawny i jego zarobki są wysokie. Nie jest też prawdą, aby w czasie małżeństwa z A. C. pozwany stale korzystał z pomocy finansowej teściów, albowiem zarówno on, jak i żona pracowali i posiadali własne dochody. Pozwany przyznał, że próbował szantażować teściów, ale to było związane z chęcią zemsty za szum medialny, jaki wywołali w związku z procesem o zabójstwo ich córki, ale już ich za to przeprosił. Sąd ustalił i zważył, co następuje: Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2007 roku Sąd Okręgowy w Katowicach w sprawie XVII RC 3108/05, rozwiązał przez rozwód małżeństwo A. C. i A. Ł., zawarte 26 czerwca 1999 roku – z wyłącznej winy pozwanego. Powodem rozstania małżonków była zdrada małżeńska, jakiej dopuścił się A. Ł.. Pozwany i A. C. nie mieli dzieci. Po rozwodzie córka powodów zamieszkała wraz z nimi. W dniu 21 listopada 2007 roku wyszła z domu i już nie wróciła. Powodowie przez okres kilku miesięcy nie wiedzieli, co stało się z ich dzieckiem. Przeprowadzone w tej sprawie postępowanie przygotowawcze pozwoliło na ustalenie, iż A. C. została zabita przez swojego byłego męża. Ciała A. C. nie odnaleziono do dnia dzisiejszego. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 1 marca 2011 roku w sprawie o sygn. akt XVI K 137/09, zmienionym następnie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 września 2011 roku, sygn. akt II Aka 271/11, A. Ł. został uznany za winnego tego, że w dniu 21 listopada 2007 roku w C., działając z zamiarem pozbawienia życia A. C., w nieustalony sposób spowodował jej śmierć, tj. przestępstwa z art. 148 § 1 k.k., za co na mocy wskazanego przepisu wymierzono mu karę 25 lat pozbawienia wolności. Ponadto tym samym wyrokiem A. Ł. został skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za składanie fałszywych zeznań (art. 233 § 1 k.k.) oraz na karę 4 lat pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. Sąd uznał go bowiem również za winnego tego, że w dniu 22 listopada --- STRONA 3 --- 2007 roku w C. dokonał kradzieży z włamaniem w ten sposób, że przy użyciu karty bankomatowej (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej o numerze (...) i elektronicznego kodu (...) zabezpieczającego dostęp do środków zgromadzonych na rachunku bankowym, wypłacił i zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 5.000,00 złotych na szkodę B. C. i Z. C..W oparciu o art. 85 k.k. i art. 88 k.k. Sąd połączył wymienione wyżej kary jednostkowe i wymierzył A. Ł. karę łączną 25 lat pozbawienia wolności. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012 roku Sąd Rejonowy w Chorzowie, w sprawie o sygn. akt I Ns 12/12, stwierdził zgon A. C., ustalając datę jej śmierci na dzień 21 listopada 2007 roku na godz. 24 00 . Spadkobiercami A. C. są jej rodzice – B. C. i Z. C. po ½ części każdy z nich. Powódka B. C. przed zabójstwem córki pracowała jako Naczelnik Wydziału w Urzędzie Miejskim w Ś. i osiągała dochód roczny w kwocie 101.598,00 złotych. W związku z zaginięciem córki, a następnie – gdy okazało się, że A. została zabita – powódka załamała się i przez kilka miesięcy przebywała na zwolnieniu lekarski, a następnie – w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego – postanowiła przejść na emeryturę. Powódka nie była bowiem w stanie skupić się na dalszej pracy. Obecnie pobiera świadczenie emerytalne, a jej dochód wynosi rocznie 41.691,00 złotych. Powód Z. C. pracuje jako radca prawny. Przed traumatycznymi wydarzeniami prowadził dobrze prosperującą polsko- ukraińską kancelarię prawniczą we L.. W związku ze śmiercią córki podjął leczenie u lekarza rodzinnego. Obecnie nie jest już w stanie powrócić do normalnej pracy i prowadzić kancelarii. Większość spraw musieli przejąć jego współpracownicy. Zaprzestał przyjmowania indywidualnych klientów. Jego dochody spadły z kwoty 280.000,00 złotych jeszcze w 2007 roku do 90.000,00 złotych w 2010 roku. A. C. była jedynym dzieckiem powodów. W chwili śmierci miała ukończone 33 lata. Utrzymywała bardzo dobre relacje z rodzicami. Po rozwodzie z pozwanym zamieszkała z nimi. Pomagała im, przywoziła matkę z pracy. A. C. miała wyższe wykształcenie pedagogiczne, ukończyła wydział geografii na Uniwersytecie (...), ponadto uzyskała uprawnienia do zajmowania się wyceną nieruchomości. Od 1 stycznia 2008 roku rodzina zamierzała przeprowadzić się do Z. i otworzyć tam – w kupionym już w 