Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 670/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Jacek Bajak Protokolant: protokolant sądowy Justyna Chojecka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J. B. przeciwko Stowarzyszeniu (...) w W. o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. zasądza od J. B. na rzecz Stowarzyszenia (...) w W. kwotę 1 560 zł (jeden tysiąc pięćset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 10 czerwca 2015 roku powód J. B. powołując się na przepisy art. 23 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. oraz art. 448 k.c. wniósł o: 1. nakazanie pozwanemu Stowarzyszeniu (...) w W. zaniechania naruszeń jego dobra osobistego w postaci dobrego imienia w Uchwale nr (...) Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...)z dnia 24 -25 kwietnia 2015 roku pod tytułem „w.s. dymisji J. B. ze stanowiska Prezesa (...) S.A.”, poprzez zakazanie jakiegokolwiek rozpowszechniania tej uchwały, jak również jej skrótów, streszczeń, opisów i fragmentów, 2. zobowiązanie pozwanego Stowarzyszenia (...) w W. do usunięcia ze strony internetowej (...)w terminie 3 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie: a) Uchwały nr(...) Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...) z dnia 24-25 kwietnia 2015 roku pod tytułem „w.s. dymisji J. B. ze stanowiska Prezesa (...) S.A.” (opublikowanej pod adresem internetowym: (...), (...) oraz wszystkich łączy, odnośników, linków odsyłających do tej uchwały, w szczególności umieszczonych pod następującymi adresami internetowymi: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , w części „Ostatnie wpisy” oraz pod adresem internetowym (...) w części „Uchwały i apele Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...) z 24-25 kwietnia 2015 roku”,
--- STRONA 2 ---
b) informacji zawierającej treści, o których mowa w Uchwale nr (...) Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...) z dnia 24-25 kwietnia 2015 roku pod tytułem „w.s dymisji J. B. ze stanowiska Prezesa (...) S.A.”, opublikowanej pod adresem internetowym (...), (...) oraz linku odsyłającego do tej informacji, zatytułowanego „Nadzwyczajny Zjazd Delegatów (...). Prezes (...) S.A. J. B. powinien podać się do dymisji”, zamieszczonego pod adresem internetowym (...) (...), w części „Wpisy na temat”, 3. nakazanie pozwanemu Stowarzyszeniu (...) w W. usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powoda poprzez opublikowanie, na koszt pozwanego, w terminie 3 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, na głównej stronie internetowej Stowarzyszenia (...), tj: (...)w górnej części na środku strony, w części (...) , w czarnej ramce o szerokości nie mniejszej niż 650 pikseli, na białym tle, czarną czcionką pogrubioną Open Sans 16 i z co najmniej pojedynczą interlinią (zgodnie z formatowaniem programu Microsoft Word), wraz z wyróżnionym tytułem zapisanym dużymi literami i pogrubioną czcionką w kolorze czerwonym oraz utrzymywania na niej nieprzerwanie przez okres 14 dni od dnia opublikowania, oświadczenia o następującej treści: „ PRZEPROSINY” Stowarzyszenie (...) przeprasza Prezesa Zarządu Telewizji (...) S.A. Pana J. B. za zawarcie w Uchwale nr (...)Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...) z dnia 24-25 kwietnia 2015 roku nieprawdziwej informacji o katastrofalnej sytuacji organizacyjnej, finansowej i kadrowej w Telewizji (...) S.A., która wystąpiła w czasie pełnienia przez Pana J. B. funkcji Prezesa zarządu oraz o likwidacji w tym okresie aktywności dziennikarskiej i kulturalnej, upolitycznienie i brak przestrzegania etyki i misji dziennikarskiej, a także nieprawdziwej informacji o dopuszczeniu do upadku większości oddziałów telewizji publicznej. Te insynuacje naruszają dobre imię Pana J. B. oraz narażają Go na utratę zaufania niezbędnego do pełnienia funkcji prezesa zarządu. Stowarzyszenie (...) oświadcza, że okoliczności faktyczne nie