Postanowienie I C 7.5/87

--- STRONA 1 --- _ __ _ _ I 0514189  tekst Wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 21 lutego 1989 r. I CR 14189 i Odsetki za opoinienie nalezy liczyé niezwiocznie po wezwaniu diuznika do wykonania, chyba Ze termin éwiaidczenia zostai oznaczony tub wynika z w1asoiw0éci zobowiqzania (art. 481 § 1 i art. 455 k.c). LEX nr 374465 374465 6.93: aflr A55; 5112481 Skiad orzekajqcy ’ Przewodniczqcy: Sodzia SN A. Wypiorkiewicz (spr.). . Sodziowie SN: J. Suchecki, Z. Swieboda. A Protokolant: J. Krajewska. Sentenoja  ' Sad Najwyzszy  lzba Cywiina i Administracyjna porozpoznaniu w dniu 21 lutego 1989 r. sprawy z powodztwa Skarbu Paflstwa  Naczelnika Gminy w M. przeciwko Marianowi W. 0 zapiato na 'skutek rewizji pozwanego od wyroku Sqdu Wojewodzkiego w Elblagu z dnia 24 listopada 1988 r., sygn. akt I C 7.5/87: ~ zrnienia zaskarzony wyrok 0 tyle tylko, Ze odsetki od zasqdzonej _wpkt I sentencji kwoty 218.294,07 21 nalezy liczyé nie od dnia 27 sierpnia "1985 r., Iecz od dnia 1 wrzesnia 1.986 r.,  oddaia powodztwo o wymienione odsetki za czas do dnia 31 sierpnia 1986 r.,   oddaia poza tym rewizjo.   Uzasadnienie faktyczne   _ Sad Wojewodzki, wyrokiem z dnia 26 maja 1986 r., w czoéciowym uwzglodnieniu powodztwa,_ zasqdzié od pozwanego Mariana W. na rzecz Skarbu Pafestwa  Naczelnika Gminy M. kwoto 641.5660? zi z 8% od dnia 1 wrzeénia 1986 r., tytutem éwiadczenia nienaleznie otrzymanego przez pozwanego za wadliwie przejoteg przez Skarb Pafistwa jego nieruohomoéo rolnq w zamian za naleinoéci scalone oraz zwrotu tego, co w zwiqzku z tym przejooiem powod éwiadczy% za pozwanego instytucji kredytowej. Taki stan rzeczy powstai W rezultacie uchylenia przez Sad Najwyzszy  na skutek rewizji nadzwyczajnej  prawomocnego orzeczenia saldowego 0 plzejqciu nieruchomoéci za scalone naieznosci. Sad Najwyzszy, wyrokiem z dnia 9 lipca 1987 r., sygn. akt , wymienione orzeczenie Sajdu Wojewodzkiego uohylil w uwzglodnieniu rewizji pozvvanego i przekazujqc sprawo do ponownogo rozpoznania, wskaza1 na potrzebo dalszych ustalefi w ceiu prawidlowego wyjaénienia podstawy _i zakresu zgmszonych przez pozwanego do potrapenia jego wierzytelnoéci 2 tytuiu utraty dochodow z przejotego przez Skarb Paristwa gospodarstwa rolriego w okresie jego posiadania przez Urzqd Gminy w M. _ " Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sad Wojewodzki zasqdziiod pozwanego na rzecz Skarbu Pafistwa kwoto 218,294,07 zi z 8% od dnia 27 sierpnia 1985 r., a poza tym powodztwo oddalii. Wyrok ten opiera sio na nastopujqcych ustaleniach: _ Sad Rejonowy, postanowieniem z dnia 24 stycznia 1984 r. orzeki przejocie na wiasnoéé paflstwa za scalone naleznoéci nieruchomoéci rolne} pozwanego o pow. 11,57 ha oraz zasqdzii od Skarbu Paristwa na rzecz pozwanego kwoto 317.311 21 tytuiem wyrownania roznicy pomiodzy wartoéciq przejmowanej nieruchomoéci awysokoéciq oiqzqcych na niej zadluzeifi. Po uprawomocnieniu sio tego postanowienia, w wyniku odrzucenia rewizji, pozwany zéozyi wniosek 0 zaskarzenie go rewizjq nadzwyczajnq. W dniu 20 kwietnia 1985 r. Minister