Postanowienie I C 659/09 Se ŻA ss EO WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2016 roku Sąd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 659/09 Se ŻA ss EO WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2016 roku Sąd Okręgowy w Nowym Sączu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR del. Dominik Skoczeń Protokolant: st. sekr. sąd. Ryszard Szewczyk po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 roku w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa S. B. przeciwko Skarbowi Państwa — Z. K. Nowy Sącz o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. zasądza od strony pozwanej Skarbu Państwa — Z. K. w Nowym Sączu na rzecz powoda S. B. kwotę 6.000,00 zł (sześć tysięcy złotych) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 24 września 2009 roku do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu na rzecz radcy prawnego Z. K. z Kancelarii Radcy Prawnego w M. D. wynagrodzenie (...), w tym podatek VAT w kwocie 952,20 zł (dziewięćset pięćdziesiąt dwa złote dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu; IV. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu części kosztów procesu; V. nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa. --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE wyroku z dnia 31 października 2016 r. Pozwem z 12 stycznia 2009 r. powód S. B. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej Skarbu Państwa — Z. K. w Nowym Sączu kwoty 5.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wydania orzeczenia w sprawie do dnia zapłaty, przyjmując, iż jest to minimalna kwota w stosunku do krzywdy poniesionej przez powoda oraz o ustalenie odpowiedzialności pozwanego na przyszłość z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez osadzenie go w celi wraz z palącymi więźniami (k. 2). 'W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że od 22 marca 2007 r. do 23 października 2008 r. odbywał karę pozbawienia wolności w Z. K. w Nowym Sączu. Powód jest osobą niepalącą i wrogo nastawioną do palenia papierosów. Wobec tego nie wyrażał zgody na przebywanie w celi wraz z osobami palącymi. Jednak funkcjonariusze, kierując się poczuciem złośliwości wobec powoda, umieścili go w celi z palącymi. Naruszone zostały w ten sposób dobra osobiste powoda, gdyż jego zdrowie narażone zostało na niebezpieczeństwo. W piśmie procesowym z 05 kwietnia 2009 r. powód rozszerzył powództwo, domagając się przeprosin od strony pozwanej oraz kwoty 10.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 05 kwietnia 2009 r. do dnia zapłaty. Powód domagał się także zasądzenia od strony pozwanej na jego rzecz kwoty po 300,00 zł miesięcznie, płatnej do 10-tego dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki w zapłacie każdej z rat - tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, cierpienia psychiczne i inne, z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda i zrujnowanie jego zdrowia poprzez złośliwe działanie służby więziennej pozwanego zakładu karnego (k. 58). Powód podniósł, iż narażany był na ubliżanie i szykanowanie przez innych osadzonych. Przetrzymywano go również w celach o nieludzkim standardzie, niezgodnie z obowiązującymi normami. Przeprosin powód domagał się w formie listu poleconego w terminie do dwóch tygodni od uprawomocnienia się wyroku o treści: „Skarb Państwa — Z. K. w Nowym Sączu przeprasza Pana S. B. zamieszkałego w (...) za naruszenie jego dóbr osobistych poprzez więzienie go wbrew zgodzie z palącymi papierosy oraz przez niedopełnienie obowiązków przez służby więzienne i narażenie przez to Pana S. B. na ubliżanie, poniżanie, rozstrój zdrowia i inne, i składa z tego tytułu głębokie ubolewania”. Powyższa treść powinna zostać również zamieszczona w Gazecie Nowosądeckiej, gazecie Super Express i w Gazecie Krakowskiej w terminie do dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia - trzykrotnie w odstępach tygodniowych, na pierwszej stronie wskazanych gazet w ramce nie mniejszej niż 30 x 25cm, wielkimi literami, a pozwany powinien zostać zobowiązany do przesłania powodowi oryginalnych egzemplarzy tych gazet. W odpowiedzi na pozew strona pozwana domagała się oddalenia powództwa oraz zasądzenia na jej rzecz od powoda kosztów zastępstwa procesowego (k. 111). Uzasadniając swoje wnioski, strona pozwana przyznała, że powód przebywał w pozwanym zakładzie w Nowym Sączu, gdzie składał podczas swojego pobytu liczne skargi, w tym na osadzenie go w celi dla palących. Powodowi zapewniono osadzenie w celi dla niepalących, jednak powód zgłaszał wówczas konflikty ze współosadzonymi i obawy o swoje bezpieczeństwo osobiste, co powodowało kolejne zmiany cel. Po wyczerpaniu możliwości, powoda czasowo umieszczano w celi wieloosobowej z dwoma palącymi, co powód --- STRONA 3 --- zaakceptował, priorytetowo traktując kwestię swojego bezpieczeństwa. Powoda osadzono ponownie z niepalącymi, gdy zaistniała taka możliwość. Ponadto, podczas pobytu powoda w Z. K. w Nowym Sączu nie rozwinęła się u niego żadna choroba. W piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2009 r. powód wskazał, że do naruszenia jego dóbr osobistych doszło również poprzez uniemożliwienie mu jako osobie wierzącej i praktykującej, udziału w cotygodniowej mszy świętej w kaplicy zakładu karnego oraz poprzez zarażenie powoda gronkowcem złocistym. Cele, w których powód odbywał karę pozbawienia wolności nie były dezynfekowane i panowała w nich wilgoć (k. 145). 