Postanowienie I C 67/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 października 2010 r. Sąd Okręgowy w Kalis

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 67/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 października 2010 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Jacek Chmura Protokolant: Renata Koszyczarska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2010 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa: A. G.; przeciwko: 1) Skarbowi Państwa Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w P., 2) Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w W. i 3) Skarbowi Państwa Aresztowi Śledczemu w Ł.; o odszkodowanie z tytułu odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy resortu sprawiedliwości – zakłady karne; I. Oddala powództwo; II. Nie obciąża powoda kosztami postępowania; III. Przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Kaliszu na rzecz adwokata M. K. kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- 1 Sygn. akt I C 67/09 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 18 stycznia 2009 r., uzupełnionym pismami procesowymi z dnia 2 kwietnia 2009 r., 4 maja 2009 r. oraz 29 maja 2009 r., powód A. G. wniósł przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w P o zasądzenie kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, w tym 50.000 zł albo połowę zasądzonej kwoty pieniężnej na rzecz Domu Dziecka w Górze k/ Jarocina, oraz obciążenie pozwanego kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Powód podniósł, że w latach 1991 – 1997 oraz 2006 – 2009 odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w P, Zakładzie Karnym w K, Zakładzie Karnym we W, Zakładzie Karnym w W oraz Areszcie Śledczym w Ł, w których nie miał zapewnionych odpowiednich warunków bytowych. Wynikało to z przeludnienia cel, w których przebywał, ich złego stanu technicznego, niewystarczającego wyposażenia, nieodpowiedniej wentylacji, słabego oświetlenia, zanieczyszczenia, nieodizolowanego od reszty celi węzła kanalizacyjno – sanitarnego. Nadto powód nie miał zapewnionej odpowiedniej opieki medycznej oraz odpowiedniej izolacji od członków subkultury więziennej, gdyż był umieszczony w celach, w których ci członkowie przebywali, a administracje jednostek penitencjarnych nie zwracały uwagi na dyskryminowanie powoda oraz stosowanie wobec niego przemocy przez członków tych subkultur. W odczuciu powoda odbywanie kary pozbawienia wolności w takich warunkach stanowi przejaw poniżającego traktowania, które doprowadziło do naruszenia godności osobistej powoda i jego prawa do intymności oraz źle wpłynęło na jego stan psychiczny (k. 2 – 5, 6, 34 – 35, 36 – 37, 38 39, 40 – 41, 42 – 43, 55 – 56v, 108 - 109). W odpowiedzi na pozew, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 1 kwietnia 2009 r., pozwany Skarb Państwa – Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w P wniósł o zwolnienie od udziału w sprawie oraz wezwanie w jego miejsce: Aresztu Śledczego w P, Zakładu Karnego we W oraz Zakładu Karnego w K, jako jednostek --- STRONA 3 --- 2 organizacyjnych Skarbu Państwa, z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. W razie nieuwzględnienia wniosku pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając wniosek o oddalenie powództwa pozwany podniósł, że twierdzenia powoda są zbyt ogólnikowe i nie zostały poparte żadnymi dowodami. Nadto podniesiono, że roszczenia powoda obejmujące okres przed styczniem 2006 r. uległy przedawnieniu na podstawie dyspozycji art. 442 § 1 k.c. Niezależnie od tego roszczenia powoda nie zasługują na uwzględnienie także ze względów merytorycznych. W okresie osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w P powód był osadzony przy stanie przeludnienia na poziomie 129% normy, co nie oznacza, że powód przez cały ten czas przebywał w przeludnionych celach; w okresie osadzenia powoda w Zakładzie Karnym w K powód przebywał w warunkach przeludnienia jedynie od 20.04.2007 r. do 09.05.2007 r. i od 15.05.2007 r. do 17.05.2007 r., kiedy to przypadała na niego pow. 2.9 m 2 ; w okresie osadzenia powoda w Zakładzie Karnym we W powód nie przebywał w warunkach przeludnienia. Osadzenie powoda w warunkach przeludnienia odbywało się w zgodzie z regulującymi tę kwestię przepisami prawa, w tym art. 248 § 1 k.w.w. Dyrektorzy jednostek bezzwłocznie informowali sędziego penitencjarnego o osadzeniu powoda w warunkach przeludnienia, a Dyrektor Okręgowy SW w P składał pisemne informacje o liczbie osadzonych zakwaterowanych w pozwanych jednostkach w warunkach przeludnienia. W trakcie osadzenia powoda w pozwanych jednostkach powód miał zagwarantowane wszystkie prawa wynikające z przepisów regulujących wykonywanie kary pozbawienia wolności albo tymczasowego aresztowania, w tym odnośnie wyposażenia cel, ich wentylacji i oświetlenia, zapewnienia nieskrępowanego korzystania z kącika sanitarnego, odpowiedniej ilości środków higieny, izolacji od członków subkultury więziennej, czy też zapewnienia właściwej opieki medycznej. (k. 14 – 17, 23 - 32). Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy w K dokonał właściwej reprezentacji Skarbu Państwa ( statio fisci) poprzez ustalenie, że podmiotem uprawnionym do podejmowania czynności procesowych w jego imieniu jest: Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w P – co do Zakładu Karnego w K, --- STRONA 4 --- 3 Zakładu Karnego we W oraz Aresztu Śledczego w P; Zakład Karny w W oraz Areszt Śledczy w Ł (k. 44) W odpowiedziach na pozew Skarb Państwa - Zakład Karny w W oraz Areszt Śledczy w Ł wniosły o oddalenie powództwa oraz obciążenie pozwanego kosztami postępowania w sprawie, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniach podniesiono argumenty przytoczone przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w P. Podkreślono, że umieszczenie powoda w przeludnionej celi nie nosiło znamion bezprawności, gdyż odbywało się w zgodzie z obowiązującą procedurą prawną, czyli przy powiadomieniu o tym fakcie sędziego penitencjarnego, który nie uchylił decyzji w tym przedmiocie. Nadto przekroczenie dopuszczalnej normy 3 m 2 podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w W było niewielkie i dotyczyło co najwyżej powierzchni 0,65 m 2 . W Areszcie Śledczym w Ł natomiast przeludnienie cel, w których przebywał powód, nie było wyższe niż przeciętne w całej jednostce oraz nie osiągnęło tak dużego pułapu, by można było mówić o naruszeniu godności osobistej powoda, zwłaszcza że powód przebywał w tej jednostce jedynie przez okres jednego miesiąca. Charakterystyczne jest to, że powód nie zgłaszał podczas pobytu żadnych zastrzeżeń odnośnie złych warunków bytowych w jednostce, nie żądał również umieszczenia go w innej celi. Nie są również prawdziwe zarzuty powoda, jakoby w pozwanych jednostkach panowały złe warunki bytowe oraz nie była zapewniona odpowiednia opieka medyczna (k. 51 – 53, 57 - 62). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. G. został prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności, której początek przypadał na dzień 19.03.2006 r. a koniec na dzień 19.03.2013 r. Jest to kolejne odbywanie kary pozbawienia wolności przez powoda. Pierwsze miało miejsce od dnia 22.06.1991 r. do dnia 23 kwietnia 1996 r. (dowód: wyciąg z akt archiwalnych skazanego przy załączniku nr 8 k.33). --- STRONA 5 --- 4 Z tytułu odbywania obecnej kary pozbawienia wolności powód przebywał od dnia 21.03.2006 r. do dnia 07.12.2006 r. w Areszcie Śledczym w P, (okoliczność niesporna). W czasie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w P było tam przeludnienie w wysokości 118,7 – 138,9 % (średnio ok. 126,5 %), o którym dyrektor jednostki informował właściwego sędziego penitencjarnego – najpierw globalnie, a od 6 grudnia 2009 r. – ze wskazaniem konkretnych osób. Administracja jednostki podejmowała działania zmierzające do likwidacji stanu przeludnienia poprzez adaptację pomieszczeń niemieszkalnych na mieszkalne. Cele jednostki były wyposażone standardowo, każda cela posiadała oświetlenie dzienne i sztuczne (dwie świetlówki o mocy 36 W każda oraz żarówki). Miał zapewniony odpowiedni dopływ powietrza. Cele różniły się jednak w zależności od pawilonu, w którym się znajdowały. W pawilonie A większość cel mieszkalnych miała kącik sanitarny z muszlą sedesową i umywalką (w większości z zimną wodą) wygrodzony do sufitu murowaną ścianką. W wejściu była kotara, zasłona lub pełne drzwi. Raz w tygodniu osadzeni mogli korzystać z łaźni, w której była ciepła woda. Podłogi wykonane były z parkietu, płytek, a w części sanitarnej – z lastriko i płytek. W pawilonie C 1 – 3 kąciki sanitarne wygrodzone były za pomocą zabudowy z kształtowników metalowych z wypełnieniem sklejki, płyty paździerzowej, blachy – do wysokości ok. 2 m. W wejściu była kotara lub zasłona. W pawilonie C4 w celach były tylko umywalki, a osadzeni mieli w ciągu dnia otwarte drzwi do cel i korzystali z toalet znajdujących się poza celami, które miały murowane ściany z drzwiami wejściowymi lub zasłoną. W pawilonie D 1 mieszkali osadzeni zatrudnieni w warsztatach i magazynach. Cele były tam pootwierane, osobno były tam łazienki i łaźnie. Oprócz tego był pawilon szpitalny, w którym przy każdej sali znajdowała się łazienka z drzwiami wejściowymi. Osadzeni otrzymywali środki czystości (m.in. mydło, proszek do prania, papier toaletowy) w ilości wymaganej przez przepisy. Mogli korzystać z pomocy lekarskiej świadczonej przez liczny personel medyczny w dwóch ambulatoriach medycznych znajdujących się w pawilonach mieszkalnych oraz szpitalu znajdującym się przy Areszcie Śledczym. --- STRONA 6 --- 5 W czasie pobytu w jednostce powód, przez sam fakt osadzenia, narażony był na kontakt z subkulturą więzienną. Administracja jednostki przeciwdziałała temu poprzez nie umieszczanie w jednej celi członków tej subkultury z pozostałymi osadzonymi oraz interweniowanie w przypadkach wystąpienia konfliktów między osadzonymi. Raz w tygodniu dyrektor jednostki lub jego zastępca wizytowali osadzonych. Podczas pobytu w tej jednostce powód nie zgłaszał administracji Zakładu żadnych zastrzeżeń odnośnie warunków odbywania w niej kary pozbawienia wolności czy problemów związanych z osadzeniem z innymi skazanymi. Tego rodzaju skargę powód złożył już po opuszczeniu tej jednostki. W reakcji na nią administracja jednostki dokonała przeglądu cel, w których przebywał powód i stwierdziła, że w każdej z nich znajduje się okno, podłoga wykonana z parkietu, kącik sanitarny oddzielony od sufitu murowaną ścianą z niekrępującym wejściem zasłoniętym kotarą, miską sedesową i umywalką z bieżącą wodą. We wszystkich celach znajdowały się kratki wentylacyjne zapewniające dopływ świeżego powietrza. Pomieszczenia mieszkalne były oświetlone 2 - 3 świetlówkami typu OKP 236 , a kącik sanitarny żarówką o mocy 75 