Postanowienie I C 70/11

--- STRONA 1 --- i_fSygn.--akt: I C 70/11 -›\')\\f!4« -'gu \`åzqføş .. \-~. I --11'. :_" '- _ ""n_'n|~||r WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Kaczmarska Protokolant: st.sekr. sąd Agata lzdebska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. w Gorzowie Wielkopolskim na rozprawie sprawy z powództwa K.P. przeciwko (...) w P. o zapłatę I. Umarza postępowanie w sprawie do kwoty 39.249,00 złotych oraz w części żądania nakazania usunięcia słupa elektroenergetycznego wraz z linia napowietrzną ; 1 ' ll. Zasądza od pozwanej (...) w P. na rzecz powódki K. P. kwotę 7.547,00zł(siedem tysięcy pięćset czterdzieści siedem złotych); Ill. W pozostałej części powództwo oddala; lV. Nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. - od powódki z zasądzonego roszczenia kwotę 3.436,00 złotych tytułem kosztów sporządzenia opinii, -od pozwanego kwoty 378,00 złotych tytułem opłaty sądowej ; ^ V. Nie obciąża powódki kosztami procesu. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 10 grudnia 2010 r. K.P. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) w P. a) kwoty 3 700 zł za zajęcie i bezumowne korzystanie z gruntu w latach 2000 - 2009; b) zasądzenie wynagrodzenia za korzystanie z gruntu w wysokości 679 zł rocznie, jeżeli pozwany nie usunie słupa żelbetonowego i linii energetycznej z działki powódki, wartość tych robót powódka ustaliła na 5 000 zł. c) zasądzenie wynagrodzenia w kwocie 34 775,09 zł za zmniejszenie wartości działki, uniemożliwiając dokonanie zmiany przeznaczenia gruntu z rolnego pod zabudowę mieszkalną; zasądzenie kosztów procesu. ___ . _j ulzasadnieniu pozwu wskazano, iż powódka jest współwłaścicielem działki 62/7 położonej w L., gmina S. przy ul. K. 11. W połowie 1975 r. pozwana nai"przedmiotiowej działce posadowiła słup żelbetonowy elektroenergetyczny i poprowadziła linię średniego napięcia 15 KV zajmując 8 metrowy pas ochronny na długości 100 metrów, wyłączając władztwo powódki nad gruntem o powierzchni 800 m2. Działka gruntu spełnia wszystkie kryteria by zmienić jej przeznaczenie z rolnego na mieszkalną, jednak na gruncie znajduje się słup elektryczny, który to uniemożliwia. Pismem procesowym z dnia 3 pażdziernika 2012 r. (k.319) powódka zmieniła żądanie pozwu w ten sposób, że wniosła o : a) zasądzenie wynagrodzenia za bezumowne zajmowanie pasa gruntu za okres 10 lat w kwocie 5 447 zł b) zasądzenie wynagrodzenia w kwocie 8 344 zł z tytułu czynszu dzierżawnego za korzystanie 2 części działki zajętej przez słup i linię nn w okresie od stycznia 2011 r. do września 2012 r. c)zasądzenie wynagrodzenia w kwocie 16 557 zł z tytułu ustanowienia służebności przesyłu dla działki 62/7, której treścią jest istnienie na tej nieruchomości urządzeń przesyłowych d) zasądzenie wynagrodzenia w kwocie 31 458 zł z tytułu spadku wartości budowlanej działki 62/7 ze względu na fakt przebiegu linii energetycznej. Powódka cofnęła żądanie zobowiązania pozwanego do usunięcia słupa energetycznego i linii energetycznej. Na rozprawie w dniu 12 listopada 2012 r. powódka wniosła 0 zobowiązanie pozwanego do usunięcia słupa elektroenergetycznego. _. 'Pismem procesowym z dnia 22 listopada 2012 r. (k.335) powódka cofnęła żądanie zasądzenie wynagrodzenia w kwocie 16 557 zł z tytułu .usitlan'owien`ia służebności przesyłu. Co do kwoty 39 130 zł powódka wniosła o umorzenie postępowania. Stanowisko w tym zakresie podtrzymane zostało na 'rozprawie w dniu 17 grudnia 2012 r. (k.359-360) '- . Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości; zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu wg norm pirzepisanych. - W uzasadnieniu swojego pisma procesowego pozwana podniosła zarzut zasiedzenia nieodpłatne] służebności polegającej na prawie utrzymywania na nieruchomości powódki działce nr 62/7 linii energetycznej 15 kV, prawie swobodnego dojścia i dojazdu do wymienionych urządzeń celem ich konserwacji, naprawy i remontu. