Postanowienie I C 70/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 70/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Bogusława Zieleniewska-Masłowska Protokolant: st. sekr. sądowy Dorota Klimaszewska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa F. S. przeciwko C. R. i I. R. o ustalenie I. Ustala, że tytuł wykonawczy – ugoda zawarta przed Sądem Okręgowym w Białymstoku w dniu 16 listopada 2011r w sprawie IC 761/11 zaopatrzona klauzulą wykonalności w dniu 10 sierpnia 2012 roku został pozbawiony wykonalności części poprzez: redukcję należności głównej o 30% , umorzenie należności ubocznych w tym odsetek umownych i ustawowych i kosztów procesu i egzekucji w całości, odroczenie terminu płatności wierzytelności o 2 lata od dnia uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ, a następnie spłatę należności w ciągu kolejnych 3 lat w równych ratach kwartalnych płatnych do 10-go dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału. II. Zasądza od pozwanych na rzecz powoda kwotę 7216 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. III. Nakazuje pobrać od pozwanych na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Białymstoku) kwotę 22500 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. k_â WF \„„&bVd%„__ '__ --- STRONA 2 --- Uzasadnienie: Powód F. S. wniósł o ustalenie, że tytuł wykonawczy-ugoda zawarta przed Sądem Okręgowym w Białymstoku I Wydział Cywilny w dniu 16 listopada 2011r. sygn. akt I C 761/11, której nadano klauzulę wykonalności w dniu 10 sierpnia 2012r. został pozbawiony wykonalności poprzez redukcję należności głównej o 30% do kwoty 315.000zł, umorzenie należności ubocznych, w tym odsetek ustawowych i umownych oraz kosztów procesu i egzekucji w całości, odroczenie terminu płatności wierzytelności o dwa lata od dnia uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ tj. 9 czerwca 2012r. a następnie spłatę należności w ciągu kolejnych trzech lat w równych ratach kwartalnych po 26.250zł do 10-go każdego miesiąca po zakończeniu kwartału(k. 2-5). Uzasadniając stanowisko wskazał, iż strony łączyła umowa pożyczki z dnia 01.11.2010r. w kwocie 450.000zł. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2011r. Sąd ogłosił upadłość powoda z możliwością zawarcia układu, który został zatwierdzony postanowieniem z dnia 31 maja 2012r. Powód wskazywał, iż pozwani pomimo wiedzy o złej kondycji finansowej powoda i toczącym się postępowaniu nie zgłosili swojej wierzytelności. Postępowanie upadłościowe zakończono 15 czerwca 2012r., zaś postanowieniem z dnia 13 lipca 2012r. Sąd Rejonowy w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy stwierdził utratę wykonalności sądowych tytułów wykonawczych i egzekucyjnych objętych układem. W ocenie powoda wierzytelność pozwanych ponieważ powstała przed ogłoszenie upadłości powinna zostać objęta układam oraz zredukowana zgodnie z warunkami układu zatwierdzonego przez Sąd. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa wskazując, iż faktycznie strony łączyła pożyczka, której zwrot nie nastąpił w terminie w umowie przewidzianym w związku z czym pozwany dochodził swojej wierzytelności na drodze sądowej, efektem czego była ugoda zawarta pomiędzy stronami z dnia 16 listopada 2011r. Pozwany wskazał, iż powód rozmyślnie nie ujął jego wierzytelności składają wniosek o upadłość, pozwany zaś nie uczestniczył w prowadzonym przeciwko pozwanemu postępowaniu upadłościowemu. Podkreślał, iż pozwani nie mieli wiedzy o toczącym się postępowaniu upadłościowy ani o zwartym układzie. Prowadzi to w ocenie pozwanych do wniosku, iż postanowienie Sądu z dnia 13 lipca 2012r. VIII GUp 13/11 w przedmiocie stwierdzenia umorzenia postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających nie może dotyczyć i obejmować swoją kognicją prawomocnej ugody zawartej w sprawie I c 761/11 (k. 63-67). Sąd ustalił i zważył, co następuje: 2 --- STRONA 3 --- W sprawie bezspornym było, iż C. R. i F. S. łączyła umowa pożyczki zawarta w dniu 01.11.2010r. zaciągnięta w związku z trudnościami finansowymi pozwanego w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, której zwrot zgodnie z umowa miał nastąpić 30 czerwca 2011r. (k, 6-7). W związku z utratą płynności finansowej powód wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, umożliwiającej zawarcie układu. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2011r. Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w Białymstoku w sprawie VIII GU 21/11 (k. 12-13). Bezspornym również było, iż powód nie wywiązał się z obowiązku spłaty pożyczki w terminie, w związku z czym pozwany pozwem z dnia 4 maja 2011r. dochodził wierzytelności na drodze sądowej. W toczącej się przed Sądem Okręgowym w Białymstoku sprawie I C 761/11 strony zawarły w dniu 16 listopada 2011r. ugodę mocą której F.S. i B. S. zobowiązali się zapłacić na rzecz pozwanych C. R. i I.R. kwotę 450.000 (czterysta pięćdziesiąt tysięcy) złotych płatną w dwóch ratach: I rata w kwocie 250.000 (dwieście pięćdziesiąt tysięcy) złotych płatna w terminie do 30 marca 2012 r. z ustawowymi odsetkami w wysokości 13% w stosunku rocznym w razie uchybienia terminowi płatności do dnia zapłaty, II rata w kwocie 200.000 (dwieście tysięcy) złotych płatna w terminie do 30 grudnia 2013 r. z ustawowymi odsetkami w wysokości 13% w stosunku rocznym w razie uchybienia terminowi płatności do dnia zapłaty. Powodowie w terminie do 30 grudnia 2013 r. zobowiązali się wpłacić na rzecz powodów kwotę 11.250 (jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych z ustawowymi odsetkami w wysokości 13% w stosunku rocznym w razie uchybienia terminowi płatności do dnia zapłaty. Jednocześnie powodowie zrzekli się odsetek ustalonych w § 4 umowy z dnia 1.11.2010 r. Strony ustaliły również, że w przypadku niewpłacenia rat w oznaczonym terminie wymagalna będzie kwota 450.000 (czterysta pięćdziesiąt tysięcy) złotych, zaś powyższa ugoda w całości miała wyczerpywać wszelkie roszczenia stron wynikające z zawartych pożyczek (k. 8-9). Postanowieniem z dnia 31 maja 2012roku Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy wydał w sprawie GUp 13/11 postanowienie zatwierdzające przyjęty na zgromadzeniu wierzycieli układ na warunkach określonych w postanowieniu. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2012r. stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego dłużnika w sprawie układowej, zaś postanowieniem z dnia 13 lipca 2012r. w sprawie sygn. akt VIII GUp 13/11 stwierdzono umorzenie postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających prowadzonych przeciwko F. S. nadto Sąd stwierdził utratę wykonalności sądowych tytułów wykonawczych i egzekucyjnych stanowiących podstawę do prowadzenia postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających (k. 15, 34-35. 36-37) 3 --- STRONA 4 --- Spór w sprawie koncentrował się wokół nieujawnienia przez powoda wierzytelności pozwanych w toku postępowania upadłościowego. Zgodnie z przepisem art. 290. 1. ustawy z dnia 28 lutego 2003r. prawo upadłościowe i naprawcze Dz.U.2012.1112 j.t. układ wiąże wszystkich wierzycieli, których wierzytelności według ustawy objęte są układem, choćby nie zostały umieszczone na liście. Z ustępu 2 wskazanego artykułu wynika, iż układ nie wiąże wierzycieli, których upadły umyślnie nie ujawnił i którzy w postępowaniu nie uczestniczyli. Natomiast przepis art. 295. 1.ww ustawy stanowi, iż z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ z mocy prawa ulegają umorzeniu postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko upadłemu w celu zaspokojenia należności objętych układem, a tytuły wykonawcze lub egzekucyjne, które stanowiły podstawę do prowadzenia takich postępowań, tracą z mocy prawa wykonalność. Sąd z urzędu wyda postanowienie stwierdzające umorzenie postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających oraz utratę wykonalności sądowych tytułów wykonawczych i egzekucyjnych. Nie wyłącza to prawa stron do wytoczenia powództwa o ustalenie, że sądowe tytuły egzekucyjne i wykonawcze pozbawione zostały wykonalności. Celem bowiem rozwiązania przyjętego w art. 295 ww ustawy jest uniknięcie sytuacji, w której istnieją dwa tytuły stanowiące podstawę zabezpieczenia czy egzekucji. Stosownie bowiem do art. 296 ww ustawy wyciąg z listy wierzytelności łącznie z wypisem prawomocnego postanowienia sądu zatwierdzającego układ jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu oraz temu, kto udzielił zabezpieczenia wykonania układu, jeżeli został w sądzie złożony dokument stwierdzający udzielenie zabezpieczenia. Jeżeli przed zawarciem układu roszczenie objęte układem stwierdzone byłoby tytułem egzekucyjnym lub wykonawczym, wierzyciel dysponowałby więc dwoma tytułami upoważniającymi do wszczęcia postępowania zabezpieczającego czy egzekucyjnego. Mogłoby to prowadzić do nadużyć ze strony nieuczciwych wierzycieli. Zasadniczą kwestią pozostawało zatem ustalenie czy wierzytelność pozwanych objęta jest układem, a zatem powinna zostać zredukowana zgodnie z jego postanowieniami. W związku z charakterem prawnym układu, którego celem jest restrukturyzacja zobowiązań upadłego, związanie wierzyciela układem polega na tym, że jego zobowiązania wobec upadłego zostają zrestrukturyzowane zgodnie z treścią układu. Układ spełni swój cel tylko wtedy, gdy możliwie jak największy zakres zobowiązań upadłego zostanie nim objęty. Dlatego też zasadą jest, że układem objęte są wszystkie wierzytelności, które według ustawy objęte są układem, choćby nawet nie były umieszczone na liście wierzytelności. 