Sprawiedliwoéci wnios1 rewizjo nadzwyczajnq, ktorej odpis doroczony zostai stronie powodowej w dniu 11 maja 1985 r., pozwanemu zaé w dniu 15 maja 1985 r. Sqd Najwyzszy, postanowieniem z dnia 5 czerwca 1985 r., w uwzglodnieniu rewizji nadzwyczajnej, uohylii postanowienie Sqdu Rejonowego i oddalii wniosek o przejocie wymienionej na wstopie nieruchomoéci. Przejeta przez Skarb Paflstwa nieruohomoéé znajdowaia sio w posiadaniu Urzodu Gminy w M. w okresie od dnia 30 paidziernika 1984 r. do dnia 31 sierpnia 1986 r. za wyjqtkiem dziaiki gruntu o pow. 1,05 Aha, ktora zwrocona zostaia pozwanemuzrok pozniej, tj. w dniu 31 sierpnia 1987 r. Urzqd nieruchomoéé to wydzierzawii trzem rolnikom, pobierajqc rocznie czynsz ogoiem w wysokosci 5.014 z1. Czynsz ten byi razqco zanizony, gdyz w miejscowych warunkach mozliwy do uzyskania czynsz dzierzawny wyniosiby 30.000 z1za 1 ha gruntu. Stqd tez Urzqd Gminy w M. mog% uzyskao z tego tytuiu kwoto 423.262 zi za okres liczony od dnia 15 maja 1985 r., tj. od dnia, w ktorym powziqi on wiadomoér‘; 0 zaskarzeniu rewizjq nadzwyczajnq postanowienia Sqdu Rejonowego o przejooiu nieruchomoéci. W dniu 29 kwietnia 1985 r. pozwany pobral zasqdzonag na System lnformacji Prawnej Lex {Lex Omega) 2012013 Stan prawny programu: 20130525 _ __ _ _ I CR_1_4_i_89 -tekst Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1989 r. I CR 14189 " Odsetki za opóźnienie należy liczyc niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, chyba że termin świadczenia został oznaczony žub wynika z właściwości zobowiązania (art. 481 § 1 i art. 455 k.c}. LEX nr 3?'-4465 374465 I 8r:t.._4_ā5; ar:l'._4.8_1 Skład orzekający _ Przewodniczący: Sędzia SN A. Wypiórkiewicz {spr.). _ Sędziowie SN: J. Suchecki, Z. Swieboda. _ Protokolant: J. Krajewska. Sentencja ' ` Sąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjne po_rozpoznaniu w dniu 21 lutego -1989 r. sprawy z powództwa Skarbu Panstwa - Naczelnika Gminy w M. przeciwko Marianowi W. o zapłatę na 'skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Elblągu z dnia 24 listopada 1988 r., sygn. akt I C ?.5r'8?: - zmienia zaskarżony wyrok o tyle tylko, ze odsetki od zasądzonej w-pkt I sentencji kwoty 218.294,9? zł nalezy liczyó nie od dnia 27 sierpnia "1985 r., iecz od dnia 1 września 1.985 r., - oddała powództwo o wymienione odsetki za czas do dnia 31 sierpnia 1988 r., - - oddala poza tym rewizję. - -- Uzasadnienie faktyczne ' - _ Sąd Wojewódzki, _wyrokiem z dnia 26 maja 1988 r., w częściowym uwzględnieniu powództwa,_ zasądził od pozwanego Mariana W. na rzecz Skarbu Państwa - Naczelnika Gminy M. kwotę 641.566,9? zł z 8% od dnia 1 września 1988 r., tytułem świadczenia nienależnie otrzymanego przez pozwanego za wadliwie przejętą przez Skarb Państwa jego nieruchomość rolną w zamian za należności scalone oraz zwrotu tego, co w związku z tym przejęciem powod świadczył za pozwanego instytucji kredytowej. Taki stan rzeczy powstał w rezultacie uchylenia przez Sąd Najwyższy - na skutek rewizji nadzwyczajnej - prawomocnego orzeczenia sądowego o przejęciu nieruchomości za scalone naieżności. Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 9 lipca 198? r., sygn. akt , wymienione orzeczenie Sądu Wojewódzkiego uchylił w uwzględnieniu rewizji pozwanego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, wskazał na potrzebę dalszych ustaleń w ceiu prawidłowego wyjaśnienia podstawy _i zakresu zgłoszonych przez pozwanego do potrącenia jego wierzytelności z tytułu utraty dochodów z przejętego przez Skarb F'ań_stwa gospodarstwa rolnego w okresie jego posiadania przez Urząd Gminy w M. _ ' Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki zasądził-od pozwanego na rzecz Skarbu Panstwa kwotę 218,294,9? zł z 8% od dnia 2? sierpnia 1985 r., a poza tym powództwo oddalił. Wyrok ten opiera się na następujących ustaleniach: _ Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia 24 stycznia 1984 r. orzekł przejęcie na własność państwa za scalone należności nieruchomości rolnej pozwanego o pow. 11,5? ha oraz zasądził od Skarbu Panstwa na rzecz pozwanego kwotę 31T".311 zł tytułem 'wyrównania różnicy pomiędzy wartością przejmowanej nieruchomości awysokośoią oiążących na niej zadłużeń. Po uprawcmccnieniu się tego postanowienia, w wyniku odrzucenia rewizji, pozwany złożył wniosek o zaskarżenie go rewizją nadzwyczajną. W dniu 29 kwietnia 1985 r. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, której odpis doręczony został stronie pcwodowej w dniu 11 maja 1985 r., pozwanemu zaś w dniu 15 maja 1985 r. Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 5 czerwca 1985 r., w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej, uchylił postanowienie Sądu Rejonowego i oddalił wniosek o przejęcie wymienionej na wstępie nieruchomości. Przejęta przez Skarb Państwa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu Urzędu Gminy w M. w okresie od dnia 39 pażdziernika 1984 r. do dnia 31 sierpnia 1988 r. za wyjątkiem działki gruntu o pow. 1,95 -ha, która zwrócona została pczwanemu' .rok póżniej, tj. w dniu 31 sierpnia 198? r. Urząd nieruchomość tę wydzierzawił trzem rolnikom, pobierając rocznie czynsz ogółem w wysokości 5.914 zł. Czynsz ten był rażąco zaniżony, gdyż w miejscowych warunkach możliwy do uzyskania czynsz dzierzawny wyniósłby 39.999 zł za 1 ha gruntu. Stąd też Urząd Gminy w M. mógł uzyskać z tego tytułu kwotę 423.282 zł za okres liczony od dnia 15 maja 1985 r., tj. od dnia, w którym powziął on wiadomość o zaskarżeniu rewizją nadzwyczajną postanowienia Sądu Rejonowego o przejęciu nieruchomości. W dniu 29 kwietnia 1985 r. pozwany pobrał zasądzoną na System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega] 21292913 Stan prawny programu: 2913-95-25 --- STRONA 2 --- ( _ _I QR 14,189  tgksfi jego rzecz kwoto 31?.311,15 zi. Obciqzajqce pozwanego diugi z tytuiu naleznosoi podatkowych i kredytow bankowyoh wynosiiy ogoiem 836.121,83 2%, z ozego poiowa tej kwoty stanowi wymagainq naleznoéo Skarbu Pafistwa z racji pokrycia zadiuzenia w zwiqzku z przejooiem nieruchomoéci pozwanego. Sprawa w tym zakresie zostaia juz prawomocnie rozstrzygniota wyrokiem Sqdu Wojewodzkiego z dnia 26 maja 198.6 r. na wstopie wymienionym. Dokonujqc