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia za okres 2000 r. Pozwana wskazała, iż bezzasadne jest roszczenie zasądzenie odszkodowania za zmniejszenie wartości działki. Niezależnie od tego podniosła co do tego roszczenia zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy u__sta,l_ił co n_a_st.ę_puig: K.P. jest współwłaścicielką 3/6 części nieruchomości rolnej zabudowanej działki nr 62/7 położonej w L. 7 dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą. Nieruchomość objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy S. dopuszcza zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami nieuciążliwymi, dopuszcza łączenie dwóch działek, przełożenie linii energetycznej 15 kV. Przez działkę powódki przebiega napowietrzna linia średniego napięcia, wybudowana w 1975 r. na zlecenie przedsiębiorstwa energetycznego. Pas gruntu strefy ochronnej (elektroenergetyczny pas technologiczny) zajmuje 754 mz. Nie ma możliwości lokalizacji budynku pod linią energetyczną SN 15 kV. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez pozwanego z części nieruchomości powódki tj. działki 62/7 położonej w L. za okres od 2001 r. do wydania wyroku wynosi 7 547 zł. Dowód: ' -- Odpis zwykły księgi wieczystej k.21-28 -- Przesłuchanie powódki k.291-292 _ Opinia biegłego K313 ---› Zeznania świadka Ł. M. K283-285 Sad Qkrę99v!v. Zważvł 00 następuier Powództwo okazało się częściowo zasad ne. Powódka cofnęła pozew o zasądzenie wynagrodzenia w kwocie 16 557 zł z tytułu ustanowienia służebności przesyłu oraz żądania nakazania usunięcia słupa elektroenergetycznego wraz z linią napowietrzną. Łącznie powódka cofnęła pozew co do kwoty 39 249 zł. Pozwany wyraził zgodę na cofnięcie pozwu. Sąd nie znalazł okoliczności nakazujących uznanie cofnięcia pozwu za niedopuszczalne, bowiem żadne okoliczności nie wskazują, że wymieniona czynność jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Zgodnie z art. 355 § 1 k.p.c. Sąd wydaje postanowienie 0 umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. orzeczono jak w pkt. l wyroku. --- STRONA 2 --- Przechodzącjdoi irozipóiznainia powództwa w podtrzymane] części,"w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów pozwanego, których '-.uwzględnienie skutkówałoby oddalenie powództwa w całości. * _. Podkreślić należy, iż pozwana reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który stawiając zarzut zasiedzenia winien wiedzieć, że ciężardowodu wykazania okoliczności określonych przepisami art. 292 k.c. w zw.z art. 3044 k.c. i art. 172 § 1 k.c. spoczywa na pozwanym. Z powyższego obowiązku nie wywiązał się, nie wykazując, że przez okres trzydziestu lat w sposób nieprzerwany korzystał z trwałego i widocznego urządzenia. . Pozwana przedłożyła _,kserokopie zarządzeń, aktów notarialnych, protokołów, nie poświadczone za zgodność z oryginałem. Tymczasem w orzecznictwie jednolicie przyjmuje'-się, że dokumentem w aspekcie przepisów k.p.c. 0 dowodach jest oryginał. Kserokopia - jako odwzorowanie oryginału - może być uznana za odpis dokumentu. Z kolei odpis dokumentu jest dokumentem wskazującym na istnienie dokumentu oryginalnego. Niepoświadczona podpisem strony kserokopia nie jest dokumentem. Warunkiem zatem uznana kserokopii za dokument jest umieszczenie na niej i zaopatrzenie podpisem poświadczenie jej zgodności zoryginałem. Jeżeli pismo nie może być uznane za dokument - niepoświadczona kserokopia nie jest dokumentem - nie może być ono też podstawą do prowadzenia dowodu w trybie art. 308 k.p.c. Odmienne ujęcie tego zagadnienia prowadziłoby do obejścia przepisów o dowodzie z dokumentu. Wymienione w art. 308 k.p.c.'