'W uzupełnieniu tego pisma, powód wskazał, że przebywał w celi nr 8, zwanej „chlewikiem”, gdzie nie było wentylacji. Pozwany nie popierał również wniosków powoda o przerwę w odbywaniu kary, mimo wiedzy pracowników zakładu karnego, iż powód wymaga stosowania aparatu tlenowego, którego także mu nie udostępniono. Nie przewieziono powoda również do ZK w Tarnowie, czym uniemożliwiono mu podjęcie pracy zarobkowej, przez co powód popadł w zadłużenie (k. 146). W piśmie procesowym z 10 lutego 2010 r. powód sprecyzował swoje stanowisko, domagając się od strony pozwanej zapłaty kwoty 9.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za spowodowanie rozstroju zdrowia i bezpośredniego niebezpieczeństwa poważnego uszczerbku na zdrowiu lub utraty życia (k. 205). Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. powód sprecyzował, że do naruszania jego dóbr osobistych dochodziło poprzez uniemożliwienie mu realizowania praktyk religijnych, narażenie na pogorszenie stanu jego zdrowia poprzez osadzenie w celi z palącymi, (...), narażenie powoda na szykany i poniżanie ze strony innych osadzonych w wyniku zaniechania funkcjonariuszy, przetrzymywanie powoda w celach przeludnionych, podawanie posiłków w naczyniach plastikowych, brak wentylacji w celach, brak właściwego oświetlenia w celach, podawanie niewłaściwego pożywienia (słodzika, białego pieczywa, zgniłych owoców, herbaty z solą), mimo (...) powoda, niewnioskowanie o udzielenie powodowi przerwy w karze z przyczyn zdrowotnych, odmowa zakupu (...) (k. 265). W piśmie przygotowawczym z 26 lipca 2010 r. powód zmienił żądanie pozwu w zakresie kwoty zadośćuczynienia, domagając się zasądzenia od strony pozwanej na swoją rzecz 20.000,00 zł (k. 299). W kolejnym piśmie procesowym z 20 stycznia 201 I r. (k. 337) powód sprecyzował swoje żądanie, wnosząc o zasądzenie na jego rzecz kwoty 20.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, takich jak zdrowie, poprzez: przetrzymywanie powoda w celach przeludnionych wbrew metrażowi przypadającemu na jednego więźnia, niezapewnienie powodowi osadzenia w celi z osobami niepalącymi, (...) oraz niepopieranie przez Dyrektora Zakładu Karnego w Nowym Sączu wniosku powoda o udzielenie przerwy w odbywaniu kary (...), brak dezynfekcji celi (...) po osobach zarażonych chorobami zakaźnymi, (...), brak właściwych wentylacji i oświetlenia cel, podawanie posiłków na nieatestowanych talerzach, kubkach plastikowych, z użyciem plastikowych sztućców, szykanowanie powoda przez podawanie herbaty solonej, podawanie powodowi (...), nieprawidłowego pieczywa, psujących się warzyw i owoców, przetrzymywanie powoda przez okres dwóch lat w Z. K. w Nowym Sączu, który jest zakładem dla recydywistów, podczas gdy powód był osobą skazaną po raz pierwszy, brak w celi kącika sanitarnego zgodnego z wymogami unijnymi, niezapewnienie środków czystości do utrzymania higieny muszli klozetowej, umywalki. W zakresie przeprosin --- STRONA 4 --- powód domagał się przesłania ich do niego listem poleconym w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia, umieszczenie ich w Gazecie Nowosądeckiej, czasopiśmie Z. K. w Nowym Sączu oraz wywieszenie na tablicy ogłoszeń Z. K., a także w świetlicy tego zakładu. W piśmie procesowym z 14 lipca 2011 r. (k. 457) powód ponowił żądanie wyrażone w piśmie z 20 stycznia 2011 r., dodając nadto, iż do naruszenia jego dóbr osobistych dochodziło również przez poniżające i upokarzające traktowanie powoda, naruszające jego godność oraz prawo do intymności, z uwagi na niezapewnienie intymności przy dokonywaniu kontroli osobistej przed wyjazdem z Z. K. w Nowym Sączu poprzez (...) - bez zapewnienia parawanu oraz w obecności innych osób. Na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. powód sprecyzował, iż domaga się przeprosin o treści: „Skarb Państwa - Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu przeprasza Pana S. B. za naruszenie jego dóbr osobistych takich jak cześć, zdrowie i inne, których pozwany świadomie dopuścił się w okresie przebywania w Z. K. w Nowym Sączu poprzez umyślne i złośliwe więzienie go z osobami palącymi wyroby tytoniowe, poprzez umyślne i złośliwe (...), mimo że dokumenty wprost świadczyły o tym, że Pan S. B. (...), niewyrażenie zgody na (...). Powód oświadczył również, iż jego zdaniem był umieszczany w celach z zemsty za skarżenie się na warunki w Z. K. Podniósł również, iż nie czuł się zagrożony i nie wyrażał zgody na umieszczanie w celach z palącymi. Ponadto w celi (...) Powód wskazał, iż uszy czyści zawsze tamponikiem aptecznym, a nie spinaczem biurowym. Jednokrotnie jedynie użył spinacza biurowego, jednak nie miało to miejsca podczas pobytu w pozwanym zakładzie karnym (k. 672). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pismem z 02 października 2006 r. Sąd Rejonowy w Limanowej II Wydział Karny zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu z nakazem przyjęcia powoda S. B. do odbycia kary (...) w związku z wyrokami Sądu Rejonowego w Limanowej i Sądu Okręgowego w Nowym Sączu (...). Pismem z 04 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy w Limanowej II Wydział Karny zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu z nakazem przyjęcia powoda S. B. do odbycia kary (...) Pismem z 02 sierpnia 2007 r. Sąd Rejonowy w Limanowej II Wydział Karny zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu z nakazem przyjęcia powoda S. B. do odbycia kary C...) Wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Limanowej z 24 października 2007 r., do sygn. akt II K 94/07 powód S. B. został skazany (...) 