Postanowienie I C 69109

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 69109 '_:= L "mg; =\. i'{'\_‘FA‘\"')A\ W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ' Dnia 13 kwietnia 2010 roku Sqd Okrggowy W Czgstochowie I Wydzial Cywilny W naswpujapym sklfadzie:  PrzeW0d.niczqcy: SSO Katarzyna Sidyk Protokolanti Ewa Nowak po rozpoznaniu W ciniu 1 kwietnia 2010 roku W Czqstochowie na rozprawie  sp1'aWy z powédztwa — przeciwko Skarbowi Paristwa — Dyrektorowi Aresztu Qledczego W _, Dyrektorowi Arcsztu éledczego W —, Dyrektorowi Zakladu Karnego W i Dy1'ekt0r0Wi Zaldadu Karnego W _ l 0 zaplatq; 1. powédztwo oddala; 2. nic obciaga powoda —k0§ztami procesu poniesionymi przez pozwanego Skarb Pafistwa — Dyrektora Aresztu $ledbzeg0 W —, Dyrektora Aresztu §1edczeg0 W —, Dyrektora Zakladu Karnego W _i* Dyrektora Zaldadu Kamego W _; 3. zasqdza od Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrqgowego W CZQStOChOWi6 na rzecz adwokata —kW0t@ 8 "F84 zl (osiem tysiqcy sieclemset osiemdzicsiqt cztery ziote) tytulem zwrotu kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzzgdu. Sygn. akt I C 69f{}9 '-_:= 3. ng); ="-. í'{l`¬FAĄ""Jš\ W Y R O K W IMĘIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ " Dnia 13 kwietnia 2010 roku Sąd Okręgowy W Częstochowie I Wydział Cywilny w następującym składzie: - Przewodniczący: SSO Katarzyna Sidyk Protokołant: Ewa Nowak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2010 roku W Częstochowie na rozprawie - sprawy z powództwa _ przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w _, Dyrektorowi Aresztu Śledczego W _, Dyrektorowi Zakładu Karnego w -i Dy1'ektorow¬i Zakładu Karnego w _ I o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. nie obciąża powoda _kosztami procesu poniesionyrni przez pozwanego Skarb Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w _, Dyrektora Aresztu Śłedczego W -, Dyrektora Zakładu Karnego w _i Dyrektora Zakładu Kamego W _; 3. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Częstochowie na rzecz adwokata _kwotę 8 ?84 zł (osiem tysięcy siedemset osiemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt IC 691119 ' UZASADNIENIE Powéd K K W pozwie z dhia 18 marca 2009r. (data z1o2enia w administrabji Zakfadu" Kamego W Z) sprecyzowanym W piémie z dnia 9 kwietnia 2009r. (k. 11) wnosié 0 zasapizenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Pafistwa kwoty 201 000 2% tytutem zadoééuczynienia. V ~ W uzasadnieniu pozwu powéd podniési, it dochodzi zadoééuczynienia za oclbywanie kary pozbawienia wolnoéci w Areszcie Sledczym w _,"Areszcie Sledczym w. —, Zaldadzie Kamym W — i Zak%adzie Kamym w _ w warunkach uciqziiwych, tj. odbywanie kary w celach, gdzie powierzchnia przypadajapa na jednq osobg wynosi%a mmej niz 3 mg. Powéd stwierdzii, i2 administracja jednostek penitencjarnych, w ktérych przebywai, naruszyqa jego dobra osobiste w postaci goclnoéci i prawa do intymnoéci w szerokim pojgciu, co powoduje odpowiedzialnoéé Skarbu Pafistwa na podstawie art. 24 k.c. i an. 448 k."c. (k. 2, 11). W piémie z dnia 10 listopada 2009r. powéd wyjaénii, iz roszczenie swoje opiera wytapznie na podstawie art. 448 k.c. w zwiqzku z art. 23 k.c. i art. 24_k.c. (k. 259261). Postanowieniem z dnia 18 wrzeénia 2009r. sap Okrqgowy W _ oznaczyi jako jednostki organizacyjne reprezentujape w niniejszej sprawie pozwany Skarb Pafistwa: Dyrektora A_resztu Sledczego W , Dyrektora Aresztu Sledczego w _, Dyrektora Zakhadu Karnego W :i Dyrektora Zakéadu Karnego w — (k. 58). _ Pozwany Skarb Pafistwa wnic'>s1 0 odda|_enie powédztwa. W obszernych oclpowiedziach na pozew W/W jednostki organizacyjne pozwanego przedstawity w sposéb szczegcfiowy warunki bytowe powoda podczas jego pobytu w poszczegélnyoh zaidadaoh karnych 1 aresztach éfedczych. Reprezentanci pozwanego podkreélaii, i2 w trakcie pobytu w jednqstkach penitencjamych powéd nie zg1asza1 Zadnych skarg czy prééb dotyczapych sposobu osadzenia, warunkéw socjalnobytowych Iub przeludnienia w celi. W grupie wspémsadzonych funkcjonowa% bezkonfliktowo. Pozwany wskazywaf, iz powéd dysponowa+ odpowiednim wyposazeniem niezbednym do normainego funkcjonowania cz+owieka. Mia’: liczne mozliwoéci uczestniczenia w zajgciach kmturalnooéwiatowych, sportowych, szkolenilach, obrzgdach religijnych oraz miai zapewnionq bezmatnq opieke rnecl§vczna., w tym psycflatwcznq. Zdaniem pozwanego, nie ma zatem podstawdo przyjgcia, Ze warunki osadzenia powoda w poszczegélnych §ednostkach byty niehumanitarne czy naruszaiy jego gocinoéé osobistq. W oclniesieniu do pobytu powoda w Areszcie Sledczym w _ w okresach ocl 11 maja 2000r. do 29 czerwca 2000r., ool 25 maja 20011". do 18 kwietnia Sygn. akt IC 89i'O9 " UZASADNIENIE Powód Z K W pozwie z dnia 18 marca 2009r. (data złożenia W administracji Zakładu' Karnego W Z) sprecyzowanym W piśmie z dnia 9 kwietnia 2009r. (k. 11) wnosił o zasądzenłe na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa kwoty 201 000 zł tytułem zadośćuczynienia. , ~ W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, iż dochodzi zadośćuczynienia za odbywanie kary pozbawienia wolności W Areszcie Śledczym w _,"Areszcie Śledczym w. _, zakładzie karnym W _ i zakładzie karnym W _ W warunkach uciążliwych, tj. odbywanie kary W celach, gdzie powierzchnia przypadająca na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 mz. Powód stwierdził, iż administracja jednostek penitencjarnych, w których przebywał, naruszyła jego dobra osobiste w postaci godności i prawa do intymności w szerokim pojęciu, co powoduje odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 k.c. i art. 448 kşc. (k. 2, 11). W piśmie z dnia 10 listopada 2009r. powód wyjaśnił, iż roszczenie swoje opiera wyłącznie na podstawie art. 448 kc. W związku z art. 23 k.c. i art. 24_k,c. (k. 259-281). Poaianawieniam z ania 18 Września zoosr. sad Okręgowy W _ aznaazyl jako jednostki organizacyjne reprezentujące W niniejszej sprawie pozwany Skarb Państwa: Dyrektora Aresztu Śledczego W -, Dyrektora Aresztu Śledczego W _, Dyrektora Zakładu Karnego W _i Dyrektora Zakładu Karnego w _ (k. 58). _ Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa. W obszernych odpowiedziach na pozew W/W jednostki organizacyjne pozwanego przedstawiły W sposób szczegółowy warunki bytowe powoda podczas jego pobytu W poszczególnych zakładach karnych i aresztach śłedczych. Reprezentanci pozwanego podkreślali, iż W trakcie pobytu W jednostkach penitencjarnych powód nie zgłaszał żadnych skarg czy próśb dotyczących sposobu osadzenia, warunków socjalno-bytowych lub przeludnienia W celi. W grupie współosadzonych funkcjonował bezkonfliktowo. Pozwany wskazywał, iż powód dysponował odpowiednim wyposażeniem niezbędnym do normainego funkcjonowania człowieka. Miał liczne możliwości uczestniczenia W zajęciach kułturalno-oświatowych, sportowych, szkoleniach, obrzędach religijnych oraz miał zapewnioną bezpłatną opiekę medyczną, wtym psychiatiyczną. Zdaniem pozwanego, nie ma zatem podstawúdo przyjęcia, że warunki osadzenla powoda W poszczególnych jednostkach były niehumanitarne czy naruszały jego godność osobistą. W odniesieniu do pobytu powoda W Areszcie Ŝledczym W _ W okresach od 11 maja 2000r. do 29 czerwca 2000r., od 25 maja 2001r. do 18 kwietnia --- STRONA 3 --- 2002r., od 2 paidziernika 2002r. do 9 paidziernika 2002r. zostat rowniei podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczerx powoda (k. 75~100, k. 102137, k. 140181, k. 163215). ~  Sgd ustalil, co nastgguiez Powéd  ! przebywat w Areszcie Sledczym W  okresach: od 11 maja 2000r. do 29 czerwoa 2000r., od 25 maja 2001:". do 18 kwietnia 2002r.. od 2 paidziernika 2002r. do 9 paidziernika 2002r. i od 4 lutego 20041". do 4 mafia 2006r. W czasie pobytu w Areszcie Sledczymiw _ powod byi zakwaterowany W ceiach: nr 30 o powierzchni 14,12 m2 przeznaczonej dla 4‘osadzonych, nr 48 0 powierzchni 14,53 m2 przeznaczonejdla 4 osadzonych, nr 50 0 powierzchni 115,14 m2 pezeznaczonej d|a.5 osadzonych, nr_53 o powierzchni 15,09 m2 przeznaczonej dla 5 osadzonych. W czasie pobytu powoda W Areszcie Sledczym W — zaludnienie tej jednostki wahaio sig od 92% do 149%. .  Umieszczanie osadzonych na czas okreélony w Warunkach, W" ktorych powierzchnia W ceii na jednag osobo wynoslita mniej nit 3 m2, odbywaio sio W trybie art. 248§1 k.k.W., 0 ozym by? informowany kaidego dnia roboczego sgdzia penitencjarny. W Areszcie Siedczyrn W _ wykorzystano tez inne pomieszczenia n_a cele mieszkalne. W 2005 roku zamieniono éwietlico osadzonych na celo mieszkainq nr 30A zyskujqc W ten sposob 12 dodatkowych miejso zakwaterowania. _  Podczas pobytu W Areszcie powod miat zapewnione do Wtasnego l.iZytkLlI tozko, szafkg, taboret, miejsce przy stole oraz innego rodzaju sprzot i Wyposazenie, ktore jest potrzebne kazdemu cztowiekowi do normalnego zycia. Ponadto. W celach Aresztu znajdowaty sio rowniez érodki czystoéoi i Sp!‘ZQI niezbodny do utrzymania porzqdku. We Wszystkich ceiach mieszkalnych Aresztu Sledczego W — kqciki sanitarne sq Wydzielone, w niektorych sq one obmurowane, w innych Wygrodzone konstrukcjq stalowq wypeinionq ptytami paidzierzowymi w sposéb umozliwiajqcy nieskropowane korzystanie. Y W Areszcie W czasie pobytu powoda do 2005 roku znajdowaia sio éwietlica. W éwietlicy zriajdowai sio stoé do tenisa stotowego, telewizor. W Areszcie funkcjonowata i funkcjonuje nadal biblioteka, siiowania, kantyna, sieé radiowoziowa. W kazdej oeii nadawany jest sygnai stacji teiewizyjnych i radiowych, emitowane sq audycje profilaktyczne, audycje Wiasne, pogadanki, dostarczana jest osadzonym prasa. W kaidej celi osadzeni mo_ga_ mieé, za zgodq Dyrektora, jeden odbiornik telewizyjny, praktycznie W kazdej celi jest telewizor. Mogq tez posiadaé odbiorniki radiowe. Osadzeni majq mozliwoéé uczestniczenia W organizowanych W Areszcie zajociaoh kulturalnooéwjatowych, 0 czym powod zostat poinformowany przy przyjociu. ‘  2002r., od 2 pażdziernika 2002r. do 9 pażdziernika 2002r. został również podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczeń powoda (k.- 75~100, k. 102-13?, k. 140-181, k. 163-215). ‹ - Sąd ustalił, co nastgguje: Powód _ l przebywał W Areszcie Śledczym W _ okresach: od 11 maja 2000r. do 29 czerwca 2000r., od 25 maja 2001r. do 18 kwietnia 2002r., od 2 października 2002r.' do 9 pażdziernika 2002r. i od 4 lutego 2004r. do 4 maja 2006r. W czasie pobytu W Areszcie Śledczymiw _ powód był zakwaterowany W celach: nr 30 o powierzchni 14,12 m2 przeznaczonej dla 4iosadzonych, nr 48 o powierzchni 14,53 mz przeznaczonejdla 4 osadzonych, nr 50 o powierzchni 15,14 m2 przeznaczonej d|a.5 osadzonych, nr_53 o powierzchni 15,09 m2 przeznaczonej dla 5 osadzonych. W czasie pobytu 'powoda W Areszcie Ŝledczym W _ zaludnienia tej jednostki Wahało się od 92% do 149%. . ' Umieszczanie osadzonych na czas określony W warunkach, W' których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m2, odbywało się W trybie art. 248§1 k.k..W., o czym był informowany każdego dnia roboczego sędzia penitencjarny. W Areszcie Śledczym W _ wykorzystano też inne pomieszczenia na cele mieszkalne. W 2005 roku zamienione świetlice- osadzonych na celę mieszkainą nr 30A zyskując W ten sposób 12 dodatkowych' miejsc zakwaterowania. _ - Podczas pobytu W Areszcie powód miał zapewnione do własnego użytku: łóżko, szafkę, taboret, miejsce przy stole oraz innego rodzaju sprzęt i wyposażenie, które jest potrzebne każdemu człowiekowi do normalnego życia. Ponadto, W celach Aresztu znajdowały się również srodki czystości i sprzęt niezbędny do utrzymania porządku. We wszystkich celach mieszkalnych Aresztu Śledczego W _ kąciki sanitarne są wydzielone, W niektórych są one obmurowane, W innych wygrodzone konstrukcją stalową wypełnioną płytami paździerzowymi w sposób umożliwiający nieskrępowane korzystanie. -` W Areszcie pw czasie pobytu powoda do 2005 roku znajdowała się świetlica. W świetlicy znajdował się stół do tenisa stołowego, telewizor. W Areszcie funkcjonowała i funkcjonuje nadal biblioteka, siłowanła, kantyna, sieć radiowęzłowe. W każdej ceii nadawany jest sygnał stacji teiewizyjnych i radiowych, emitowane są audycje profilaktyczne, audycje własne, pogadanki, dostarczana jest osadzonym prasa. W kazdej celi osadzeni" mogą mieć, za zgodą Dyrektora, jeden odbiornik telewizyjny, piaktycznie W każdej celi jest telewizor. Mogą też posiadać odbiorniki radiowe. Osadzeni mają możliwość uczestniczenia w organizowanych W Areszcie zajęciach kulturalno-oświatowych, o czym powód został poinformowany przy przyjęciu. 