Wyrok I C 73/18 1. oddala apelację

--- STRONA 1 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2019 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Alicja Szwast Sędziowie: Lucyna Baran Adam Cąkała (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Kieras po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2019 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa A. B. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu Nr 2 w S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia 9 kwietnia 2019 roku sygn. akt I C 73/18 1. oddala apelację, 2. przyznaje na rzecz radcy prawnego M. G. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu wynagrodzenie w kwocie 300 (trzysta) złotych powiększonej o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. [Sędzia Sprawozdawca C. (...):05:01.024] Apelacja powoda A. B. zmierzająca w pierwszej kolejności do zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego nr 2 w S. tytułem zadośćuczynienia kwoty 3.000 zł za naruszenie dób osobistych w postaci godności, czci i dobrego imienia poprzez użycie wobec niego obelżywych słów przez funkcjonariusza Służby Więziennej T. K. w obecności innych współosadzonych w dniach 2 sierpnia 2017 r. i 22 września 2017 r. podczas pobytu w Zakładzie Karnym w S. nr 2 na Oddziale Terapeutycznym nie znajduje uzasadnionych podstaw. Wbrew zarzutom apelacji Sąd Rejonowy --- STRONA 2 --- w rozstrzyganej sprawie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, z których wyciągnął trafne wnioski działając w granicach zastrzeżonych dla Sądu swobodnej oceny dowodów, dlaczego też Sąd Okręgowy te niewadliwe ustalenia Sądu I instancji przyjął za własne stosownie do treści przepisu art. 382 k.p.c., natomiast wskazane w apelacji zarzuty wyznaczające zarazem ich granice, a stanowiące w istocie powtórzenie stanowiska powoda prezentowanego od początku procesu nie mogły prowadzić do wzruszenia prawidłowego ostatecznie zdaniem Sądu Okręgowego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. W konsekwencji Sąd Okręgowy stwierdził, że w postępowaniu apelacyjnym nie zachodziła też potrzeba przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego, dlatego oddaleniu podlegały wnioski dowodowe zawarte w pismach powoda z 6 sierpnia 2019 r. i 12 września 2019 r. jako bezprzedmiotowe i spóźnione. Natomiast odpierając zarzuty apelanta oparcia przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia na wadliwej ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów poprzez oddalenie złożonych przez powoda wniosków dowodowych, a w szczególności poprzez pominięcie dowodów z zeznań świadka A. W., ponownego przesłuchania powoda w charakterze strony oraz dokumentów wskazujących na nieprawidłowe wydawanie powodowi posiłków, konsekwencją czego było dokonanie błędnych ustaleń faktycznych oraz uznanie nieudowodnienia powództwa wskazać należy, że nie mogły one zasługiwać na uwzględnienie. Przedmiotem dowodu są okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co wynika z art. 227 k.p.c. Sąd pomija taki środek dowodowy, jeśli okoliczności sporne zostały dostatecznie wyjaśnione lub jeśli został on przywołany jedynie dla zwłoki, co z kolei wynika z art. 217 § 2 k.p.c. Art. 227 k.p.c. uprawnia Sąd Rejonowy do selekcji zgłoszonych dowodów na skutek przeprowadzenia oceny istotności okoliczności faktycznych, których wykazaniu dowody te mają służyć. Lektura akt sprawy, a przede wszystkim protokołów rozpraw potwierdza, że Sąd Rejonowy odnosił się do licznie składanych przez powoda wniosków dowodowych i znaczną ich część uwzględnił, w tym np. dowód z przesłuchania samego skarżącego oraz zawnioskowanych przez niego w pozwie świadków G. P. [? 