Wyrok I C 708/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 708/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Beata Grzybek Protokolant: sekr. sąd. Dagmara Napieraj po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa G. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w K. o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sygn akt I C 708/14 UZASADNIENIE Powód G. W. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa Zakładu Karnego w K. na swoją rzecz, kwoty 85.000 zł tytułem odszkodowania. W uzasadnieniu pozwu, powód wskazał m.in., że powyższej kwoty dochodzi z uwagi na przewlekłość swojej choroby oraz niemożność jej leczenia. Nadmienił, że jego choroba polega na strasznym poceniu się całego ciała powoda. Dodał, że choć pocenie jest rzeczą normalną, to w jego przypadku wydzielina jest bardzo płynna i o bardzo intensywnym zapachu. zły obecny stan zdrowia, który uniemożliwia podjęcie mu pracy. Lekarz ogólny w Zakładzie Karnym uznał, że nie zagraża to organizmowi powoda, jego życiu i zdrowiu. Pozwany Skarb Państwa – Zakład Karny w K. reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 3.600 zł. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu pozwany podał, m.in. że powód przebywał w Zakładzie Karnym w K. od 26 maja 2014 r. do 20 stycznia 2015 r. Wg. pozwanego powód nie wykazał, a nawet nie uprawdopodobnił domniemanej szkody, jej wysokość oraz normalnego związku skutkowo przyczynowego. Stwierdzenia zwarte w pozwie są zdaniem pozwanego, ogólnikowe i gołosłowne. Podkreślił, że zadaniem służby zdrowia w ZK jest zachowanie osób osadzonych przy życiu i w nie pogorszonym zdrowiu ( w zakresie, w jakim pozwany zakład może mieć na to wpływ). Zdaniem pozwanego, zadaniem służby zdrowia w ZK nie jest spełnianie wygórowanych oczekiwań osób pozbawionych wolności co do technik leczenia, rehabilitacji oraz stosowanych leków. Powód miał zapewnioną opiekę lekarską zgodną z przepisami i zasadami sztuki medycznej, w tym konsultację lekarską specjalistyczną. Pozwany dodał, że prawidłowość leczenia była przedmiotem postępowania wyjaśniającego na skutek skargi powoda. Postępowanie to nie wykazało, żadnych nieprawidłowości. (k. 49- 60) Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Powód G. W. urodzony w dniu (...) przebywał w Zakładzie Karnym w K. od 26 maja 2014 r. do 20 stycznia 2015 r. oraz od 5 marca 2015 do chwili obecnej. ( Dowód : informacja z Zakładu Karnego k. 127 ) Nie stwierdzono u powoda żadnych chorób przewlekłych. Powód zaraz po przyjęciu miał przeprowadzone badania profilaktyczne : rtg klatki piersiowej, badania kału, przegląd stomatologiczny. W ciągu pobytu w pozwanej placówce miał przeprowadzane badanie wzroku z przepisaniem okularów, badania dermatologiczne, badanie specjalisty chirurga, lekarza psychiatry, lekarzy wewnętrznych. W okresie od 23 stycznia 2014 r. do 22 kwietnia 2015 r. powód miał co najmniej 67 wizyt medycznych ( u lekarzy czy pielęgniarek). W czasie tych wizyt był badany, diagnozowany, przepisywano powodowi medykamenty. Powód głównie zgłaszał problemy ze zgagą, ból głowy, przeziębienie, był leczony okresowo chlorprotixenem z powodu okresowych zaburzeń psychicznych. Zgłaszał także nadmierną potliwość. ( Dowód : dokumentacja medyczna k. 128) W listopadzie 2014 r. powód zgłosił prośbę o cotygodniową zmianę prześcieradeł w związku ze wzmożoną nadmierną potliwością. Otrzymał na powyższe zgodę na 3 miesiące. W dniu 12 listopada 2014 r. zgłosił prośbę o dodatkową miskę. Otrzymał na otrzymanie jej zgodę na pół roku. W dniu 18 listopada 2014 r. otrzymał przepisane przez lekarza leki na potliwość. Kolejna wizyta lekarska w związku ze zgłoszeniem potliwości odbyła się w dniu 30 grudnia 2014 r. kiedy to powodowi przepisano A.. Kolejna wizyta była w dniu 7 stycznia 2015 r. kiedy to przepisano medykamenty na nadmierną potliwość stóp i rąk tj. U. aerozol. Kolejna wizyta powoda była w dniu 26 i 27 stycznia 2015 r. także z uwagi na nadmierną potliwość. Powód otrzymał skierowanie do