0 - --- STRONA 4 --- Osadzeni W czasie pobytu powoda mieii tez mozliwoéé korzystania z posiug religijnych. W tygodniu odbywaty sio Icztery Msze SW.‘ Wyznania rzymskokatoliokiego, odbywaty sia tez katechezy oraz indywidualne spotkania z przedstawicielami innyoh wyznari. Powod W okresie pobytu W Areszcie Siedczym W — nigdy nie zgtaszat skarg zwiazanyoh z warunkami ibytowymi panujapymt W jednostoe, W szczegolnoéci jego przeludnieniem ozy sktadem osobowym w celach, W ktorych przebywat. Powod przy przyjeciu do Aresztu zostat poinforrnowany o moiliwoéci zwraoania sio do Wychowawcy ze Wszystkimi sprawami osobistymi i bytowyrni. Powéd pozostawat W kontakcie z Wychowawca,‘ Ztozyt tez do Dyrektora jednostki kilka proéb dotyczaicych widzefi, posiadania przedmiotow W celi i paczki Zywnoéciowej. Powod utrzymywat kontakt z bliskimi osobami, W tym z ojcem, gtownie korespondencyjny i telefoniczny. Powod byt zatrudniony W kottowni jako palacz, ze swoich obowiazkow Wywiqzywat sio prawidiowo, Wielokrotnie byt nagradzany. Powod pracowat na ‘i/4 etatu, a zatem przez 6,5 do 7 godzin dziennie przebywat poza celq. W zwiqzku z praca_ powod mogt korzystao z dodatkowych kapieli. Swoj stan psychiczny powod oceniat jako dobry. Mimo takiej moiliwoéci, nie korzystat z pomocy psychologa I psychiatry, byt osobq stabilnq emocjonalnie. W Areszcie miai dostop do bezptatnej opieki medycznej. W ramach oddziatu mieszkalnego i oei funkojonowat bezkonfliktowo. Nie stwarzat problemow natury Wychowawczej, starat sio przestrzegao zasad Wynikajapyoh z regulaminu i porza_dku Wewnotrznego oboWia_zuja_cego W Areszoie. Powod czas Wolny spadzai na Wtasnych zajociach, grze W karty. ogiadaniu telewizji. Uzyskai zgodcg na zakup gry telewizyjnej W kantynie Aresztu. /dowéd: notafka Isfuzbowa Kierownika Dziafu Ewidencjf Aresztu Siedczego ‘W '— Z d'm'a'19 paidziernika 2009r. (k. 168), nofatka siuébowa Kierownika Dziafu Penitencjamego Areszfu Sfedczego W _ z dnia‘ 19 paédziernfka 2009:". (k. 169),, odpisy wykazéw pomieszczeri w budynkach mieszkainych Aresztu Sfedczego W — (k. 173175), Odpfsy pism do Sadu Okrogovi/ego W — .‘H Wyo‘zia1‘ Penitencjarny (k. 1761 77), odpisy dokumentow z teczkf osobopozna Wczej powoda (czoéé B) (k. 178215), W tym: odpisy notatek z rozméw z wychowavi/ca, odpis opinif z grudnia 2005r., odpisy pisemnych proéb ipodafi powoda; zeznania éwiadka — (k. 307308), zeznania éwiadka — _ (k. 30a309)/ W okresie od 24 Wrzeénia 20071. do 17 grudnia 2008r. powod = 2 przebywai W Areszcie Siedczym W W dniach od 24 wrzeénia 2007r. do 26 Wrzeénia 200?/‘r. zostai osadzony W celi nr 0027 0 powierzchni 12,60 m2 przeznaczonej dla 4 osadzonych, tapznie z powodem byto tam 6 osob; od 27 wrzeénia 200?r. do 1 paidziernika 200"Zr. przebywat W celi nr 00031 o powierzchni 12.60 m2 przeznaozonej dla 4 osob; Wraz z powodem byto tam osadzonych najpierw 6, potem 5 osob. Od 2 do 4 paédziernéka 200?r. Osadzeni W czasie pobytu powoda mieli też możliwość korzystania z posług religijnych. W tygodniu odbywały się 'cztery Msze Św.. Wyznania rzymskokatolickiego, odbywały się też katechezy oraz indywidualne spotkania z przedstawicielami innych wyznań. Powód W okresie pobytu W Areszcie Sledczym W _ nigdy nie zgłaszał skarg związanych z warunkami Vbytowymi panującymi W jednostce, w szczególności jego przeludnieniem czy składem osobowym W celach, w których przebywał. Powód przy przyjęciu do Aresztu został poinformowany o możliwości zwracania się do wychowawcy ze wszystkimi sprawami osobistymi l bytowymi. Powód pozostawał W kontakcie z wychowawcą; Złożył też do Dyrektora jednostki kilka próśb dotyczących Widzeń, posiadania przedmiotów W celi i paczki żywnościowej. Powód utrzymywał kontakt z bliskimi osobami, W tym z ojcem, głównie korespondencyjny i telefoniczny. Powód był zatrudniony W kotłowni jako palacz, ze swoich obowiązków wywiązywał się prawidłowo, Wielokrotnie był nagradzany. Powód pracował na Ê/4 etatu, a zatem przez 6,5 do 7 godzin dziennie przebywał poza celą. W związku z pracą powód mógł korzystać z dodatkowych kąpieli. Swój stan psychiczny powód oceniał jako dobry. Mimo takiej możliwości, nie korzystał z pomocy psychologa I psychiatry, był osobą stabilną emocjonalnie. W Areszcie miał dostęp do bezpłatnej opieki medycznej. W ramach oddziału mieszkalnego i cei funkcjonował bezkonfliktowo. Nie stwarzał problemów natury wychowawczej, starał się przestrzegać zasad wynikających z regulaminu i porządku Wewnętrznego obowiązującego W Areszcie. Powód czas Wolny spędzał na własnych zajęciach, grze W karty, ogiądaniu telewizji. Uzyskał zgodę na zakup gry telewizyjnej W kantynie Aresztu. /dowód: notatka .służbowa Kierownika Działu Ewidencji 'Aresztu Śledczego "W '_ z ania' rs pazdziernika zoosr. (k. 188), notatka aiużooWa kierownika Działa Paniiancjarnago Aresztu siedozago W _ z dnra` rs października 2009r. (k. 189),. odpisy wykazóv/ pomieszczeń W budynkach mieszkałnych Aresztu Śłedczego W _ (k. 173-175), odpisy pism do sądu okręgowego W _ iii Wydział Peniiencjamy (ir. 176-1 77), odpisy dokumentów z teczki osobopozna wczej powoda (część B) (k, 178-215), W tym: odpisy notatek z rozmów z wychowawcą, odpis opinii z grudnia 2005r., odpisy pisemnych próśb ipodań powoda; zeznania świadka _ (k. 307-308), zeznania świadka _ _ (k. 808-sosy 'W okresie od 24 Września 2007r. do 17 grudnia 2008r. pewno : 2 przebywał W Areszcie Śiedczym W W _dniach od 24 wrzesnia 2007r. do 26 wrzesnia 200?'r. został osadzony W celi nr 0027 o powierzchni 12,60 m2 przeznaczonej dla 4 osadzonych, łącznie z powodem było tam 6 osób; od 27 Września 2007r. do 1 pażdziernika 200Yr. przebywał W celi nr 00031 o powierzchni 12.60 m2 przeznaczonej dla 4 osób; wraz z powodem było tam osadzonych najpierw 6, potem 5 osób. Od 2 do 4 października 200?r. --- STRONA 5 --- powod byt zakwaterowany W celi nr 0020 o powierzchni 12,50 m2, przeznaczonej dla 4 osob, przebywato tam kolejno 5 i 6 osob; od 5 paidziernika 200?r. do 10 grudnia 2007:. powod przebywai W celi nr 0014 o powierzchni 15,35 m2 przeznaczonej dla 5 osob, przebywato W niej 6 osob. Od 11 grudnia 2007r. do 2 stycznia 2008r. powod przebywai W celi nr 0025 o powierzchni 15,24 m2 pizeznaczonej dla 5 osob, przebywato tam tacznie z powodem 6 osob. Od 3 stycznia 2008r. do kofivca pobytu W tym Areszcie przebywat W oeii nr 0003 o powieizchni 18,78: m2 przeznaczonej dla 6 osob, razem z powodem przebywaio tam W roznych okresach czasu od 4 do 8 osadzonych, pFZy ozym od 22 lipca 2008‘r. do kofica pobytu powoda liczba osadzonych byta zgodna z normq. Umieszczenie osadzonychna czas okreélony W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jednq osobe Wynosita mniej niz 3 m2, odbywaéo sie W trybie art. 248§1_k.Ik.W., o czym byt informowany sedzia penitencjarny. , . Zaludnienie W Areszoie Sledczym W  wediug danych na sierpierx 2007:". Wynosito érednio 101,25%, Wrzesiefi 2007r.  106,7%, listopad _2007r.  113%, Wediug danych naiipiec 2008r. Wynosito jut tyiko okoio 98%, na paidziernik 2008r. Wynosito érednio 93,8%.  W Wszystkioh celach, W ktorych przebywat powod byt do dyspozycji sprzet kwaterunkowy W postaci m.in. oddzielnych toiek dia kaidego osadzonego,_ stoiow Wieziennych, szafek, taboretow, potek pod telewizor, Wieszaka éoiehnego, potek na przybory, lustra, sprzetu do utrzymania higieny i czystoéci. W kazdej z cel, W ktorej powod byt zakwaterowany, znajdowaia sie toaleta odgrodzona od pozostaiejozeéci ceii mieszkalnej éciankami dziatowymi na petnq Wysokoéé, zamykana na drzWi, co zapewniato osadzonym peina, intymnoéo. Bielizna osobista i reczniki byiy i sa Wymieniane co tydziefi, bieiizna poécieloWa  co dwa tygodnie; érodki higieny wydawane sq osadzonym raz "W miesiacu, nowo przyjetym  przy przyjeciu; osadzeni mezczyini korzystaja z kapieii zasadniczo raz W tygodniu,'pracujapy — oodziennie, ze wzgledow medycznych osadzeni moga korzystaf; 2 dodatkowych kapieli. W celach osadzeni sami dbaia o czystoéé, otrzymujac W tym celu od administracji Aresztu odpowiednie érodki czystoéoi. ~  Areszt $iedczy W _ dysponowat W ozasie pobytu powoda nastepujaca infrastrukturq do prowadzenia zajeé kuituralnooéwiatowych i sportowych: 9 éwietlicami, W ktorych znajdowaiy sie: stoty do tenisa stoiowego, odbiorniki RTV, gtoéniki radiowezéa, gry planszowe, prasa codzienna, 6 salkami treningowymi Wyposazonymi W sprzet do owiczefi. Cele mieszkalne Wyposaione byty, W odbiorniki umoziiwiajqce odbior retransmitowanych programow radiowych i telewizyjnych, a takze programow przygotowanych W studiu radiowym Aresztu. Za zgodq Dyrektora Aresztu, osadzeni mogli posiadao W celach Wtasne odbiorniki radiowe i telewizyjne. _ ' powód był zakwaterowany W celi nr 0020 o powierzchni 12,50 m2, przeznaczonej dla 4 osób, przebywało tam kolejno 5 i 6 osób; od 5 października 2007r. do 10 grudnia 2007:. powód przebywał W ce_|i nr 0014 o powierzchni 15,35 m2 przeznaczonej dla 5 osób, przebywało W niej 6 osób. Od 11 grudnia 2007r. do 2 stycznia 2008r. powód przebywał W celi nr 0025 o powierzchni 15,24 mz przeznaczonej dla 5 osób, przebywało tam łącznie z powodem 6 osób. Od 3 stycznia 2008r. do końca pobytu w tym Areszcie przebywał w _celi nr 0003 o powierzchni 18,78: m2 przeznaczonej dla 6 osób, razem z powodem przebywało _tam W różnych okresach czasu od 4 do 8 osadzonych, przy czym od 22 lipca 2008r. do końca pobytu powoda liczba osadzonych była zgodna z normą. Umieszczenie osadzonychna czas określony W warunkach, w których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m2, odbywało się W trybie art. 248§1_k."k.w., o czym był informowany sędzia penitencjarny. , _ Zaludnienie W Areszcłe Śledczym W - według danych na sierpień 2007r. wynosiło średnio 101,25%, wrzesień 2007r. - ^l06,7%, listopad 2007r. - 113%, według danych naišpiec 2008r. wynosiło już tylko około 98%, na październik 2008r. wynosiło średnio 93,8%. - W wszystkich celach, W których przebywał powód był do dyspozycji sprzęt kwaterunkowy W postaci m.in. oddzielnych łóżek dla każdego osadzonego,_ stołów więziennych, szafek, taboretów, półek pod telewizor, wieszaka sciehnego, półek na przybory, lustra, sprzętu do utrzymania higieny i czystości. W każdej z cel, W której powód był zakwaterowany, znajdowała się toaleta odgrodzona od poz_ostałej.części celi mieszkalne] sciankami działowymi na pełną wysokość, zamykana na drzwi, co zapewniato osadzonym pełną intymność. Bielizna osobista i ręczniki były i są Wymieniane co tydzień, biełizna pościełowa - co dwa tygodnie; środki higieny wydawane są osadzonym raz 'W miesiącu, nowo przyjętym - przy przyjęciu; osadzeni mężczyźni korzystają z kąpieii zasadniczo raz W tygodniu,`pracujący - codziennie, ze względów medycznych osadzeni mogą korzystać 2 dodatkowych kąpieli. W celach osadzeni sami dbają o czystość, otrzymując W tym celu od administracji Aresztu odpowiednie środki czystości. « - Areszt Śledczy W _ dysponował w .czasie pobytu powoda następującą infrastrukturą do prowadzenia zajęć kuituralno-oświatowych i sportowych: 9 świetlicamí, W których znajdowały się: stoły do tenisa stołowego, odbiorniki RTV, głośniki radiowęzła, gry planszowe, prasa codzienna, 6 salkami treningowymi wyposażonymi W sprzęt do ćwiczeń. Cele mieszkalne wyposażone były, w odbiorniki umożłiwiające odbiór retransmitowanych programów radiowych i telewizyjnych, a także programów przygotowanych w studiu radiowym Aresztu. Za zgodą Dyrektora Aresztu, osadzeni mogli posiadać W celach własne odbiorniki radiowe i telewizyjne. _ " --- STRONA 6 --- Na terenie Aresztu dziataty pracownia plastyozna i kilka kotek modelarskich, organizowane byty iekcje jezyka angielskiego przez radiowezei, a nastepnie co 6 miesieoy test jezykowy dla uczapych sio tego jezyka. W oyklu tygodniowym prowadzorla byta dla osadzonych Iista przebojow, na ktora oddawati oni ponad 1000 giosow miesiecznie. We Wrzesniu 2007r. rozpoozeto oykl historyoznychv