W. Powód został poinformowany przez administrację jednostki m.in. o możliwości wystąpienia przejawów negatywnych zachowań charakterystycznych dla środowiska przestępczego oraz obowiązku informowania przełożonych o ewentualnych zagrożeniach dla jego bezpieczeństwa. (dowód: zestawienie, notatki służbowe, protokół z rozmowy informacyjnej - załączniki nr 1, 3, 4 – 7 i 8 do pisma z dn. 27.03.2009 r. koperta - k. 33; zeznania świadków: M. S. k. 412 – 413, R. S. k. 413 – 414, R. H. k. 414 – 415). Sędzia Sądu Okręgowego w P Wizytator ds. Penitencjarnych podczas wizytacji w zakresie nadzoru penitencjarnego nad Aresztem Śledczym w P łącznie z Ośrodkami Zewnętrznymi przeprowadzonej w dniach 15 listopada, 21 i 29 grudnia 2006 r. nie stwierdził uchybień i zaniedbań w pracy administracji jednostki. W zakresie stanu pomieszczeń mieszkalnych Sędzia stwierdził nie najlepszy stan okien, które wymagały wymiany. W celach pawilonu I cele (wieloosobowe - w większości do 25 osób) były o dobrym standardzie – każda była wyposażona w ubikację, posiadała niezbędny --- STRONA 7 --- 6 sprzęt oraz węzeł sanitarny. Podczas wizytacji tych cel skazani nie składali żadnych skarg bądź zastrzeżeń. Cały pawilon III natomiast wymagał remontu, zwłaszcza węzły sanitarne. Stan czystości w obu pawilonach nie nasuwał zastrzeżeń. Z kolei stan wszystkich pomieszczeń służby zdrowia jednostki (w tym szpitala) nie nasunął krytycznych uwag. W jednostce znajdował się sprzęt medyczny o znacznym stopniu zużycia (EEG) lub całkowicie wyeksploatowany (gastroskop, aparat USG), co zawęziło zakres świadczeń i zmusiło do korzystania z cywilnych palcówek ZOZ. Podczas wizytacji Sędzia odnotował krytyczne uwagi skazanych w zakresie przeludnienia jednostki, stanu sanitariatów w pawilonie nr III oraz monotonii posiłków (przy ich dobrej jakości). (dowód: sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego w P - k. 33). W dniach 7 grudnia 2006 r. – 21 lutego 2007 r. oraz 23 maja 2007 r. – 30 lipca 2008 r. powód przebywał w Zakładzie Karnym we W. W czasie tego pobytu w jednostce było przeludnienie w wysokości 122,2 – 127, 6 % (średnio ok. 124, 6 %). Dyrektor jednostki zawiadamiał sędziego penitencjarnego w Sądzie Okręgowym w P o ilości osadzonych, którzy przebywają w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Powód przebywał w celach: nr 16 w pawilonie E, nr 252 w pawilonie C, nr 32 w pawilonie A oraz w celi 205 i 209 w pawilonie B. Cele nr 16 i 32 posiadały kącik sanitarny, wydzielony ścianami murowanymi z drzwiami wejściowymi, oświetlony żarówką o mocy 60 W. Znajdowały się w nich muszle klozetowe i sprzęt do utrzymywania jej w czystości. Krany z umywalką znajdowały się w części mieszkalnej. W celi nr 16 była doprowadzona ciepła i zimna woda, a w celi nr 32 tylko zimna. W pozostałych celach, w których mieszkał powód, kąciki sanitarne oddzielone były od reszty części mieszkalnej zabudową stalowo – drewnianą, wykonaną z kątownika i płyty, trwale przymocowaną do podłoża oraz jednej ściany bocznej. Wysokość tej konstrukcji wynosiła ok. 1,20 m. W kącikach tych znajdowała się muszla klozetowa oraz umywalka z bieżącą zimną wodą. Cele były wyposażone zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Były w nich łóżka i taborety dla każdego osadzonego, stół i szafki (duże dla 4 osób i małe dla 2 osób), wieszaki na --- STRONA 8 --- 7 ubrania, półki na rzeczy osobiste i półka na telewizor, lustro, miska plastikowa i wiadro plastikowe, kosz na śmieci, a także szczotki, miotły, szufelki, szczotki klozetowe i worki na śmieci. Każda cela w Zakładzie miała otwierające się okno oraz sprawną wentylację grawitacyjną, która była systematycznie kontrolowana. Osadzeni raz w miesiącu otrzymywali od administracji Zakładu środki czystości do utrzymywania higieny osobistej w postaci: 100 g mydła toaletowego, 1 rolki papieru toaletowego, 1 szt. nożyka do golenia, 200 g proszku do prania, 1 tubki pasty do zębów i kremu do golenia. Raz na dwa miesiące osadzeni otrzymywali środki do utrzymania czystości w celi: proszek do czyszczenia urządzeń sanitarnych, płyn do mycia naczyń i ewentualnie płyn do mycia podłogi. Raz w tygodniu pracownicy Zakładu sprawdzali sprawność urządzeń sanitarnych. Nadto raz na kwartał Zakład poddawany był zabiegom dezynfekcji i deratyzacji przez wyspecjalizowaną firmę. Osadzeni mieli stały dostęp do opieki lekarskiej, która była sprawowana przez zatrudnionych przez Zakład lekarzy. W każdym pawilonie znajdowały się ambulatoria medyczne, w których przyjmowali pielęgniarki i pielęgniarz oraz - zgodnie z harmonogramem -lekarze. W razie potrzeby wzywane było pogotowie ratunkowe, jak również osadzeni byli dowożeni do szpitali przywięziennych lub publicznych. Powód nie zgłaszał administracji Zakładu żadnych zastrzeżeń odnośnie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. (dowód: zestawienie, pisma Dyrektora ZK we W - załączniki nr 2, 3 do pisma z dn. 27.03.2009 r. koperta - k. 33; zeznania świadka A. K. k. 322 – 324, M. P. k. 450-451, W. W. k. 667). W dniach 27 lutego 2007 r. – 28 marca 2007 r. powód był osadzony w Areszcie Śledczym w Ł.