Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 72/11 15'; =1‘:7y1~_;>x< WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 201ipca 2011 r. Sqd Okrqgowy we Wlociawku Wydzial I Cywilny w skhdzie nasugpujagzymz Przewodniczqcyz SSO Mariusz Nazdrowicz Protokolant: st. sek. sqd. Halina Baszewska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2011 r. we Wloclawku na rozprawie sprawy 2 powédztwa E G 5 przeciwko L Z 0 OChl”OHQ débr osobistych i zap1atQ 1. 2. 4 J. zobowiqzuje pozwanego L Z do zamieszczenia w czasopiémie ,,P W ” w najblizszym wydaniu po uprawomocnieniu sic; wyroku na stronie 3 (trzeciej) 0 wielkoéci 12 moduléw oraz na ponalu internetowym ,, " w terminie 7 dni od uprawomocnienia sig wyroku przy identycznych rozmiarach i nieusuwanie go przez okres 3 dni oéwiadczenia nastqpujqcej treéci: ,,P L Z przeprasza B M K E G za wypowiedi w ,,P W ” (wydanie marzec 2011 r. Nr 21) oraz na portalu intemetowym ,, ” sugerujqce jego rzckomq wsp(')lpracQ ze s%uZbami bezpieczefistwa PRLu, co w rzeczywist0s'ci nie mialo miej sea"; oddala powédztwo w pozosta}ej czqéci; zasqdza 0d pozwanego na rzecz powoda kwotcg 960 (dziewiqéset szeéédziesiqt) ziotych tytulem zwrotu kosztéw procesu.
--- STRONA 2 ---
IC72/11 UZASADNIENIE Powod E 1 G domagal siQ po zmodyfikowaniu powodztwa — zobowiqzania do zamieszczenia przez pozwanego L Z w czasopiémie ,,P W :” i na portalu internetowym oéwiadczenia przepraszajqcego za wypowiedzi sugemjqce jego rzekomq wspélpracq ze sluzbami bezpieczefistwa PRLu, ktore naruszyly jego czeéé i dobre imic; oraz podwa2y1y zaufanie publiczne niezbodne do sprawowanej przez powoda funkcji (B M K ). Domaga1 siq tez zasqdzenia kwoty 15 tys. 21 na blizej wskazany w pozwie cel spoleczny oraz kosztow procesu. W uzasadnieniu wskazal, Ze pozwany w dniu 31 marca 2()11r. — dzialajqc jako pose} na Sejm RP 2 ramienia partii P \ i S — skierowa1 do powoda pismo, w ktorym zna1az1y siq zarzuty pod jego adresem. Miqdzy innymi mowa byla w nim 0 zaufaniu w1adz PRLu, jakirn cieszyl siq; E G ( czego wyrazem by1o powierzenie mu w latach osiemdziesiagych funkcji P 1, C R N w K~ i to zaraz po ukoficzeni studiow na K U L ), w zwiqzku z czym padlo pytanie: njakaz to Pafiska dzialalnoski na KULu zbudowa1a to zaufanie u PZPRowskich w1adz?”. Tym bardziej, Ze przed studiami na KULu na przelomie 1977/78 powod mial byé kandydatem kowalskiego liceum do W S K w M . Pismo to zostalo zamieszczone w formic artykulu W marcowym wydaniu ,,P V\ " Nr 11/2011 (czasopisma grupujqcego zwolennikow P i S " pod lytulem ,,Do E G ”, ktorego autorem by} pozwany. Jednoczeénie opublikowal on jego treéé na portalu internetowym Nastqpnie doszlo do dalszej eskalacji pomowiefi dotyczqcych
--- STRONA 3 ---