dermatologa. Dermatolog w dniu 17 lutego 2015 skierował powoda na badania (...), które okazały się być w normie. W dniu 9 kwietnia 2015 r. powód odmówił konsultacji dermatologicznej. W marcu 2014 r. i styczniu 2015 r. powód prowadził głodówki. ( Dowód : dokumentacja medyczna k. 128, wyjaśnienia k. 61-68, prośby- wnioski powoda k. 70-75) W korespondencji do Zakładu Karnego w K. powód pisał o nadmiernej potliwości. W piśmie z 16 października 2014 r. (k.72) powód napisał m.in., że „od wielu lat strasznie się poci”. ( Dowód : korespondencja powoda k. 70-75) Powód składał dwie skargi m.in. na opiekę medyczną. --- STRONA 3 --- Na skargi pisane przez powoda z dnia 14 listopada 2008 r. i 17 kwietnia 2009 r. i do okręgowego inspektoratu służby więziennej, powód otrzymał odpowiedź, iż analiza sprawy wskazuje, że są one niezasadne. ( Dowód : skarga k. 83) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jako bezzasadne podlega oddaleniu. Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji, przede wszystkim zaś na dokumentacji medycznej powoda. Wiarygodność przedstawionych dokumentów nie została przez strony zakwestionowana. Nie budziły też one żadnych wątpliwości Sądu, zarówno co do cech zewnętrznych jak i do ich treści. Sąd pominął dowód z zeznań świadków zgłoszony przez powoda w piśmie z dnia 30 marca 2015 r. (k. 101), z uwagi na nieprzydatność tych dowodów dla niniejszej sprawy. Jak bowiem wynika z pisma wyjaśniającego nadesłanego przez powoda na wezwanie Sądu (k .110) świadkowie ci mieli zeznawać na okoliczności związane z warunkami technicznymi odbywana kary w ZK, nie zaś na okoliczności związane ze przedmiotem niniejszej sprawy. Podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia jest art. 417 k.c. w zw. z art. 24 k.c., 23 k.c. W myśl art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Warunkami koniecznymi ponoszenia odpowiedzialności przez Skarb Państwa na gruncie przepisu art. 417 k.c., które muszą występować kumulatywnie, jest niezgodne z prawem zachowanie funkcjonariuszy publicznych, istnienie szkody, spowodowanie szkody w związku z wykonywaniem czynności władzy publicznej oraz związek przyczynowy pomiędzy wskazanym zachowaniem, a szkodą. Zachowanie funkcjonariuszy publicznych uzasadniające odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa, musi być niezgodne z prawem, a więc przeciwstawiać się nakazom i zakazom wynikającym z obowiązującej normy prawnej rozumianej jako konstytucyjne źródła prawa. W sytuacji, gdy określony akt prawny regulujący kompetencje organów władzy publicznej odsyła do kryteriów pozaprawnych, tj. klauzul generalnych, norm obyczajowych, to te klauzule mogą też stanowić kryterium bezprawności. Kolejną przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa jest szkoda w rozumieniu 361 § 2 k.c., czyli obejmująca straty i utracone korzyści, które poszkodowany mógł osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Odnośnie sformułowania „przy wykonywaniu powierzonej mu czynności” Sąd Najwyższy w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej z 15.02.1971r. przyjął, iż wynika z niego, że dla obciążenia państwa odpowiedzialnością musi istnieć związek między wykonywaniem powierzonej funkcjonariuszowi czynności a powstałą szkodą. Oznacza to, że odpowiedzialność Skarbu Państwa na zasadnie art. 417 § 1 k.c. jest wyłączona wówczas, gdy funkcjonariusz wyrządził szkodę tylko przy sposobności wykonywania powierzonej mu czynności. O tym, czy szkoda została wyrządzona przez funkcjonariusza przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, czy tylko przy sposobności jej wykonywania, decyduje cel działania sprawcy. Zgodnie z tym, Skarb Państw odpowiada tylko wówczas, gdy działanie lub zaniechanie funkcjonariusza było związane z realizacją celu wynikającego z powierzonej mu czynności, chociażby było ono nawet wynikiem nieudolności lub przekroczenia instrukcji służbowej. Skarb Państwa nie ponosi natomiast odpowiedzialności wtedy, gdy funkcjonariusz, wykorzystując fakt