2000 roku domu – wspólną kancelarię zajmująca się obrotem nieruchomościami. Obecnie mieszka tam powódka. Powód nadal mieszka w Ś.. Powodem osobnego zamieszkania powodów były tragiczne przeżycia związana ze śmiercią ich jedynego dziecka. Oboje stali się nerwowi, drażliwi i poirytowani. Powodowie nie korzystali z pomocy psychologicznej, a jedynie z pomocy lekarza rodzinnego. W początkowym okresie przyjmowali leki uspokajające, ale zaprzestali ich stosowania, bowiem miały one działanie nasenne i odurzające. Obecnie B. i Z. C. nie mają żadnych osób bliskich, które mogłoby zaopiekować się nimi na starość. Ich rodzeństwo jest starsze i schorowane, a dzieci rodzeństwa albo wyjechały za granicę albo same opiekują się już rodzicami. Przed śmiercią córki powodowie wiedli bardzo aktywny tryb życia – nawet kilka razy do roku wyjeżdżali na zagraniczne wycieczki. Obecnie ich aktywność życiowa zmalała. Pozwany obecnie przebywa w zakładzie karnym, nie pracuje. Wcześniej pracował w Urzędzie Miejskim w Ś. i zarabiał około 4.000,00 złotych. Pozostaje współwłaścicielem mieszkania położonego w C., które zajmował z A. C., gdy byli małżeństwem. Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy tj. zeznania stron (k. 100 - 101), wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 01.03.2011r., sygn. akt XVI K 137/09 (k. 5320-5321 w/w/ akt), wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15.09.2011r., sygn. akt II AKa 271/12 (k. 55-94 w/w/ akt), wyrok Sądu Okręgowego z dnia 29.06.2007r., sygn. akt XVII RC 3801/05 (k. 138-139 w/w akt), postanowienie Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 04.12.2012r., sygn. akt I Ns 12/12 (k. 87), skrócony odpis aktu zgonu A. C. (k. 98), akt poświadczenia dziedziczenia (k. 142-143), orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 18.06.2008r. (k. 14), zaświadczenia lekarskie z 24.11.2009r. i 18.11.2009r. (k. 15-17), zeznanie PIT 37 powódki za rok 2008 (k. 21-230, zeznanie PIT 36L powoda za rok 2007 (k. 24-25), zeznanie za rok 2010 (k. 29-30), roczne obliczenie podatku przez organ rentowy od dochodów powódki za rok 2011 (k. 18-20). --- STRONA 4 --- Sąd dał wiarę wszystkim wskazanym wyżej dowodom z dokumentów oraz zeznaniom powodów. Natomiast w odniesieniu do zeznań pozwanego, Sąd ocenił je za wiarygodne jedynie częściowo, tj. w zakresie, w jakim dotyczyły jego sytuacji majątkowej sprzed osadzenia w zakładzie karnym i obecnie. W pozostałym zakresie Sąd odmówił im wiary, albowiem pozwany starał się dowodzić, iż nie zabił byłej żony, a jego relacje z nią oraz z byłymi teściami były dobre, co stoi w całkowitej sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a zwłaszcza wyrokami sądów karnych uznających oskarżonego za winnego oraz wyrokiem rozwodowym, uznającym wyłączną winę pozwanego za rozkład pożycia małżeńskiego. W myśl art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jeżeli zatem sprawstwo i wina pozwanego zostały przesądzone prawomocnym wyrokiem karnym, to przed sądem cywilnym pozwany nie może opierać swojej obrony przed żądaniami powodów, kwestionując wyrok sądu karnego. Sąd cywilny jest nim bowiem związany i nie może prowadzić żadnego postępowania dowodowego, które zmierzałoby do uznania niewinności pozwanego. Śmierć A. C. miała miejsce w dniu 21 listopada 2007 roku, a zatem przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c., wprowadzonego ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731). Przepis ten pozwala obecnie przyznać najbliższym członkom rodziny odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Powołany przepis stosuje się jedynie do zdarzeń zaistniałych po 3 sierpnia 2008 roku. Do tej zatem daty roszczenie o zadośćuczynienie przysługiwało jedynie osobie, przeciwko której było skierowane zdarzenie, określone jako czyn niedozwolony. Osobom trzecim, pośrednio - poprzez czyjąś śmierć - poszkodowanym przysługiwały własne uprawnienia, ale jedynie w zakresie przewidzianym w art. 446 § 2 i 3 k.c. Zatem w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, gdzie powodowie - w związku ze śmiercią ich córki - domagali się m.in. zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdy, zastosowanie mógł mieć wyłącznie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. Rozpatrując żądanie pozwu oparte na przepisie art. 24 k.c. należy ustalić, czy doszło do naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego osoby żądającej ochrony prawnej, a dopiero w następnej kolejności rozważać czy zostały spełnione dalsze przesłanki odpowiedzialności sprawcy naruszenia dobra osobistego określone w tym przepisie tj. istnienie związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym zachowaniem sprawcy naruszenia a szkodą powstałą w wyniku naruszenia dobra osobistego. Dobrem osobistym jest niemajątkowa wartość związana z osobą ludzką, uznana powszechnie w społeczeństwa (A. Szpunar: „Ochrona dóbr osobistych”, Warszawa 1979, s.106). Katalog dóbr osobistych określonych w art. 23 k.c. ma charakter otwarty. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. W judykaturze uznano, że do katalogu dóbr osobistych należy np. prawo do intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej. Nie ulega wątpliwości, że rodzina jako związek najbliższych osób, które łączy szczególna więź wynikająca najczęściej z pokrewieństwa i zawarcia małżeństwa, podlega ochronie prawa. Dotyczy to odpowiednio ochrony prawa do życia rodzinnego obejmującego istnienie różnego rodzaju więzi rodzinnych. Więź rodzinna odgrywa doniosłą rolę, zapewniając członkom rodziny m.in. poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc we wszystkich aspektach życia ( wyrok SN z 14 stycznia 2010r., IV CSK 307/09, OSP 2011/2/15). Nie ulega zatem wątpliwości, że do katalogu dóbr osobistych określonych w art. 23 k.c. należy zaliczyć także więzi rodzinne. W ocenie Sądu, doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów. W świetle powyższych uwag nie budzi wątpliwości, że więź emocjonalna łącząca osoby bliskie jest dobrem osobistym podlegającym ochronie na gruncie art. 23 i 24 k.c., a dobro to może zostać naruszone przez spowodowanie śmierci osoby najbliższej. Doznany w związku z tym uszczerbek polega przede wszystkim na dekompozycji rodziny, zerwaniu więzi rodzinnych i naruszeniu relacji między osobą --- STRONA 5 --- zmarłą a jej najbliższymi. Może on m.in. przejawiać się w postaci osłabienia aktywności prowadzącej do pogorszenia sytuacji życiowej i braku motywacji do przezwyciężania trudności. Ustalony stan faktyczny wskazuje jednoznacznie, że życie powodów po śmierci córki uległo znaczącym zmianom. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż powodowie przeżyli ogromne cierpienie nie tylko w związku z samą śmiercią córki, ale również okolicznościami tej śmierci. Nie podlega zakwestionowaniu fakt, iż sprawcą zabójstwa A. C. był jej były mąż – pozwany A. Ł.. Dodatkowo ból powodów potęguje fakt, że do dnia dzisiejszego tak naprawdę nie wiedzą, jak umarła ich córka, jej ciała nie odnaleziono. Nie mają zatem nawet możliwości pochowania córki i wspólnego przeżywania cierpienia nad grobem dziecka. Te wydarzenia odbiły się na życiu obojga powodów zarówno zawodowym, jak i prywatnym. Nie byli w stanie pracować. Powódka w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego zdecydowała się przejść na emeryturę i wyprowadzić do Z.. Powód z kolei przed śmiercią córki był aktywny w swoim zawodzie. Obecnie nie jest w stanie dobrze wykonywać swojej pracy. Traumatyczne przeżycia spowodowały, że nie może skoncentrować się na sprawach klientów, stale powraca myślami do swojego zmarłego dziecka i do planów, które miał wraz z rodziną zrealizować. Stał się nerwowy i drażliwy. Praca radcy prawnego wymaga od niego zaangażowania się w sprawy klientów, poświęcenia im czasu, a ponadto stałego rozwijania się i szkolenia, a to z kolei wymaga skupienia i chęci, której obecnie powodowi brakuje. Ograniczenie ilości przyjmowanych spraw bądź ich przekazywanie współpracownikom wiązało się dla niego ze znacznym spadkiem dochodów. Powodowie mieli z córką bardzo bliskie relacje. Wiązali z nią swoje plany na przyszłość. Zamierzali wspólnie przeprowadzić się do Z. i otworzyć kancelarię zajmującą się obrotem nieruchomościami. Córka miała stanowić ich oparcie na starość. W chwili śmierci miała tylko 33 lata. Niewykluczone, że wyszłaby ponownie za mąż i miała dzieci, a powodowie wnuki. Obecnie powodowie obawiają się o swoją przyszłość, bowiem nie mają innych bliskich, którzy byliby w stanie zaopiekować się nimi w razie choroby, czy też pomóc w codziennych obowiązkach. Przed tragiczną śmiercią córki powodowie mieszkali wspólnie, cieszyli się z życia, często wyjeżdżali na zagraniczne wycieczki. Obecnie