programow edukacyjnych. W wyniku podjetej Wspotpracy z Teatrem Miejskirn irn. — W organizowane byiy spektakle dla osadzonych. Organizowane byty takze doroczne Wystawy prac osadzonych dziaiajacyoh W koikach modelarskioh. W Areszcie jest biblioteka Iiczaca ok0?o 25 000 woluminow. Na oddziaiach znajduja sie katalogi biblioteki, a ksiazki zamawiane przez osadzonych dostarczane sq raz w tygodniu na poszczegoine oddziaiy. W Areszcie Siedczym W _ zorganizowane sq cztery spaoemiki, ktore sq Wyposaione W dragki do éwiczefi sitowyoh. _ W czasie pobytu powoda istniata mozliwosé korzystania z postug religijnych o charakterze zbiorowym i indywidualnym. W Areszcie funkcjonuje kaplioa ekumeniozna, odprawiana jest W niej katolicka Msza SW. i nabozehstwa prawosiawne. W Areszoie Sledozym W — dziata od 1999r. oérodek diagnostyozny. W 2006r. przeprowadzono jego remont generalny. Przeznaczony jes_t do prowadzenia badah psychoiogicznych i psychiatrycznyoh skazanych 2 caiego okregu gdafiskiego. W Aresacie jest ambuiatorium, W sktad ktorego Wchodzi gabinet lekarski, zabiegowy, Iekarzy speojalistow i stomatoiogiczny. Szpital Aresztu dysponuje 38 miejsoami ztokalizowanyoh W 3 oddziaiach: interhistycznym, gruéliozym i neurologicznym. W Areszcie Sledczym W — W dniach 6? sierpnia 2008r. przeprowadzona zostaia Wizytacja pizedstawicieli Rzecznika Praw Obywatelskich. W czasie Wizytacji przeprowadzono rowniez rozmowy z osadzonymi, ktorzy W przewazajacej Wiekszosci pozytywnie ooeniaii reaiizacje przystugujapych im uprawniefi, nieliczne byty ooeny negatywne. W sprawozdaniu z wizytacji stwierdzono m.in., iz oglqd cet mieszkatnyoh nie daje podstaw do stwierdzenia, aby warunki bytowe nawet W celach niewyremontowanych, czy tez inne okolicznosci osadzenia, byiy dia osob pozbawionych Woinoéci na tyle dotkiiwe, aby mogiy prowadzié do okrutnego, nieiudzkiego iub poni2aja_cego traktowania. Atmosfera W Areszcie jest dobra, relacje miedzy osadzonymi a Wychowawcami i oddziaiowymi prawidtowe. Czynnosci przeprowadzone przez pracownikéw Biura Rzecznika Praw Obywatelskich pozwoliiy uznaé, 2e generalnie rzecz biorqc, W Areszcie Sledczym W Gdafisku przestrzegane sa_ prawa osob pozbawionyoh Wolnosci. Traktowani sq oni z poszanowaniem godnoéci ludzkiej. /dowod: odpis Wyciagu ze sprawozdania 2 wizytacji przeprowadzonej W dniach 2.9~3O iistopada 2007r. W Areszcie S.‘edoziym W _ przez sedziego penitencjarnego (k. 146 149), odpis informacji z dnia 1 Wrzeénfa 2008r. 0 czynnoéciach przeprowadzonych z Na terenie Aresztu działały pracownia plastyczna i kilka kółek modelarskich, organizowane były iekcje języka angielskiego przez radiowęzeł, a następnie co 6 miesięcy test językowy dla uczących się tego języka. W cyklu tygodniowym prowadzona była dla osadzonych lista przebojów, na którą oddawati oni ponad 1000 głosów miesięcznie. We wrześniu 2007r. rozpoczęto cykl historycznych programów edukacyjnych. W wyniku podjętej Współpracy z Teatrem _Miejskim im. _ w organizowane były spektakle dla -osadzonych. Organizowane były także doroczne wystawy prac osadzonych działających W kółkach modelarskich. W Areszcie jest biblioteka licząca około 25 000 woluminów. Na oddziałach znajdują się katalogi biblioteki, a książki zamawiane przez osadzonych dostarczane są raz w tygodniu na poszczegóine oddziały. W Areszcie Ŝledczym w _ zorganizowane są cztery spacerniki, które są wyposażone W drążki do ćwiczeń siłowych. _ W czasie pobytu powoda istniała możliwość korzystania z posług religijnych o charakterze zbiorowym i indywidualnym. W Areszcie funkcjonuje kaplica ekumeniczna, odprawiana jest w niej katolicka Msza Św. i nabożeństwa prawosławne. W Areszcie Ŝledczym W _ działa od 1999r. ośrodek diagnostyczny. W 2006r. przeprowadzono jego remont generalny. Przeznaczony jes_t do prowadzenia badań psychołogicznych i psychiatrycznych skazanych z całego okręgu gdańskiego. W Areszcie jest ambulatorium, W skład którego wchodzi gabinet lekarski, zabiegowy, lekarzy specjalistów i stomatologiczny. Szpital Aresztu dysponuje 38 miejscami złokalizowanych w 3 oddziałach: internistycznym, gruzliczym i neurologícznym. W "Areszcie Śledczym w _ w dniach 6-? sierpnia 2008r. przeprowadzona została wizytacja przedstawicieli Rzecznika Praw Obywatelskich. W czasie wizytacji przeprowadzono również rozmowy z osadzonymi, którzy W przeważającej większości pozytywnie oceniali realizację przysługujących Em uprawnień, nieliczne były oceny negatywne. W sprawozdaniu z wizytacji stwierdzono m.in., iż ogląd cet mieszkalnych nie daje podstaw do stwierdzenia, aby warunki bytowe nawet W celach niewyremontowanych, czy- też inne okoliczności osadzenia, były dia osób pozbawionych wolności na tyle dotkłāwe, aby 'mogły prowadzić do okrutnego, nieiudzkiego lub poníżająoego traktowania. Atmosfera w Areszoie jest dobra, relacje między osadzonymi a wychowawcami i oddzšałowymi prawidłowe. Czynności przeprowadzone przez pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich pozwoliły uznać, że generalnie rzecz biorąc, w Areszcie Śledczym W Gdańsku przestrzegane są prawa osób pozbawionych wolności. Traktowani są oni z poszanowaniem godności ludzkiej. /dowód: odpis wyciągu ze sprawozdania 2 Wizytacjr' przeprowadzonej W dniach 29-30 listopada 2007r. W Areszcie Śłedczym W _ przez sędziego penítencjarnego (k. 1' 46- 149), odpis informacji z dnia 1 września 2008r. 0 czynnościach przeprowadzonych z --- STRONA 7 --- u,ooWa2nfenfa Rzecznika Praw Obywatelskfch W Areszcie Sledczym W _ (K. 150 155}, oo‘,ofs' Wyciagu ze" sprawozdania z wizytacjil Aresztu Sledczego W _ ,0r2e,0ro_wadzonej W dniach 15 I 16 paidziernika 2008:". przez scgdziego penirencjarnego (k. 156158), odpisy pism skierowanych do Sadu Okregowego W _ Vi Wydzfaf F_‘enitencjarny 2 dnia 30 lipca 2008r., 29 Iistopada 2007r. I 4 Wrreénia 2007r. (k. 159, 160, 160/ ' ' l W okresie od 17 grudnia 2008:’. do 10 marca 2009r. powod _ przebywat w Zaktadzie Karnymw Jest to jednostka penitenojarna stanowiapa zaktad karny typu pototwartego, a zatem cele sq pootwierane przez cata_ dobe, a toalety znajduja sie poza ceiami. Powod przebywat W oddziale mieszkalnym nr 1 dia recydywistow penitencjarnych, W ceii czteroosobowej nr 106 0 metrazu 13,75 m2, nie byt umieszczany W celi izoiacyjnej. W okresie od 18 grudnia 2008r. do 25 stycznia 2009r. W ceii 106 przebywaio tacznie razem 2 powodem 5 osob. Natomiast od 26 stycznia 2009r. do 10 marca 2009r. Wraz z powodem cele zajmowaty zgodnie z normatywem 4,osoby. Od 4 lutego 2009r. do kohca pobytu powoda W tej jednostoe penitenojarnej W oddziale mieszkainym I Zakiadu Karnego W _ nie Wystepowaéo pizeludnienie. l _  Umieszczenie osadzonych na czas okreslony W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jedna osobe Wynosiia mniej nit 3 m2, odbywato sie Wtrybie art. 248§1 k.k.W., o ozym informowany byt sedzia penitencjarny. Powod W celi dysponowat standardowym Wyposaieniem przewidzianym W art. 110 k.k.W. lloéé i jakosé positkow, sposob ich przyrzadzania, stan sanitarny, ogrzewanie, oswietlenie i Wentylacja pomieszczefi, utrzymywanie czystosci przez osadzonych, stan i czystoéé ich odziezy oraz bielizny byéy pod statq kontro|a1ekarza. ' . _ Opielas medyczna W Zaktadzie Karnym W _ sprawuje lekarz bedacy kierownikiem ambuiatorium i oztery pielegniarki zatrudnieni W petnym Wymiarzeczasu pracy na etatach funkcjonariuszy oraz W niepeinym Wymiarze czasu pracy zatrudnieni sq dodatkowo: chirurg ortopeda, stomatolog, dermatolog, laryngolog i neuroiog. W razie potrzeby korzysta sie rowniez z ustug okulisty i pulmonologa zatrudnionych W Areszoie Sledczym W _ oraz ze specjaiistow: urologa, onkoioga, chirurga pracujacych W czynnych plaoowkach stuzby zdrowia. Zaktad Opteki Zdrowotnej W ZK W — dysponuje: izba ohorych, izolatka, gabinetem lekarskim, gabinetem zabiegowym, gabinetem stomatologicznym, punktem aptecznym, punktem socjainym i gospodarczym. ‘ l Powod W czasie pobytu W Zaktadzie Karnym W  niepozostawai W zatrudnieniu, jednakze poza terenem jednostki prace Wykonywali dwaj Wspoiosadzeni z powodem W celi nr 106. — _ byt zakwaterowany W celi nr 106 od dnia 29 paidziernika 2008r. do 20 stycznia 2009r. i pracowai poza terenem Zaktadu Karnego od 22 lipca 2008r. do 19 stycznia 2009r. Osadzony przebywat poza oddziatem W dni robocze W upoważnienia- Rzecznika Praw Obywatelskich W Areszcie Śłedczyrn W _ (k. 150- 155), odpis' wyciągu ze' sprawozdania z wizytacjr Aresztu Śledczego W _ przeprowadzonej' w dniach 15 i 16 października 2008r. przez sędziego penitencjarnego (ir. 156-158), odpisy pism skierowanych do Sądu Okręgowego w _ V1 Wydział F_'*enr`tenc_r`arny 2 dnia 30 lipca 2008r., 29 listopada 2007r. I 4 września 2007r. (k. 159, 160, 181)/ ' ' I W okresie od 17 grudnia 2008r. do 10 marca 2009r. powód _ przebywał W Zakładzie Karnymw Jest to jednostka penitencjarna stanowiąca zakład karny typu półotwartego, a zatem cele są pootwierane przez całą dobę, a toalety znajdują się poza celami. Powód przebywał W oddziale mieszkalnym nr 1 dla recydywistów penitencjarnych, W celi czteroosobowej nr 106 o metrażu 13,75 m2, nie był umieszczany W celi izołacyjnej W okresie od 18 grudnia 2008r. do 25 stycznia 2009r. W celi 106 przebywało łącznie razem Z powodem 5 osób. Natomiast od 26 stycznia 2009r. do 10 marca 2009r. wraz z powodem celę zajmowały zgodnie z normatywem 4,osoby_ Od 4 lutego 2009r. do konca pobytu powoda w tej jednostce penitencjarnej w oddziale mieszkalnym l Zakładu Karnego W _ nie występowało przeludnienie I _ - Umieszczenie osadzonych na czas określony w warunkach, W których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m2, odbywało się _wtrybie art. 248§1 k.k,w., o czym informowany był sędzia penitencjarny. Powód W celi dysponował standardowym wyposażeniem przewidzianym W- art. 110 k.k_w. Ilość i jakość posiłków, sposób ich przyrządzania, stan sanitarny, ogrzewanie, oświetlenie i wentylacja pomieszczeń, utrzymywanie czystości przez osadzonych, stan i czystość ich odzieży oraz bielizny były pod stałą kontrolą łekarza. " _ _ Opiekę medyczną w Zakładzie Karnym W _ sprawuje lekarz będący kierownikiem ambuiatorium i cztery pielęgniarki zatrudnieni W pełnym wymiarze-czasu pracy na etatach funkcjonariuszy oraz W niepełnym wymiarze czasu pracy zatrudnieni są dodatkowo: chirurg ortopeda, stomatolog, dermatolog, laryngolog i neuroiog. W razie potrzeby korzysta się również z usług okulisty i pulmonologa zatrudnionych W Areszcie Śledczym W _ oraz ze specjalistów: urologa, onkoioga, chirurga pracujących W czynnych placówkach służby zdrowia. Zakład Opieki Zdrowotnej W ZK W _ dysponuje: izbą chorych, izolatką, gabinetem lekarskim, gabinetem zabiegowym, gabinetem stomatologicznym, punktem aptecznym, punktem socjalnym i gospodarczym. -_ I Powód W czasie pobytu w Zakładzie Karnym W - niepozostawał W zatrudnieniu, jednakże poza terenem jednostki pracę wykonywali dwaj współosadzeni z powodem w _celi nr 106. _ _ był zakwaterowany w celi nr 106 od dnia 29 pażdziernika 2008r. do 20 stycznia 2009r. i pracował poza terenem Zakładu Karnego od 22 lipca 2008r. do 19 stycznia 2009r. Osadzony przebywał poza oddziałem W dni robocze W --- STRONA 8 --- godzinach od 7.00 do 16.00 i czasami W soboty od 7.00 do 15.30. 