rzekomcj wspolpracy powoda z SB ( ktora nigdy nie miaia miejsca ) poprzez kolejne publikacje posla Z na wspomnianym ponalu internetowym. Pozwany wniosl o oddalenie powodztwa i zasqdzenie kosztow procesu. Zaprzeczyl, aby w jakikolwiek sposob naruszyl dobra osobiste powoda. Nigdy bowiem nie sugerowa1, by E 1 G wspolpracowai ze s1uZbami bezpieczefistwa PRL, gdyz odnosil sic; jedynie do jego wspédpracy Z wladzami PRL, a to przeciez nie to samo. Wskazal ponadto, Ze to powod zainicjowal Wymianq zdafi zglaszajap nieuzasadnione pretensje (znajdujqce swéj wyraz w jego wypowiedziach w lokalnej telewizji i w liécie otwartym skierowanym do kilku poslow PiS—u) pod adresem pozwanego o udzielenie poparcia w wyborach samorzqdowych w 2010r. kontrkandydatowi B M7 Z . Powolal siq takze na wolnoéé siowa i wyrazania opinii oraz dozwolonq klytykq, a takze na 10, Ze w stosunku do osob publicznych nalezy stosowaé imag miarcg przy ocenie IlflI'USZBf1 dobr osobistych niz wobec osob prywatnych. Postawionego przez niego pytania nie mozna przy tym traktowaé jako nieprawdziwego lub szkalujqcego. Nieza1eZnie od tego zarzucil, Ze Zqdana kwota na cel spoleczny jest wygorowana. § Sad ustalil nastgwuigcy stan faktycznxi Powod E G w latach 1978 — 1983 studiowa1 na K U L w 1 Nie prowadzil wowczas Zadnej dzialalnoéci politycznej i byl bezpartyjny. Po ukoficzcniu nauki w liceum W K byl skierowany na studia do ZSRR, ale nie w W S 1 K w M Do wyjazdu za graniccg nie doszlo i ostatecznie ukoficzyl wspomniany Uniwersylet. Po powrocie do rodzinnego miasta pracowai jako nauczyciel. W 1984r. zostal wybrany 2
--- STRONA 4 ---
P F 1\/ i G K Po objqciu tej funkcji wstqpil do Z_ S L (Bezsporne) Kandydujqc w wyborach do Sejmu RP w 2005r. ziozyl oéwiadczenie, Ze nie pracowal, nie peinii sluiby, ani nie by} éwiadomym i tajnym wspolpracownikiem organow bezpieczefistwa paiistwa w rozumieniu art. 1, an. 2, an. 4 i an. 4a obowiqzujqcej wowczas ustawy z dnia 11 kwietnia 1997r. o ujawnieniu pracy lub siuzby w organach bezpieczefistwa pafistwa... (Dz U Nr 70, p. 443). (Dowéd : wydanie strony internetowej PKW, k. 43) W 2006r. powod zwycigiyl w wyborach osamorzqdovvych na stanowisko B M Ki Kandydowal na to stanowisko réwnieZ w wyborach w 20l0r. W drugiej turze zmierzyl sic; Z M Z (Bezsporne). Jego kontrkandydat by} W przeszloéci liderem S L D w powiecie. Gminna struktura P i S poparla jego osobq i kolportowal on materialy Wyborcze ze swoja podobiznq z podpisem ,,popiera nas”, po czym I1flSIQp0W§iO logo PiS. (Bezsporne). L Z jako P Oi T~ — W PiS i jednoczeénie P R R mégl zabronié uzywania w tym przypadku logo PiS, ale nie znalazi powodow do takiego dzialania w trybie nadzorczym. (Bezsporne). Po zwyciqstwie ( z niewielkq przewagq glosow) powod krytycznic ocenial udzielone przez P i SJ poparcie M Z . Uwazal, Ze przedmiotowe logo i poprzedzajqcy je napis w materialach wyborczych kontrkandydata musialy sic; tam znaleié 3
--- STRONA 5 ---
za akceptacjq pozwanego, ktory tym samym osobiécie wsparcia takiego udzielii. E G dai {emu wyraz w rozmowach prowadzonych z nim przez lokalne stacje telewizyjne ( i ), a takie w liécie otwanym Z 10 lutego 2011r. skierowanym do pozwanego, ktory zostai takie przesiany do P PiS J K , P K P PiS M B oraz poslow PiS M. D , A S i Z G W liécie tym pytal wprost, dlaczego pozwany popar1M Z , co ldoci sic; 2 liniq politycznq PiS. (Dowéd : list z 10.02.2011r. , k.32). Pozwany odpowiedzial listem z 31 marca 2011r. Zanegowal, aby w jakikolwiek sposob popieral M 7 Z . Ocenii, Ze list powoda ujawnil jego wybujaiy egocentryzm i megalomaniq, co dyskwalifikuje go jako dobrego organizatora Zycia w gminie. Wskazal takze, Ze powod by} tak zaufanym cziowiekiem dla wladz PRLu, 2e powierzono mu w latach osiemdziesiqtych funkcjq P G R N: ' w K i to zaraz po ukoiiczeniu studiow na K . U g L . Postawil w zwiqzku Z tym pytanie: njakaz to Pafiska dzialalnoéé na KUL7u zbudowala to zaufanie u PZPRowskich wladz ?”