powodowie wolą mieszkać osobno, gdyż nie zawsze mogą poradzić sobie z emocjami po stracie dziecka, stale odczuwając dyskomfort psychiczny i nerwowość. Zanikła u nich chęć dalszego planowania przyszłości – wspólnej kancelarii, wycieczek. Powód stracił zapał do pracy, gdyż i tak nie miałby komu po swojej śmierci przekazać majątku. Jak zostało wyżej wskazane śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby związanej emocjonalnie ze zmarłym. Oczywiście decyduje tu nie samo tylko związanie kilku osób węzłem pokrewieństwa, a zatem nie każdą więź rodzinną należy automatycznie zaliczyć do katalogu dóbr osobistych, lecz jedynie taką, której zerwanie powoduje ból, cierpienie, rodzi poczucie krzywdy. Osoba dochodząca roszczenia na podstawie art. 448 k.c. powinna zatem wykazać istnienie tego rodzaju więzi, stanowiącej jej dobro osobiste podlegające ochronie. Powodowie bez wątpienia istnienie takiej więzi wykazali. Na podstawie art. 448 k.c. kompensowana może być krzywda, a więc szkoda niemajątkowa wywołana naruszeniem dobra osobistego, zaś przesłanką odpowiedzialności z art. 448 kc jest nie tylko bezprawne ale i zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego (wyrok SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 53). Przy żądaniu zasądzenia odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia podstawowym kryterium oceny sądu winien być rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej pokrzywdzonego bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Przy ocenie zakresu cierpień pokrzywdzonego, sąd uwzględnia także okoliczności w jakich doszło do wyrządzenia krzywdy, gdyż są one istotne dla wyznaczenia wysokości należnego zadośćuczynienia. Należy zaznaczyć, że sytuacja majątkowa powodów nie miała znaczenia dla wysokości przyznanego im zadośćuczynienia, gdyż zadośćuczynienie nie może mieć na celu wyrównania strat poniesionych przez osoby najbliższe, ale ma pomóc im w dostosowaniu się do nowej rzeczywistości, częściowo złagodzić ich cierpienia z powodu straty osoby bliskiej, mając na uwadze dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rolą jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, charakter i rodzaj zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu pozostałych członków rodziny, stopień w jakim pozostali członkowie będą umieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Ogromnej traumy powodów nie może umniejszać fakt – na który powoływał się pozwany – że powodowie nie korzystali z pomocy --- STRONA 6 --- psychologów. Jest rzeczą powszechnie wiadomą, iż śmierć jedynego dziecka – przy wykazaniu dobrych i bliskich relacji między członkami rodziny, wzajemnego wsparcia, poczucia miłości – powoduje ból i cierpienie, a każdy stara się poradzić sobie z tą sytuacją na własny sposób i nie jest wyznacznikiem rozmiaru krzywdy to, czy ktoś korzystał, czy też nie z pomocy psychologa. Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe okoliczności oraz treść wyżej powołanych przepisów, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów tytułem zadośćuczynienia kwoty po 80.000 zł. Ponadto na podstawie art. 415 k.c. zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwoty po 900,00 zł stanowiące łącznie kwotę 1.800,00 zł, przywłaszczoną przez pozwanego, za co pozwany również został prawomocnie skazany. Odsetki zasądzono na podstawie art. 481&1 i 2 k.c. Odsetki z tytułu zadośćuczynienia należą się od daty wezwanie pozwanego do zapłaty, ale z uwagi na wytoczenie w procesie karnym powództwa adhezyjnego, Sąd zgodnie z żądaniem powodów – zasadził je od daty wniesienia powództwa (brak bowiem w takiej sytuacji podstaw do przyjęcia, że dopiero data doręczenia pozwu w postępowaniu cywilnym stanowiła wezwanie pozwanego do zapłaty w rozumieniu art. 455 k.c.). Z kolei roszczenie o naprawienie szkody majątkowej stało się wymagalne już w dacie jej powstania, zatem i tu możliwe było zasadzenie odsetek od daty wniesienia pozwu, tj. od dnia 27 września 2012 roku (k. 32 ). O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., obciążając nimi pozwanego stosunkowo do uwzględnionego powództwa w 80%, a powodów w 20%. Zarządzenie : 1. Odnotować, 2. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć peł. pozwanego, któremu doręczyć również odpis pisma powodów z 27 maja 2013r. z aktem poświadczenia dziedziczenia, 3. K.. 21 dni.