4 --- STRONA 5 --- Jakie wierzytelności są objęte układem określa przepis art. 272 ww ustawy. Jednocześnie wyraża zasadę, że układ obejmuje wszystkie wierzytelności z wyjątkiem tych, które są wyraźnie wyłączone. Taka redakcja art. 272 pozwala na przyjęcie tezy, iż zasadą jest, że wierzytelności powstałe w stosunku do upadłego przed dniem ogłoszenia upadłości są objęte układem. Wyłączenia z układu stanowią zaś wyjątek od tej zasady i jako wyjątek nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż wierzytelność powstała przed dniem ogłoszenie upadłości. Bowiem umowa pożyczki łącząca strony zawarta została w dniu 1 listopada 2010r. (k. 6-7) stanowi ona źródło zobowiązania powoda względem pozwanych. Postanowienia o ogłoszeniu upadłości wydane zaś został 7 listopada 2011r. (k. 12). Z zeznań świadka B. S. (k. 75-76) – żony powoda bezsprzecznie wynika również, iż został ona zaciągnięta w związku z prowadzaniem działalności gospodarczej przez powoda i na cele z działalnością związane „…na zakup gruntów pod rozpoczęcie budowy”. Nie ma zatem wątpliwości, iż jako wierzytelność związana z działalnością gospodarczą powoda, powinna zostać zgłoszona do układu zawartego w ramach postępowania upadłościowego. Faktem jest, iż wierzytelność pozwanych nie została jednak zgłoszona do układu. Jak zgodnie strony wskazały przyczyną takiego stanu rzeczy był fakt, iż pozwany nie był zainteresowany układem (k.96) pośrednio wynikało to z faktu, iż powód regularnie spłacał odsetki a nadto pozwany nie wykazywał odsetek uzyskiwanych od powoda, bowiem pożyczką nie została zgłoszona do opodatkowania. (k. 97 oraz protokół z dnia 24.10.2011r. w sprawie I C 761/11 k. 27-29). Z materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż pozwany miał wiedzę nie tylko na temat realnej sytuacji finansowej powoda, toczącego się postępowania upadłościowego, ale również z zawartego układu. Wskazywał na to świadek H. M. (k. 92v-93). Świadek wskazywała na inicjowane przez niego spotkanie pomiędzy powodem a pozwanym wiosną 2012r. przed zawarciem układu, w trakcie którego świadek nakładania pozwanego do przystąpienia do układu, co potwierdza wiedzę pozwanego na temat toczącego się postępowania upadłościowego. Fakt spotkania potwierdziła również świadek B.S.(k. 75-76). Sąd nie miał wątpliwości, co do wiarygodności zeznań wskazanych świadków. Również pozwany w wyjaśnieniach (k. 74-75) przyznał, iż na spotkaniu była mowa o tym, iż zawarty ma być układ. Za nieuzasadnione należy uznać stanowisko pozwanych iż wyłączną winą za nieumieszenie wierzytelności pozwanych w liście wierzytelności ponosi pozwany, który jej nie wykazał. Faktem jest, iż zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 pkt 3 upadły powinien ujawnić 5 --- STRONA 6 --- wszystkich znanych mu wierzycieli już w zgłoszonym wniosku o upadłość. Tym niemniej pominięcie któregoś wierzyciela samo przez się nie wyłącza wierzytelności tego wierzyciela z układu. Występuje to wyłącznie wówczas, gdy pominięcie było umyślne i gdy wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Określenie, czy upadły umyślnie pominął jakiegoś wierzyciela, można ustalić na podstawie ksiąg i innych dokumentów upadłego. O umyślnym nieujawnieniu wierzyciela można mówić, gdy na podstawie ksiąg i innych dokumentów upadłego było oczywiste, że dana osoba była wierzycielem. Oczywistości tej brak w niniejszej sprawie. Bowiem pożyczka nie była wykazywana do opodatkowania, spłata odsetek również odbywała się poza upadłością bez informowania nadzorcy. Co wynikało z wcześniejszych ustaleń stron. Nadto nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż uprawnienie do zgłoszenie wierzytelności przysługuje również wierzycielowi. Pozwany, co ustalono miał świadomość toczącego się postępowania i kierunku w którym zmierza – a zatem zawarcia układu, pomimo to nie ujawnił swojej wierzytelności. Wierzytelność pozwanych zgodnie z wymogami 272 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze weszła zatem do układu i zgodnie z przepisem art., 290 ust. 1 ww aktu prawnego wiąże ona również pozwanych. W tej sytuacji spłata wierzytelności pozwanego poza układem wiązałaby się ze szkodą pozostałych wierzycieli i stanowiłaby obejście przepisów ustawy prawo upadłościowe i naprawcze zwłaszcza, iż w oparciu o przepis art. 295 ust. 1tytuł wykonawczy w postaci ugody sądowej zawartej pomiędzy stronami dnia 16 listopada 2011r. stracił moc prawa wykonalności. W oparciu o wskazane przepisy orzeczono jak na wstępie. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 98 kpc mając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. 6