. Dodal takze; ,,Tym bardziej, Ze przed studiami na KULu na przelornie 1977/78 byl Pan kandydatem liceum do W S K WM (sic!).” (D0w0'd : list pozwanego z 31.03.2011r. , k. 69). Jednoczeénie list ten zostai zamieszczony w periodyku ,,P W ’ grupujqcym sympatykow P i S (pozwany byl zalozycielern tego czasopisma i jego pierwszyrn redaktorem naczelnym) — W marcowym numerze 2011 Nr 21 jako aflykui autorstwa L Z pt. ,,Do E Gi "’. (Dowdd: ,,P W marzec 2011 Nr 21, k.20). 4
--- STRONA 6 ---
Reakcjq powoda bylo zamieszczenie w dniu 5 kwietnia 20l1r. na W P 1; platnego ogloszenia, w ktorym ustosunkowal sic; on do tych publikacji. Jednoczeénie zalqczyi infonnacjo z Ii P , N 0 tym, Ze P IPN nie stwierdzil wqtpliwoéci co do zgodnoéci jego oéwiadczenia lustracyjnego z prawdq. (Dowéd: wydruk z portalu , k.34 35). W odpowiedzi L Z nastqpnego dnia ( tj. 6 kwietnia 2011r. ) zamieécil swoje platne ogioszenie, ktore w swej treéci pokrywalo siq z listem z 31 marca 2011r. i axtykulem w ,,P W ”. Po jego podpisie nastqpuje postscriptum o treéci : ,,P.S. Lnformacja IPN 0 zgodnoéci oéwiadczenia lustracyjnego z prawdq to nie wszystko. Oéwiadczenie, Ze bylo sieg wspolpracownikiem SB teZ moze byé zgodne Z prawdq. Treéci Pafiskiego oéwiadczenia nie mozna juz znaleié. Najlepiej byloby Zweryfikowaé oéwiadczenie z zasobami kolegow z ZSLu”. (Dowéd: wydruk z portalu , k. 1112). E G‘ w dniu 11 kwietnia 201 1r. opublikowal na przedmiotowym portalu treéé swojego oéwiadczenia lustracyjnego Z 29 listopada 2007r. , z ktorego wynika, Ze nie pracowal, nie pehiil s1uZby ani nie by} wspoipracownikiem organow bezpieczefistwa p3.flSt\§7fl w rozumieniu art. 2 ustawy z 18 paidziernika 2006r. o ujawnieniu informacji 0 dokumentach organow bezpieczefistwa pafistwa... (Dz U Nr 63, p. 425 ze zm.). (D0w0'd: wydruk z portalu k. 37). Pozwany po zapoznaniu sie; 2 treéciq tego oéwiadczenia zamieécii P.S. 2 dzigkujqc za m.in. umieszczenie informacji o nim, gdyz nieiatwo mozna bylo je znaleié. (D0w0'd : wydruk z portalu , k. 12) Powod uwaza, Ze pozwany sugerowai jego wspoipraccg ze sluzbami bezpieczefistwa PRL. Jest to dla niego najciqzsza z obelg. Na pofcalu internetowym pojawily sic; opinie dajqce 5
--- STRONA 7 ---