– od 21 lutego do 8 marca w celi nr 147 pawilonu B, a od 8 marca do 28 marca – w celi 85 pawilonu C. Obie cele były 4 – osobowe i miały ok. 12.70 – 13.00 m 2 . Do dnia 4 grudnia 2009 r. w Areszcie było przeludnienie, o którym dyrektor jednostki informował sędziego penitencjarnego. Było ono generowane m.in. poprzez remonty wszystkich cel, wykonane w latach 2002 – 2007. W 2007 r. przeludnienie obejmowało 250 osób powyżej 1.194 miejsc. W dniu 9 maja 2007 r. norma powierzchni była zachowana w 80,22 % cel. Administracja jednostki --- STRONA 9 --- 8 podejmowała działania zmierzające do likwidacji stanu przeludnienia, w tym poprzez adaptację pomieszczeń niemieszkalnych na mieszkalne, rotację osadzonych między celami, kontrolowanie konieczności przebywania w jednostce osadzonych. Cele jednostki były wyposażone zgodnie z przepisami, m.in. w kącik sanitarny z drzwiami wejściowymi, sedesem, umywalką z bieżącą zimną wodą, łóżka, szafki, stoły, sprzęt do czyszczenia sanitariatów i podłóg. Powód był osadzony w ww. celach już po ich wyremontowaniu. Było w nich oświetlenie (2 świetlówki o mocy 40 W , a w kąciku sanitarnym żarówka o mocy 25 W) wystarczające do czytania i pisania oraz sprawna wentylacja grawitacyjna. Okna były odpowiedniej wielkości, umożliwiające należyty dopływ światła dziennego, pomimo zainstalowanych na nich przesłonach uniemożliwiających kontaktowanie się z otoczeniem zewnętrznym. Temperatura panująca w celach oraz cyrkulacja powietrza była odpowiednia. Raz w roku wyspecjalizowane firmy wykonywały na terenie jednostki przeglądy sprawności wentylacji i kominów. Czystość w celach nie budziła zastrzeżeń. Osadzeni otrzymywali środki czystości w ilości wymaganej przez przepisy. Kąpiel zażywali w łaźniach znajdujących się w każdym z pawilonów mieszkalnych. Ich stan nie odbiegał od przyjętych standardów. Osadzeni mogli korzystać z pomocy lekarskiej świadczonej przez zatrudniony w jednostce personel medyczny. Pracowali w niej lekarze i pielęgniarze zatrudnieni na stałe (m.in. internista, stomatolog) i - w ramach kontraktów – lekarze specjaliści, wzywani w razie potrzeby. W razie potrzeby wzywane było też pogotowie ratunkowe. Osadzeni mogli się też leczyć się w położonym na terenie Ł szpitalu. Oprócz lekarzy jednostka zatrudniała psychologów (w licznie ok. 5). Istniała też możliwość skorzystania z porady psychiatry. W czasie pobytu w jednostce powód był narażony, przez sam fakt osadzenia, na kontakt z subkulturą więzienną. Administracja jednostki przeciwdziałała temu poprzez nie umieszczanie w jednej celi członków tej subkultury z pozostałymi osadzonymi, na podstawie deklaracji osadzonych co do przynależności do niej, własnych obserwacji w tym zakresie, jak również ewentualnego postulatu osadzonego odnośnie umieszczenia go w innej celi. --- STRONA 10 --- 9 Raz w tygodniu dyrektor jednostki lub jego zastępca wizytowali osadzonych. Powód nie zgłaszał administracji Zakładu żadnych zastrzeżeń odnośnie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Sędzia Sądu Okręgowego w Ł Wizytator ds. Penitencjarnych podczas wizytacji w zakresie nadzoru penitencjarnego nad Aresztem Śledczym w Ł, przeprowadzonej w dniach 7 – 11 maja 2007 r. stwierdził, że kontrolowana jednostka funkcjonuje prawidłowo i przestrzega się w niej praw osadzonych określonych w przepisach prawa karnego wykonawczego. W trakcie wizytacji cel osadzeni, podczas przeprowadzonych z nimi rozmów, nie zgłaszali żadnych skarg, wniosków czy też postulatów. (dowód: protokół z dn. 30.11.2007 r. k. 63, opinia z dn. 30.11.2006 r. k. 64, klasyfikacja ogniowa k. 65, 66, atest higieniczny k. 67, 68, pismo z dn. 29.12.2006 r. k. 69, sprawozdanie k. 70 – 85; zeznania świadków: S. D. k. 357 – 358, R. F. k. 359 – 360). W dniach 28.03.2007 r. do 23.05.2007 r. powód był osadzony w Zakładzie Karnym w K. W tym czasie w jednostce było przeludnienie w wysokości 134,4 – 140, 0 % (średnio ok. 137 %). Powód przebywał w dwóch dwuosobowych celach: od 28.03. do 12.04. w celi nr 45, w której przebywał sam; od 12.04. do 17.04. w celi nr 45, w towarzystwie jednego osadzonego; od 17.04. do 9.05 i 15..05. do 17.05 w celi nr 78 w towarzystwie dwóch skazanych; od 09.05 do 15.05 w celi nr 78 w towarzystwie jednego osadzonego. Dyrektor Zakładu raz na miesiąc osobiście dokonywał wizytacji cel, podczas których każdy osadzony miał prawo zgłosić jemu osobiście skargę. Oprócz tego był dostępny zeszyt zgłoszeń, do którego można było wpisać wniosek o odbycie wizyty u dyrektora, jak również kierowników innych komórek organizacyjnych jednostki. Pole spacerowe oraz łaźnia były monitorowane. Funkcjonariusze Zakładu nigdy nie zauważyli jakichkolwiek oznak szykanowania powoda przez innych osadzonych. On sam nigdy nie zgłaszał w tym zakresie żadnych skarg na zachowanie innych osadzonych czy też warunki bytowe panujące w Zakładzie, ani związanych z tym próśb. (dowód: zestawienie - załącznik nr 2 do pisma z dn. 27.03.2009 r. koperta - k. 33 zeznania świadka J. B. k. 118v - 119). --- STRONA 11 --- 10 Powierzchnia celi dwuosobowej w Zakładzie wynosiła średnio 7,5 m 2 . Każda cela w Zakładzie miała otwierające się okno oraz kącik sanitarny, w którym znajdowała się muszla klozetowa, umywalka, lustro i półka. Był on oddzielony od części mieszkalnej przegrodą konstrukcji metalowej, wypełnioną elementami drewnianymi lub ze sklejki. Konstrukcja metalowa była umocowana na stałe, a jej wypełnienia dają się wyjąć, co czasami osadzeni czynili. Kącik ten nie był całkowicie zamknięty. W celi znajdują się łóżka pojedyncze lub piętrowe. Cela oświetlona jest za pomocą tzw. „jarzeniówki”, którą można było zaświecać do godz. 22.00. Do utrzymywania czystości w celach zobowiązani byli