dawały podstawy do formułowania powyższych zarzutów. Stowarzyszenie (...)” Tekst oświadczenia ma być opublikowany na stronie głównej (...) tak, by z jego treścią można było zapoznać się bezpośrednio po wyświetleniu tej strony, bez konieczności jej przewijania w dół. 4. na wypadek nie uwzględnienia przez Sąd żądania powoda zawartego w pkt. 2 pozwu, wniósł o zobowiązanie pozwanego do opublikowania na jego koszt, oświadczeń o treści i w formie wskazanej w pkt 3 pozwu w terminie tam określonym, bezpośrednio pod każdym tekstem dostępnym w jakimkolwiek miejscu na stronie (...)zawierającym treść Uchwały nr (...)Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...) z 24-25 kwietnia 2015 roku pod tytułem „ws. dymisji J. B. ze stanowiska Prezesa (...) S.A.” lub informację o Uchwale, w szczególności zamieszczonymi pod następującymi adresami internetowymi: - (...), (...) , - (...), (...) , 5. upoważnienie powoda do opublikowania, na koszt pozwanego, oświadczenia o treści i w formie wskazanej w pkt. 3 i 4 pozwu, w razie nie wykonania tego zobowiązania przez pozwanego w terminie 3 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, 6. zasądzenie od pozwanego kwoty 10 000 złotych na cel społeczny tj. na rzecz Towarzystwa (...) w L. ul. (...), (...)-(...) I.- w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, 6. o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż na stronie internetowej pozwanego stowarzyszenia pod adresem internetowym: (...), (...) , została opublikowana Uchwała nr(...) podjęta w dniach 24-25 kwietnia 2015 roku przez Nadzwyczajny Zjazd Delegatów Stowarzyszenia (...) pod tytułem „ws. dymisji J. B. ze stanowiska Prezesa (...) S.A.”. Informacja o treści tej uchwały znalazła się również na stronie internetowej: (...) (...) .
--- STRONA 3 ---
W powyższej uchwale w sposób kategoryczny wskazano, że na powodzie spoczywa odpowiedzialność za katastrofalną sytuację organizacyjną, finansową i kadrową w zarządzanej przez niego firmie. Stwierdzono, że powód jest winien praktycznej likwidacji aktywności dziennikarskiej i kulturalnej (...), upolitycznienia i nagminnego braku przestrzegania etyki i misji dziennikarskiej. Wskazano również, że odpowiada on za doprowadzenie do upadku większości oddziałów telewizji publicznej. Twierdzenia powyższe w ocenie powoda były w całości nieprawdziwe i naruszały jego dobra osobiste, a także podważały zaufanie niezbędne do pełnienia funkcji prezesa zarządu telewizji publicznej. Powyższa Uchwała naruszyła dobra osobiste powoda na podstawie art. 24 k.c. W odpowiedzi na pozew z dnia 29 lipca 2015 roku pozwane stowarzyszenie wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz o dopuszczenie dowodów wskazanych w odpowiedzi na pozew i zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /k. 91-238 odpowiedz na pozew/. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Statut Stowarzyszenia (...) z dnia 27 października 2012 roku w rozdziale II „Cele Stowarzyszenia i środki działania” w par 10 pkt. 1 wskazuje, że celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz społeczeństwa obywatelskiego przez upowszechnianie i rozwój komunikacji społecznej, rzetelnego przekazywania informacji oraz swobodnego wypowiadania opinii za pośrednictwem wszystkich środków komunikacji społecznej /k. 118-132/ W dniach 24-25 kwietnia 2015 roku odbył się Nadzwyczajny Zjazd Delegatów Stowarzyszenia (...), na którym podjęto Uchwałę nr (...)pod tytułem „ws. dymisji J. B. ze stanowiska Prezesa (...) S.A.” Powyższa uchwała została udostępniona m.in. na stronie internetowej ww. stowarzyszenia pod adresem internetowym: (...), (...) . W treści powyższej uchwały wyrażono opinię, że prezes (...) S.A. J. B. powinien podać się do dymisji, bowiem spoczywa na nim odpowiedzialność za katastrofalną sytuację organizacyjną, finansową i kadrową w zarządzanej przez niego firmie. Stwierdzono, że J. B. jest winien praktycznej likwidacji aktywności