wiarom tej sugestii. Mia} tez W zwiag.ku z tym liczne, nieprzyjemne telefony i zdarzalo sie, Ze osobiscie mu to wypominano. (Dawéd : zeznanie powoda E. G. k. 46). L jest posiem na Sejm RP i utrzymuje sie 2 uposazenia w kwocie tys. Z1 bmtto. Ma Zone, ktora od ponad roku korzysta z urlopu bezplatnego po urodzeniu corki ( majqcej obecnie 1 rok i 5 miesiecy), a wczesniej pracowala W Ur P we W Z Wynagrodzeniem w kwocie 1.500 21 mjesiecznie. Pozwanemu przysiuguje Wiasnosciowe prawo do lokalu spoldzielczego typu . Ma dwa samochody liczqce 10 i 7 lat. Nie ma Zadnych nieruchomosci i wartosciowych skladnikow maj qtkowych. (Dowéd : zeznanie pozwanego L.Z k. 47). Sad zwaivl, co nastgpuiez Dokonujqc powyzszych ustalefi Said mial na uwadze, Ze W istocie okolicznosci faktyczne nie byly miedzy stronami sporne. Rozniiy sie one co do sposobu interpretacji, € E przypisywanych znaczefi, motywacji zachowafi czy ocen poszczegolnych faktow, ale nie co do ich zaistnienia. Niezaleznie od tego fakty majqce znaczenie dla rozstrzygniecia sprawy znalazly potwierdzenie w zalqczonych dokumentach ( wydrukach ze stron imernetowych portalu i P K W listach stron, artykulach prasowych), ktorych wartosé dowodowa nie budzi Wqtpliwosci i nie byia przez nikogo kwestionowana. Jedynq kwestiq vwmagajapq blizszego omowienia jest twierdzenie pozwanego, Ze na portalu zamiescil on poczqtkowo tresé, bedqcq povnorzeniem jego listu z 31 marca 2011r. i artykuiu W ,,P ’ bez pieiwszego postscriptum. Zdaniem Sqdu twierdzenie to nie jest jednak zgodne z rzeczywislosciq. E G zamiescil na tym portalu swojq wypowiedi w dniu 5 kwietnia 2011r. Do1a_czy1 do niej — co jednoznacznie 6
--- STRONA 8 ---
wynika 2 postscriptum (,,za1qczam katalog 2 I P N pokazujqcy...prawdziWosé mojego oswiadczenia lustracyjnego”) infonnacje o tym, Ze prokurator IPN nie stwierdzil Wqtpliwosci co do Zgodnosci jego oswiadczenia lustracyjnego z prawdq. L Z odpowiedzial nastepnego dnia ( 6 kwietnia 201 1r. ), co wynika z daty zamieszczonej po slowach ,,W — Wiadomosci” ( k.11 ). Znai juz wiqc wtedy tresé informacji IPN. Jego postscriptum pozostaje W logicznej korelacji z tq informacjq. Nie bylo wiec tak, by powod wiecej niZ dwa razy zamieszczai inforrnacje o jego oswiadczeniu lustracyjnym. Za pierwszym zrobii to jednoczesnie z wypowiedziqz 5 kwietnia 2011r, a drugi raz mial miejsce 11 kwietnia 20l1r. Do tej dmgiej odnosi sit; drugie postscriptum pozwanego. Sqd dal wiare zeznaniom powoda odnosnie konsekwencji skutkow aitykulow i wypowiedzi pozwanego na portalu internetowym. W swietle doswiadczenia Zyciowego jest rzeczq oczywistac, Ze skoro odebral on je jako sugestie o wspolpracy z tajnymi sluzbami PRL byla to dla niego ciezka obelga budzqca poczucie krzywdy. Reakcje niektorych osob postrormych w takiej sytuacji ( dajqcych wiare prawdziwosci sugestii ) teZ nie odbieggjq od schematu zachowafi w podobnych sytuacjach. Sqd uwzglednil rowniei twierdzenie pozwanego o jego sytuacji materialnej, gdyi nie ma podstaw do odrnowy mu w tej czesci wiarygodnosci. Przechodzqc do oceny zasadnosci roszczenia nalezy wskazaé, Ze powod dochodzil ochrony dobr osobistych w postaci czci i dobrego imienia. W czci cziowieka wyroznia sie dwie jej strony : wewnetrznq nazywanq godnosciq osobistac obejmujqcq wyobraienie czlowieka o wlasnej wartosci oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi oraz strong zewnetrznao oznaczajqcq dobre; slawe ( dobre imicg) — dobrq opinie innych ludzi i szacunek, ktorym obdarza danq osobe otoczenie. Dobra siawa obejmuje przy 7