środki dowodowe ustawodawca zaliczył do „przyrządów utrwalających albo przenoszących obraz lub dźwięk”. Oznacza to, że środki te, w tym także fotokopie, mają przedstawiać rzeczywistość poprzez zawarte w nich obrazy lub dźwięki, a nie przez opisy wyrażane pismem. Tym samym pozwany poza dowodem z zeznań świadka Ł. M. nie przedstawił żadnego dowodu, który wskazywałby że jego poprzednicy prawni w sposób nieprzerwany korzystali z trwałego i widocznego urządzenia jakim jest słup energetyczny i linia napowietrzne. Z zeznań świadka Ł. M. z kolei nie wynika, kto był poprzednikiem prawnym pozwanej, czy zachowana była ciągłość korzystania z urządzeń (świadek wskazał wyłącznie na (...) w G.) i od kiedy pozwana korzysta z trwałych i widocznych urządzeń. Powyższe braki dowodowe nie pozwalają na stwierdzenie, że pozwany zasiedział służebność przesyłu. W odniesieniu do zarzutu przedawnienia wskazać należy, iż zgodnie z art. _118 k.c. termin przedawnienia wynosi 10 lat. Powódka pozew wniosła w dniu 10 grudnia 2010 r. Tym samym w odniesieniu do roszczenia sprzed'10 grudnia 2000 r. zarzut okazał się zasadny. Powódka dochodziła odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu za okres od 2000 r. Tym samym zarzut pozwanego tylko częściowo okazał się zasadny i w tym zakresie powództwo należało oddaüć. r W pozostałym zakresie tj. za lata 2001 do chwili wyrokowania powódka dysponowała roszczeniem o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu. _ Bezsporne jest że strony nie zawarły żadnej umowy dotyczącej zakresu korzystania przez pozwaną spółkę z nieruchomości powódki i nie ustalały wynagrodzenia z tego tytułu. Pozwana więc korzystała z gruntu powódki bez tytułu prawnego i dlatego żądanie od niej zapłaty wynagrodzenia jest usprawiedliwione. Podstawą prawną żądania pozwu są przepisy art. 224 i 225 k.c.- dotyczące tzw. Roszczeń uzupełniających właściciela wobec osoby nie posiadającej tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. Należy jednak uwzględnić zakres ingerencji pozwanej spółki w prawo własności powódki i wskazać, że jest to ingerencja specyficzna, nie pozbawiająca powódki faktycznego władztwa nad gruntem, a jedynie polegająca na okresowym wykonywaniu prac związanych z utrzymaniem linii w należytym stanie, co odpowiada treści służebności gruntowej lub wprowadzone] do kodeksu cywilnego od 3 sierpnia 2008 roku służebności 'przesyłu .uregulowanej w art. 3051 k.c. Korzystanie przez pozwaną z linii napowietrznych przebiegających nad gruntem powódki oraz podejmowanie działań ` h' i I k ` ' a raw t ch 'linii stanowi ograniczenie uprawnień właścicielskich powódki w zakresie swobodnego i zgodnego ze społeczno- mającyc 'na ceur onserwację i n p ę y ,- I Z 2 t ` nadt m runtem odniez art. 35 §1 gospodarcżiym"przeznaczeniem prawa korzystania i rozporządzania zajętą pod liniami częścią gruntu oraz przes rzenią y g _ g k.'c..r kto -korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności, a zatem zgodnie z paragrafem drugim powołanego przepisu do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy. Ograniczony zakres władztwa faktycznego wykonywanego przez pozwaną spółkę jest bardzo zbliżony do władztwa wynikającego ze służebności przesyłu. Pozwana nie przedstawiła decyzji, orzeczenia, .umowy na podstawie których uprawniona by była do korzystania z gruntu powódki. Tymczasem na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, tj. .dekretuz dnia 6.10.1949 r. o nabywaniu -iprzekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji planów gospodarczych (Dz.U. Nr 27, poz. 197 - ze sprostowaniem -'tegotekstui' dekretu '-'_--Dz.U. zi1949 r. Nr 55, poz. 438), jak i ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania .riieruchomości.(Dz.U. .z 1974 r. Nr 10, _poz. 64) i..dla"`zakładania .¿i przeprowadzania przewodów służących do przesyłania płynów, pa|'y,1gazów-,- -elektryczności "oraz do korzystania -z tych przewodów wymagane byłyzezwolenia, które wydawały odpowiednie organy administracji. Pozwany takiego zezwolenia nie przedstawił. Powyższe każeprzyjąć, iż pozwany pozostawał w złej wierze. Wynagrodzenie za :bezumowne korzystanie z rzeczy nie jest świadczeniem okresowym, lecz jest należnością jednorazową za cały okres korzystania z rzeczy przez -posiadaczaübez-tytułu prawnego. O wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia decydują rynkowe stawki czynszowe za korzystanie z danego rodzaju-'rzeczy w określonych warunkach i czas posiada rzeczy przez adresata roszczenia. Ustalając wysokość wynagrodzenia Sąd oparł- się na opinii biegłego, która