dziennikarskiej i kulturalnej (...), upolitycznienia i nagminnego braku przestrzegania etyki i misji dziennikarskiej, odpowiada także za doprowadzenie do upadku większości oddziałów telewizji publicznej /okoliczność bezsporna, k. 26 wydruk ze strony internetowej/. Powyższa uchwała pojawiła się, także na innych stronach internetowych m.in. na stronie (...), na stronie (...), (...),/k.27-29/. W odpowiedzi na powyższą Uchwałę (...)S.A. w dniu 11 maja 2015 roku wystosował do pozwanego stowarzyszenia wezwanie przedsądowe żądając niezwłocznego, nie później niż w terminie 2 dni od momentu doręczenia niniejszego wezwania, usunięcia ze strony internetowej(...)w całości Uchwały nr (...) Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów Stowarzyszenia (...) z dnia 24-25 kwietnia 2015 roku oraz wszystkich linków odsyłających do tej Uchwały oraz opublikowania, nie później niż w terminie 2 dni od momentu doręczenia niniejszego wezwania, na stronie internetowej Stowarzyszenia (...), w zakładce poświęconej Apelowi Stowarzyszenia (...) w sprawie finansowania publicznej radiofonii i telewizji, w czarnej ramce o szerokości nie mniejszej niż 650 pikseli, na białym tle, czarną czcionką pogrubioną Open Sans 16 i z co najmniej pojedynczą interlinią (zgodnie z formatowaniem programu Microsoft Word), wraz z wyróżnionym tytułem zapisanym dużymi literami i pogrubioną czcionką w kolorze czerwonym, bezpośrednio pod Apelem (tzn. pod słowami „W imieniu Delegatów obradujących podczas Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...) K. P. (...) K. D., 24-25.04.2015r.), a ponad listą zawierającą „Wpisy na temat” oraz utrzymywania na niej nieprzerwanie przez okres 14 dni od dnia opublikowania, oświadczenia o następującej treści: „ PRZEPROSINY” Stowarzyszenie (...) przeprasza Prezesa Zarządu Telewizji (...) S.A. Pana J. B. za zawarcie w uchwale nr (...) Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...) z dnia 24-25 kwietnia 2015 roku nieprawdziwej informacji o katastrofalnej sytuacji organizacyjnej, finansowej i kadrowej w Telewizji (...) S.A., która wystąpiła w czasie pełnienia przez Pana J. B. funkcji Prezesa zarządu oraz o likwidacji w tym okresie aktywności dziennikarskiej i kulturalnej, upolitycznienie i brak przestrzegania etyki i misji dziennikarskiej, a także nieprawdziwej informacji o dopuszczeniu do upadku większości oddziałów telewizji publicznej. Te insynuacje naruszają dobre imię Pana J. B. oraz narażają Go na utratę zaufania niezbędnego do
--- STRONA 4 ---
pełnienia funkcji prezesa zarządu. Stowarzyszenie (...) oświadcza, że okoliczności faktyczne nie dawały podstawy do formułowania powyższych zarzutów. Stowarzyszenie (...)” Jednocześnie powód wskazał, że sytuacja organizacyjna i finansowa Telewizji (...) S.A. w oparciu o coroczne sprawozdania finansowe nie uzasadnia formułowania powyższych zarzutów przez pozwanego. Wskazał, że w roku 2014 (...) S.A. osiągnęła dodatni wynik finansowy przy wzroście wszystkich istotnych pozycji przychodów i spadku kosztów. Podniósł, że w roku 2015 również przewiduje się pozytywny wynik finansowy, bowiem na chwilę wystosowania przedmiotowego wezwania wszystkie ważne parametry finansowe wykazują pozytywną realizację założeń planu ekonomiczno- finansowego, spółka ma stabilną sytuację w zakresie płynności finansowej, stan jej środków pieniężnych na koniec grudnia 2014 roku wynosił plus (...) mln złotych, a na dzień 28 stycznia 2015 roku plus(...) mln złotych. Tym samym płynność spółki poprawiła się o ponad (...) mln złotych, w porównaniu z rokiem 2012, kiedy sytuacja finansowa spółki była najtrudniejsza. Mając powyższe na uwadze powód stwierdził, że zamieszczone w zaskarżonej Uchwale informacje na jego temat są nieprawdziwe i godzą w jego dobre imię oraz cześć, a także podważają zaufanie, które jest niezbędne do pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu. Jednocześnie wskazał na zasługi, jakich dokonał dla telewizji polskiej m.in. został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi dla przemian demokratycznych w Polsce, za wkład w rozwój wolnych mediów i niezależnego dziennikarstwa, za działalność państwową i publiczną”. Został również laureatem „Superwiktora” w marcu 2015 roku /k.40-43, k. 79, k. 83-87/ W odpowiedzi na powyższe wezwanie prezes Stowarzyszenia (...), pismem z dnia 18 maja 2015 roku wskazał, że zaskarżona Uchwała nr(...) z dnia 24-25 kwietnia 2015 roku Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów (...) stanowiła formę opinii. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań przesłuchanych w charakterze stron: J. B. i K. S. oraz dowodów z dokumentów, których wartość dowodowa nie była kwestionowana przez strony, ani nie budziła wątpliwości Sądu. Na podstawie treści złożonego do akt sprawy Statutu Stowarzyszenia (...) z dnia 27 października 2012 roku, Sąd ustalił zasady działania tego stowarzyszenia, jego cele, prawa i obowiązki jego członków, władze centralne i terenowe, majątek i fundusze oraz podstawy zmiany statutu i rozwiązania Stowarzyszenia. Zasady funkcjonowania Stowarzyszenia, wynikały również z zeznań przesłuchanego w charakterze strony Prezesa pozwanego Stowarzyszenia i były tożsame z zasadami jego funkcjonowania również w dacie wydania zaskarżonej Uchwały nr (...) w dniach 24-25 kwietnia 2015 roku „ws. dymisji J. B. ze stanowiska Prezesa (...) S.A.” Sąd dał wiarę w całości zeznaniom świadków w osobach J. D. (1), A. L., W. W. oraz przesłuchanej w drodze pomocy sądowej przez Sąd Rejonowy P.i J.w P.IX Wydział Cywilny świadka J. H.. Zeznania powyższych świadków były spójne, logiczne i korelowały ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Powyżsi świadkowie potwierdzili złą sytuację organizacyjną, kadrową i finansową w telewizji polskiej tym samym potwierdzając prawdziwość informacji zawartych w zaskarżonej uchwale. Jednocześnie potwierdzili dokonanie w telewizji polskiej restrukturyzacji tzw. outsourcingu, który uzyskał poparcie powoda, a także wskazali na trudną sytuację dziennikarzy telewizji regionalnej. Świadek J. D. (2) wskazał na problem naruszania niezależności dziennikarskiej, poprzez zredukowanie ich do osób, które muszą szukać źródeł finansowania na własną rękę. Potwierdził również rozwijający się w telewizji polskiej proces upolitycznienia, który miał miejsce także za kadencji J. B. oraz okoliczność, że wszelkie uchwały podejmowane przez (...), w tym uchwała dotycząca restrukturyzacji telewizji polskiej były podpisywane m.in. przez powoda. /k. 302-303/ Świadek A. L. również potwierdziła, że outsourcing za kadencji powoda objął ok. 411 pracowników telewizji polskiej, w tym dziennikarzy, grafików i charakteryzatorów. Miał on charakter pozorny, ale został zatwierdzony przez powoda. Świadek potwierdziła również, że proces restrukturyzacji telewizji polskiej, który miał miejsce za kadencji J. B. spotkał się z poparciem i akceptacją polityczną. Działania te doprowadziły do obniżenia budżetu oddziałów terenowych, których budżet wystarcza obecnie na serwisy informacyjne. Tym samym dziennikarze nie są w stanie nadzorować sytuacji władz w terenie, a wręcz przeciwnie są na ich usługach. Podjęte działania doprowadziły więc do katastrofy programowej i zniszczenia tzw. wiedzy cichej. Świadek potwierdziła swoją obecność na
--- STRONA 5 ---