--- STRONA 9 ---
tym wszystkie dziedziny aktywnosci Zyciowej osoby : jej Zycie osobiste, zawodowe ispo1eczne. W orzecznictwie Za utrwalone nalezy przyjqé pewne reguly rozstrzygania w tego typu sprawach. Zostaly one zbiorczo przedstawione W uzasadnieniu wyroku Sqdu Najwyzszego z 3 wrzesnia 2009r. I CSK 44/09 nie publ., Legalis. Sqd ten podkreslil, Ze naruszenie czci polega W szczegolnosci na przypisaniu osobie cech lub wiasciwosci, ktore mogq jet ponizyé W opinii publicznej lub narazié na utrate zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju dzialalnosci ( por. wyroki Sztdu Najwyzszego z 29 paidziemika 1971r. I1 CR 455/71, OSNC Z 1972r. nr 4,poz. 77 oraz 2 13 czerwca 19801 IV CR 182/90, OSNC z l981r., Nr 23, poz. 30). Kiyterium oceny czy nastqpiio namszenie ma charakter obielctywny, chodzi o reakcje jakq wywoluje W spoieczefistwie zdarzenie stanowiqce podstawe Zqdania ochrony ( por. Wyroki Sqdu Najwyzszego 2 dnia 17 Wrzesnia 2004r. V CK 69/04, 19 maja 2004r. I CK 636/03, 26 paidziemika 2001r. V CKN 195/O1). Zgodnie podkresla sie, Ze Wprawdzie ochrona czci czlowieka znajduje normatywnzt podstawe W art. 47 Konstytucji RP, art. 23 KC, jak tez W odpowiednich nonnach prawa karnego, e jednak nie stanowi wartosci absolutnej. Jednym Z determinantow granic ochrony bedzie Wolnosé wypowiedzi, majqca umocowanie w art. 54 Konstytucji RP jak teZ an. 10 Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wartosci. Podkresla sie, Ze prawo do ochrony czci i wolnosci siowa sq rownorzedne, Zadnemu nie przysluguje pierwszeiistwo. Jest to szczegolnie istotne W ramach debaty publicznej . Tutaj przyjmuje sie moiliwosé kierowania bardziej intensywnej krytyki pod adresem osob publicznych ( por. uchwaia skiadu siedmiu sedziow SN 2 dnia 18 lutego 20051". 111 CZP 53/04, opubl. OSNC Z 2005r. Nr 7 8, poz. 114). Ocenic podlega caiosé Wypowiedzi, a nie tylko wybrane fragmenty ( wyroki Sqdu Najwyzszego z 7 lipca 2005r. V CK 868/04, 12 stycznia 2005r. 1 CK 346/04) , przy ocenie nalezy uwzglednié rowniez kontekst sytuacyjny, W ktorym zostaiy 8
--- STRONA 10 ---
wypowiedziane slowa ( por. wyrok Sqdu Najwyzszego 2 23 maja 2002r. IV CKN 1076/00, OSNC z 2003r., Nr 9, poz. 121). Ochrona przysluguje niezaleznie od formy wypowiedzi, choé jej zakres za1eZy od tego, czy wypowiedi dotyczy faktow czy tez stanowi opinie. Przeprowadzenie tego rozroinienia wywoluje jednak duze trudnosci praktyczne. Naruszenie czci moZe dotyczyé kaZdej dziedziny Zycia osobistego, zawodowego i spolecznego (por. wyrok Sqdu Najwyiszego 2 9 paidziernika 2002r. IV CKN 1401/00). Dodaé do tego trzeba, Ze ocena znies1awiajqcego charakteru wypowiedzi nie moze byé dokonywana wedhig indywidualnej Wrazliwosci osoby, ktora czuje sie niq dotknieta, lecz Wedlug kryterium obiektywnego, uwzgledniajqcego reakcje przecietnego, rozsqdnego czlowieka ( por. np. wyroki Setdu Najwyzszego : z dnia 29 listopada 1971r. , I1 CR 455/71, OSNC 1972, nr 4, poz. 77, z dnia 25 kwietnia 1989r., I CR 143/89, OSP 1990, 2 9, poz. 330, Z dnia 11 Wrzesnia 1997r. III CKN 164/97, omowiony przez J.Wiercinskiego, Niemajqtkowa