powierzonej mu czynności, dąży do osiągnięcia innego celu niż ten który wynika z powierzonej mu funkcji, np. do osiągnięcia celu osobistego. Jak już wspomniano wyżej, pomiędzy zachowaniem funkcjonariuszy publicznych, a szkodą musi zachodzić związek przyczynowy, co oznacza, że obowiązek naprawienia szkody obejmuje normalne następstwa wydarzenia, które szkodę wywołało. --- STRONA 4 --- Podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. nie jest uwarunkowana stwierdzeniem winy funkcjonariusza. Skarb Państwa odpowiada na zasadzie ryzyka, nie jest konieczne wykazywanie winy działania lub zaniechania funkcjonariuszy państwowych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu I ACa 327/05 LEX 298589, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2002 roku, I CKN 581/99, OSNC 2002/10/128, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2003 roku, V CK 11/03). Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ogólne podstawy cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych wskazuje przepis art. 24 k.c., który zawiera środki ochrony niemajątkowej. W myśl art.24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Przepis art. 24 k.c. wymienia przesłanki i środki sądowej ochrony dóbr osobistych. Przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są: istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra oraz bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Pierwsze dwie przesłanki udowodnić musi powód dochodzący ochrony; pozwany może bronić się, wykazując, że nie działał bezprawnie. Powód musi jedynie wykazać, iż doszło do zagrożenia lub naruszenia istniejącego dobra osobistego. Dobra osobiste wymienia przykładowo art. 23 k.c. Orzecznictwo ustaliło istnienie również innych dóbr. Nie jest wystarczające powołanie się na bliżej niesprecyzowane naruszenie "dóbr osobistych", rozumiane jako jakaś krzywda, dyskomfort, ujemne przeżycie psychiczne. To, jakie dobro zostało naruszone, może wynikać z udowodnionych okoliczności faktycznych - nie jest tutaj niezbędne posłużenie się zwrotem ustawy. Ocena, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, ma charakter obiektywny. Powód nie musi udowadniać własnych ujemnych przeżyć psychicznych związanych z zachowaniem sprawczym. Istnienie takich przeżyć jest obojętne dla stwierdzenia naruszenia, ale ich intensywność może rzutować, jako jedna z okoliczności, na rodzaj i zakres zastosowanych środków ochronnych (m.in. wysokość zadośćuczynienia). Art. 24 k.c. zawiera konstrukcję domniemania bezprawności działania osoby, która narusza cudze dobro osobiste. Przenosi ona ciężar dowodu braku bezprawności na podmiot naruszający sferę zakreśloną treścią osobistych praw podmiotowych. Zatem podmiot naruszający musi wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Brak bezprawności wynikać może przede wszystkim ze zgody podmiotu prawa osobistego, z działania w ramach porządku prawnego, ze szczególnych przepisów prawnych, z wykonywania prawa podmiotowego oraz z ogólnej klauzuli zasad współżycia społecznego, cześć doktryny dopuszcza również możliwość naruszenia dobra osobistego z konieczności ochrony innego wyżej postawionego dobra (A. S., J. P., S. D.) (por. także wyr. SN z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 1990, z. 11-12, poz. 377). Instrumenty o charakterze majątkowym, służące ochronie dóbr osobistych zawiera, jak już wspomniano, art. 448 k.c. w myśl, którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. --- STRONA 5 --- Roszczenia z art. 448 k.c. określił ustawodawca w ramach odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych. Dopuszczalność żądania ochrony majątkowej z tytułu naruszenia dobra osobistego w ramach tego reżimu występuje w przypadku naruszenia dóbr osobistych poprzez działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem. W niniejszej sprawie, zgodnie z ogólną regułą dowodową, wyrażoną w art.6 k.c., na powodzie spoczywa obowiązek określenia dobra osobistego, udowodnienia jego naruszenia, wykazania