została sporządzona przez podmiot mający odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe. Metodologia przyjęta przez biegłegonie budziła zastrzeżeń i znajduje oparcie w zasadach wiedzy. Wnioski wyciągnięte przez biegłego są spójne i logiczne. Strony nie kwestionowały opinii. Opierając na tej opinii Sąd przyjął, iż stawka wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu dla części działki 62/7 w roku 2001 odpowiadała stawce przyjętej w 2002 r. Biegły przyjął wynagrodzenie za okres od sierpnia 2002 r. do końca grudnia 2002 r. w wysokości 172 zł. W skali więc całego roku wynagrodzenie to wynosić winno 413 zł. Podobnie należy przyjąć odnośnie roku 2012, gdzie biegły przyjął wynagrodzenie wyłącznie do końca lipca 2012 r. .Rozciągnięcie przyjętej stawki na cały rok powoduje, że wynagrodzenie za ten rok winno wynosić 809 zł. Łącznie więc wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości winno wynosić 7 547 zł. W pozostałej części powództwo jest niezasadne. Zasądzenie wynagrodzenia za korzystanie z gruntu dla części działki 62/7 sprawia, że żądanie zasądzenia -czynszu dzierżawnego jest niezasadne. Kwota wynagrodzenia - 7 547 zł -- stanowi rekompensatę dla powódki za fakt, iż z części jej nieruchomości, bez tytułu prawnego, korzystała pozwana. ; _ _Powódka domagała się również zasądzenia--kwoty 31 "458 zł tytułem spadku wartości budowlanej działki 62/7 ze względu na fakt przebiegu linii ene'rgetycznej. Sąd Okręgowy podziale pogląd prawny przedstawiony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2011 r. w sprawie lll CZP 43/11, iż właścicielowi nieruchomości nie przysługuje wobec nieuprawnionego posiadacza służebności przesyłu roszczenie o naprawienia szkody z powodu obniżenia jej wartości, związane z normalnym korzystaniem z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści takiej służebności. Wskazać bowiem należy, iż uszczerbek właściciela związany z pogorszeniem nieruchomości jest rekompensowany świadczeniem, jakie może on uzyskać za obciążenie jego prawa służebnością przesyłu. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności powinno-równoważyć wszelki uszczerbek związany z trwałym obciążeniem nieruchomości. Powódki cofnęły pozew w zakresie zasądzenia wynagrodzenia w kwocie 16 557 zł tytułem ustanowienia służebności przesyłu dla działki 62/7. Tym samym nie mogą domagać się zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości działki. Mając powyższe na uwadze oddalono roszczenie powódki w pozostałym zakresie. Powódka przegrała proces w 91 % tym samym zobowiązana jest co do zasady zwrócić koszty procesu stronie pozwanej. Wynagrodzenie dla biegłego za sporządzenie opinii wynosi 4 836 zł. Strony uiściły zaliczki po 700 zł. Pozostała, brakująca kwota w wysokości 3 436 zł winna obciążać powódkę, mając na uwadze wynik procesu. Dlatego też Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. nakazał ściągnąć od powódki z zasądzonego roszczenia brakującą kwotę 3 436 zł. Roszczenie powódki było zasadne co do kwoty 7 547 zł, wtym zakresie pozwany winien - na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. -- uiścić brakującą opłatę sądową od pozwu w wysokości 378 zł (5% z 7 547 zł). Powódka - w zakresie w jakim proces przegrała - winna zwrócić pozwanemu koszty procesu. Jednak w ocenie Sądu Okręgowego w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102 k.p.c. Powódka ma 87 lat, utrzymuje się z niewielkiej emerytury w wysokości 1 450 zł, z czego 600 zł przeznacza na utrzymanie domu, pozostałą część na leki. W ocenie Sądu zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Uiszczenie tak znacznej kwoty - w kontekście zarobków powódki -- spowodowałoby uszczerbek w koniecznym utrzymaniu powódki. Wskazać również należy, iż powódka miała prawo odczuwać subiektywne przekonanie o słuszności jej roszczenia, zwłaszcza że do procesu należycie się przygotowała zlecając sporządzenie opinii rzeczoznawcy majątkowego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 102 k.p.c. orzeczono jak w pkt. V wyroku.