00:07:50.548] , M. [ns 00:07:51.956] czy świadka D. K., a także wskazywanego w pozwie jako sprawcę dopuszczanego wobec niego deliktu T. K.. Te z kolei wnioski dowodowe, których nie można było przeprowadzić z powodu obiektywnych przeszkód słusznie zostały oddalone. Niewątpliwie taką obiektywną przeszkodą w przypadku wnioskowanego dowodu o przesłuchanie w charakterze świadka A. W. była jego choroba psychiczna. Wspomniany A. W. trzykrotnie pisemnie wnioskował o pominięcie dowodu z jego zeznań z przyczyn zdrowotnych, wyczerpująco wyjaśniając w ostatniej sporządzonej na tę okoliczność korespondencji z 19 listopada 2018 r., że jest osobą cierpiącą na schizofrenię paranoidalną, był w związku z tym wielokrotnie hospitalizowany, nastąpiło nasilenie jego choroby i był zbyt krótki okres w Zakładzie Karnym w S. aby zająć też stanowisko co do zakresu dóbr osobistych za naruszenie, których domaga się zadośćuczynienia powód A. B. i poza wszystkim z powodu stanów utraty świadomości podczas odbywania kary pozbawienia wolności w (...) Zakładu (...). W jego ewentualnych zeznaniach w podsumowaniu stwierdził, miałby on znikomy walor użyteczności dla sprawy. Ponadto pełnomocnik procesowy skarżącego mimo obecności na posiedzeniu 23 listopada 2018 r., na którym nastąpiło oddalenie wyżej wymienionego wniosku dowodowego nie zgłaszał w trybie art. 162 k.p.c. żadnych zastrzeżeń do protokołu w przedmiocie nieuwzględnienia tego wniosku dowodowego. Brak przedmiotowego zastrzeżenia w terminie wynikającym z przepisu cytowanego wyżej oznacza, że powód utracił prawo do skutecznego podnoszenia też z tych względów tego rodzaju zarzutu w swojej apelacji w zakresie nieuwzględnienia dowodu z przesłuchania świadka A. W.. Poza tym czy dana okoliczność jest istotna dla rozstrzygnięcia nie decyduje wola stron, a także to, na jakiej podstawie faktycznej konstruuje ona swoje roszczenie, lecz przepisy prawa materialnego określające jakie okoliczności przesądzają o istnieniu roszczenia lub jego wysokości. Bezspornym pozostawało, że powód dochodził zadośćuczynienia z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności, czci i dobrego imienia przez funkcjonariusza Służby Więziennej o numerze służbowym 216-153 Zakładu Karnego numer 2 w S., a zatem Sąd I instancji był związany przedmiotem żądania pozwu i art. 321 k.p.c. słusznie nie znalazł podstaw do weryfikacji innych okoliczności poza tymi wskazywanymi w pozwie w szczególności tych związanych z kwestią racjonowania żywności i sposobu wydawania posiłków. Szczególnie, że ta okoliczność kwestionowania otrzymywanych racji żywnościowych przez skarżącego np. o odpowiedniej wadze nie była w istocie kwestionowana [ns 00:10:33.268] została po prostu potwierdzona nawet przez świadka T. K. czy też świadka współosadzonego M. [ns 00:10:39.292] . Sąd Rejonowy w ramach przysługującego mu prawa do swobodnej oceny dowodów skorzystał ze swojego uprawnienia, a jego miarę stanowiła wszechstronność rozważenia zebranego materiału dowodowego. Końcowy wynik ich oceny nieodpowiadający skarżącemu nie oznaczał jej wadliwości. Odpierając zarzuty skarżącego należy zaznaczyć, że ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy może być przedmiotem kontroli Sądu II instancji, jednakże można ją podważyć tylko wówczas, gdyby w świetle dyrektyw płynących z tego przepisu okazała się rażąco wadliwa lub oczywiście błędna. Poczynione przez Sąd I instancji ustalenia znajdowały potwierdzenie w obiektywnym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie i przywołane bezpośrednio w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Istotne w tym procesie było przede wszystkim właściwe rozłożenie ciężaru dowodu. W tej mierze Sąd Rejonowy procedował prawidłowo, jako że art. 24 k.c. stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste powoduje to, że dochodzący ochrony nie musi --- STRONA 3 --- tych przesłanek udowadniać. Jednak w przypadku powództwa o naruszenie dóbr osobistych, z którym w niniejszej sprawie wystąpił powód, o ile żądający ochrony prawnej nie musi wykazywać bezprawności nie zwalnia go to jednak od obowiązku wykazania, iż do naruszenia i zagrożenia jego dobra osobistego faktycznie doszło. Art. 24 § 1 k.c. mimo wprowadzania specyficznego rozkładu ciężaru dowodu nie zmienia wynikającej z art. 6 k.c. reguły, zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Z powyższego wynika, iż w rozpoznawanej sprawie obowiązkiem A. B. było wykazanie przy użyciu wszystkich dostępnych środków dowodowych, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych i następnie strona pozwana winna była ewentualnie wykazać, że działania te nie były