'W związku z tym orzeczeniem, Sąd Rejonowy w Limanowej II Wydział Karny zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu z nakazem przyjęcia powoda S. B. celem odbycia kary C..) Dowód: - w aktach osobowych powoda: nakaz przyjęcia do odbycia kary z 02.10.2006 r., nakaz przyjęcia do odbycia kary z 04.12.2006 r., nakaz przyjęcia do odbycia kary z 02.08.2007 r., nakaz przyjęcia do odbycia kary z 15.02.2008 r., wyrok (...) --- STRONA 5 --- Powód S. B. (...) przebywał w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu. W tym okresie powód w dniach (...) przebywał w Zakładzie Karnym w Tarnowie i w dniach (...) przebywał w Areszcie Śledczym w Krakowie. 'W dniu (...) powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w Tarnowie (okoliczności bezsporne). Powód przebywał w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu także z uwagi na toczące się przeciwko niemu czynności procesowe w Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu (...) Dowód: - pismo ZK w Nowym Sączu z 11 stycznia 2008 r. (k. I 15). Podczas rozmowy wstępnej w trakcie przyjęcia powoda do Zakładu Karnego w Nowym Sączu, (...), że nie pali papierosów. W (..) powód był konsultowany przez psychologa. Po przeprowadzeniu badania psycholog wydał zalecenie osadzenia powoda z osobami spokojnymi, zrównoważonymi, bez tendencji dominacyjnych i agresywnych, jak również nie pozostawiania powoda pojedynczo w celi, ze względu na bezdech i ryzyko utraty przytomności. W późniejszym czasie powód sam zgłaszał się do psychologa w związku z rozgoryczeniem spowodowanym odmową udzielenia mu przerwy w karze. W aktach osobowych powoda znajdują się notatki wychowawców dotyczące powoda. Wychowawca M. Z. odnotował (...), iż powód jest osobą konfliktową, inicjuje konflikty nawet podczas pobytu w celi dwuosobowej, ingeruje w postępowanie sądowe współosadzonego, pisze donosy na niego, posługuje się sygnaturą akt jego sprawy. 07 grudnia 2007 r. wychowawca sporządził notatkę z rozmowy ze współosadzonym powoda z celi dwuosobowej. Współosadzony miał stwierdzić, że woli przebywać w celi dla palących niż z powodem, który wymuszał na nim pisanie pism, oskarżał o przeglądanie jego dokumentów, kradzież żywności. W dniu 13 grudnia 2007 r. wychowawca odnotował, iż powód oskarżał o kradzieże i przeglądanie pism również kolejnego współosadzonego. 11 lutego 2008 r. wychowawca zanotował, że oskarżenia wobec współosadzonych powód wytaczał przeciwko wszystkim kolejnym towarzyszom w celi, gdy ci odmawiali sporządzania pism procesowych do jego sprawy lub zamienienia się jedzeniem. 15 listopada 2007 r. powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w Tarnowie, jednak na jego własny wniosek w dniu 26 listopada 2007 r. został z powrotem przetransportowany do Z. K. w Nowym Sączu. 14 maja 2008 r. powód został przetransportowany do Aresztu Śledczego w Krakowie celem pobytu w oddziale szpitalnym. Podczas rozmowy przy przyjęciu do Aresztu Śledczego w Krakowie powód podał, iż chciałby jak najszybciej wrócić do Zakładu Karnego w Nowym Sączu. W dniu 11 czerwca 2008 r. powód powrócił do Zakładu Karnego w Nowym Sączu. Po powrocie z Aresztu Śledczego w Krakowie powód uskarżał się wychowawcy na swoje dolegliwości (...). Powód by stroną konfliktów z innymi osadzonymi również podczas pobytu w Zakładzie Karnym w Tarnowie, dokąd został przetransportowany w dniu 23 października 2008 r. Powód bezpodstawnie oskarżał współosadzonych o zaczepki, pobicie, kradzieże. Funkcjonariusze w Z. K. w Tarnowie bezpodstawność zarzutów powoda ustalili w oparciu o zainstalowany w celach nasłuch, dzięki któremu zweryfikowali sytuacje oraz przebieg rozmów między --- STRONA 6 --- osadzonymi. Każdy z osadzonych, który przebywał w celi z powodem został w późniejszym czasie podmiotem dochodzenia prowadzonego z zawiadomienia powoda. Zagrożenie powód zgłaszał nawet ze strony współosadzonego, który był osobą starszą, schorowaną, (...) (adnotacja z dnia 20 marca 2009 r.). W późniejszym czasie powód przeprosił współosadzonego za oskarżenie, jednak ponowił zarzuty przy okazji wydania oceny okresowej. 31 lipca 2007 r. wychowawca zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu o ukaranie powoda za to, że wdał się w konflikt z innym skazanym. Dyrektor odstąpił od ukarania powoda, poprzestając na rozmowie ostrzegawczej. W dniu 19 sierpnia 2007 r. strażnik zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu o ukaranie powoda za to, że był sprawcą utarczki słownej z innym skazanym. Dyrektor odstąpił od ukarania powoda i pouczył o zasadach zgłaszania zagrożenia bezpieczeństwa osobistego. 15 grudnia 2007 r. strażnik zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu o ukaranie powoda za to, że odmówił wyjścia na zaplanowane czytanie akt procesowych, argumentując, iż czeka na widzenie, które jest ważniejsze niż wgląd w akta, Dyrektor odstąpił od ukarania powoda, poprzestając na rozmowie ostrzegawczej i pouczeniu powoda o zasadach korzystania z uprawnienia do zapoznania się z aktami. W dniu 01 sierpnia 2008 r. zwrócono się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu o ukaranie powoda za nielegalne przekazanie zwolnionemu osadzonemu własnej korespondencji. Odstąpiono jednak od ukarania, poprzestając na rozmowie z powodem. 