oceny prawnej przytoczonego stanu faktycznego, Sqd I instancji uznai, ze a1;t._4_09 i ai:i._4_1£1 k.c. uzasadniajq w sprawie niniejszej roszczenie Skarbu Pafistwa ozwrot pobranej przez pozwanego kwoty 317311.15 21, gdyz podstawa éwiadozenia odpadia, a pozwany powinien byi liczyé sio z obowiqzkiem zwrotu tego éwiadczenia. Z takich samych zasad prawnyoh uzasadniona jest wierzytelnoéé Skarbu Pafistwa z tytuiu poiowy naieznoéoi scalonych. Te dwie wierzytelnoéci ulegly jednakze umorzeniu do wysokoéci 423.262 zi, tj. do kwoty wzajemnej wierzyteinoéci pozwanego, ktorz; przeciwstawii on do potrqcenia (a[t._=L9_3 k.c.). Wierzytelnoéé pozwanego opiera sio na a£L225 k.c. iiej przedmiotem jest wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomosci i wartosé pozytkow, ktorych z powodu z%ej gospodarki strona powodowa nie uzyskaia. Skarb Pafistwa nalezy traktowaé jak posiadacza w ziej wieize, od chwili, gdy uzyskai on wiadomoéé o wniesieniu rewizji nadzwyczajnej przez Ministra Sprawiediiwoéci. Zasqdzona kwota stanowi roznico pomiedzy kwota 641.566,07 21, bodaca przedmiotem sporu po uwzglednieniu przez Sad Najwyzszy rewizji pozwanego od pierwszego wyroku Sqdu Wojewodzkiego a kwotq wierzytelnoéci pozwanego. Tylko pozwany wniosi rewizje od wyroku Sqdu Wojewodzkiego. Domaga sio on zmiany zaskarzonego orzeczenia przez oddalenie powodztwa wi caioéci. Rewizja oparta zosta¥a na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Uzasadnienie prawne Sqd Najwyzszy zwazy1, co nastopuje: 1. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarzqcego, wyrok Sagdu Wojewodzkiego, co do kwoty 31?.311 zi pobranej przez niego z kasy pafistwowej na podstawie postanowienia Sqdu Rejonowego o przejociu nieruchomoéci, nie narusza £fi.AQQ k.c. Powod otrzymsd wymieniona; kwoto na tydziefi przed otrzymaniem odpisu rewizji nadzwyczajnej, a zatem w dacie odbioru niewqtpliwie wiedziai o pozytywnym za1atwieniu jego podania" o zaskarzeniu prawomocnego orzeczenia sqdowego i powinien liczyé sio z obowiqzkiem zwrotu otrzymanej gotowki. Uzasadnia to roszczenie Skarbu Pafistwa oparte na a£t._4j|i1 k.c. 2. Stosownie do ocen prawnych sqdu rewizyjnego (por. wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 9 iipca 198? r., sygn. akt I CR 158187) wierzytelnoéé wzajemna pozwanego z tytuiu wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomoéci i zwrotu pozytkow moze dotyczyé okresu, w ktory Skarb Paflstwa posiadai rzecz w ziej wierze (por. a[1_225. k.c.). Okres ten biegnie od dnia, w ktorym strona powodowa otrzymafa odpis rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwoéci, gdyz wtedy powzioia wiadomoéé o zakwestionowaniu prawidiowosci przejocia nieruchomoéci pozwénego przez Skarb Pafistwa. Stqd tez  inaczej, niz to chce skarzqcy  Sqd Wojewodzki prawidiowo wy|iczy1jego naleznoéé nie od dnia, w ktorym Skarb Pafistwa zawari umowo dzierzawy z miejscowymi rolnikami, lecz od dnia 11 maja 1985 r., bo w tej dacie odpis rewizji nadzwyczajnej dotari do strony powodowej. . 