Nadzwyczajnym Zjeździe (...)w dniach 24-25 kwietnia 2015 roku, kiedy została podjęta zaskarżona Uchwała i w pełni ją poparła. / k. 303-305/ Świadek W. W. również potwierdził, to co zeznali ww. świadkowie, a ponadto jako jeden z dziennikarzy objętych outsourcingiem wskazał, że jego przeniesienie do firmy (...) nastąpiło bez jego formalnej zgody i bez podpisania z nim przez władze telewizji polskiej jakiejkolwiek umowy czy innego dokumentu. /k. 305-307/ Świadek J. H. jako uczestnik Nadzwyczajnego Zjazdu Stowarzyszenia (...) w dniach 24-25 kwietnia 2015 roku potwierdziła sytuację kadrową i organizacyjną, jaka miała miejsce w telewizji polskiej, bowiem pracowała w niej od 1994 roku, a w latach 2007-2009 była dyrektorem (...) Ośrodka (...). Obecnie jest delegatem (...) Oddziału (...) i członkiem zarządu głównego (...). Świadek potwierdziła treść zaskarżonej Uchwały nr (...)oraz jej opiniodawczy charakter, który obejmował negatywną ocenę funkcjonowania spółki pod kierownictwem powoda oraz zawierał apel bądź rezygnację powoda z funkcji prezesa (...) S.A., bądź jego odwołanie /k. 334-336, akta IX Cps 110/15/ Sąd Okręgowy zważył, co następuje: p owództwo podlegało oddaleniu w całości jako niezasadne. Okolicznością bezsporną pomiędzy stronami w niniejszej sprawie był fakt podjęcia w dniach 24-25 kwietnia 2015 roku na Nadzwyczajnym Zjeździe Stowarzyszenia (...) w K.Uchwały nr (...) „ws dymisji J. B. ze stanowiska prezesa (...) S.A.” Powyższa uchwała został opublikowana m.in. na stronie internetowej Stowarzyszenia (...) oraz kilku innych stronach internetowych. W powyższej Uchwale zarzucono powodowi doprowadzenie poprzez jego działania jako Prezesa Zarządu telewizji polskiej do katastrofalnej sytuacji finansowej, organizacyjnej i kadrowej oraz upolitycznienie (...) S.A. Powód treść tej uchwały odebrał jako naruszenie jego dóbr osobistych i na tej podstawie żądał usunięcia zaskarżonej Uchwały ze strony internetowej(...)oraz usunięcia wszystkich linków zawierających w swej treści zaskarżoną uchwałę oraz wnosił o zakazanie jej rozpowszechniania i publicznych przeprosin ze strony pozwanego. W pierwszej kolejności – wobec zarzutów zgłaszanych przez pozwanego w stosunku do osoby powoda – rozstrzygnięcia wymagała kwestia charakteru zaskarżonej uchwały. Zgodnie ze Statutem Stowarzyszenia (...) z dnia 27 października 2012 roku celem Stowarzyszenia jest m.in. działanie na rzecz społeczeństwa obywatelskiego przez upowszechnianie i rozwój komunikacji społecznej, rzetelnego przekazywania informacji oraz swobodnego wypowiadania opinii za pośrednictwem wszystkich środków komunikacji społecznej. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zjazd, który odbył się w dniach 24-25 kwietnia 2015 roku, na którym podjęto zaskarżoną przez powoda uchwałę nr (...) miał na celu przede wszystkim ustalenie sytuacji mediów publicznych, zarówno centralnych, jak i regionalnych. W wyniku prowadzonych obrad stwierdzono, że misję publiczną zastąpiło służenie interesom władzy, bowiem media publiczne, a więc Telewizja Polska, Polskie Radio i Polska Agencja Prasowa nie wypełniają swoich zadań zgodnie z prawem. W ocenie obradujących media nie ukazują rzetelnie wszystkich zjawisk i wydarzeń, jakie mają miejsce w kraju i zagranicą, nie sprzyjają swobodnemu kształtowaniu się poglądów obywatelskich, nie umożliwiają obywatelom uczestniczenia w życiu publicznym poprzez możliwość reprezentowania swoich poglądów i stanowisk, nie służą rozwojowi kultury, nauki i oświaty. Tym samym zaskarżona Uchwała nr (...)miała stanowić rodzaj opinii na temat mediów publicznych oraz działalności publicznej powoda, który pełnił w tym czasie funkcję Prezesa (...) S.A. Podjęcie uchwały miało na celu przede wszystkim w ocenie pozwanego - ochronę ważnego interesu społecznego, w postaci kontroli mediów publicznych oraz zapobieganiu patologii w tych sferach. Tym samym okoliczności przedstawione w zaskarżonej uchwale nie mogły być bezprawne i naruszać dóbr osobistych powoda. Dla potwierdzenia bezzasadności zarzutów powoda, wykazania wymagało, że przedmiotowa opinia zawarta w zaskarżonej uchwale na temat powoda została wyrażona wyłącznie w związku z pełnieniem przez powoda funkcji publicznej, która to działalność wiąże się, także z podleganiem przez powoda dozwolonej krytyce. Zdaniem Sądu pozwane Stowarzyszenie zdołało wykazać charakter swojej działalności i podjętej uchwały. Sąd wziął pod uwagę, iż w myśl art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie.