8 byt osadzony W celi rir 106 od 29 pazdziernika 2008r. do 13 marca 2009r. Pracowat poza terenem Zaktadu Karnego od dnia 23 styoznia 2009r. do 12 marca 2009r. Pizebywat poza oddziaiem W dni robocze W godzinach 7.0016.00 i sporadycznie W soboty W godzinach 7.00 15.30. Faktycznie zatem W porze dziennej z uwagi ~na Wykonywanq pracs WIW Wspoiosadzeni z powodem przebywali poza ceiq. ’Z uwagi na charakter zaktadu (typu pototwartego) powod mogt swobodnie przemieszczao sie po korytarzu oddziatu, ponadto korzystaé z swietlicy, biblioteki i ozytelni, palarni,» osobno usytuowanych sanitariatéw. W Zaktadzie Karnym W Koszalinie jest pied swietiic oddziatowych. Sq one Wyposazone W stoiy do gier pianszowych, stoty do tenisa sto%oWego, krzesta, odbiorniki TV. Osadzeni majq rowniez do dyspozycji salko sportowq, Wyposazonq W atestowany i profesjonainy sprzet do uprawiania owiczei‘: sitowyoh, mogq korzystaé z boiska do gier zespokawych, na ktorym odbywajq sis rozgrywki siatkowki i koszykowki. Na terenie jednostki istnieje mozliwosé korzystania 2 salki dydaktycznej, W ktorej odbywajq sis zajecia kot zainteresowarfi, realizowane sq programy aktywizacji zawodowej, kursy zawodowe, programy jszykowe, dziata koio teatralne. W 2008 roku zorganizowano dla skazanych bursy zaWod0We stolarza mebiowego i technologa robot Wykoficzeniowych. W Zaktadzie Karnym W — osadzeni mogq korzystaé z codziennych, godzinnych spacersW, spotkafi z ciekawyrni ludzmi, koncertow, konkursow artystycznych, organizowanych Wyjso do kina na seanse filmowe, uczestniozenia takze W nabozedstwach i irmych spotkaniach o charakterze religijnym. W Zakiadzie Karnym W _ dziaia radiowezet, a W kazdej celi mieszkalnej znajdujq sis giosniki radiowszta, przez ktore nadawane sq komunikaty, audycje, pogadanki. Powod miat zapewnionq opieke medycznq i trzykrotnie byt konsultowany psychiatrycznie W dniaoh 12 i 16 lutego 2009r. i 3 marca 20091‘. z uwagi na zgtaszane zaburzenia snu i zwiqzanq z tym drazliwosé i impulsywnosé, otrzymat Wowczas ieki uspokajajqce. W trakcie pobytu W Zaktadzie nie zgiaszat skarg czy prosb dotyczqcych sposobu osadzenia, warunkow socjalnobytowych, czy przeludnienia W celi. W grupie wspoiosadzonych funkcjonowat bezkonfliktowo. ‘ W Zaktadzie Karnym W Koszalinie W czasie pobytu powoda prowadzona byta kompleksowa kampania informacyjna Wérod osadzonych dotyczqca m.in. spraw zwiqzanyoh z zatrudnieniem, udzielaniem nagrod, przepustek, Warunkow bytowych, wyzywienia, ktora odbywata sis za poéredniotwem gazety Wewnotrznej ,,:’, telegazety, radiowezta i ogtoszerfi na oddziatach mieszkalnych. A W dniach 17, 26 Wizesnia 2008r. i 30 pazdziernika 2008r. W Zaktadzie Karnym W Koszalinie byta przeprowadzona Wizytacja przez sedziego penitenojarnego, ktory nie godzinach od 7.00 do 16.00 i czasami W soboty od 7.00 do 15.30. _ był osadzony w celi nr '106 od 29 października 2008r. do 13 marca 2009r. Pracował poza terenem Zakładu Karnego od dnia 23 stycznia 2009r. do 12 marca 2009r. Pizebywał poza oddziałem w dni robocze W godzinach 7.00~16.00 i sporadycznie W soboty W godzinach 7.00- 15.30. Faktycznie zatem w porze dziennej z uwagi na wykonywaną pracę wiw współosadzeni z powodem przebywali poza celą. »Z uwagi na charakter zakładu (typu półotwartego) powód mógł swobodnie przemieszczać się po korytarzu oddziału, ponadto korzystać z świetlicy, biblioteki i czytelni, palarni, osobno usytuowanych sanitariatów. W Zakładzie Karnym w Koszalinie jest pięć świetlic oddziałowych. Są one wyposażone w stoły do gier planszowych, stoły do tenisa stołowego, krzesła, odbiorniki TV, Osadzeni mają również do dyspozycji salkę sportową, wyposażoną W atestowany i profesjonałny sprzęt do uprawiania ćwiczeń siłowych, mogą korzystać z boiska do gier zespołowych, na którym odbywają się rozgrywki siatkówki i koszykówki. Na terenie jednostki istnieje możliwość korzystania Ź salki dydaktycznej, w której odbywają się zajęcia kół zainteresowań, realizowane są programy aktywizacji zawodowej, kursy zawodowe, programy językowe, działa koło teatralne. W 2008 roku zorganizowano dla skazanych bursy zawodowe stolarza mebiowego i technologa robót wykończeniowych. W Zakładzie Karnym w _ osadzeni mogą korzystać z codziennych, godzinnych spacerów, spotkań z ciekawymi ludźmi, koncertów, konkursów artystycznych, organizowanych wyjść do kina na seanse filmowe, uczestniczenia także w nabożeństwach i innych spotkaniach o charakterze religijnym. W Zakładzie Karnym W _ działa radiowęzeł, a w każdej celi mieszkalne] znajdują się głośniki radiowęzła, przez które nadawane są komunikaty, audycje, pogadanki. Powód miał zapewnioną opiekę medyczną i trzykrotnie był konsultowany psychiatrycznie W dniach 12 i 16 lutego 2009r. i 3 marca 2009r. z uwagi na zgłaszane zaburzenia snu i związaną z tym drażliwość i impulsywność, otrzymał wówczas leki uspokajające. W trakcie pobytu W Zakładzie nie zgłaszał skarg czy próśb dotyczących sposobu osadzenia, warunków socjalno-bytowych, czy przeludnienia W celi. W grupie współosadzonych funkcjonował bezkonfliktowo. Z W Zakładzie Karnym w Koszalinie w czasie pobytu powoda prowadzona była kompleksowa kampania informacyjna Wśród osadzonych dotycząca m.in. spraw związanych z zatrudnieniem, udzielaniem nagród, przepustek, warunków bytowych, wyżywienia, która odbywała się za pośrednictwem gazety wewnętrznej „i”, telegazety, radiowęzła i ogłoszeń na oddziałach mieszkalnych. ~ W dniach 17, 26 września 2008r. i 30 października 2008r. w Zakładzie Karnym W Koszalinie była przeprowadzona wizytacja przez sędziego penitencjarnego, który nie --- STRONA 9 --- stwierdzit nieprawidtowosci W funkcjonowaoiu jednostki. W sprawozdaniu z_ Wizytacji podkrestit, i2‘: ogoiny standard funkcjonowania Zaktadu W_ stosunku do 2007 rokuf ulegt daiszemu podwyzszeniu poprzez wykonanie szeregu prac remontowyoh W obiektach tej jednostki. W sposob znaczny Wzrosta pojemnosé tej jednostki penitencjarnej W zwiqzku z oddaniem do uzytku nowego pawilonu mieszkalnego. /dowdd: odpis zarzqdzenia nr 37/08 Dyrektora Zakfadu Kamego W _ z dnia 26 Iistopada 2008r. (k. 106), odpis pisma .do.Sqdu Okrsgowego W — z dnia 26 Hstopada 2008r. (k. 106v), odpfsy wykazéw stanu zafudnienfa cef, W1‘)/H1 celi nr 106 (k. 107 128), odpis sprawozdanfa 2 wizyracji Zakfadu Karnego W przeprowadzona_ W dniach 17, 26 wrzesnia 130 pazdziernika 2008:". przez sedziego pem'tencjarneg0_ (k. 129 135), notatka sfuzbowa technika Dzfaiu Zatrudnienia 1 BHF’ Zakfadu Kamego W — z dnia 18 ,oaz'dziemi1<a 2009r. (k. 137), odpis ksiqzki zdrowfa osadzonego (k. 4448)/ _ W Zaktadzie Karnym W I powod —  zostai osadzony W dniu 11 rriaroa 2009r. i przebywai tam do czasu zwolnienia, co nastqpiio W dniu 3 pazdziernika 2009r. Od 11 marca 2009r. do 24 marca 2009r. powod zajmowat cele nr 19 przeznaczonq dla 8 osob, przy czym przebywato tam czasowo od 7 do 10 osadzonych; sredni metraz ' 2 2 przypadajqcy na jednq osobe Wynosit od 2,63 m do 3,76 m . Nastepnie od 25 marca 2009r. do 8 czerwca 2009r._ powod zajmowat cele nr 21 przeznaczonqdla 6 osadzonych; przebywato tam okresowo od 5 do 8 osob; sredni metraz na osadzonego Wynosii od 2,48 m2 do 3,96 m2. W okresie od 9 czenvca 2009r. powod przebywat W celi nr 5 przeznaczonej dla 5 oséb; faktyoznie przebywaio tam W roznych okresach czas_u od 3 do 7 osadzonych; na jednq osobs przypadato W zwiqzku z tym od 2,78 mg do 6,49 m2. . Umieszczanie osadzonych na czas okreélony W Warunkach, W ktowch powierzchnia W celi na jednq osobc3 Wynosita mniej niz 3 m2, odbywato sie W trybie art. 248§1 k.k.W. i o kazdym takim pzzypadku informowany byi sedzia penitencjarny. Podczas pobytu‘W Zaktadzie Karnym W j powod 2 I mist? zapewnione do Wtasnego uzytku: tozko, miejsce przy stole, taboret; miejsce W szafce na artykuty spozywcze i, artykuty higieniczne, érodki czystosci dla siebie na sWoje potrzeby. W kazdej celi znajduje sie kqcik sanitarny oddzietony na state od celi W sposob umozliwiajqcy nieskrspowane korzystanie, Powierzchnia kqcika sanitarnego Wynosi ok, 1,8 mg. W kqciku tym znajduje sie muszla klozetowa, umywaika, potka na srodki czystoéci. Osadzeni W kazdej celi majq biezqcq Wode. Kazdy osadzony raz na dwa tygodnie ma dokonywanq Wymiane posoieli na ozystq, raz na tydziefi jest kqpiel, taznia, wymiana odziezy i bielizny osobistej. _ ' l Qkresowa kontrola przeprowadzona W Zaktadzie Karnym W  przez Pafistwowego Powiatowego lnspektora Sanitarnego z dnia 26maja 2009r. nie Wykazata nieprawidtowosci. _ . " stwierdził nieprawidłowości W funkcjonowaniu jednostki. W sprawozdaniu z_ Wizytacji podkreślił, iż ogólny standard funkcjonowania Zakładu w_ stosunku do 2007 roku] uległ daiszemu podwyższeniu poprzez wykonanie szeregu prac remontowych W obiektach tej jednostki. W sposób znaczny wzrosła pojemność tej jednostki penitencjarnej w związku z oddaniem do użytku nowego pawilonu mieszkalnego. /dowód: odpis zarządzenia nr 37/08 Dyrektora Zakładu Karnego w _ z dnia 26 iistopada 2008r. (k. 106), odpis pisma zdozSądu Okręgowego W _ z dnia 26 listopada 2008r. (k. 106V), odpisy wykazów stanu zaiudnienfa cel, W tym ceii' nr 106 (k. 107- 128), odpis sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego W przeprowadzona W dniach 17, 26 września :'30 października 2008r. przez sędziego penitencjarnego (k. 129- 135), notatka służbowa technika Działu Zatrudnienia i' BHP Zakładu Karnego w _ z dnia 18 października- 2009r. (k. 137), odpis książki zdrowia osadzonego (k. 44-48)/ _ W Zakładzie Karnym W _ powód _ _ został _osadzony W dniu 11 marca 2009r. i przebywał tam do czasu zwolnienia, co nastąpiło w dniu 3 pażdziernika 2009r. Od 11 marca 2009r. do 24 marca 2009r. powód zajmował celę nr 19 przeznaczoną dla 8 osób, przy czym przebywało tam czasowo od 7 do 10 osadzonych; średni metraż ` 2 2 przypadający na jedną osobę wynosił od 2,63 m do 3,76 m . Następnie od 25 marca 2009r. do 8 czerwca 2009r._ powód zajmował celę nr 21 przeznaczonądla 6 osadzonych; przebywało tam okresowo od 5 do 8 osób; średni metraż na osadzonego wynosił od 2,48 m2 do 3,96 m2. W okresie od 9 czerwca 2009r. powód przebywał W celi nr 5 przeznaczonej dla 5 osób; faktycznie przebywało tam W różnych okresach czasu od 3 do 7 osadzonych; na jedną osobę przypadało w związku z tym od 2,78 mz do 6,49 mz. Ĺ Umieszczanie osadzonych na czas określony W warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m2, odbywało się' W trybie art. 248§1 k.k.w, i o każdym takim pizypadku informowany był sędzia penitencjarny. Podczas pobytu-uw Zakładzie Karnym W 2 powód 2 2 miał zapewnione do własnego użytku: łóżko, miejsce przy stole, taboret; miejsce W szafce na artykuły spożywcze i, artykuły higieniczne, środki czystości dla siebie na swoje potrzeby. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny oddzietony na stałe od celi W sposób umożliwiający nieskrępowane korzystanie, Powierzchnia kącika sanitarnego wynosi ok, 1,8 m2. W kąciku tym znajduje się muszla klozetowa, umywalka, półka na środki czystości. Osadzeni w każdej celi mają bieżącą wodę. Każdy osadzony raz na dwa tygodnie ma dokonywana wymianę pościeli na czystą, raz na tydzień jest kąpiel, łaźnia, wymiana odzieży i bielizny osobistej. _ " I Okresowa kontrola przeprowadzona W Zakładzie Karnym w _ przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 26-maja 2009r. nie wykazała nieprawidłowości. _ _ ' --- STRONA 10 --- W dniu 25 czerwca 2009r. miaia miejsce wizytacja ssdziego penitencjarnego, podczas ktérej réwniei nie stwierdzono nieprawidiowosci w funkcjonowaniu Zakiadu Karnego, w_ szczegéinosci nie byio zastrzeiefi co do prowadzonego twbu iywieniowego osadzonych, opieki medycznej, dziaialnosci kulturalnooswiatowej, sposobu korzystania z posiug religijnych. Skazani majq zapewniony staiy kontakt z wychowawcami, psychologami, kierownictwsm jedrzostkipenitencjarnej. Ponadto dyrektor i kierownicy clziaiéw raz w miesiapu wizytujq ceie mieszkalne, a wychowawcy w dniach roboczych codziennie. Ssdzia wizytator przeprowadzii rozmowy ze’ skazanymi w wybranych celach, w czasie ktérych nie zgiasziali oni skarg na warunki bytowe. ‘ A i Na terenie Zakiadu’ Karnego w _ prowadzona byia i jest intensywna dziaialnosé kuituralnooéwiatowa, organizowane sa_ imprezy sponowe, kursy specjaiistyczne i zawodowe, koia zainteresowafi dla osadzonych, m.in.: koio moclelarskie, historyczne, jszyka angieiskiego, klub filmowy i inne. Sq realizowane programy resdcjalizacyjne, do udziaiu w ktéwch osadzeni mogq sis zgiaszaé, np.: program aktywizacji zawodowej, zachowari asertywnych, zajsé socjoterapeutycznych, rozwoju zainteresowari, nauki kaligrafii. Na kazdym oddziale mieszkalnym Zakiadu sq swietiice, z ktérych korzystajq osadzeni i na ktérych sq rbwniez organizowane zajscia kulturalnooéwiatowe. Swietiice sq wyposazone w sprzst auciiowizuainy, stoiy do tenisa stoiowego, gry. Osadzeni mogq tam oglqdaé telewizjs, graé w tenisa, szachy, warcaby, grs izw. ,,piikarzyki”. Organizowane sa_ tumieje gier komputerowych. W ceiach mieszkalnych osadzeni réwniei mogq posiadaé jeden telewizor. Gdy dOpiSUjq warunki pogodowe sq organizowane zajscia sportowe, mecze piikarskie z uclziaiem osadzonych. W Zakiadzie Karnym w _ dziaia