ochrona czci, Warszawa 2002, s. 124 i 125 i z dnia 21 wrzesnia 2006r. I CSK 118/06, OSNC 2007, nr 5, poz. 77, z dnia 18 czerwca 2009r. II CSK 58/09 nie pub1., legalis). Nalezy wiec kazdorazowo badaé, czy okreslona wypowiedi nie tylko u jej adresata, ale i u przecietnego, rozsqdnie zachowujqcego sie czlowieka moze wywolaé negatywne oceiiy i odczucia. I wreszcie dobro osobiste moze zostaé naruszone ca1q trescia_ publikacji i jej sensem, a nie tylko konkretnymi sfonnuiowaniami. Mozliwe jest przy tym jego naruszenie tresciq publikacji prasowej, z ktorej wynikajq jednoznacznie sugestie co do nagannego moralnie postepowania osoby wskazanej W tej publikacji z imienia i nazwiska ( Wyroki Sqdu Najwyiszego: 2 7 lipca 2005r. VCK 868/04 nie publ. , LEX nr 196405, z 8 sierpnia 2007r. I CSK 165/07 OSNC — ZD 2008/3/66, uzasadnienie Wyroku Sqdu Najwyzszego Z 3 wrzesnia 2009r. I CSK 44/09 nie publ. , legalis). Przenoszap te rozwazania 0 chaxakterze teoretycznym na grunt rozpoznawanej sprawy na1eZy W pienvszej kolejnosci podkreslié, 2e pozwany — co nie podlegalo dyskusji 9
--- STRONA 11 ---
— W inkryminowanych Wypowiedziach nigdy wprost, bezposrednio nie przypisal powodowi zwiqzku z tajnymi sluzbami PRL. Na1eZa1o zatem rozwazyé, czy zawarte sq W nim jednoznaczne sugestie takiej wspoipracy. W ocenie Sqdu odpowiedi musi byé tu twierdzqca. Zadajqc pytanie o przyczyny zaufania do powoda wladz bylej P ' Z P R L Z nie poprzestal na jego ogolnym sformulowaniu, ale wyrainie odWo1a1 sie do dziaialnosci E G na K U L i Wrecz jej rodzaju ( ,, jakai to Panska dziaialnosé na K ...”) . Tmdno uznaé, by u przecietnego, rozsqdnego czlowieka powstaio wraienie, i2 chodzi tu 0 dobre Wyniki W nauce czy — jak utrzymyWa1 pozwany — rozwieszanie uczelnianych gazetek . Takimi sposobami nie zdobywalo sie przeciez — co oczywiste — zaufania partyjnych W1flC1Z. Uzyte przez pozwanego okreslenie ,,dzia1a1nosé” oznacza ludzkie zachowanie, z ktoiymi osoby dzialaj age Wiqzq pewne subiektywne znaczenie (sens). Oceniajqc wiec rodzaj zachowania powoda przypisywany mu przez pozwanego nie mozna pomijaé powszechnie znanej roli K U . L przed 1989 rokiem i stosunku do tej uczelni owczesnych Wladz. Byl on stale inwigilowany przez S B utrudniano zycie studentom i wykladowcom, cenzurowano publikacje 7 uczelni. W ramach tych dziaiaii organy bezpieczenstwa staraly sie i pozyskiwaiy Wspolpracownikow rekrutujqcych sie zarowno sposrod studentow jak i kadty naukowej. Kwestie te sq szeroko omawiane W najnowszej historiografii i publicystyoe. Budzq przy tym duze spoleczne emocje ( np. sprawa TW ,,F "). Majqc to na uwadze oraz caiy kontekst Wypowiedzi pozwanego W liscie Z 31 marca 20111‘. ( takze aitykule W ,,P W ’), W tym W szczegoinosci poszukiwanie podstaw zaufania Wiadz paityjnych do powoda, Said uznal, Ze sugestia wynikajqca Z inkryminowanej wypowiedzi jest a2 nadto Wyraina. Co Wiecej ~ potwierdzeniem tego wniosku jest kolejna wypowiedi L Z zamieszczona na portalu a zwlaszcza pierwsze postscriptum, ktore znalazlo sie tam po 10
--- STRONA 12 ---