--- STRONA 6 ---
W celu ułatwienia dochodzenia ochrony na podstawie powołanej regulacji ustawodawca, ograniczając ogólną zasadę statuowaną w art. 6 k.c., na powoda nałożył jedynie obowiązek wykazania faktu naruszenia jego dóbr osobistych przez cudze działanie, co do którego istnieje domniemanie bezprawności. Udowodnienie zgodności z prawem takiego działania należy zatem do naruszyciela, który może w tym celu powołać się na tzw. kontratypy, tj. okoliczności wyłączające bezprawność, w tym na działanie w interesie społecznym. Może on również podnieść zarzut nadużycia przez powoda przysługującego mu prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Bezprawność należy natomiast rozumieć jako zachowanie (działanie bądź zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego. Powód w niniejszym procesie domagał się ochrony jego dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, które jego zdaniem zostały naruszone w uchwale nr (...). Dobre imię jest ujmowane w orzecznictwie sądowym jako tzw. cześć zewnętrzna, a w przypadku osób prawnych zwane jest też renomą. W odniesieniu do powództwa J. B. Sąd Okręgowy podziela pogląd prezentowany przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 października 1971 roku, sygn. akt II CR 455/71 (OSNC 1972/4/77), iż „cześć, dobre imię, dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności”. Cześć została wymieniona przez ustawodawcę wprost w otwartym katalogu dóbr osobistych w art. 23 k.c. Z kolei za naruszenie dobrego imienia osoby prawnej uznać należy te wypowiedzi, które w sposób nieuzasadniony zarzucają jej niewłaściwe postępowanie w prowadzonej przez nią działalności, wskutek czego zostaje ona narażona na utratę zaufania potrzebnego do funkcjonowania zgodnie z zakresem jej zadań” (tak Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 25 maja 2006 roku, sygn. akt I ACa 1331/05, LEX nr 278397). Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobrego imienia danej osoby czy podmiotu, powinno się brać pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m. in. kontekst sytuacyjny, grono odbiorców, do których wypowiedź była skierowana, sposób jej prezentacji. Niedopuszczalna jest natomiast interpretacja wypowiedzi abstrahująca od jej kontekstu (tak B. M. w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1972 roku, I CR 374/72, opubl. w: Orzecznictwo Sądów Polskich 1974/2/28). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że zawarta w Uchwale nr (...)z dnia 24-25 kwietnia 2015 roku opinia „ws dymisji J. B. ze stanowiska prezesa (...) S.A.” była uzasadniona i służyć miała interesowi społecznemu, tj. interesowi ogółu obywateli i dziennikarzy, których prawa zostały naruszone przez powodową spółkę. Co prawda, kwestionowane przez stronę powodową sformułowanie użyte w uchwale, a dotyczące braku przestrzegania etyki i misji dziennikarskiej oraz upolitycznienia telewizji polskiej – w ocenie powoda - było sformułowaniem czysto publicystycznym, ale kategorycznym, wobec czego mogło stanowić naruszenie dobrego imienia powoda, to jednak zdaniem Sądu wyłączona została bezprawność tego naruszenia. Zgodnie z art. 10 ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, każdy ma prawo do wolności wyrażania opinii. Prawo to obejmuje w szczególności wolność posiadania poglądów oraz przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe. Nadto w myśl art. 54 ust 1 Konstytucji RP, każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów. Strona powodowa początkowo, wbrew twierdzeniom pozwanego deklarowała, że sytuacja zarówno finansowa, organizacyjna, jak i kadrowa w Telewizji (...) jest w dobrej kondycji, próbując jednocześnie, przynajmniej częściowo, przerzucić odpowiedzialność za negatywne funkcjonowanie spółki pod kierownictwem J. B. także na innych członków zarządu oraz Rade Nadzorczą. Okoliczności dotyczące kondycji finansowej i kadrowej powodowej spółki zostały potwierdzone również w zeznaniach przesłuchanych świadków, którzy potwierdzili poparcie ze strony powoda działań restrukturyzacyjnych