powstania po jego stronie krzywdy, wykazania, że krzywda powstała przy wykonywaniu powierzonej funkcjonariuszowi państwowemu czynności oraz wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy krzywdą a zachowaniem funkcjonariusza państwowego. Działanie lub zaniechanie funkcjonariuszy państwowych musi być niezgodne z prawem, zgodnie jednak z zawartym w art. 24 k.c. domniemaniem bezprawności naruszenia dobra osobistego, powód nie musi wykazywać istnienia tej przesłanki. To Skarb Państwa może uwolnić się od odpowiedzialności jeżeli wykaże, że zachowanie funkcjonariuszy państwowych było zgodne z prawem. Aktem prawnym, który bezpośrednio reguluje problematykę wykonywania kary pozbawienia wolności jest kodeks karny wykonawczy. Zgodnie z art. 115. § 1 k.k.w. skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Skazanym należy zapewnić opiekę lekarską w placówkach służby zdrowia w zakładach karnych, albo - w razie potrzeby - w placówkach służby zdrowia poza zakładami karnymi. Obowiązki w tym zakresie spoczywają na administracji zakładu karnego. Powód zarzuca pozwanemu Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w K., że naruszył swym zaniechaniem jego dobro osobiste w postaci zdrowia, poprzez nie zapewnienie mu właściwego leczenia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, natomiast wynika wyraźnie, że w Zakładzie Karnym w K. u powoda właściwie przebiegały zarówno postępowanie związane z leczeniem, jak i diagnostyką. Podczas pobytu powoda w ZK w K., zaraz po przyjęciu powód miał przeprowadzone badania profilaktyczne : rtg klatki piersiowej, badania kału, przegląd stomatologiczny. W ciągu pobytu w pozwanej placówce miał przeprowadzane badanie wzroku z przepisaniem okularów, badania dermatologiczne, badanie specjalisty chirurga, lekarza psychiatry, lekarzy wewnętrznych. W okresie od 23 stycznia 2014 r. do 22 kwietnia 2015 r. powód miał co najmniej 67 wizyt medycznych ( u lekarzy czy pielęgniarek). W czasie tych wizyt był badany, diagnozowany, przepisywano powodowi medykamenty. Powód głównie zgłaszał problemy ze zgagą, ból głowy, przeziębienie, był leczony okresowo chlorprotixenem z powodu okresowych zaburzeń psychicznych. Podkreślić należy, że powód w trakcie pobytu zgłaszał także nadmierną potliwość. I tak, w listopadzie 2014 r. powód zgłosił do administracji ZK prośbę o cotygodniową zmianę prześcieradeł w związku ze wzmożoną nadmierną potliwością. Otrzymał na powyższe zgodę na 3 miesiące. W dniu 12 listopada 2014 r. zgłosił prośbę o dodatkową miskę. Otrzymał na to zgodę na pół roku. W zakresie natomiast udzielania pomocy medycznej powodowi w powyższym zakresie to w dniu 18 listopada 2014 r. powód otrzymał przepisane przez lekarza leki na potliwość. Kolejna wizyta lekarska w związku ze zgłoszeniem potliwości odbyła się w dniu 30 grudnia 2014 r. kiedy to powodowi przepisano A.. Kolejna wizyta była w dniu 7 stycznia 2015 r. kiedy to przepisano medykamenty na nadmierną potliwość stóp i rąk tj. U. aerozol. Następna wizyta powoda była w dniu 26 i 27 stycznia 2015 r. także z uwagi na nadmierną potliwość. Powód otrzymał skierowanie do dermatologa. Dermatolog w dniu 17 lutego 2015 skierował powoda na badania (...), które okazały się być w normie. W żadnym razie, po analizie książeczki zdrowia powoda, nie można uznać, aby nie była udzielana powodawi pomoc medyczna w zakresie zgłaszanego problemu. Można wręcz stwierdzić, że powód uzyskał w ZK w takim zakresie pomoc medyczną, którą wątpliwe, aby uzyskał, gdyby przebywał w warunkach wolnościowych. W każdym razie, powód nie wykazał, aby przed osadzeniem tak często konsultował swoje problemy zdrowotne i uzyskiwał pomoc medyczną w co najmniej takim zakresie, jak w pozwanym ZK. Powód nie wykazał także, aby pomoc ta była niewystarczająca w stosunku do zgłaszanego problemu, błędna, czy pogłębiająca występujący uprzednio problem. --- STRONA 6 --- Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że pocenie się jest cechą osobniczą i w żadnym razie samo w sobie nie stanowi jednostki chorobowej. Co istotne, jak to wynika wprost z pisma powoda, dolegliwość ta nie pojawiał się u powoda w trakcie pobytu w ZK, na skutek jakichkolwiek działań czy zaniechań ze strony pozwanego, tylko jeszcze przed osadzeniem powoda z pozwanej jednostce penitencjarnej. W piśmie z 16 października 2014 r. (k.72) powód napisał m.in., że „od wielu lat strasznie się poci”. Zauważyć należy, że choć problem ten występował wcześniej, to powód choć mógł w warunkach wolnościowych leczyć się w tym kierunku (skoro uważa, że jest to problem wyleczalny) i go wyleczyć, to jednak tego nie zrobił. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że powód choć zarzuca pozwanemu niewłaściwe leczenie, nie wykazując tego, to sam nie zawsze współpracuje z lekarzami zatrudnionymi w ZK. I tak np. w dniu 9 kwietnia 2015 r. powód odmówił zaleconej przez internistę konsultacji dermatologicznej. Dodatkowo, choć głównym przesłaniem pozwu jest szkoda na zdrowiu powoda, on sam podejmuje działania które szkodę taką właśnie czynią, przystępując do głodówek, którymi próbuje wymusić spełnienie jego oczekiwań żądań ( w marcu 2014 r. i styczniu 2015 r. powód prowadził głodówki, a co wynika z wpisów do książeczki zdrowia powoda). . Zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna wskazują jednoznacznie, że powód miał umożliwiony dostęp do wszelkich świadczeń zdrowotnych oraz często korzystał z pomocy medycznej. Wystąpił także przypadek, że nie wyraził zgody na przeprowadzenie konsultacji dermatologicznej, powód także stosował głodówki. Reasumując , powód nie udowodnił, że doszło do naruszenia dobra osobistego powoda w postaci zdrowia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wskazuje, że Zakład Karny w K. przestrzegał norm dotyczących zapewnienia skazanym świadczeń zdrowotnych i opieki lekarskiej, jego zachowanie nie spowodowało naruszenia dóbr osobistych powoda i nie nosi znamion bezprawności. Powód nie wykazał również, że po jego stronie powstała krzywda. Szkoda występuje w postaci szkody na mieniu oraz szkody na osobie. Szkoda na osobie w przeciwieństwie do szkody na mieniu, obejmuje uszczerbki wynikające z naruszenia dóbr osobistych człowieka np. uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia, pozbawienia życia. Uszczerbki te mogą przybrać postać zarówno szkody majątkowej jak i niemajątkowej – krzywdy. Krzywda jest to zatem szkoda na osobie, która ma charakter niemajątkowy (G. Bieniek, H.Ciepła, S.Dmowski, J.Gudowski, K.Kołakowski, M.Sychowicz, T. Wiśniewski, C.Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga trzecia Zobowiązania, tom I. Warszawa 2005, s.450). W niniejszej sprawie powód nie udowodnił wystąpienia po jego stronie jakichkolwiek uszczerbków na zdrowiu w wyniku zarzucanych przez niego Aresztowi Śledczemu w O. i Zakładowi Karnemu w B. naruszeń dóbr osobistych. Nie wskazał wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych, jak sam wskazał, od wielu lat poci się. Na gruncie art. 417 k.c. w zw. z art. 23 k.c., 24 k.c. i 448 k.c., brak jest zatem koniecznych przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa i żądania przez powoda odszkodowania, czy też zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Dlatego roszczenie powoda jest bezzasadne i Sąd w pkt I wyroku powództwo oddalił. Na marginesie warto ponownie podkreślić, że powód, który w niniejszej sprawie domaga się odszkodowania za związane z naruszeniem dobra osobistego w postaci zdrowia przez Skarb Państwa, sam to zdrowie niszczy. Przejawem tego są stosowane właśnie głodówki, jako sposób wymuszania określonych decyzji czy zachowań ze strony ZK. W sytuacji nieposzanowania własnego zdrowia przez powoda wydaje się, że zgłoszone przez niego roszczenie jest jedynie wynikiem subiektywnych, negatywnych odczuć powoda związanych z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolności. W pkt. II wyroku orzeczono o kosztach procesu na podstawie art. 98 k.p.c. zasądzając od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600 zł.