osadzeni, którzy mieli do dyspozycji szczotkę i szufelkę, wiadro na śmieci oraz miskę. Nadto raz w miesiącu osadzeni otrzymywali środki czystości do mycia podłóg i sanitariatów. Otrzymywali też środki czystości do utrzymywania higieny osobistej (mydło, pastę do zębów, krem i maszynkę do golenia). Raz na tydzień prana była ich odzież więzienna. (dowód: zeznania świadka R. H. k. 119 – 119v; zeznania powoda k. 240 – 240v). W Zakładzie była całotygodniowa opieka lekarska. Opiekę lekarską sprawował dyżurujący lekarz. W przypadkach nagłych, oprócz uzyskania opieki lekarskiej, możliwe było wezwanie pogotowia ratunkowego. Osadzeni mieli możliwość zgłoszenia chęci skorzystania z pomocy lekarskiej jakiemukolwiek funkcjonariuszowi i byli wtedy doprowadzani do lekarza w najbliższym z możliwych terminie. ( dowód: zeznania świadków: J. B. k. 118v – 119, K. Z. k. 119v – 120). Funkcjonariusze Zakładu starali się swoimi działaniami wychowawczymi i organizacyjnymi osłabiać działanie podkultury więziennej, w tym nie umieszczać w jednej celi członków tej subkultury z pozostałymi osadzonymi. (dowód: zeznania świadka K. Z. k. 119v – 120). W Zakładzie Karnym w W powód przebywał od dnia 30 lipca 2008 r. do 1 lipca 2009 r. oraz od dnia 14 października 2009 r. do chwili obecnej. Powód --- STRONA 12 --- 11 osadzony był w dwóch celach: nr 76 i 74. Obie cele były pięcioosobowe i miały pow. 16 – 16, 5 m 2 , nie licząc pow. kącika sanitarnego. W celi nr 76 powód przebywał w składzie 6 – osobowym, a w okresie od 25 sierpnia – 19 września oraz 30 września – 13 października 2008 r. w składzie 7 – osobowym. W celi nr 75 powód przebywał przeważnie w składzie 7 – osobowym. Na skutek m.in. ograniczenia do minimum transportów skazanych do jednostki, odnotowano w niej systematyczny spadek przeludnienia. W okresie od października do grudnia 2009 r. skala przeludnienia w tej jednostce wynosiła 107, 07 – 101, 72 %. Obie cele były wyposażone zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Kąciki sanitarne stanowią osobne pomieszczenia wydzielone od części mieszkalnej trwałymi ścianami z drzwiami. Znajdują się w nich muszle klozetowe i sprzęt do utrzymywania jej w czystości. Krany z umywalką znajdują się w części mieszkalnej. Raz w tygodniu osadzeni mieli prawo do korzystania ze znajdującej się w każdym oddziale łaźni, które są w dobrym stanie technicznym. Cele wyposażone były w łóżka i taborety dla każdego osadzonego, stół, szafki, wieszaki na ubranie, półki na rzeczy osobiste i półkę na telewizor, lustro, kosz na śmieci, a także miotły i worki na śmieci. Osadzeni otrzymywali od administracji Zakładu środki czystości. Wszystkie usterki bądź niedobory zgłaszane przez osadzonych były na bieżąco sprawdzane i usuwane. Osadzeni mieli prawo korzystania w celi z własnych czajników elektrycznych bądź grzałek, jak również kuchenek elektrycznych udostępnionych przez administrację Zakładu. Mogli także korzystać z własnych odtwarzaczy TV, gier komputerowych i konsoli do gier. Osadzeni mogli codziennie spacerować oraz brać udział w zajęciach kulturalno – oświatowych organizowanych przez administrację Zakładu. Mieli dostęp do biblioteki, sali gimnastycznej, ambulatorium i apteki. Opieka lekarska nad osadzonymi wykonywana była w ramach ZOZ, który mieścił się na terenie Zakładu. Sprawowana była przez zatrudnionych przez Zakład lekarzy. W razie potrzeby osadzeni byli dowożeni do lekarzy specjalistów oraz wzywane było Pogotowie Ratunkowe. Lekarz przyjmował w znajdującym się na terenie jednostki ambulatorium, codziennie (oprócz sobót i niedziel) do godz. 15.30. --- STRONA 13 --- 12 Opieka pielęgniarska zapewniona była w dni powszednie w godz. 07.30 – 19.30, a w dni wolne od pracy – w godz. 8.00 – 18.00. Skazani przyjmowani byli według grafiku przyjęć lekarskich (z wyłączeniem nagłych wypadków). Maksymalny czas oczekiwania na przyjęcie do lekarza internisty wynosił 1 tydzień. Do dyspozycji osadzonych był m.in. gabinet stomatologiczny. Z uwagi na brak w jednostce specjalistów z zakresu ortopedii i chirurgii, wydłużony był czas oczekiwania na wizytę u tych specjalistów. Brak było środka transportu będącego do dyspozycji jedynie Służby Zdrowia, co skutkowało przesunięciami w realizacji niektórych wyjazdów celem konsultacji i badań. Osadzeni mieli możliwość korzystania z posługi duszpasterskiej każdego z wyznań religijnych, w tym świadczonej przez zatrudnionego tam kapelana wyznania rzymskokatolickiego. Mieli dostęp do znajdującej się na terenie Zakładu kaplicy. Powód nie zgłaszał administracji Zakładu żadnych zastrzeżeń odnośnie warunków odbywania kary pozbawienia wolności, poza poinformowaniem wychowawcy, że są niedogodności i konflikty i sprzeczki między osadzonymi. W czasie pobytu powoda w jednostce kilkadziesiąt cel wymagało remontu z uwagi na zły stan tynków oraz podłóg. Remonty te odbywały się w celach co 2 – 3 lata. W grudniu 2007 r. oddano do użytku kompleks kwatermistrzowski z nowoczesną kuchnią, pralnią, łaźnią i pomieszczeniami magazynów żywnościowych. Inwestycja kosztowała ok. 5.000.000 zł. (dowód: zeznania świadków: R. C. k. 189, R. K. k. 206 – 207; zeznania powoda k. 240 – 240v). Sędzia Sądu Okręgowego we W Wizytator ds. Penitencjarnych podczas wizytacji w zakresie nadzoru penitencjarnego nad Zakładem Karnym w W, przeprowadzonej w dniach 16 lutego 2009 r. oraz 22 marca 2010 r. stwierdził, że w kontrolowanej jednostce kara pozbawienia