radiowszei, przez ktéry nadawane sa_ programy radiowe i audycje wiasne. Od czenrvca 200?r. wydawana jest réwniez gazetka wiszienna pt. ,,Na krétkiej”, ktérq tworza_ osadzeni we wspéipracy z wychowawcs ds. kulturainooswiatowych. Udziai osadzonego w zajsciach uzaieiniony iest tylko od jego chsci. Osadzsni zostajq zawiadomieni 0 organizowanej imprezie kulturalno  oswiatowej poprzez radiowszei oraz ogioszenia wywieszone na tabiicy w oddziale mieszkalnym. Administracja Zakiadu Karhego w _ stara sis, aby wszyscy osadzeni, ktérzy wyra2a_ takq chsé mogli brac': udziai w organizowanej w jednostce dziaialnosci kuituralnooswiatowej. ' Osadzeni w Zakiadzie Karnym w  majq moiliwosé korzystania‘z udziaiu w nabozefistwach religii rzymskokatoiickiej odprawianych kilka razy W tygodniq w kaplicy w Zakiadzie Karnym w — a takze w spdtkaniach z przeolstawicielanii innych wyznafi. Osadzeni majq mozliwosé telefonowania, widzenia sis z najbliiszymi. Stan psychiczny powoda przy przyjsciu byi clobry, bez symptoméw depresyjnych. Powéd byi konsuiiowany psychiatrycznie w clniach 2 i 23 kwietnia 2009r. i 14 maja 2009r. z H W dniu 25 czerwca 2009r. miała miejsce wizytacja sędziego penitencjarnego, podczas której również nie stwierdzono nieprawidłowości W funkcjonowaniu Zakładu Karnego, w_ szczególności nie było zastrzeżeń co do prowadzonego trybu żywieniowego osadzonych, opieki medycznej, działalności kulturaino-oświatowej, sposobu korzystania z posług religijnych. Skazani mają zapewniony stały kontakt z Wychowawcami, psychologami, kierownictwem jednostkipenitencjarnej. Ponadto dyrektor i kierownicy działów raz W miesiącu wizytują cele mieszkalne, a wychowawcy W dniach roboczych codziennie. Sędzia wízytator przeprowadził rozmowy ze skazanymi w wybranych celach, W czasie których nie zgłaszali oni skarg na Warunki bytowe. “ , Ą Na terenie Zakładu Karnego W _ prowadzona była i jest intensywna działalność kulturaino-oświatowa, organizowane są imprezy sportowe, kursy specjalistyczne i zawodowe, koła zainteresowań dla osadzonych, m.in.: koło modelarskie, historyczne, języka angielskiego, klub filmowy i inne. Są realizowane programy reso'cjalizacyjne, do udziału W których osadzeni mogą się zgłaszać, np.: program aktywizacji zawodowej, zachowań asertywnych, zajęć socjoterapeutycznych, rozwoju zainteresowań, nauki kaligrafii. Na każdym oddziale mieszkalnym Zakładu są świetlice, z których korzystają osadzeni i na których są równiez organizowane zajęcia kulturalno-oświatowe. Swietiice są wyposażone W sprzęt audiowizuainy, stoły do tenisa stołowego, gry. Osadzeni mogą tam oglądać telewizję, grać W tenisa, szachy, Warcaby, grę tzw. ,,piłkarzyki”. Organizowane są turnieje gier komputerowych. W ceiach mieszkalnych osadzeni również mogą posiadać jeden telewizor. Gdy dopisują warunki pogodowe są organizowane zajęcia sportowe, mecze piłkarskie z udziałem osadzonych. W Zakładzie Karnym W _ działa radiowęzeł, przez który nadawane są programy radiowe i audycje własne. Od czerwca 2007r. wydawana jest również gazetka Więzienna pt. ,,Na krótkiej”, którą tworzą osadzeni We współpracy z wychowawcą ds. kulturalne-oświatowych. Udział osadzonego W zajęciach uzależniony jest tylko od jego chęci. Osadzeni zostają zawiadomieni o organizowanej imprezie kulturalno - oświatowej poprzez radiowęzeł oraz ogłoszenia Wywieszone na tablicy w oddziale mieszkalnym. Administracja Zakładu Karnego W _ stara się, aby wszyscy osadzeni, którzy wyrażą taką chęć mogli brać udział W organizowanej W jednostce działalności kuituralno-oświatowej. ' Osadzeni W Zakładzie Karnym W Z mają możliwość korzystaniaz udziału W nabożeństwach religii rzymskokatoiickiej odprawianych kilka razy W tygodniu W kaplicy W Zakładzie Karnym W _ a także W spotkaniach z przedstawicielami innych wyznań. Osadzeni 'mają możliwość telefonowania, widzenia się z najbliższymi. _Stan psychiczny powoda przy przyjęciu był dobry, bez symptomów depresyjnych. Powód był _konsuitowany psychiatrycznie W dniach 2 i 23 kwietnia 2009r. i 14 maja 2009r. z ft --- STRONA 11 --- powodu bezsennosci. Z nastspne} wizyty zrezygnowai. Pod koniec pobytu w Zakiaclzie Karnym w : powéd réwniet podawai, Ze misdzy wspéiosadzonymi z _nim nie wystspujq konflikty, a atmosfers w celi okreslai jako poprawnq.  . /dowdd: notatka sfuz'b0wa Kierownika Dziafu Ewidencjf Zakiiaoiu Karnego W  z dnia 8 paédziernika 2009r. (k. 82), odpis zarzqdzenia nr 14/2009 Dyrektora Zakfadu Kamego w K z dnia 1 czem/ca 2009r. (k. 83), odpis zarzqdzenia nr 15/2009 Dyrektora Zakhadu Karnego W Z z dnia 1 fipca 2009r. (k. 83v), odpis insrrukcjf nr 2/99 Dyrektora Generalnego Siuzby Wisziennsj 2 dnia 16 Iutego 1999r. (k. 84), notatka s1u2b0wa Kierownika Dziaéu Kwatermistrzowskfego Zakladu Kamego w 2 z dnia 1 Apaédzfernika 2009r. (k. 85), notatka siuzbowa p.o. Zastgpcy Kierownika Dziafu Ochrony Zakfadu Karnego w _ z dnia 13 paédziernika 2009r. (k. 86), odpisy notatek psychologa 1' wychowawcy (k. 87, 88), odpis protokofu kontroli PP.‘S z dnia 26 maja 2009r. (k. 8990), notatka s1uz'b0wa Kierownika Dziafu Penitencjamego Zakfadu Kamego W 2 z dnia 5 paédziernika 2009r. (k. 91), odpis sprawozdania 2 wizytacji ZK v/ 2 z dnia 25 czerwca 2009r. przez Wizytatora SO w  (k. 93100), odpis ksiqzki zdrcv/fa osadzonego (k. 4448), zeznania éwiadka — : (k. 309310), zeznanfa éwiadka   (k. 310 311),’ . Stan faktyczny w niniejszej sprawie byi bezsporny. Powéd bowiem nie kwestionowai okolicznosci faktycznych, w tym danych dotyczapych powierzchni cel i ilosci osadzonych w celach, w ktérych odbywai kars, ani warunkéw osadzenia, przeclstawionych przez poszczegéine jednostki organizacyjne w odpowiedziach na pozew. Powéd nie poclnosii takze zadnych zarzutéw odnosnie twierdzerfi i dokumeniéw ziozonych przez pozwanego (por.: oéwiaciczenie k. 344). Oceniajap materiai dowodowy Sap! uznai za wiarygodne zeznania éwiadkéw j , ktére tworza_ logicznq spéjnq caiosé W zakresie przedstawianych przez swiadkéw warpnkéw w tych jednostkach (Areszcie Sledczym w 1 Zakiadzie Karnym w _), w ktérych sq zatrudnieni. Ponadto zeznania wlw oséb znajdujq potwierdzenie w zgromadzone} dokumentacji. Podkresiié nalezy, it powéd nie przedstawii w toku procesu Zadnych dowodéw podwazajapych twierdzenia swiadkéw czy treéé dokumentéw ziozonych przez pozwanego, ani nawet nie zaprzeczai faktom podawanym przez" swiaclkéw i tresci wlw dokumentéw. Dowodéw z dokumentéw zadna ze stron zresztq nie kwestionowaia zarqwno co do autefitycznosci jak i zgodnosci ich tresci z prawdq. Z pozwu i pisma procesowego powoda z dnia 10 listopada 2009r. wynika jednoznacznie, i2 istotq roszczenia powoda byiojedynie pizeiudnienie w celach, w ktérych byé on zakwaterowany we wskazanych iednostkach Penitencjarnych.  ' ' » " "  " powodu bezsenności. Z następnej wizyty zrezygnował. Pod koniec pobytu w Zakładzie Karnym w : powód również podawał, ze między współosadzonymi z _nim nie występują konfłikty, a atmosferę W celi określał jako poprawną. - . /dowód: notatka służbowa Kierownika Działu Ewidencji Zakładu Karnego W _ z dnia 8 października 2009r. (k. 82), odpis zarządzenia nr 14/2009 Dyrektora Zakładu Karnego w Z z dnia 1 czerwca 2009r. (k. 83), odpis zarządzenia nr 15/2009 Dyrektora Zakładu Karnego W Z z dnia 1 iipca 2009r. (k. 83v), odpis instrukcji nr 2/99 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej 2 dnia 16 lutego 1999r. (k. 84), notatka służbowa Kierownika Działu Kwatermistizowskiego Zakładu Karnego w 2 z dnia 1 października 2009r. (k. 85), notatka służbowa p.o. Zastępcy Kierownika Działu Ochrony Zakładu Karnego w _ 2 dnia 13 października 2009r. (k. 86), odpisy notatek psychologa i wychowawcy (k. 87, 88), odpis protokołu kontroii PPiS z dnia 26 maja 2009r. (k. 89-90), notatka służbowa Kierownika Działu Penitencjarnego Zakładu Karnego W 2 z dnia 5 października 2009r. (k.- 91), odpis sprawozdania 2 wizytacyi ZK v/ 2 z dnia 25 czerwca 2009r. przez Wizytatora SO W _ (k. 93-100), odpis książki zdrowia osadzonego (k. 44-48), zaznania świadka _ : (i‹. 809-810), zaznania świadka _ _ (i‹. sio- stry . Stan faktyczny w niniejszej sprawie był bezsporny. Powód bowiem nie kwestionował okoliczności faktycznych, w tym danych dotyczących powierzchni cel i ilości osadzonych W celach, w których odbywał karę, ani warunków osadzenia, przedstawionych przez poszczegóine jednostki organizacyjne W odpowiedziach na pozew. Powód nie podnosił także żadnych zarzutów odnosnie twierdzeń l dokumentów złożonych przez pozwanego (por.: oświadczenie k. 344). Oceniając materiał dowodowy Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków Å „ które tworzą logiczną spójną całość W zakresie przedstawianych przez świadków warunków w tych jednostkach (Areszcíe Śledczym W _ i Zakładzie Karnym w _), w których są zatrudnieni. Ponadto zeznania wlw osób znajdują potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji. Podkreśłić należy, iż powód nie przedstawił w toku procesu żadnych dowodów podważających twierdzenia świadków czy treść dokumentów złożonych przez pozwanego, ani nawet nie zaprzeczał faktom podawanym przez świadków i treści W/w dokumentów. Dowodów z dokumentów żadna ze stron zresztą nie kwestionowałar zarówno co do autentyczności jak i zgodności ich treści z prawdą. Z pozwu i pisma procesowego powoda z dnia 10 listopada 2009r. wynika jednoznacznie, iż "istotą roszczenia powoda było _jedynie pizeludnienie w celach, w których byt on zakwaterowany we wskazanych jednostkach ifienitancjarnycii. - ` ' › " ' - ' --- STRONA 12 --- Sidzwaiviige nastepuisi Powod I  w pozwie sformuiowai jeden zarzut pod adresem pozwansgo Skarbu Pafistwa, tj. zarzut dotyczqcy iprzeludnienia we wskazanych jednostkach penitencjarnych, a konkretnie zakwaterowania w warunkach, w ktorych na jednego osadzonelgo przypadaia powierzchnia mniejsza ni2 3 m2. Z tym faktem powod wia_zai naruszenie jego dobr osobistych w postaci godnosci i prawa do intymnosci. Powod nie zarzuoai, aby w czasie pobytu w ktorejkolwiek z jednostek penitencjarnych brakowaio mu jakiegos wyposazenia niezbsdnego do zaspokajania normainych potrzeb cziowieka, ani tez aby brakowaio mu jakis zaisé czy programow resocjaiizacji. Powod w pozwie i w toku procesu pocikreéiai generainie problem dotyczqcy przeiudnienia, z ktorym borykaiy sis i borykajq — w mniejszym lub wiskszym stopniu — zakiacly karne czy areszty siedcze w Polsce, nie wykazujqc jednoczesnie, aby w jego konkretnym przypaclku cloznai jakiejs szkociy (krzywdy) ze strony pozwanego. _ Pozwany Skarb Paristwa natomiast w toku procesu przeclstawii szereg clowodow, z ktorych wynika niezasadnosé zarzutow powoda co do wyrzqdzenia mu przez pozwanego krzywdy niemajaitkowej. Powod w toku procesu nie dostarczyi Zadnych dowodow, ktére poclwazaiyby twierdzenia przeséuchanych w sprawie swiadkow i treso przediozonych przez pozwanego dokumentow, ani nawet nie zaprzeczai faktom wynikajapym z tych dowodow.  Wprawdzie ciszar dowodu, zs warunki w zakiadzie kamym czy areszcie oclpowiadaiy obowiqzujapym normom i clziaianie pozwanego wobec powocla byio zgodne z prawem spoozywa na pozwanym, jednakze pozwany, aby mogi podjqé racjonalnq obrons w procesie, musi wiedzieé, jakie konkretnie zachowania naruszajape dobra osobiste zarzuca mu powod, w czym sis przejawiajqce i w jakim okresie czasu. Tymczasem zarzut postawiony przez powoda W pozwie byi bardzo ogélnikowy i dotyczyi wyiapznie przeludnienia bez wskazahia nawet czasokresu, ktorego to przeiudnienie miaio dotyozyé, jak rowniez bez wskazania konkretnych skutkow, ktére spowodowaio ono dla powoda. Nalezy podkreslié, i2 Skarb Paristwa nie ponosi odpowiedzialnosci za sam fakt stosowania do dnia 6 grudnia 20091. wobec osadzonych, w tym powoda _ przepisu art. 248 k.k.w., tj. umieszczenia czasowo w warunkach, gdy powierzchnia na jednego osacizonego byia mniejsza niz 3 mg. Skarb Paristwa nie ponosi bowiem oolpowiedzialnosci za szkody wyrzqdzone przez wydanie aktu normatywnego w ozasie, goly przepisy tego aktu, pomimo stwierdzenia ich sprzecznosci z Konstytucjq czy ustawq zwykiq przez Trybunai Konstytucyjny, dais} obowiqzywaiy. Stwierdzenie niezgodnosci aktu normatywnego z Konstytucja, umowa_ misdzynarodowq lub ustawq, nie wystarcza jeszcze do przypisania Skarbowi Pafistwa odpowiedzialnoéci za szkody spowodowane wydaniem takiego aktu normatywnego. Sama $adzuażY±.