07 sierpnia 2008 r. funkcjonariusz służby więziennej zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu o ukaranie powoda za to, iż w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu 06 sierpnia 2008 r. powód usiłował wymusić od rodziny byłego skazanego wypłacenie powodowi kwoty 1.300,00 zł. Powód został ukarany karą nagany i ograniczenia rozmów telefonicznych z siostrą i bratem. 'W dniu 16 sierpnia 2008 r. oddziałowy zwrócił się do Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu o ukaranie powoda za to, że był sprawcą utarczki słownej z innym skazanym. W tym przypadku dyrektor odstąpił od ukarania powoda poprzestając na rozmowie. Dowód: - w aktach osobowych powoda część B: protokół rozmowy wstępnej, konsultacja psychologiczna, rozmowa po przetransportowaniu do ZK_w Tarnowie, rozmowa po przetransportowaniu do AŚ w Krakowie, wnioski o wymierzenie kary dyscyplinarnej, notatki dotyczące powoda. Powód przebywając w Z. K. w Nowym Sączu nie był zatrudniony odpłatnie z powodu braku wolnych etatów. Powód starał się o podjęcie zatrudnienia przy lekkich pracach biurowych, lecz Z. K. w Nowym Sączu nie posiadał takich stanowisk. Przeszkodą do zatrudnienia powoda przy innych pracach był jego stan zdrowia, jak również to, że powód przebywał w zakładzie karnym po raz pierwszy. Jednostka penitencjarna w Nowym Sączu jest zakładem dla recydywistów penitencjarnych, czyli osób wielokrotnie karanych, i w związku z tym powód nie mógł być zatrudniany w grupach razem z recydywistami. Dowód: - pismo ZK w Nowym Sączu z 08 stycznia 2008 r. (k. 172); - pismo ZK w Nowym Sączu z 25 marca 2008 r. (k. 173); --- STRONA 7 --- - zaświadczenie Dyrektora ZK w Nowym Sączu z 11 września 2008 r. (k. 28). Będąc osadzonym w Z. K. w Nowym Sączu, powód pozostawał w leczeniu internistycznym, okresowo został skierowany na badania w Areszcie Śledczym w Krakowie. Na prośbę powoda był on umieszczany w izbie chorych, ale nie było to spowodowane względami zdrowotnymi. (...). Dolegliwości, na które cierpiał powód nie wymagały pilnej interwencji medycznej. WZ.K. w Nowym Sączu w okresie osadzenia w nim powoda prowadzone było jedynie ambulatorium, w którym nie wykonywano żadnych zabiegów operacyjnych, nawet tzw. małej chirurgii, (...) Wszelkie tego typu zabiegi wykonywane są w warunkach wolnościowych, albo osadzeni kierowani są do szpitala przy Areszcie Śledczym w Krakowie. Przy prostych zabiegach typu iniekcje czy pobranie krwi zawsze używane były sprzęty jednorazowego użytku. Narzędzia, których używa stomatolog, są natychmiast sterylizowane w autoklawie parowym wysokiej klasy. Dowód: - zeznania świadka H. B. (k. 268-269); - zeznania świadka K. B. (k. 329-330). Herbata dla więźniów była wydawana w większych naczyniach - w wiaderku z kuchni. Powód nie otrzymywał herbaty w mniejszym naczyniu. Jeżeli powód miał herbatę posoloną to musiał ją zabrać - nalać sobie z naczynia, które było także dostępne dla innych osadzonych. Osadzeni w celach posiadali własne talerze i sztućce, które służyły im do spożywania posiłków. Talerze, kubki i sztućce były wykonane z twardego plastiku. Mogło zdarzyć się, że powodowi nie wydano takiego pieczywa, jakie powinien otrzymać, co było uzależnione od tego ile osób z dietą cukrzycową było aktualnie osadzonych. Zdarzały się wypadki, że jakieś warzywa, np. pomidory czy ogórki, były zimne, bo zostały wyjęte z lodówki. Były też sytuacje, że czasami powód otrzymywał zgniłe lub obite jabłka, ale po jego interwencji były one wymieniane. Dowód: - zeznania świadka K. B. (k. 329-330); Powód nie pali i nigdy nie palił papierosów. 'W pewnych okresach w Z. K. w Nowym Sączu na spacerniakach można było palić papierosy, a w innych okresach był zakaz palenia. W celach można było palić papierosy od 6:00 rano do 22:00. Nie było ograniczeń, czy limitów co do ilości papierosów wypalanych przez jedną osobę. 'W dniach od 27 czerwca do 17 lipca 2007 r. powód, z uwagi na potrzebę zapewnienia mu bezpieczeństwa, przebywał w wieloosobowej celi wraz ze S. B. W celi tej przebywali więźniowie palący papierosy. W celi tej było duszno i gorąco. Do wentylacji służyło okno, które się otwierało. Gdy więźniom kończyły się papierosy palili herbatę. Gdy S. B. przebywał w jednej celi z powodem, wypalał około 60 papierosów dziennie. Niektórzy więźniowie palili papierosy także w nocy w czasie ciszy nocnej. Kiedy strażnik nie widział, więźniowie palili papierosy także na spacerniaku. Przebywając w tej celi powód miewał często duszności i zapisywał się na izbę chorych. --- STRONA 8 --- Dowód: - zeznania świadka K. B. (k. 329-330); - zeznania świadka S. B. (k. 331-332); - częściowo zeznania powoda S. B. od 00:01:59 (k. 956-957). Powód był umieszczony w celi z osobami palącymi także w okresie od 09 do 20 sierpnia 2007 r. (okoliczność bezsporna). Największą dolegliwością dla powoda związaną z osadzeniem w Z. K. w Nowym Sączu było przebywanie w celach z osobami palącymi. Dowód: - zeznania świadka S. J. (k. 3); 'W związku z przebywaniem w Z. K. w Nowym Sączu między innymi w celach z osobami palącymi powód wystąpił ze skargą do Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik uznał skargę powoda za zasadną, wskazując, że administracja jednostki penitencjarnej jest zobowiązana do zapewnienia powodowi zarówno bezpieczeństwa osobistego, jak i przebywania w środowisku wolnym od dymu tytoniowego. Żadne z tych praw nie może być realizowane kosztem nierespektowania drugiego. Dowód: - dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (...) koperta (k. 378). Z. K. w Nowym Sączu nie dysponował środkami pieniężnymi na zakup (...). Zakład dysponował opinią biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej w Krakowie, (...) Gdyby taka opinia dotarła do zakładu, wówczas kierownik ambulatorium sam napisałby wniosek o jego udostępnienie powodowi. W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu powód był co tydzień konsultowany ze specjalistą zatrudnionym na Oddziale Pulmonologicznym Szpitala w Nowym Sączu. Dowód: - zeznania świadka H. B. (k. 268-269 i 673-674); - pismo ZK w Nowym Sączu z 13 sierpnia 2007 r. do sprawy (_...) (k. 61). Postanowieniem z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w Nowym Sączu odmówił powodowi udzielenia przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Limanowej w sprawie (...). W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Okręgowy w oparciu o opinię Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum Katedra i Zakład Medycyny Sądowej wskazał, że nie ma podstaw do przyjęcia, że dalszy pobyt powoda w zakładzie karnym może wiązać się z zagrożeniem dla zdrowia powoda mimo, że nie korzysta on (...). Obecny stan zdrowia powoda jest dobry, ma zapewnioną należytą opiekę medyczną i jest prawidłowo leczony, a pobyt w izolacji daje mu nawet szanse szybszego dotarcia do specjalistycznej pomocy medycznej. Sąd --- STRONA 9 --- Okręgowy wskazał również, że przedmiotowa opinia została wydana po osobistym badaniu powoda i zapoznaniu się z całością dokumentacji medycznej powoda. Dowód: - w aktach osobowych powoda część „B”: postanowienie SO w Nowym Sączu z dnia 21 lutego 2008 r. (...). Podczas pobytu w Areszcie Śledczym w Krakowie w dniach od 14 maja do 11 czerwca 2008 r. powód trzykrotnie występował z prośbami o wyrażenie zgody na dostarczenie mu przez rodzinę (...). Dyrektor Aresztu pomimo pozytywnego zaopiniowania działu służby zdrowia aresztu nie wyraził zgody na dostarczenie (...) powodowi, ponieważ urządzenie, które posiadał powód było niekompletne i brak było gwarancji jego prawidłowego funkcjonowania (okoliczności bezsporne). W trakcie osadzenia powoda w Z. K. w Nowym Sączu kilkakrotnie spotkał się on z indywidualną posługą kapelana tego zakładu, księdza M. D. Posługa ta odbywała się albo w celi, albo w innym osobnym pomieszczeniu. Powód uczestniczył również w mszach świętych odprawianych w kaplicy Z. K. w Nowym Sączu. Kiedy powód był osadzony w tzw. celi chronionej, nie mógł uczestniczyć we mszach świętych dla pozostałych osadzonych. W takich sytuacja osadzony ma prawo do indywidulanej posługi. 'W rozmowach z księdzem powód sam wskazywał na to, że prosił o umieszczenie w celi chronionej. Powód skarżył się również, że chciał uczestniczyć w mszach świętych, ale administracja zakładu nie wyrażała na to zgody. Dowód: - zeznania świadka M. D. (k. 328-329). Podczas pobytu w Z. K. w Nowym Sączu powód przebywał: - w celi nr 308 o powierzchni 21,61 m”, w dniach 22-27 czerwca 2007 r., w której przebywało 8 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 2,70 m*; - w celi nr 303 o powierzchni 15,21 m: * w dniach 22-27 czerwca 2007 r., w której przebywało 8 skazanych, a na jednego skazanego przypadała powierzchnia 1,90 m, * w dniach 27 czerwca - 30 czerwca 2007 r., kiedy w celi przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,80 m; * w dniach 30 czerwca - 17 lipca 2007 r., kiedy w celi przebywało 6 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 2,53 m?; * w dniach 09-14 sierpnia 2007 r., kiedy w celi przebywało 5 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,04 m; * w dniach 14-17 sierpnia 2007 r., kiedy w celi przebywało 6 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 2,53 m*; * w dniach 17-20 sierpnia 2007 r., kiedy w celi przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,80 m*; - w celi nr 312 o powierzchni 21,08 m?: --- STRONA 10 --- * w dniach 17-20 lipca 2007 r., w której przebywało 6 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,50 m; * w dniach 20-24 lipca 2007 r., w której przebywało 5 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 4,20 m; * w dniach 24-31 lipca 2007 r., w której przebywało 6 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,50 m; * w dniach 31 lipca - 4 sierpnia 2007 r., w której przebywało 5 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 4,20 m*; * w dniach 04-06 sierpnia 2007 r., w której przebywało 3 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 7,02 m*; * w dniach 06-07 sierpnia 2007 r., w której przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,27 m*; * w dniach 07-09 sierpnia 2007 r., w której przebywało 5 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 4,20 m*; - w celi nr 008 o powierzchni 10,20 m: * w dniach 20-22 sierpnia 2007 r., w której przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,10 m; * w dniach 25 września - 14 listopada 2007 r., kiedy w celi przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,10 m; * w dniach 26 listopada 2007 r. - 25 stycznia 2008 r., kiedy w celi przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,10 m; * w dniach 18 lutego - 26 marca 2008 r., kiedy w celi przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,10 m; * w dniach 22-25 lipca 2008 r., * w dniach 29 lipca - 12 sierpnia 2008 r., w której przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,10 m*; * w dniach 19 sierpnia - 23 października 2008 r., w której przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,10 m; - w celi nr 007 o powierzchni 8,51 m, w dniach 22 sierpnia - 25 września 2007 r., w której przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 