wolności wykonywana jest zgodnie z przepisami kodeksu karnego wykonawczego oraz regulaminu wykonywania tej kary, a zatrudnieni w jednostce funkcjonariusze Służby Więziennej zachowywali się zgodnie z wymogami prawa. W trakcie wizytacji cel osadzeni nie zgłaszali żadnych skarg, wniosków czy też postulatów. (dowód: informacja k. 144; sprawozdania k. 488 – 588). --- STRONA 14 --- 13 Powód cierpi na bóle kręgosłupa oraz ma problemy z wypróżnianiem. Ma także problemy natury emocjonalnej, ze snem oraz koncentracją. Odczuwa dyskomfort psychiczny z powodu zamknięcia w ciasnej celi i braku ruchu oraz generowanych tym konfliktów między współosadzonymi. Zażywa leki antydepresyjne i na uspokojenie. Powód korzystał z pomocy lekarzy w jednostce penitencjarnej w W, we W i w P oraz psychologów w jednostce penitencjarnej w P i W. Podczas wizyt u psychologa zgłaszał zastrzeżenia odnośnie warunków odbywania kary. (dowód: zeznania powoda k. 240 – 240v). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych wyżej dowodów, których wiarygodność nie wzbudziła wątpliwości Sądu. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w zakresie, w którym zeznał, że podczas pobytu w pozwanych jednostkach penitencjarnych miał utrudniony dostęp do opieki medycznej (szczególnie w Zakładzie Karnym w W i we W), gdyż powód nie przedstawił żadnego dowodu ani nawet nie wskazał żadnej konkretnej okoliczności, która miałaby potwierdzać te twierdzenia. Tym samym należy uznać, że twierdzenia powoda w tym zakresie są gołosłowne. Nadto przeczą im inne wiarygodne dla Sądu dowody w postaci zeznań świadków – funkcjonariuszy tych jednostek oraz treść sprawozdań z wizytacji tych jednostek, z których wynika, że powód (jak i inni osadzeni) miał umożliwiony szeroki dostęp do opieki lekarskiej. Sąd nie dał też wiary twierdzeniom powoda odnośnie złych warunków odbywania kary w pozwanych jednostkach, gdyż przeczą temu wiarygodne dla Sądu zeznania wszystkich świadków oraz treść sprawozdań sędziów penitencjarnych nadzorujących pozwane jednostki. Sąd zważył, co następuje: W niniejszej sprawie, powód A. G., po ostatecznym sprecyzowaniu żądania domagał się zasądzenie na swoją rzecz zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, jaką poniósł w związku z nieludzkim i poniżającym traktowaniem powoda przez pozwany Skarb Państwa, działający przez wskazane wyżej Zakłady Karne i Areszty Śledcze, w trakcie odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności, w okresie od --- STRONA 15 --- 14 1991 r. do 1997 r. oraz od 2006 r. do 2009 r. Jako podstawę żądania powód wskazał art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał szereg zarzutów co do warunków odbywania kary pozbawienia wolności i okoliczności faktycznych, na których opierał żądanie zapłaty, między innymi zarzut przebywania w celach. Ponieważ dochodzone roszczenie wiązało się z faktem odbywania przez powoda A. G. kary pozbawienia wolności, Sąd rozważył przepisy i wynikające z nich zasady odbywania tej kary. Zgodnie z art. 110 § 2 ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy ( Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Z powyższego przepisu wynika zasada, dotycząca minimalnej powierzchni w celi, przypadającej na jedną osobę. Od tej zasady, w okresie odbywania przez powoda A. G. kary pozbawienia, obowiązywały wyjątki. Pierwszy został określony w art. 248 § 1 k. k. w., zgodnie z którym, w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Drugi wyjątek przewidywał § 2 ust. 2 wydanego na podstawie delegacji z art. 248 § 2 k. k. w., przez Ministra Sprawiedliwości Rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2006 r., w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz. U. Nr 65, poz. 459). Zgodnie z § 2 ust. 4 tego rozporządzenia, w wypadku wykorzystania miejsc zakwaterowania w dodatkowych celach mieszkalnych osadzonych można umieścić, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia celi mieszkalnej na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . --- STRONA 16 --- 15 Wyrokiem z dnia 26 maja 2008 r. w sprawie SK 25/07 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 248 § 1 k. k. w. jest niezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny określił również, iż wymieniony przepis art. 248 § 1 k. k. w. traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (Dz. U. RP 2008/96/620), co nastąpiło z dniem 06 grudnia 2009 r. Z tym samym dniem uchylone zostało cytowane wyżej Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności zostały uregulowane również – na podstawie delegacji z art. 249 § 1 k. k. w. w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). W rozporządzaniu tym uregulowane zostały między innymi zasady rozmieszczania skazanych w celach mieszkalnych ( rozdział 3), organizacja przyjmowania korespondencji i zasady widzeń ( rozdział 5), warunki opieki zdrowotnej i bytowej (rozdział 6). Na podstawie delegacji z art. 249 § 3 k. k. w. Minister Sprawiedliwości wydał również Rozporządzenie z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 186, poz. 1820). Rozporządzenie to reguluje między innymi normy wydawania osadzonym odzieży, bielizny, obuwia, pościeli, środków higieny, konserwacji oraz sprzętu stołowego. Reguluje także zakres wyposażenia cel mieszkalnych w sprzęt kwaterunkowy ( § 1 i § 2 rozporządzenia). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia, bieliznę osobistą wymienia się co tydzień, odzież i obuwie w zależności od potrzeb, bieliznę pościelową co dwa tygodnie lub częściej, w zależności od potrzeb. Zgłaszając żądanie pozwu, powód A. G. powołując się na naruszenie reguł wynikających z powyższych przepisów, wskazywał iż skutkiem tego naruszone zostało dobro osobiste powoda w postaci godności człowieka. W myśl art.24 k.c., ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Art. 24 k.c., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz --- STRONA 17 --- 16 przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działania były zgodne z prawem. / patrz: Prof. dr hab. Maksymilian Pazdan w : ”System Prawa prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna” Tom 1, Wydawnictwo C.H.Beck Instytut Nauk Prawnych PAN Warszawa 2007 r. str.1153-1155, Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06 OSNC 2008/1/13 , LEX 255593/. Dobra osobiste wypływające z godności osoby są ściśle związane z jej sferą życia wewnętrznego, dlatego zakres ich ochrony pozostaje w gestii pokrzywdzonego. Jeżeli powód upatruje naruszenia swej godności w przedstawionej postaci, to dla udzielenia ochrony jest obowiązany wykazać najpierw skonkretyzowane zdarzenie przypisywane pozwanemu (wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2008 r. I CSK 492/07, LEX 492174). Z powyższych rozważań wynika, że zastosowane w art. 24 k. c. domniemanie bezprawności działania podmiotu naruszającego dobra osobiste, nie zwalnia osoby dochodzącej ochrony od obowiązku wykazania okoliczności faktycznych wykazujących naruszenie dóbr osobistych. W pierwszej kolejności należało zatem rozważyć, jakie okoliczności wskazujące na naruszenie dóbr osobistych powoda zostały przez niego wykazane. Sąd uznał, iż z szeregu zgłoszonych zarzutów i okoliczności, faktycznie zostały wykazane: przebywanie w celach mieszkalnych, w warunkach, gdzie na jedną osobę przypadało mniej niż 3 m 2 powierzchni. Fakt ten wynika również z dokumentacji samego pozwanego Skarbu Państwa Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P, który okoliczności tej nie zaprzeczył. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do przyjęcia za wykazane przez pozwanego okoliczności podnoszonych w pozwie i sprecyzowanych w zeznaniach pozwanego, w szczególności: słabego oświetlenia i stanu technicznego cel, braku wentylacji, braku wydawanych środków do utrzymania higieny osobistej lub czystości celi, niedostatecznego oddzielenia ubikacji i węzła sanitarnego od reszty celi oraz słabej opieki lekarskiej. --- STRONA 18 --- 17 Odnośnie zarzutów dotyczących warunków panujących w celach mieszkalnych, to powyższe zarzuty nie zostały w żaden sposób wykazane, za wyjątkiem ogólnikowych zeznań samego powoda A. G. Zarzuty te dotyczyły warunków odbywania kary pozbawienia wolności uregulowanych szczegółowo w cytowanych wyżej Rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Jak wynika z ustaleń stanu faktycznego, w odniesieniu do wszystkich wskazanych w pozwie Zakładów Karnych i Aresztów Śledczych, zostało wykazane przez pozwanego, iż warunki odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności odpowiadały wymogom określonym w powyższych przepisach. W tej sytuacji Sąd uznał, iż w wyżej opisanej grupie, działania pozwanego Zakładu Karnego nie spełniały przesłanki bezprawności. Wobec powyższego Sąd zważył, iż w odniesieniu do wykazanych przez powoda zarzutów (przebywanie w celach mieszkalnych, w warunkach, gdzie na jedną osobę przypadało mniej niż 3 m 2 powierzchni), wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa. Wymóg ten znajduje wyraz w normach prawa międzynarodowego , np. art. 10 międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. ( Dz. U. Nr 38, poz. 167 i 169 z 1977 r.), art. 3 e. k. p. c. , a także w art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji, które to przepisy wprowadzają wskazane zasady na grunt prawa polskiego. W świetle powyższych przepisów oraz orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ( wyrok z dnia 09 marca 2006 r. skarga nr 73786/01, wyrok z dnia 19 kwietnia 2001 r. skarga nr 28524/95, wyrok z dnia 06 marca 2001 r. skarga nr 40907), należy stwierdzić, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, z nie oddzieloną toaletą i węzłem sanitarnym, z niewystarczającą liczbą łóżek i nieodpowiednią wentylacją, może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Na gruncie prawa polskiego może to uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.c.( wyrok SN z dnia 28 lutego 2007 r. V --- STRONA 19 --- 18 CSK 431/06, OSNC 2008/1/13, LEX nr 255593, patrz też wyrok SN z dnia 02 października 2007 r. II CSK 269/07 OSNC – ZD 2008/3/75, LEX nr 440384). Wykazanie powyższych okoliczności w zakresie przeludnienia cel spełniło wymogi dowodowe leżące po stronie powoda A. G., należało zatem przyjąć, iż w tym zakresie, poprzez powyższe działania pozwanego Skarbu Państwa zostały naruszone dobra osobiste powoda. W następnej kolejności zatem, należało rozważyć, czy w odniesieniu do tych okoliczności pozwany Skarb Państwa wykazał brak bezprawności działania. Zdaniem Sądu, w odniesieniu do zarzutu umieszczania powoda w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 na osadzonego, pozwany Skarb Państwa wykazał, iż działał w tym zakresie na podstawie obowiązującego w okresie objętym pozwem art. 248 k. k. w., który utracił moc prawną dopiero dnia 06 grudnia 2009 r., a zatem