wyjasnieniach powoda i przedstawieniu informacji Z IPN. Ta wypowiedi poszia przeciez juz dalej — o ile prawdziwe jest twierdzenie, Ze informacja 0 zgodnosci oswiadczenia Iustracyjnego z prawdq nie przesqdza, Ze dana osoba nie Wspo1pracowa1a ze S B~ to przeciez pozwany twierdzil ( co jui zgodne z rzeczywistosciq nie bylo), i2 oéwiadczenia E G nie mozna odnaleié. Wskazal tez na moiliwosé jego weryfikacji 2 zasobami kolegow Z ZSLu. L Z Wyrainie Wiec nawiqzal do najogolniej mowiqc problematyki Iustracyjnej Wiagqc Z niq osobe powoda. Przez take; konstrukcje pieiwszego postscriptum jednoznacznie zasugerowal, Ze powod mogi byé Wspolpracownikiem S0 B , a przynajmniej taki wniosek jest W peini logiczzny i zrozumiaiy nie tylko dla Sztdu, ale takze d1a kazdego wspomnianego przecietnego odbiorcy przy zachowaniu elementamych zasad logicznego rozumowania. W kontekscie tego postscriptum nalezy tez odczytaé intencje pytania zawartego W liscie z 31 marca 2011r. (artykule W ,,P W ’) i W ogole W tamtej wypowiedzi. Nie mozna ich — jak chce pozwany rozdzielaé i braé kaidq z osobna. Druga wypowiedi jest bowiem dopelnieniem pierwszej i pozostaje z niq W Iogiczno — przyczynovwm zwiqzku. Lqcznie obie oddajq sens sugestii formulowanych pod adresem powoda . I 7: Reasmnujqc — Sqd Okregowy we W uznai, Ze dobro osobiste powoda W postaci czci ( i to W obydwu jej przejawach tj. godnosci osobistej i dobrego imienia ) zostaio przez pozwanego naruszone. Sugerowanie Wspolpracy ze sluzbami bezpieczeiistwa PRL niewqtp1iWie wywoluje bardzo silnq reakcje negatywnq W spoleczeiistwie, gdyz wspoipraca ta oceniana jest jednoznacznie pejoratywnie. Trudno w tych Warunkach o oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi, a jej dobre imie zostaje Wystawione na szwank, przy czym nierzadko jest to proces nieodwracalny ( na zasadzie wyrok oczyszezajqcy to jedno, ale ja.k napisali to kto wie, jak tam naprawde by1o. . .) 11
--- STRONA 13 ---
Pozwany cheap uwolnié sie od odpowiedzialnosci za to naruszenie musiaiby obalié domniemanie bezprawnosci naruszenia, Wynikajqce z przepisu art. 24 § 1 kc. Jednakze ograniczy} sic; on jedynie do zanegowania faktu naruszenia nie probujqc obalié Wspomnianego donmiemania. Za probe takq nie mozna uznaé odWo}ania sie do prawa do kiytyki. Przeciez W rozpatrywanym przypadku W ogole nie chodzi}o o jakqkolwiek krytyke dzia}a1i powoda czy przekroczenie jej granic, ale o naruszenie jego czci poprzez Wypowiedzi sugerujztce jego zwiqzki 2 tajnymi sluzbami PRL, co jest nieprawdq. A juZ tym bardziej 0 sugerowanq krytyke spo}eczna,, do ktorej kazdy ma prawo. OdWo}yWanie sie do krytyki usprawiedliwiajetcej naruszenie dobra osobistego powoda jest jakims nieporozumieniern. Skoro dosz}o do Wspomnianego bezprawnego naruszenia powod zasadnie Wystqpi} 2 Zqdaniem usuniecia jego skutkow poprzez zlozenie przez pozwanego oswiadczenia W odpowiedniej tresci i fonnie. Po zmodyfikowaniu powodztwa domaga} sie on zloienia takiego oswiadczenia W ,,P W ” i na portalu Jest to W pe}ni zasadne, gdyz dla zrealizowania przes}an1<i rzeczywistego usuniecia skutkow naruszenia débr osobistych powoda oéwiadczenie o jego