§9 naStep"ia Powód _ _ w pozwłe sformułował jeden zarzut pod adresem pozwanego Skarbu Panstwa, tj. zarzut dotyczący przeludnienia we wskazanych jednostkach penitencjarnych, a konkretnie zakwaterowania w warunkach, w których na jednego osadzonego przypadała powierzchnia mniejsza niż 3 mz. Z tym faktem powód wiązał naruszenie jego dóbr osobistych W postaci godności i prawa do intymności. Powód nłe zarzucał, aby w czasie pobytu w którejkolwiek z jednostek penitencjarnych brakowało mu jakiegoś wyposażenia niezbędnego do zaspokajania normalnych potrzeb człowieka, ani też aby brakowało mu jakiś zajęć czy programów resocjaiizacji. Powód w pozwie i w toku procesu podkreślał generalnie problem dotyczący przełudnienia, z którym borykały się i borykają - w mniejszym lub większym stopniu - zakłady karne czy areszty śledcze w Polsce, nie wykazując jednocześnie, aby W jego konkretnym przypadku doznał jakiejś szkody (krzywdy) ze strony pozwanego. _ Pozwany Skarb Panstwa natomiast w toku procesu przedstawił szereg dowodów, z których wynika niezasadnośó zarzutów powoda co do wyrządzenia mu przez pozwanego krzywdy niemajątkowej. Powód w toku procesu nie dostarczył żadnych dowodów, które podważałyby twierdzenia przesiuchanych w sprawie świadków š treść przedłożonych przez pozwanego dokumentów, ani nawet nie zaprzeczał faktom wynikającym z tych dowodów. - Wprawdzie ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym czy areszcie odpowiadały obowiązującym normom i działanie pozwanego wobec 'powoda było zgodne z prawem spoczywa na pozwanym, jednakże pozwany. aby mógł podjąć racjonalną obronę w procesie, musi wiedzieć, jakie konkretnie zachowania naruszające dobra osobiste zarzuca mu powód, w czym się przejawiające i W jakim okresie czasu. Tymczasem zarzut postawiony przez powoda w pozwie był bardzo ogólnikowy ł dotyczył wyłącznie przełudnienia bez wskazania nawet czasokresu, którego to przeludnienie miało dotyczyć, jak również bez wskazania konkretnych skutków, które spowodowało ono dla powoda. Należy podkreślić, iż Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za sam fakt stosowania do dnia 6 grudnia 2009r. wobec osadzonych, w tym powoda _ przepisu art. 248 k.k.w., tj. umieszczenia czasowo W warunkach, gdy powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m2. Skarb Panstwa nie ponosi bowiem odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez wydanie aktu normatywnego w czasie, gdy przepisy tego aktu, pomimo stwierdzenia ich sprzeczności z Konstytucją czy ustawą zwykłą przez Trybunał Konstytucyjny, daiej obowiązywały. Stwierdzenie niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umową międzynarodową lub ustawą, nie wystarcza jeszcze do przypisania Skarbowi Panstwa odpowiedzialności za szkody spowodowane wydaniem takiego aktu normatywnego. Sama --- STRONA 13 --- Konstytucja w art. 190 pozostawia bowiem Trybunaiowi ostatecznq decyzjs co do tego, jakie skutki ma pociqgaé za soba_ jego orzeczenie. To wtasnie Tr",/bunai jest obowiqzany do wywazenia wszystkich wartosci chronionych Konstytucyjnie i pocieimowania decyzji, czy w konkretnej sytuacji, nalezy pozbawio akt normatywny mocy i pozostawié sa_dom ocens skutkow, jakie szkody wyrzsdziio obowiszywanie tego aktu, czy tez wyeiiminowaé wprost moziiwoéo dochodzenia odszkodowania lub odraczajap wejscie swojego orzeczenia W czasie, daé szanss ustawodawcy, aby usunaj z, obrotu okrssiony akt normatywny, a tym samym uniknajr swojej odpowiedziainosoi za szkody spowodowane jego obowiqzywaniem. ~ Uznanie, Ze samo stwierdzenie niekonstytucyjnosoi aktu normatywnego jest wystarczajape do przypisania Skarbowi Pafistwa odpowiedzialnoéci za bezprawie legalizacyjne, a odroczenie wejsciaiw zycie, orzeczenia Trybunatu nie ma zadnego znaczenia, musiatoby prowadzsié do dysfunkcjonalnosci w dziatatnosci organow Pafistwa. Z jednej strony z orzeczenia Trybunaiu wynikatoby bowiemjednoznacznie, ze okreslony przepis pomimo jego spizecznoéci z ustawq, umowq misdzynarodowa, tub Konstytucja, nadal obowiqzuje. Organy paifistwa powinny sis wise do niego, w czasie odroczenia utraty jego mocy obowia_zuja_cej, stosowaé. Z drugiej strony gdyby przyjap, ze Skarb Pafistwa ponosi odpowiedzialnosé odszkodowawczq zwiqzanq z obowiqzywaniem takiego przepisu, zaden racjonalnie dziaiajapy organ _nie powinien go stosowaé, gdyz naraza w ten sposéb Skarb Pafistwa, czyli siebie samego, na_ koniecznosé ponoszenia nieraz dotkliwej odpowiedziainosci odszkodowawczej. Jezeli wisc Trybunai Konstytucyjny, biorsc pod uwags wszystkie chronione Konstytucjq waitosci, decycluje sis na utrzymanie w mocy przspisu sprzecznego z ustawa, umowq misdzynarodowq lub Konstytucjq, oznacza to, ze tak diugo jak on obowiqzuje, zadnemu zachowaniu, do ktorego ten przepis sis odnosi, nie mozna co do zasady, przypisaé cechy bezprawnoéci. Prowadzi to do wniosku, ze nie mozna uznaé w rozumieniu art. '77 Konstytucji i art. 417‘§1 k.o., aby dziatania organéw Paifistwa, dla ktérych przepis ten stanowi podstaws, byiy niezgodne z prawem, a tym samym pociagaiy za sobq odpowiedziatnoso odszkodowawczq Skarbu Pafistwa, rowniez w okresie gdy Trybunat odroczyt utrats jego mocy obowiqzujapej. (por..' uchwafa Sqdu Najwyzszego z dnia 7 grudnia 2007r. 2 uzasadnienfem, Ii! CZP 125/07, LEX nr 322105). 4 s s Przepis art. 248 k.k.w. uznany wyrokiem Trybunatu Konstytucyjnego z dnia 26 maia 2008r., sygn. akt SK 25107, za niezgodny z Konstytucjq RP utracii moo dopiero z dniem 6 grudnia 2009r., a zatem nie mozna pozwanemu Skarbowi Pafistwa zarzucié nar_uszenia tego przepisu,_ czy bezprawnosci 2 powodu postspowania w zgodzie .2" powyzszym ureguiowaniem, aibowiem do 6 grudnia 2009r. nornia ta obowiqzywaia w poiskim porzqdku prawnym (per; wyrok T13/bunatu Konstytuciginego z dnia 26 maja 2008r., SK 25/07, OTK~A 2000/4/02, Dz. U.RP 2008/00/620).. " Konstytucja w art. 190 pozostawia bowiem Trybunałowi ostateczną decyzję co do tego, jakie skutki ma pociągać za sobą jego orzeczenie. To właśnie Trybunał jest obowiązany do wyważenia wszystkich wartości chronionych Konstytucyjnie r podejmowania decyzji, czy w konkretnej sytuacji, należy pozbawić akt normatywny mocy i pozostawić sądom ocenę skutków, jakie szkody wyrządziło obowiązywania tego aktu, czy też wyeiiminować wprost możiiwość- dochodzenia odszkodowania lub odraczając wejście swojego orzeczenia W czasie, dać szansę ustawodawcy, aby usunął z, obrotu okreśiony akt normatywny, a _tym samym uniknął swojej odpowiedziałności za szkody spowodowane jego obowiązywaniem. ~ Uznanie, że samo stwierdzenie niekonstytucyjnośoi aktu normatywnego jest wystarczające do przypisania Skarbowi Panstwa odpowiedzialności za bezprawie Iegalizacyjne, a odroczenie wejściaiw życie, orzeczenia Trybunału nie ma żadnego znaczenia, musžałoby prowadzić do dysfunkcjonalności w działałności organów Państwa. Z jednej strony z orzeczenia Trybunału wynikałoby bowiem.jednoznacznie, że określony przepis pomimo jego sprzeczności z ustawą, umową międzynarodową iub Konstytucją nadal obowiązuje. Organy panstwa powinny się więc do niego, w czasie odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, stosować. Z drugiej strony gdyby przyjąć, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą związaną z obowiązywaniem takiego przepisu, żaden racjonalnie działający organ _nie powinien go stosować, gdyż naraża W ten sposób Skarb Panstwa, czyli siebie samego, na konieczność ponoszenia nieraz dotkliwej odpowiedziainości odszkodowawczej. Jeżeli- więc Trybunał Konstytucyjny, biorąc pod uwagę wszystkie chronione Konstytucją wartości, decyduje się na utrzymanie W mocy przepisu sprzecznego z ustawą, umową międzynarodową lub Konstytucją, oznacza to,_ że tak długo jak on obowiązuje, żadnemu zachowaniu, do którego ten przepis się odnosi, nie można co do zasady, przypisać cechy bezprawności. Prowadzi to do wniosku, że nie można uznać W rozumieniu art. I?? Konstytucji i art. 417“§1 k.c., aby działania organów Panstwa, dla których przepis ten stanowi podstawę, były niezgodne z prawem, a tym samym pociągały za sobą odpowiedziałność odszkodowawczą Skarbu Państwa, _również w okresie gdy Trybunał odroczył utratę jego mocy obowiązującej. (por: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007r. z uzasadnieniem, iii CZP 125/O7, LEX nr 322105). « Ą Ą Przepis art. 248 k.k.w. uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25iO7, za niezgodny z Konstytucją RP utracił moc dopiero z dniem 6 grudnia 2009r., a zatem nie można pozwanemu Skarbowi Panstwa zarzucić naruszenia tego przepisu,. czy bezprawności 2 powodu postępowania W zgodzie .z' powyższym ureguiowaniem, aibowiem do 6 grudnia 2009r. norma ta obowiązywała w poiskim porządku prawnym (por: wyrok Trybunału Konstytucyinego z dnia 26 maja 2008r., SK 25/07, OTK~A 2008/4/82, oz. u.RP 2008/98/820).. " --- STRONA 14 --- Nalezy podkreslio, iz o ile sam fakt nieprzestrzegania metrazu 3 mg nie moze stanowié podstawy odpowiedziainosci pozwanego, to pozwany mogtby ponosié odpowiedzialnoso za naruszenie débr osobistych osadzonego, gdyby w danym konkretnym wypadku skumulowaty sis jeszcze inne skutki przeludnienia w celach, takie jak np.: zie warunki sanitarne, niehigienioznosé, brak prywatnosci przy korzystaniu z urzadzefi sanitarnyoh, brak iozek dla wszystkioh osadzonyoh, itp. ktore ostatecznie mogtyby prowadzié do naruszenia godnosci osobistej osadzonych i byé pizejawem ponizajapego traktowania. Powierzohnia celi przystugujsoa osobie pozbawionej wolnosoi nie jest bowiem samoistns przesianka,’ do oceny, czy doszto do naruszenia débr Aosobistych osadzonego badz naruszenia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci sporzadzonej w Rzymie 4 listopada 1950r. (Dz.U. 1993r., nr 61, poz. 284 ze zm.), zgodnie z ktorym nikt nie moze byé poddany torturom ani nieiudzkiemu Iub ponizajapemu traktowaniu albo karaniu. A ' Traktowaniejest uznawane za ,,nie|udzkie“, jezeli misdzy innymi byio zamierzone, dokonywane z premedytacja. stosowane przez iwiele godzin bez przerwy, ma charakter ciagty oraz powoduje badz urazy cieiesne, badz gtsbokie fizyczne i psychiczne cierpienie, a takze jest .,Poni2ajsce", gdy miaio takie natszenie, ze spowodowaio u ofiar uczucie strachu, cierpienia i upokorzenia w stopniu bsdacym w stanie je ponizyé. Aby traktowanie czy karanie mozna byio uznac': za ,,nieIudzkie" iub ,,ponizaja_ce", cierpienie i upokorzenie z nimi zwiszane must w kazdym wypadku wykraczaé daleko poza niezbsdny element dolegliwosoi, stopiefi nieuniknionego cierpienia i upokorzenia, ktére |0ocia_ga za soba stosowanie zgodnyéh z prawem form traktowania Iub karania. (por: wyrok Europejskiego Tr}/buna1u'Praw Czfowfeka z dnia 6 kwietnia 2000r., nr 26772/95, LEX nr 76872; wyrok Europejskiego Trybunafu Praw Cztowieka z dnia 26 paidziernika 2000r., nr 30210/96, LEX nr 42804; wyrok Europejskfego Trybunatu Praw Czfowieka z dnia 15 iistopada 2001r., nr 25196/94, LEX nr 49822," wyrok Europejskiego Ti}/bunafu Praw Czfowieka z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812/97, LEX nr 79490). , V _ Dokonujqc oceny, czy kara Iub traktowanie jest ,,poni2ajace" w rozumieniu art. 3 Konwencji, natezy wziaé pod uwags, ozy w zamierzeniu ma ponizyé i upokorzyé dans osobs oraz czy, w od niesieniu do nastspstw; wywarto negatywny wptyw na jej osobowosé w sposéb sprzeczny z art. 3 Konwencji (,o0r.: wyrok Europejskiego Trybunaiu Praw Czfowfeka z dnia 19 kwietnia 2001 r., nr 28524/95, LEX nr 76215; wyrok ETPC z dnia 3 kwietnia 2001 r., nr 27229/95, LEX nr 76211}. I . ' Chodzi 0 to, by Parfistwo realizujac swoje zadania represyjne, nie powodowato wiskszego ograniczenia praw oziowieka i jego goolnosci, niz to wynika z zadafi ochronnych i ceiu zastosowanego srodka. Trybunat Praw Cztowieka dokonujac wyktadni art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cztowieka stwierdzai, zecierpienie i upokorzenie musza_ w kazdym razie 13 Należy podkreślić, iż o ile sam fakt nieprzestrzeganie metrażu 3 mz nie może stanowić podstawy odpowiedziainości pozwanego, to pozwany mógłby ponosić odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych osadzonego, gdyby W danym konkretnym wypadku skumulowały się jeszcze inne skutki przeludnienia W celach, takie jak np.: złe warunki sanitarne, niehigienicznośc, brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, brak łóżek dla wszystkich osadzonych, itp. które ostatecznie mogłyby prowadzić do naruszenia godności osobistej osadzonych i być przejawem poniżającego traktowania. Powierzchnia celi przysługujące osobie pozbawionej wolności nie jest bowiem samoistną przesłanką do oceny, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych osadzonego bądż naruszenia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej W Rzymie 4 listopada 1950r. (Dz.U. 1993r., nr 61, poz. 284 ze zm.), zgodnie z którym nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. 