3. Odsetki za opoznienie nalezy iiczyé niezwiocznie po wezwaniu diuznika do wykonania, chyba Ze termin éwiadozenia zostai oznaczony Iub wynika z wiaéciwoéci zobowiqzania (por. ant. 481 § 1 i ,a_|j;A_5_5 k.c.). Stqd tez pozwany bezzasadnie upatruje wadliwoéé orzeczenia Sqdu 0 odsetkach w tym, ze nie zostaiy one poliozone od dnia wyrokowania. Jednakze orzeczenie to jest ozoéoiowo wadliwe z innych przyczyn. Roszczenie o odsetki za czas do dnia 31 sierpnia 1986 r. zostaio prawomocnie oddalone wyrokiem Sqdu Wojewodzkiego z dnia 26 maja" 1986 r., gdyz Skarb Parfistwa nie zaskarzyi tego wyroku. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy  w zwiegzku z uwzgiednieniem rewizji pozwanego od wyroku zasqdzajqcego powédztwo  przedmiotem rozpoznania sprawy w przedmiocie odsetek mogi byé tylko okres od dnia 1 wrzeénia 1986 r.. (por. am. 321 § 1 k.p.c.). Tymczasem Sad Wojewédzki zasaidzii odsetki, poczynajqc od dnia 27 sierpnia 1985 r. Wyrok ten zatem  w omawianym zakresie podlega zmianie na podstawie att._39Dj_‘L k.p.c. przez ustalenie okresu odsetek od poczqtkowego dnia 1 wrzeénia 1986 r., a oddalenie roszczenia 0 odsetki na czas poprzedzajqcy to date.  W tej tylko czoéci rewizja pozwanego podlega uwzglcgdnieniu, a poza tym z przyczyn wyzej wyiuszczonych nalezy jq oddalié na mocy a:t_381 k.p.o., z braku uzasadnionych podstaw zaskarzenia. System lnforihaoji Prawfiej Lex (Lex Omega) 20.12013 Stan prawny programu: 20130525 _ '_ _ _ __ l _t_ÍI__|f'i 'i-'M89 - tekst jego rzecz kwotę 31?.311,15 zł. Übciążające pozwanego długi z tytułu należności podatkowych i kredytów bankowych wynosiły ogółem 838.t21,83 zł, z czego połowa tej kwoty stanowi wymagainą należność Skarbu Panstwa z racji pokrycia zadłużenia w związku z przejęciem nieruchomości pozwanego. Sprawa w tym zakresie została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 28 maja 198.8 r. na wstępie wymienionym. Dokonując oceny prawnej przytoczonego stanu faktycznego, Sąd I instancji uznał, że ar:t._¿1._i19 i a_r:Ł_4_19 k.c. uzasadniają w sprawie niniejszej roszczenie Skarbu Państwa o' zwrot pobranej przez pozwanego kwoty 31T".311,15 zł, gdyż podstawa świadczenia odpadła, a pozwany powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu tego świadczenia. Z takich samych zasad prawnych uzasadniona jest wierzytelność Skarbu Państwa z tytułu połowy należności scalonych. Te dwie wierzytelności uległy jednakże umorzeniu do wysokości 423.282 zł, tj. do kwoty wzajemnej wierzyteíności pozwanego, którą przeciwstawił on do potrącenia (aLt._4z9_3 k.c.). Wierzytelność pozwanego opiera się na a|:L225 k.c. ijej przedmiotem jest wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości i wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki strona powodowa nie uzyskała. Skarb Państwa należy traktować jak posiadacza w złej wierze, od chwili, gdy uzyskał on wiadomość o wniesieniu rewizji nadzwyczajnej pmez Ministra Sprawiediiwości. Zasądzona kwota stanowi różnicę pomiędzy kwotą 841.588,9? zł, będącą pmedmiotem sporu po uwzględnieniu przez Sąd Najwyższy rewizji pozwanego od pierwszego wyroku Sądu Wojewódzkiego a kwotą wierzytelności pozwanego. Tylko pozwany wniósł rewizję