dokonywanych w telewizji polskiej, w tym tzw. outsourcingu. Mając obraz spółki wyłaniający się z zeznań świadków oraz stron, nie dokonując oceny czy jest on jednoznacznie zły, stwierdzić należy, iż uchwała nr (...) podjęta na Nadzwyczajnym Zjeździe (...)w dniach 24-25 kwietnia 2015 roku była jedynie opinią na temat sytuacji w Telewizji (...) i na temat konsekwencji decyzji podejmowanych przez Zarząd powodowej spółki z u działem powoda. Tym samym uchwała nr (...)nie naruszała dóbr osobistych powoda, bowiem nie była nakierowana bezpośrednio i jedynie na jego osobę. Powód w swoich zeznaniach również nie potwierdził czy niewybranie go na kolejną kadencję na stanowisko Prezesa (...) S.A. podyktowane było negatywną opinią na temat jego osoby zawartą w zaskarżonej uchwale czy nastąpiło niezależnie od zaskarżonej uchwały nr (...)decyzją Rady Nadzorczej i wynikało z innych względów. Jak było to już wcześniej podnoszone Statutowym zadaniem
--- STRONA 7 ---
i obowiązkiem Stowarzyszenia (...) jest m.in. działanie na rzecz społeczeństwa obywatelskiego w drodze upowszechniania i rozwoju komunikacji społecznej, a także rzetelny przekaz informacji oraz swobodne wypowiadanie opinii za pośrednictwem wszelkich dostępnych środków komunikacji społecznej, ochrona godności i etyki zawodu, a także inicjowanie i opiniowanie aktów prawnych wiążących się z pracą dziennikarską, reprezentowanie oraz ochrona twórczych i zawodowych, materialnych i społecznych potrzeb dziennikarzy. Stowarzyszenie (...) jest dobrowolnym i samorządnym twórczo-zawodowym, o celach niezarobkowych zrzeszeniem osób fizycznych, wykonujących zawód dziennikarza. Natomiast Zjazd Delegatów (...) stanowi forum uchwałodawcze Stowarzyszenia, na którym przedstawiane są różne koncepcje i poglądy przedstawicieli środowiska dziennikarskiego z całego kraju. Zjazd jest ciałem społecznym i obywatelskim, a jego delegaci są niezależni w swoich poglądach. Opinie delegatów mają charakter autonomiczny, tym samym samo Stowarzyszenie (...) nie ma realnego wpływu na treść i sposób publikacji tych opinii. W tym miejscu słusznie pozwany powołał się na wyrok z dnia 20 maja 1999 roku 21980/93 w sprawie Bladet Tromso i Stensaas przeciwko Norwegii, w którym Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał, że granice dopuszczalnej krytyki są szersze w stosunku do polityków i ich działań publicznych niż wobec osób prywatnych. Politycy bowiem świadomie i w sposób nieunikniony wystawiają się na ostrą kontrolę i reakcję na każde wypowiedziane słowo i wszystko, co robią dziś i co robili w przeszłości. Muszą więc być bardziej tolerancyjni. Te uwagi należy odnieść wprost do osoby powoda jako prezesa zarządu telewizji publicznej podlegającej surowej ocenie społecznej. Pozwany ponadto wskazał, że zarówno zaskarżona uchwała, jak i pozostałe uchwały, które zostały podjęte na Zjeździe w dniach 24-25 kwietnia 2015 roku zostały opublikowane na portalu pozwanego, ponieważ w tym trybie rozpowszechnieniu podlegały wszystkie uchwały, dotyczące kwestii publicznych. Gdyby więc pozwany podjął kroki w celu jej usunięcia z portalu internetowego godziłoby to w niezależność Stowarzyszenia (...) jako organizacji zrzeszającej dziennikarzy, a zatem broniącej wolności słowa i prawa do niezależnej opinii. Tym samym w ocenie Sądu doszło do wyłączenia odpowiedzialności pozwanego za naruszenie dóbr osobistych powoda, wobec czego w świetle art. 24 k.c. powództwo podlegało oddaleniu w całości. O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z jego wynikiem, na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. § 14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 roku, poz. 1801), zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania w łącznej kwocie 1 560 złotych.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 25 maja 2006 roku#I C 670/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I#art. 23 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 448 k.c.#art. 24 k.c.#art. 6 k.c.#art. 5 k.c.#art. 10 ust#art. 54 ust#art. 98 k.p.c.