3 ` Traktowanie-jest uznawane za ,,nie|udzkie", jeżeli między innymi było zamierzone, dokonywane z premedytacją. stosowane przez Íwiele godzin bez przerwy, ma charakter ciągły oraz powoduje bądż urazy cieiesne, bądż głębokie fizyczne i psychiczne cierpienie, a także jest „iüoniżające”, gdy miało takie natężenie, że spowodowało. u ofiar uczucie strachu, cierpienia i upokorzenia W stopniu będącym W stanie je poniżyć. Aby traktowanie czy karanie można było uznać za „nieiudzkie” iub „poniżające”, cierpienie i upokorzenie z nimi związane musi W każdym wypadku Wykraozać daleko poza niezbędny element dolegliwości, stopień nieuniknionego cierpienia i upokorzenia, które pociąga za sobą stosowanie zgodnyćh z prawem form traktowania lub karania. (por. .' wyrok Europejskiego Trybunału`Praw Człowieka z dnia 6 kwietnia 2000r., nr 26772/95, LEX nr 76872,' wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 26 października 2000r., nr 30210/96, LEX nr 42804; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 15 listopada 2001r., nr 25196/94, LEX nr 49822; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812/97, LEX nr 79498). , _ _ Dokonując oceny, czy kara lub traktowanie jest ,,poniżające" W rozumieniu art. 3 Konwencji, należy wziąć pod uwagę, czy w zamierzeniu ma poniżyó i upokorzyć daną osobę oraz czy, W odniesieniu do następstw; wywarło negatywny wpływ na jej osobowość w sposób sprzeczny z art. 3 Konwencji (por. : wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 19 kwietnia 2001 r., nr 28524/95, LEX nr 76215,' wyrok ETPC z dnia 3 kwietnia 2001 r., nr 27229/95, LEX nr 76211). _ . ` Chodzi o to, by Państwo realizując swoje zadania represyjne, nie powodowało większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art._ 3 Konwencji' o Ochronie Praw Człowieka stwierdzał, że cierpienie i upokorzenie muszą W każdym razie 13 --- STRONA 15 --- przekraczaé nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolnoéci, aby stanowiiy naruszenie tego przepisu. (port: wyrok Ssdu Najwyzszego z dnia 2 pazdziemika 2007r. z uzasadnieniem, H CSK 269/07, LEX nr 315849). '  Podkrestié zatem nalezy, iz przy ocenie waruhkow pozbawienia woinosci oprocz kwestii przetudnienia w celach, nalezy bras’: pod uwags infrastrukturs zdrowotna, kanatizacyjna, warunki spania, sposoby spsdzania wolnego czasu, kontakty ze swiatem zewnstrznym, dostsp do opieki medycznej. Oceniajac warunki pozbawienia wolnosci trzeba rozpatrzyé powyzsze okolioznosci kumulatywnie (por.: wyrok Europejskiego Trybunafu Praw Cziowieka z dnia »6 marca ,2001r., hr 40907/98, LEX nr 76229; vvyrok Europejskfego Trybunatu Praw Czlowfeka 2 dnia 29 kv/ietnia 2003/"., nr 50390/99, LEX nr 79555," wyrok Europejskiego Trybunafu Praw Czfowieka z dnia 29 kwietnia 20031;. nr 38812/97, LEX nr 79498 ). Wystspowanie przeludnienia w jednostkach penitencjarnych, w ktorych przebywai powod _ _ jest faktem bezspornym. Z przedstawionych informacji przez poszczegolne jednostki organizacyjne pozwanego Skarbu Partstwa wynika jednak w sposob oczywisty, ze iiosé osob osadzonych w ceiach z powodem byia zmienna, przeludnienie nie wystspowaio w sposob oiagiy, byiy diugie okresy, gdy powod miai zapewnione normatywne 3 m2, a nawet powierzchnis przekraczajaca, ts norms. Pozwany Skarb Pafistwa'(w odniesieniu do Aresztu Sledczego W —) nie udzielii scistej informacji w jakim czasie i przy jakim przekroczeniu dopuszczalnej liczby osadzonych odbywat kars powod — co nie moze "wywotywaé dla powoda negatywjjych skutkow prooesowych  tym niemniej rowniei nie przesadza automatycznie o odpowiedzialnosoi pozwanego z art. 448 kc. w zwiazku z art. 23 k.o. Bezsporna okolicznosé, i2 wv jednostkach penitencjarnych, w ktorych pizebywai powod  _, wystspowato przeludnienie, nie oznacza bowiem samo przez sis, ze doszio do naruszenia dobr osobistych powoda. Pozwany Skarb Pafistwa wykazai bowiem, i2 w przypadku powoda nie wystapiio skurnulowanie negatywnych skutkow przeludnienia w Zadnej z reprezentujacych go jednostek penitencjarnych, prowadzace do naruszenia dobr osobistych powoda w postaci godnosci osobistej, prawa do intymnosci, czy naruszenia art. 3 powotanej Konwencji. Nadmienié nalezy, iz fakt umieszczania powoda w przeiudnionych celach nie miat w zamierzeniu ponizyé czy upokorzyo powoda, ale wynikat z ogolnej sytuacji w kraju dotyczapej przeludnienia w jednostkach penitencjamych i wiazai sis ‘z faktem, iz pomimo przeludnienia poszczegolne jednostki nie mogiy jednak odmowié przyjscia osoby. tymczasowo aresztowanej, doprowadzonej czy zgiaszajacej sis do odbycia kary. Pozwany w toku procesu udowodhit, ze powod I — dysponowat odpowiednim wyposazeniem podczas pobytu w jednostkach penitenojarnych, miai zapewniona wystarczajapa iloso zajsé kulturalno — oswiatowych, rozrywkowych, sportowych, przekraczać _nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu. (por; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007r. z uzasadnieniem, ii CSK 269/07, LEX nr 315849). ' - Podkreśiić zatem należy, iż przy ocenie warunków pozbawienia wolności oprócz kwestii przeiudnienža W celach, należy brać pod uwagę infrastrukturę zdrowotną, kanałizacyjna„ warunki spania, sposoby spędzania wolnego czasu, kontakty ze światem zewnętrznym, dostęp do opieki medycznej. Oceniając warunki pozbawienia wolności trzeba rozpatrzyć powyższe okoliczności kumulatywnie (por.: Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia ›6 marca 2001r., 'nr 40907/98, LEX nr 76229; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 50390/99, LEX nr 79555,' wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812/97, LEX nr 79498 ). Występowanie przeludnienia w jednostkach penitencjarnych, W których przebywał powód _ _ jest faktem bezspornym. Z przedstawionych informacji przez poszczególne jednostki organizacyjne pozwanego Skarbu Państwa wynika" jednak W sposób oczywisty, że ilość osób osadzonych w ceiach z powodem była zmienna, przeludnienie nie występowało w sposób ciągły, były długie okresy, gdy powód miał zapewnione normatywne 3 mz, a nawet powierzchnię przekraczającątę normę. Pozwany Skarb Państwa'(w odniesieniu do Aresztu Śledczego W _) nie udzielił ścisłej informacji w jakim czasie i przy jakim przekroczeniu dopuszczalnej liczby osadzonych odbywał karę powód - co nie może 'wywoływać dla powoda negatywnych skutków procesowych - tym niemniej również nie przesądza automatycznie o odpowiedzialności pozwanego z art. 448 kc. W związku z art. 23 k.c. Bezspcrna okoliczność, iż wy jednostkach penitencjarnych, w których przebywał powód _ - występowało przeludnienie, nie oznacza bowiem samo przez się, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Pozwany Skarb Państwa wykazał bowiem, iż w przypadku powoda nie wystapiło skumuiowanie negatywnych skutków przeludnienia w żadnej z reprezentujących go jednostek penitencjarnych, prowadzące do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci godności osobistej, prawa do intymności, czy naruszenia art. 3 powołanej Konwencji. Nadmienić należy, iż fakt umieszczania powoda W przeiudnionych celach nie miał W zamierzeniu poniżyć czy upokorzyć powoda, ale wynikał z ogólnej sytuacji w kraju dotyczącej przeludnienia W jednostkach penítencjarnych i wiązał się `z faktem, iż pomimo przeludnienia poszczególne jednostki nie mogły jednak odmówić przyjęcia osoby. tymczasowo aresztowanej, doprowadzonej czy zgłaszającej się do odbycia kary. Pozwany w toku procesu udowodnił, że powód _ _ dysponował odpowiednim wyposażeniem podczas pobytu W jednostkach penitencjarnych, miał zapewnioną wystarczającą ilość zajęć kulturalne - oświatowych, rozrywkowych, sportowych, --- STRONA 16 --- niedochodziio do konfliktow misdzy nim a innymi osadzonymi. Relacje ze wspoiosadzonymi oceniai jako dobre. Powod w czasie pobytu w jednostkach penitenojarnyoh pozwanego byt zakwaterowany w ceiach majacych wydzielone i zabudowane kaciki sanitarne, a w ZK w Koszalinie ~ sanitariaty znajdowaty sis poza celami. Powod, jak wskazano wczesniej, okresowo przebywat takze w celach, w ktorych oowierzchnia na osobs wynosiia ponad 3 m2. Nadmienié nalezy, i2 przy obmiarach cs! w jednostce nie bierze sis pod uwags powierzchni wszia sahitarnego, wnsk okiennychv i podokiennych, ktore powiskszaja cels. Wymaga podkreslenia, iz przebywanie w grupie, nie tylko w warunkach zakiadu karnego tub aresztu sledczego, ale nawet w kilkuosobowych rodzinach wymusza wspotdziaianie, wzajemne ustspstwa i koniecznosc‘: uwzglsdniania potrzeb innych ludzi, w tym niejednokrotnie tez znoszenia pewnych uciazliwoéci z tym zwiazanych. Powod nie wykazai, aby sam fakt przeludnienia w jednostkach penitencjarnych spowodowat u niego jakies negatywne skutki w postaci krzywdy niemajatkowej ani nie okreslit w pozwie takiej krzywdy, nie podat natozym ona, wediug niego, miataby polegaé. _ Sad oddalii wniosek peinohwocnika powoda 0 dopuszczenie dowodu z opinii biegiego psychologa na okolicznosé, czy pobyt w przeludnionych cetach mogi mieé negatywny wpiyw na osobs powoda (k. 261). Tak sformuiowana teza dowodowa powodowaiaby, i2 opinia mogtaby misc’: charakter wyiacznie hipotetyczny i ogolny, a zatem byiaby zbsdna dla rozstrzygniscia sprawy. Stwierdzenie, 2e pobyt w przeludnionych celach moze miso negatywny wpiyw na osadzonego nie wymaga wiadomosci specjalnych. Bezspornym jest, i2 juz sam fakt pozbawienia wotnosci moze powodowaé zte samopoczuoie, przygnsbienie czy nawet depresjs Iub inne zaburzenia psychiczne. W kazdym przypadku uoiaz|iwosci_zwiazane z izolacja stanowia nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolnosci wynikajapy z charakteru tej kary. ' _ Jednoczesnie z zebranego materiaiu dowodowego wynika, ii powod nie skarzyt sis na Zadne dolegliwosci psychiczne ozy inne, ktore on sam wiazaiby z pizeludnieniem w celach. Powod tylko kilkakrotnie korzystai z konsultacji psyohiatrycznej w jednostkach penitencjarnych ‘z powodu zaburzefi snu. Tym niemniej, powod miat zapewniona bezptatna opieks medyczna w jednostkach penitencjamych, w ktérych przebywat. Zdrowie fizyczne i psychiczne oraz samopoczucie powoda byty zatem odpowiednio zabezpieczone poprzez miedzy innymi zapewnienie opieki lekarskiej ogéinej ji specjalistycznej, w tym psychiatrycznej, a takze pomocy psychoiogicznej. ' Natomiast badanie stanu psychicznego powoda w chwili obecnej, po wietu latach od opuszczenia niektorych ze wskazanych jednostek penitencjarnych i po opuszczeniu ptzez powoda ostatniego zakiadu karnego w ,dniu 3 pazdziernika 2009r. (wniosek zostat zgtoszony dopiero w pismie z dnia 10 iistopada 2009r. ziozonym 13 iistopada 2009r.), bytoby bezprzedmiotowe dla rozstrzygniscia niniejszej sprawy. Poza tym, powod nie dostarczyt niedochodziło do konfliktów między nim a innymi osadzonymi. Relacje ze współosadzonymi oceniał jako dobre. Powód W czasie pobytu W jednostkach penitencjarnych pozwanego był zakwaterowany W celach mających wydzielone i zabudowane kąciki sanitarne, a w ZK w Koszalinie - sanitariaty znajdowały się poza celami. Powód, jak wskazano wcześniej, okresowo przebywał także W celach, W których powierzchnia na osobę wynosiła ponad 3 m2. Nadmienić należy, iż przy obrniarach ceł W jednostce nie bierze się pod uwagę powierzchni węzła sanitarnego, wnęk okiennych i podokiennych, które powiększają celę. Wymaga podkreślenia, iż przebywanie W grupie, nie tylko W warunkach zakładu