bezprawne. W realiach przedmiotowej sprawy należy w całej rozciągłości podzielić ocenę Sądu Rejonowego, że zarzuty dotyczące użycia przez funkcjonariusza Służby Więziennej wobec powoda obelżywych i obraźliwych słów w dniach 2 sierpnia 2017 roku i 22 września 2017 roku nie zostały udowodnione i nie znajdują potwierdzenia w materiale zgromadzonym w sprawie. Zdaniem Sądu Odwoławczego twierdzenia A. B. odnośnie wystąpienia wszystkich przesłanek koniecznych zmierzających do ustalenia odpowiedzialności strony pozwanej za poniesioną przez powoda szkodę niemajątkową w postaci krzywdy wywołanej naruszeniem jego dóbr osobistych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w S. poprzez słowne znieważenie powoda nie zostały potwierdzone. Apelujący poza podniesieniem w apelacji zarzutu dowolnej oceny przez Sąd Rejonowy materiału dowodowego i prostym zaprzeczeniom okolicznościom podawanym w tym zakresie przez stronę pozwaną nie przeprowadził w tym kierunku żadnych przekonującej argumentacji. Wersji zdarzeń opisywanych przez apelującego nie potwierdził żaden z przesłuchiwanych świadków, w tym wychowawca powoda na Oddziale Terapeutycznym oraz pozostali współwięźniowie przecząc, że funkcjonariusz Służby Więziennej użył wskazanych w pozwie wobec powoda obelżywych i obraźliwych słów w tych dwóch dniach wskazywanych w pozwie. I tak np. M. [ns 00:13:40.874] , który był świadkiem wymiany zdań pomiędzy powodem a funkcjonariuszem Służby Więziennej w dniu 2 sierpnia 2017 roku wskazał m.in., że cytując "nie zauważyłem aby któryś z funkcjonariuszy obrażał A. B., nie pamiętam takich sytuacji żeby funkcjonariusz mówił do A. B. wulgarne słowa". Nie można pominąć również faktu, że Sąd Rejonowy dokonał niewadliwych ustaleń co do niewątpliwie konfliktowego charakteru powoda, o czym świadczy jego roszczeniowa postawa wyrażająca się w kierowaniu szeregu skarg przeciwko Służbie Więziennej, które w przeważającej mierze okazywały się bezzasadne. Znamienne pozostawało także, że powód nie kwestionował wcześniej co do zasady zachowania funkcjonariuszy wobec jego osoby, a uprzednie skargi dotyczyły np. niezadowolenia z otrzymanych porcji żywnościowych, z utarczek słownych pomiędzy powodem a innym współosadzonym. Z zeznań świadków wynika jednoznacznie, że A. B. postrzegany jest jako osoba agresywna i inicjująca zatargi. Tak np. między innymi zeznawał świadek R. [ns 00:14:39.548] stwierdzając " powód prezentował postawę roszczeniową, pisał miliony skarg o rzeczy błahe, o wszystko co mógł. Była taka sytuacja, że skazany B. zniszczył sprzęt RTV. Skazany, któremu rozwalił sprzęt był spokojny, niekonfliktowy". Reasumując nie było ani braku tutaj [ns 00:14:58.292] ani też błędnych ustaleń faktycznych w kontekście, których Sąd Rejonowy przyjmował, że nie doszło do naruszenia przez stronę pozwaną dóbr osobistych powoda w postaci dobrego imienia godności wymagających zastosowania ochrony. Należało się zgodzić z Sądem I instancji, że argumentacja skarżącego dotycząca rzekomego zachowania się wyżej wymienionego funkcjonariusza w sposób obelżywy nie znalazła potwierdzenia w materiale dowodowym. Stający w sprawie świadkowie nie potwierdzali, że T. K. używał wobec powoda słów obraźliwych w sytuacjach i w datach określonych w pozwie. W tym stanie rzeczy uznać należało, że Sąd I instancji słusznie przyjął, że powód nie wykazał, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie na jego rzecz odpowiedniej kwoty tytułem zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie art. 23 k.c. i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. Z tych wszystkich przyczyn Sąd Okręgowy uznaje zaskarżony wyrok za prawidłowy. Oddalił apelację powoda jako pozbawioną uzasadnionych podstaw, co nastąpiło na podstawie art. 385 k.p.c. w punkcie pierwszym wyroku drugoinstancyjnego. Przyznaje na rzecz radcy prawnego M. G. ze środków budżetowych Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Opolu kwotę 300 zł wraz z należnym podatkiem Vat tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi w postępowaniu odwoławczym uzasadnia § 8 ustęp 3 w związku z § 16 ustęp 1 punkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.