prawie rok po złożeniu przez powoda pozwu w tej sprawie. Pozwany Skarb Państwa mógł zatem korzystać z powyższego przepisu. Dyrektorzy jednostek penitencjarnych pozwanego Skarbu Państwa wydawali zarządzenia na ściśle określony czas, zaś o fakcie umieszczania osadzonych w warunkach przeludnienia każdorazowo informowano sędziego penitencjarnego. Ilość umieszczanych w jednej celi osób w warunkach przeludnienia nie była nadmierna, obniżająca w sposób drastyczny warunki pobytu w celi. Z tych względów należało uznać, iż pozwany wykazał, że naruszenie dóbr osobistych powoda, w odniesieniu do umieszczania w warunkach przeludnienia cel, nie było działaniem bezprawnym ( wyrok SN z dnia 02 października 2007 r. II CSK 269/07 OSNC-ZD 2008/3/75, LEX nr 440384). Zgodnie z art. 448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego, Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę pieniężną za doznaną krzywdę. Zgodnie z interpretacją powyższego przepisu, w przypadku naruszenia dóbr osobistych bezprawnym działaniem sprawcy pokrzywdzonemu przede wszystkim przysługują środki o charakterze niemajątkowym, przewidziane w art. 24 k.c. , a w przypadku gdy działania naruszyciela jest także zawinione, środki o charakterze majątkowym z art. 448 k.c. Przy żądaniu przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego, podstawowym kryterium oceny sądu winien być rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej pokrzywdzonego, --- STRONA 20 --- 19 bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej, jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Z tych przyczyn należy ustalić zakres cierpień pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przesłanki nie można abstrahować od wszystkich okoliczności towarzyszących powstaniu krzywdy. Znikomość ujemnych następstw może być podstawą oddalenia powództwa o przyznanie zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego ( wyrok Sądu apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2008 r. I ACa 1150/06, OSAW 2008/4/110, LEX nr 470267). Na zawinione działanie naruszyciela dóbr osobistych jako przesłankę zastosowania art. 448 k.c. wskazuje również Sąd Najwyższy w Wyroku z dnia 19 stycznia 2007 r. III CSK 358/06, LEX nr 277289, także Prof. dr hab. Maksymilian Pazdan w : ”System Prawa prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna” Tom 1, Wydawnictwo C.H.Beck Instytut Nauk Prawnych PAN Warszawa 2007 r. str.1166- 1169. Zdaniem Sądu powód nie wykazał okoliczności, z których można byłoby wnioskować o zawinionym przez pozwanego naruszeniu dóbr osobistych powoda. Powód oprócz okoliczności przyjętych wyżej przez Sąd jako ustalone, nie wykazał również zakresu szkody, w postaci rozmiaru i intensywności doznanej krzywdy, stopnia i rozmiaru ujemnych następstw naruszenia dobra osobistego, to jest przesłanek decydujących o przyznaniu zadośćuczynienia i jego wysokości (Prof. dr hab. Maksymilian Pazdan w : ”System Prawa prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna” Tom 1, Wydawnictwo C.H.Beck Instytut Nauk Prawnych PAN Warszawa 2007 r. str.1168). Należy też podkreślić, że zakres dolegliwości i uciążliwości wykazany przez powoda A. G. w związku z pobytem w pozwanych zakładach karnych, nie przekraczał dolegliwości związanych z osadzeniem w zakładzie karnym. Warunków w jakich przebywał pozwany, pomimo wykazanych niedogodności nie sposób zakwalifikować jako traktowanie nieludzkie lub tortury w rozumieniu Europejskiej konwencji o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu (Dz. U. Nr 46, poz. 238 z 1995 r.) – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. w sprawie SK 25/07, OTK-A 2008/4/62. Reasumując powyższe, Sąd uznał, iż powód A. G. bądź nie wykazał okoliczności naruszenia jego dóbr osobistych, bądź też zostało obalone domniemanie bezprawności działania sprawcy, jak również nie zostały wykazane przez powoda okoliczności mające wpływ na ustalenie i rozmiar szkody. --- STRONA 21 --- 20 Wobec powyższego, przy braku podstaw faktycznych i prawnych, powództwo podlegało oddaleniu. Co do zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwanego, należało stwierdzić, iż naruszenie dóbr osobistych traktowane jest jako czy niedozwolony, zatem roszczenia majątkowe dochodzone w związku z naruszeniem dóbr osobistych ulegają przedawnieniu zgodnie z art. 442 1 k. c. Powód wiązał żądanie pozwu z pobytem w zakładzie karnym, co jest z istoty rzeczy stanem ciągłym, rozłożonym w czasie. Powód wytoczył powództwo tylko o zapłatę, a zatem tylko o roszczenie majątkowe, w dniu 19 stycznia 2009 r. za okres pobytu w zakładach karnych od 1991 r. do 1997 r. oraz od 2006 r. do 2009 r. Zgodnie zatem z art. 442 1 § 3 k.c. trzyletni termin przedawnienia rozpoczął się w odniesieniu do pierwszego pobytu pozwanego w Zakładzie karnym najpóźniej z dniem 01 stycznia 1998 r. Porównując ten termin z terminem złożenia pozwu, Sąd uznał zarzut pozwanego dotyczący przedawnienia roszczeń powoda za pierwszy okres pobytu w zakładach karnych za uzasadniony. W tym zakresie roszczenie powoda podlegało oddaleniu jako przedawnione. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 k. p. c. , nie obciążając nimi powoda, z uwagi na jego sytuację majątkową. O kosztach zastępstwa procesowego dla pełnomocnika powoda ustanowionego z urzędu, Sąd orzekł na podstawie § 19 i § 21 oraz § 6 pkt.6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.).