karnego lub aresztu śledczego, ale nawet W kilkuosobowych rodzinach wymusza współdziałanie, wzajemne ustępstwa i konieczność uwzględniania potrzeb innych ludzi, W tym niejednokrotnie też znoszenia pewnych uciążliwości z tym związanych. "Powód nie wykazał, aby sam fakt przeludnienia w jednostkach penitencjarnych spowodował u niego jakieś negatywne skutki W postaci krzywdy niemajątkowej ani nie określił W pozwie takiej krzywdy, nie podał naczym ona, według niego, miałaby polegać. _ Sąd oddalił wniosek pełnomocnika powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa na okoliczność, czy pobyt W przeludnionych cełach mógł mieć negatywny wpływ na osobę powoda (k. 261). Tak sformułowana teza dowodowa powodowałaby, iż opinia mogłaby mieć charakter wyłącznie hipotetyczny i ogólny, a zatem byłaby zbędna dla rozstrzygnięcia sprawy. Stwierdzenie, że pobyt W przeludnionych celach może mieć- negatywny wpływ na osadzonego nie wymaga wiadomości specjalnych. Bezspornym jest, iż już sam fakt pozbawienia wolności może powodować złe samopoczucie, przygnębienie czy nawet depresję lub inne zaburzenia psychiczne. W każdym przypadku uciążliwościzwiązane z izolacją stanowią nieunikniony element cierpienia wpisanego W pozbawienie wolności wynikający z charakteru tej kary. ` _ Jednocześnie z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powód nie skarżył' się na żadne dolegliwości psychiczne czy inne, które on sam wiązałby z pizeludnieniem w celach. Powód tylko kilkakrotnie korzystał z konsultacji psychiatrycznej w jednostkach penitencjarnych 'z powodu zaburzeń snu. Tym niemniej, powód miał zapewnioną bezpłatną opiekę medyczną W jednostkach penitencjarnych, W których przebywał. Zdrowie fizyczne i psychiczne oraz samopoczucie powoda były zatem odpowiednio zabezpieczone poprzez miedzy innymi zapewnienie opieki lekarskiej ogólnej ji specjalistycznej, W tym psychiatrycznej, a także pomocy psychologicznej. ` Natomiast badanie stanu psychicznego powoda W chwili obecnej, po wiełu latach od opuszczenia niektórych ze wskazanych jednostek penitencjarnych i po opuszczeniu przez powoda ostatniego zakładu karnego W ,dniu 3 października 2009r. (wniosek został zgłoszony dopiero w piśmie z dnia 10 iistopada 2009r. złożonym 13 listopada 2009r.), byłoby bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Poza tym, powód nie dostarczył --- STRONA 17 --- zadnych informacji na okoticznosé swojego stanu psychicznego w okresach "poza pobytami w jednostkaoh penitenojarhych, ani nie ztozyi zadnych wnioskow w tym zakresie, aby mozna byio z tym stanem porownaé jego stan zdrowia psychicznego w okresie oozbawienia wolnosci, a doktadnie w czasie osadzenia w pizeludnionych celach. Nalezy dodaé, i2 jednq z okoiicznosci, ktora wytqcza bezpraweosfz zachowania sis sprawcy naruszenia dobra osobistego jest zgoda pokrzywdzonego. Z zebranego materiaiu dowodowego wynika, iz powocl _ ! nie zgtaszai w trakcie pobytu w jednostkach penitencjarnych uwag czy skarg pod adresem sktadu j oei, kwestii zwiqzanych z przeludnieniem. Okolioznosci zwiqzane z sytuacjq powoda bsdqcego osobq majqoq wiele razy do czynienia z warunkami wisziennymi, przystosowanq do realiow jednostek penitencjarnych, pozwaiajq na stwierdzenie, i2 w przypadku powoda, brak zastrzezetfi do Warunkow odbywania kary pozbawienia woinoéci, nie byi podyktowany np. niewiedzq uprawnionego co do moziiwosci sprzeciwu, brakiem umiejstnosci zareagowania czy obawq przed skutkami wyraienia Spi'Z6CiWU. (por. fez‘; wyrok Sqdu Najwyészego z dnia 12 grudnia 2006r., H CSK 280/O6, LEX nr 232817). A ' Z zebranego materiaiu dowodowego wynika w sposob niewqtpliwy, 2e_ w przypadku powoda _ I nie doszto do wiskszego ograniczenia piaw cziowieka i jego godnosci, nit to wynika z zadafi ochronnych i ceiu zastosowania srodka w postaci tymczasowego aresztowania i kary'pozb_awienia wolnosci. Mozna stwierdzié, ze uciqzliwosci zwiqzane z izolacjq w przypadku powoda nie przekraczaiy nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w pozbawienie woinosci. . Niezaieinie od powyiszego, roszczenia powoda odnoszqce sis do pobytow w Areszcie Siedczym w _ w okresach od 11 maja 2000r. do 29 czerwca 2000r., od 25 maja 2001r. do 18 kwietnia 2002r., od 2 pazdziernika 2002r. do 9 pazdziernika 2002r. sq przedawnione.  . 1 W myéi art. 442§1 k.c. (art. 442 §1 k.c.  w brzmieniu obowiqzujqcym od dnia 10 sierpnia 2007r.) roszozenie o naprawienie szkody wyrzqdzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upiywem lat trzech od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedziat sis o szkodzie i o osobie obowtqzanej do jej naprawienia. Charakter roszczenia swiadczy, i2 o ewentualnej krzywdzie E osobie obowiqzanej do jej naprawienia powod wiedziat w momenoie zaistnienia poszczegolnych zdarzefi osadzenia w przeludnionych ceiach. Powodztwo zostato natomiast wytoczone w dniu 18 marca 20091". (data zioienia pozwu w administfacji Zaktadu Karnego k. 4). Roszczenia za okres do 17 marca 2006r. sq zatem przedawnione. _ Termin przedawnienia, o ktorym mowa, dotyczy wszelkich roszczefi 0 naprawienie szkody wyrzqdzonej czynem niedozwotonym, w tym tez roszczefi majqtkowych o naprawienie krzywdy niemajqtkowej. Do kategorii roszczefi, ktore ulegajq przedawnieniu w trybie art. 442 k.c. zalicza sis tez roszczenia majqtkowe z art. 445 k.c. i art. 448 |<.c. (por..' żadnych informacji na okoticzność swojego stanu psychicznego W okresach 'poza pobytami W jednostkach" penitencjarnych, ani nie złożył żadnych wniosków W tym zakresie, aby można było z tym stanem porównać jego "stan zdrowia psychicznego W okresie pozbawienia wolności, a dokładnie W czasie osadzenia w przeludnionych celach. Należy dodać, iż jedną z okoiiczności, która wyłącza bezprawność zachowania się sprawcy naruszenia dobra osobistego jest zgoda pokrzywdzonego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powód _ I nie zgłaszał W trakcie pobytu W jednostkach penitencjarnych uwag czy skarg pod adresem składu Ą ceł, kwestii ,związanych z przeluclnieniem. Okoliczności związane z sytuacją powoda będącego osobą mającą Wiele razy do czynienia z warunkami więziennymi, przystosowaną do realiów jednostek penitencjarnych, pozwalają na stwierdzenie, iż W przypadku powoda, brak zastrzeżeń do warunków odbywania kary pozbawienia woiności, nie był podyktowany np. niewiedzą uprawnionego co do możiiwości sprzeciwu, brakiem umiejętności zareagowania czy obawą przed skutkami wyrażenia sprzeciwu. (por. też; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2006r., ii CSK 280/06, LEX nr 232817). ` ' Z zebranego materiału dowodowego wynika W sposób niewątpliwy, że W przypadku powoda _ : nie doszło do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowania środka W postaci tymczasowego aresztowania i kary`pozb_awienia wolności. Można stwierdzić, że uciążliwości związane z izolacją W przypadku powoda nie przekraczaly nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego W pozbawienie wolności. _ Niezaieżnie od powyższego, roszczenia powoda odnoszące się do pobytów W Areszcie Śłedczym W _ W okresach od 11 maja 2000r. do 29 czerwca 2000r., od 25 maja 2001r. do 18 kwietnia 2002r., od 2 października 2002r. do 9 pażdziernika 2002r. są przedawnione. - . 1 W myśi art. 442§1 k.c. (art. 442 §'I k.c. '- W brzmieniu obowiązującym od dnia 10 sierpnia 2007r.) roszczenie o naprawienia szkody wyrządzone] czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, W którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Charakter roszczenia świadczy, iż o ewentualnej krzywdzíe i osobie obowiązanej do jej naprawienia powód wiedział W momencie zaistnienia poszczególnych zdarzeń osadzenia W przeludnionych cetach. Powództwo zostało natomiast Wytoczone W dniu 18 marca 2009r. (data złożenia pozwu W administracji Zakładu Karnego k. 4). Roszczenia za okres do 17 marca 2006r. są zatem przedawnione. _ Termin przedawnienia, o którym mowa, dotyczy Wszelkich roszczeń o naprawienie szkody wyrządzone] czynem niedozwoionym, W tym też roszczeń majątkowych o naprawienie krzywdy" niemajątkowej. Do kategorii roszczeń, które ulegają przedawnieniu W trybie art. 442 k.c. zalicza się też roszczenia majątkowe z art. 445 k.c. i art. 448 k.c. (por.: --- STRONA 18 --- Komentarz do Kodeksu Cywifnego, G. Bieniek ii i'n., Ks. 111, Zobowiqzania Tom 1, Wye‘. Praw. 1996r., sfr. 346). Majqc powyzsze na uwadze, Sqd oddalii powodztwo w catosci. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sqd nie obciqzat powoda kosztami zastspstwa procesowego poniesionymi przez pozwanego. Nadmienié nalezy, iz w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 8 ustawy z dnia 8 iipca 20051". 0 Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa (Dz.U. z 2005r., nr 169, poz. 1417 ze zm.) w brzmieniu obowiqzujqcym przed zmianq wprowadzonq ustawq z dnia 19 marca 2009r. o zmianie ustawy o Prokuratorii Generatnej Skarbu Parfistwa (Dz.U. z 2009r., nr 79, poz. 660), ktora weszia w zycie z dniem 12 czerwca 200921 Zgodnie z art. 2 ust. 1 wlw ustawy nowelizujqcej sprawy wszczste przed wtasciwym sqdem (...) pized dniem wejscia w Zycie niniejszej ustawy, w ktorych zgodnie z przepisami ustawy 0 Prokuratorii Generainej W brzmieniu nadanym niniejszq ustawq, po dniu jej wejscia w zycie, zastspstwo procesowe Skarbu Pafistwa przez Prokuratoris Generalnq Skarbu Paristwa jest obowiqzkowe, prowadzi sis na dotychczasowych zasadach. W niniejszej sprawie nie wystspuje wisc obowiqzkowe zastspstwo Skarbu Parfistwa przez Prokuratoris Generainq. Podstawy roszczenia nie stanowi rowniei art. 4171 k.c., tylko art. 448 k.c. w zwiqzku z art. 23 k.c. O kosztach nieopiaconej pomocy prawnej orzeczono na postawie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002r., nr 123, poz. 1058 ze zm.), §2 ust. 1 i3, §4 ust. 1 i 2, §6 pkt 7, §=19, §2O rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwosoi z dnia 28 wrzesnia 2002r. w sprawie opiat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Paristwa kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej z urzsdu (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1348 ze zm.). Na koszty te sktada sis wynagrodzenie petnomocnika w kwocie 7 200 zt plus podatek od towarow i usiug w kwocie 1 584 zi. Razem  8 784 zt. Komentarz do Kodeksu Cywiinego, G. Bieniek i in., K8. iii, Zobowiązania Tom i, Wyd. Praw. 1996r., str. 346). Mając powyższe na uwadze, Sąd ,oddalił powództwo W całości. Na podstawie art. 102 k,p.c. Sąd nie obciążał powoda kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez pozwanego. Nadmienlć należy, iż W niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 8 ustawy z dnia 8 iipca 2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. z 2005r., nr 169, poz. 1417 ze zm.) W brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 19 marca 2009r. o zmianie ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. z 2009r., nr 79, poz. 660), która weszła W życie z dniem 12 czerwca 2009r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 Wiw ustawy nowelizującej sprawy wszczęte przed właściwym sądem (...) przed dniem Wejścia W życie niniejszej ustawy, W których zgodnie z przepisami ustawy o Prokuratorii Generalnej W brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, po dniu jej Wejścia W życie, zastępstwo procesowe Skarbu Panstwa przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa jest obowiązkowe, prowadzi się na dotychczasowych zasadach. W niniejszej sprawie nie występuje więc obowiązkowe zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną. Podstawy roszczenia nie stanowi również art. 4171 k.c., tylko art. 448 k.c. W związku z art. 23 k.c. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na postawie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002r., nr 123, poz. 1058 ze zm.), §2 ust. 1 i 3, §4 ust. 1 i 2, §6 pkt 7, §19, §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 Września 2002r. W sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Panstwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1348 ze zm). Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika W kwocie 7 200 zł plus podatek od towarów i usług W kwocie 1 584 zł. Razem - 8 784 zł.