przeproszeniu powinno mieé taki sam potencjalny zasieg oddzia}yWania jak inkryminowana Wypowiedi ( przyk}adowo z najnowszego orzgcznictwa wyrok Sqdu Najwyzszego z 10 Wrzesnia 2009r. V CSK 64/09 nie pub1., Legalis). Inaczej niowiqc forma przeprosin musi byc' adekwatna do naruszenia. Dlatego teZ Sqd nakaza} zamieszczenie przeprosin We Wskazanym czasopismic i na portalu okreslajqc niezbedne szczegoly ( tern1in_ strone, Wielkosé czcionki). W przypadku portalu chodzi o to, aby po Wpisie nie by} on np. natychmiast usuniety, a znajdowa} sie tam nieprzerwanie przez 3 dni od zamieszczenia. Jezeli chodzi 0 tresé oswiadczenia ( przeprosin ) to Wprawdzie obowiqzek skonkretyzowania Zqdania dope}nienia czynnosci potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia dobr osobistych przez z}o2enie oswiadczenia obciqza powoda, ale Said moze ingerowaé W Zqdanq tresé oswiadczenia przez ograniczcnie jej zakresu bqdi uscislenie 12
--- STRONA 14 ---
okreslonych sformulowan ( przyk}adoWo : Wyroki Sqdu NajWyZszego : z 11 stycznia 2007r. II CSK 392/06 opubl. OSP 2009/5/55 i z 8 paidziemika 2008r. V CSK 153/08 nie publ., legalis). Sqd uzna}, Ze tresé Wypowiedzi przez niego przyjeta W Wyroku oddajqc lapidamie i konkretnie istote spom W pelni satysfakcjonuje powoda usuwajqc skutki naruszenia jego dobra osobistego. Dochodzona W pozwie tresé przeprosin nie odpoWiada}a powyzszym kryteriom i jako zbyt zagmatwana i ma}o czytelna zostala W odpowiedni sposob zmieniona. Roszczenie o zasqdzenie kwoty pienieznej na cel spo}eczny ( art. 24 § 1 kc W zw. z art. 448 kc) podlegalo oddaleniu. Wprawdzie po stronie pozwanego Wystqpiia Wina — co jest Warunkiem Wstepnym przyznania zadoséuczynienia lub zasqdzenia sumy na cel spo}eczny — ale W ocenie Sqdu by}a to Wina nieumyslna, a do naruszenia dobra powoda d0sz}o W wyniku przesady W prowadzonej polemice. Biorqc ponadto pod uwage, ie orzeczenie W tej kwestii jest fakultatywne, a nie obligatoryjne oraz Ze ca}e zdarzenie zosta}o zainicjowane postawzt powoda, ktory W sumie bez Wiekszych ku temu podstaw zaczq} zg}aszaé pretensje pod adresem pozwanego szeroko je przy tym upub1iczniaja_c (W tym informujqc o tym szefa partii, do ktorej nalezy L" Z i jego kolegow ~ pos}6W) Sqd uzna}, Ze zasqdzenie W tych Wawnkach dochodzonej kwoty nie by}oby zasadtie. Na podstawie powolanych przepisow ,,a contrario” powodztwo W tej czesci zostaio oddalone. O kosztach procesu rozstrzygnieto na podstawie art. 100 kpc. Powod Wygra} W ca}osci sprawe W Z&1(I‘€S16 Zqdania usuniecia skutkow naruszenia dobra osobistego i tylko W tej czesci nalezy mu sie zW:ot kosztow procesu. Skladajq sie na nie op}ata od pozwu ( 600 2}) od tego Zqdania i wynagrodzenie reprezentujqcego go adWokata( 360 z} § 11 ust. 1 pkt 2 rozporzztdzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 Wtzesnia 2002r. W sprawie op}at za czynnosci adwokackie... Dz U Nr 163, p. 1348 ze zm.) 13
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Włocławek#I C 72/11 15#art. 2 ustawy#art. 47 Konstytucji#art. 23 KC#art. 54 Konstytucji#art. 24 § 1 kc.#art. 24 § 1 kc#art. 448 kc#art. 100 kpc.