od wyroku Sądu Wojewódzkiego. Domaga się on zmiany zaskarżonego orzeczenia przez oddalenie powództwa w" całości. Rewizja oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego, wyrok Sądu Wojewódzkiego, co do kwoty 31?.311 zł pobranej przez niego z kasy państwowej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego o przejęciu nieruchomości, nie narusza aLt._Ł99 k.c. Powód otrzymał wymienioną kwotę na tydzien przed otrzymaniem odpisu rewizji nadzwyczajnej, a zatem w dacie odbioru niewątpłiwie wiedział o pozytywnym załatwieniu jego podania" o zaskarżeniu prawomocnego orzeczenia sądowego i powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu otrzymanej gotówki. Uzasadnia to roszczenie Skarbu Państwa oparte na ar2.t._é"._]í.`i k.c. 2. Stosownie do ocen prawnych sądu rewizyjnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 198? r., sygn. akt l CR 158.187) wierzytelność wzajemna pozwanego z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości i zwrotu pożytków może dotyczyć okresu, w który Skarb Państwa posiadał rzecz w złej wierze (por. ar:L225. k.c.). Okres ten biegnie od dnia, w którym strona powodowa otrzymała odpis rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, gdyż wtedy powzięła wiadomość o zakwestionowaniu prawidłowości przejęcia nieruchomości pozwanego przez Skarb Panstwa. Stąd też - inaczej, niż to chce skarżący - Sąd Wojewódzki prawidłowo wyliczył jego należność nie od dnia, w którym Skarb Państwa zawarł umowę dzierżawy z miejscowymi rołnikami, lecz od dnia 11 maja 1985 r., bo w tej dacie odpis rewizji nadzwyczajnej dotarł do strony powodowej. _ 3. Odsetki za opóżnienie należy łiczyć niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, chyba że termin świadczenia został oznaczony lub wynika z właściwości zobowiązania (por. an. 481 § 1 i a_|:l'__g,5,5 k.c.). Stąd też pozwany bezzasadnie upatruje wadliwość orzeczenia Sądu o odsetkach w tym, że nie zostały one polic-zone od dnia wyrokowania. Jednakże orzeczenie to jest częściowo wadliwe z innych przyczyn. Roszczenie o odsetki za czas do dnia 31 sierpnia 1988 r. zostało prawomocnie oddalone wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 28 maja" 1988 r., gdyż Skarb Państwa nie zaskarżył tego wyroku. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy - w związku z uwzgiędnieniem rewizji pozwanego od wyroku zasądzającego powództwo - przedmiotem rozpoznania sprawy w przedmiocie odsetek mógł być tylko okres od dnia 1 września 1988 r.. (por. art. S21 § 1 k.p.c.j. Tymczasem Sąd Wojewódzki zasądził odsetki, poczynając od dnia 2? sierpnia 1985 r. Wyrok ten zatem - w omawianym zakresie podlega zmianie na podstawie a k.p.c. przez ustalenie okresu odsetek od początkowego dnia 'I września 1988 r., a oddalenie roszczenia o odsetki na czas poprzedzający tę datę. ' W tej tylko części rewizja pozwanego podlega uwzględnieniu, a poza tym z przyczyn wyżej wyłuszczonych należy ją oddalić na mocy ad_2t81 k.p.c., z braku uzasadnionych podstaw zaskarżenia. . -L. . System Informacji Prawnej Les: (Lex Omega] 29r'2913 Stan prawny programu: 2913-95-28