4,20 m; - w celi nr 2 o powierzchni 8,41 m*, w dniach 25 stycznia - 18 lutego 2008 r., w której przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 4,20 m; - w celi nr 417 o powierzchni 25,03 m?: * w dniach 26 marca - 25 kwietnia 2008 r., w której przebywało 5 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,00 m; * w dniach 25-30 kwietnia 2008 r., kiedy w celi przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 6,75 m; * w dniach 30 kwietnia - 6 maja 2008 r., kiedy w celi przebywało 3 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 8,34 m”; --- STRONA 11 --- * w dniach 6-18 maja 2008 r., kiedy w celi przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 6,75 m”; * w dniach 18-23 maja 2008 r., w której przebywało 5 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 5,06 m?; - w celi nr 214 o powierzchni 19,30 m?: * w dniach 11-13 czerwca 2008 r., w której przebywało 7 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 2,71 m?; * w dniach 13-17 czerwca 2008 r., w której przebywało 6 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,17 m; * w dniach 17-25 czerwca 2008 r., w której przebywało 5 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,80 m; * w dniach 25-26 czerwca 2008 r., w której przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 4,75 m*; * w dniach 26 czerwca - 01 lipca 2008 r., w której przebywało 3 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 6,34 m”; * w dniach 01-08 lipca 2008 r., w której przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 4,75 m; * w dniach 08-14 lipca 2008 r., w której przebywało 3 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 6,34 m?; * w dniach 14-22 lipca 2008 r., w której przebywało 2 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 9,65 m; - w celi nr 405 o powierzchni 15,21 m: * w dniach 25-29 lipca 2008 r., w której przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,80 m?; * w dniach 12-19 sierpnia 2008 r., w której przebywało 4 osadzonych, a na jednego osadzonego przypadała powierzchnia 3,80 m?. Dowód: - wykaz zaludnienia cel mieszkalnych, w których zakwaterowany był powód (k. 341) Pismem z 04 czerwca 2007 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował sprawującego nadzór nad tą jednostką Sędziego o tym, iż pojemność jednostki wynosi 390 miejsc, a na dzień 31 maja 2007 r. zaludnienie jednostki wynosiło 129,50% (tj. 505 osadzonych). Z informacji wynika również, że w celach, w których powierzchnia wynosiła mniej niż 3 m na jedną osobę, przebywało wówczas 470 osadzonych. Pismem z 05 lipca 2007 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, iż obłożenie jednostki wynosi 125%, a 443 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m? na osobę. Pismem z 06 sierpnia 2007 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, że obłożenie jednostki wynosi 124,6%, a 422 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m? na osobę. --- STRONA 12 --- Kolejnym pismem z 02 września 2007 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, iż obłożenie jednostki wynosi 129,4%, a 456 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m? na osobę. Pismem z 01 października 2007 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, że obłożenie jednostki wynosi 131%, a 464 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m na osobę. Pismem z 05 listopada 2007 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, iż obłożenie jednostki wynosi 128%, a 383 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m” na osobę. Pismem z 03 grudnia 2007 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, że obłożenie jednostki wynosi 125%, a 308 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m” na osobę. Następnym pismem z 03 stycznia 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, iż obłożenie jednostki wynosi 124%, a 301 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m na osobę. Pismem z 04 lutego 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, że obłożenie jednostki wynosi 124%, a 295 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m? na osobę. Pismem z 03 marca 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, iż obłożenie jednostki wynosi 128%, a 326 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m” na osobę. Pismem z 05 maja 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, że obłożenie jednostki wynosi 129%, a 416 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m? na osobę. Pismem z 27 czerwca 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, iż obłożenie jednostki wynosi 129%, a 408 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m? na osobę. 'W dalszej kolejności pismem z 02 lipca 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, że obłożenie jednostki wynosi 127%, a 392 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m na osobę. Pismem z 01 sierpnia 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, iż obłożenie jednostki wynosi 121%, a 344 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m? na osobę. Pismem z 08 września 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, że obłożenie jednostki wynosi 123,4%, a 345 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 mŻ na osobę. Pismem z 01 października 2008 r. Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu poinformował Sędziego sprawującego nadzór, iż obłożenie jednostki wynosi 118,6%, a 368 osadzonych przebywa w celach, w których powierzchnia wynosi mniej niż 3 m na osobę. Dowód: - pisma Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu z: 04 czerwca 2007 r. (k. 396), 05 lipca 2007 r. (k. 397), 06 sierpnia 2007 (k. 398), 02 września 2007 r. (k. 399), 01 października 2007 r. (k. 400), 05 listopada 2007 r. (k. 401), 03 grudnia 2007 r. (k. 402), 03 stycznia 2008 r. (k. 403), 04 lutego --- STRONA 13 --- 2008 r. (k. 404), 03 marca 2008 r. (k. 405), 05 maja 2008 r. (k. 406), 27 czerwca 2008 r. (k. 407), 02 lipca 2008 r. (k. 408), 01 sierpnia 2008 r. (k. 409), 08 września 2008 r. (k. 410), 01 października 2008 r. (k. 411 2) Powód S. B. w Z. K. w Nowym Sączu przebywał przez 453 dni, z czego 236 dni przebywał w celi nr 008 (8). Cela nr 8 była dwuosobowa, położona na parterze. Służyła ona głównie do izolowania więźniów, u których stwierdzono schorzenie uzasadniające odsunięcie ich od innych osadzonych, np. świerzb. W chwili gdy powód został umieszczony w tej celi, nie była ona już izolatką, a celą sanitarną - izolatką pozostała cela nr 7. Powód był umieszczany w tej celi na wyraźną prośbę Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu, czemu sprzeciwiał się kierownik ambulatorium. Wraz z pozwanym w tej celi osadzeni byli między innymi R. K., W. D. oraz M. H, Cela nr 8 była ciemna, w złym stanie, zawilgocona i zagrzybiała. Sprzątana była przez samych osadzonych. Znajdowało się tam jedno małe okno pod sufitem, którego nie można było w całości otworzyć z uwagi na kraty. W celi nr 8 była tylko jedna żarówka. Cela ta nie posiadała innego systemu wentylacji, niż poprzez uchylenie okna. Kącik sanitarny w tej celi oddzielony był wyłącznie szmacianą kotarą, która była potargana. Gdy osadzony udawał się za potrzebą fizjologiczną, współosadzony mógł to widzieć, zwłaszcza jeżeli wchodziła tam osoba o posturze powoda. Kąciki sanitarne w innych celach były lepsze, trwale zabudowane, tak, że jeden osadzony nie mógł podglądać drugiego. Powód przebywając w celi nr 8 miał ataki duszności zarówno w nocy, jak i w ciągu dnia. Po tych atakach powód zazwyczaj udawał się do ambulatorium. W celi tej przez długi czas nie było dostępu do ciepłej wody. Wodę doprowadzono tam dopiero w czwartym kwartale 2008 r. lub w pierwszym kwartale 2009 r. Współosadzony z powodem M. H. był osobą palącą. Powód prosił M. H., aby nie palił przy nim, wobec tego M. H. używał dzwonka, a oddziałowy funkcjonariusz wyprowadzał go na korytarz, żeby umożliwić mu zapalenie papierosa. Kiedy jednak oddziałowy nie przychodził wypuścić go na korytarz, M. H. palił w celi, w której przebywał z powodem. M. H. palił papierosy również podczas wspólnych spacerów z powodem na więziennym spacerniaku. Gdy do celi nr 8 trafił R. K., początkowo bardzo długo sprzątał celę, ponieważ poprzedni osadzony z powodem nic nie robił w tym kierunku. Wchodząc do celi, czuło się smród, woń pleśni i grzybów. W okresie pobytu w tej celi R. K. i powoda nikt nie przeprowadzał jej dezynfekcji. Dowód: - zeznania świadka R. K. (k. 516-520); - zeznania świadka W. D. (k. 571-573); - zeznania świadka M. H. (k. 574-575); - częściowo zeznania świadka J. K. (k. 575-577); - zeznania świadka M. W. (k. 674/2); - zeznania świadka L. J. (k. 675); - protokół z tematycznej kontroli sanitarnej z 23.10.2007 r. (k. 620-622). --- STRONA 14 --- W Z. K. w Nowym Sączu co miesiąc osadzonym wydaje się środki higieny osobistej i środki czystości. Do utrzymania czystości w celi więźniowie otrzymują pastę do podłogi oraz czyścik do urządzeń sanitarnych. W celi powinna być zmiotka, łopatka i wiaderko. Osadzeni otrzymują również mydło, proszek do prania, pastę do zębów, szczoteczkę i papier toaletowy. Od 2007 r. w Z. K. w Nowym Sączu więźniom wydawane są jednolitego wzoru i posiadające wszystkie atesty sztućce i naczynia z tworzywa sztucznego. Są to talerze, kubki, łyżki i widelce oraz noże. Naczynia i sztućce wydawane są osadzonym przy przyjęciu do zakładu karnego. Dana osoba powinna przez cały czas osadzenia posiadać swój komplet naczyń i sztućców. Są one czyszczone w zmywarkach, nie są dezynfekowane w sposób chemiczny. Dowód: - zeznania świadka J. K. (k. 575-577); W przypadku transportu poza zakład karny i po powrocie, po takim wyjeździe osoby osadzone poddawane były kontroli osobistej. Podczas kontroli należało rozebrać się do naga. Bywało przy tym obecnych nawet trzech funkcjonariuszy służby więziennej. Wydawane były polecenia zrobienia przysiadów. W pomieszczeniach, gdzie wykonywane były kontrole, nie było parawanu. Rzadko zdarzało się, żeby drzwi do pomieszczenia, w którym wykonywane były kontrole osobiste, zamykano. Dowód: - zeznania świadka R. K. (k. 516-520); 'W dniu 14 czerwca 2007 r. powód zakupił sobie (...). W maju 2008 r. podczas pobytu powoda w Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Szpitalu Aresztu Śledczego w Krakowie wskazano na konieczność stosowania przez powoda aparatu (...). Wydano zalecenia, zgodnie z którymi powód powinien był otrzymać łózko dolne w celi dla niepalących, utrzymywać dietę (...) oraz odbywać dalsze kontrole lekarskie. W opinii z 20 stycznia 2009 r. stwierdzono, iż schorzenia powoda (...) (pozwalają powodowi odbywać karę pozbawienia wolności, pod warunkiem stosowania leczenia (...). Podczas badania przez biegłą, powód podał, iż taki aparat znajduje się w jego posiadaniu. Biegła specjalista (...) wskazała, iż niestosowanie przez powoda (...)mogło spowodować zagrożenie jego życia lub poważne niebezpieczeństwo dla jego zdrowia. (...) powinien przez powoda być stosowany bezterminowo. Z. K. w Tarnowie zwrócił się do ZMS UJ pismem z dnia 03 lutego 2009 r. o wydanie opinii odnośnie powoda w związku z jego staraniami o udzielenie przerwy w odbywaniu kary. Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Krakowie stwierdził, że w Aresztach Śledczych i Zakładach Karnych na terenie całego kraju nie ma jednostek prowadzących leczenie (...). Leczenie tego schorzenia prowadzone jest poprzez (...). W karcie informacyjnej ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2012 r. odnotowano, iż powód nie stosował (...) , mimo wskazań lekarskich. Dowód: - raport z badania (k. 641); - karta informacyjna z 24 kwietnia 2012 r. (k. 666); - opinia sądowo-lekarska (k. 712); - opinia uzupełniająca z 04 lutego 2009 r. (k. 716); --- STRONA 15 --- - pismo z 03 lutego 2009 r. (k. 717); - pismo Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej (k. 719), - pismo OISW z dnia 20 lutego 2009 r. (k. 722); - faktura VAT nr 2337/2007 (k. 723). Postanowieniem z 08 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział TV Penitencjarny udzielił powodowi przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności ze względu na stwierdzony u powoda (...) . Przerwa w odbywaniu kary miała trwać do ustania przeszkody. Postanowieniem z 05 listopada 2009 r. w sprawie (...) Sąd Okręgowy w Nowym Sączu II Wydział Karny Sekcja Penitencjarna i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych warunkowo zwolnił powoda z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, wyznaczając mu okres próby do dnia OŚ listopada 2011 r. W okresie próby powód został poddany dozorowi kuratora sądowego w miejscu zamieszkania. Dowód: - w aktach osobowych powoda: postanowienie SO w Kielcach z 08 czerwca 2009 r., sygn. akt (...) , postanowienie o warunkowym przedterminowym zwolnieniu (k. 14). Podczas osadzenia w Z. K. w Nowym Sączu powód występował z licznymi skargami. W piśmie z 10 października 2008 r. powód złożył skargę na Z. K. w Nowym Sączu w związku z (...), w szczególności poprzez osadzenie go z osobami palącymi papierosy. Powód podnosił, iż wielokrotnie zwracał się do funkcjonariuszy o zmianę celi ze względu na towarzystwo palących współosadzonych. 'W odpowiedzi na skargę, na zlecenie sądu penitencjarnego Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu podjął czynności wyjaśniające okoliczności skargi. Dyrektor wskazał, iż powód zachowywał się prowokująco wobec współosadzonych, inicjował konflikty. Potwierdzono również, iż powód przy przyjęciu zgłaszał, że jest osobą niepalącą, jednak na skutek ciągłych skarg powoda dotyczących zagrożenia jego bezpieczeństwa osobistego, był on przemieszczany między celami zakładu. W związku z przeniesieniami powód czasowo przebywał w celi nr 303 (od 27 czerwca do 17 lipca 2007 r. oraz od 9 do 20 sierpnia 2007 r.) z osobami palącymi. W celi wówczas przebywało dwóch palących na sześciu osadzonych. Zdaniem Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu powód został poinformowany, że takie rozwiązanie jest najkorzystniejsze pod względem bezpieczeństwa powoda, a powód takie rozwiązanie zaakceptował. Sąd penitencjarny - w świetle powyższych wyjaśnień Dyrektora Z. K. w Nowym Sączu - uznał skargę powoda za bezzasadną. Dowód: - w aktach SO w Nowym Sączu Wydział II Karny Sekcja Penitencjarna, sygn. akt (...) skarga powoda (k. 3), sprawozdanie z podjętych czynności (k. 13), odpowiedź na skargę (k. 14). 'W ocenie okresowej z 20 grudnia 2007 r. stwierdzono, iż powód miernie wywiązuje się z obowiązków nałożonych na niego w związku z systemem programowego oddziaływania. Powód utrzymywał kontakt z rodzeństwem i dalszą rodziną. Uważał się za osobę praworządną, --- STRONA 16 --- niewinną i pokrzywdzoną przez wymiar sprawiedliwości. Komisja rozważała rezygnację z programu oddziaływania wobec powoda i objęcie go systemem zwykłym. Odnotowano, że powód przebywał w celach dwuosobowych w specjalnie dobranym składzie ze względu na swoją konfliktowość i nietolerowanie powoda przez pozostałych osadzonych. Przeciwko powodowi wpłynęły w okresie od 22.06.2007 do dnia wydania oceny trzy wnioski o ukaranie dyscyplinarne za udział w konfliktach, jednak odstąpiono od ukarania. Powód był dwukrotnie nagradzany regulaminowo w ramach wzmocnień pozytywnych. 'W dniu 21 grudnia 2007 r. komisja penitencjarna opiniowała powoda w związku z oceną okresową i utrzymała w stosunku do powoda grupę klasyfikacyjną P-1/p. Wynikało to z konfliktowej postawy powoda, który pozostawał bezkrytyczny wobec przestępstwa, które popełnił, nie realizował założeń programowych, ponadto nieustabilizowana była jego sytuacja prawna, jako że przeciwko powodowi jako oskarżonemu wciąż toczyły się inne postępowania karne. Decyzję komisji powód zaskarżył, podnosząc, że powinien on odbywać karę w zakładzie karnym typu półotwartego. Komisja w dniu 08 stycznia 2008 r. utrzymała poprzednią decyzję wobec negatywnych prognoz penitencjarnych dotyczących powoda. W ocenie komisji zachodziła konieczność wykonywania kary w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia. Obie decyzje komisja podjęła jednogłośnie. Powód zaskarżył ostateczną decyzję komisji do sądu penitencjarnego. Postanowieniem z 17 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając za uzasadnioną negatywną prognozę penitencjarną powoda. 'W projekcie oceny okresowej z 25 lipca 2008 r. stwierdzono, że powód z zadań w ramach systemu programowego oddziaływania wywiązuje się wybiórczo. Dochodziło do sprzeczek między nim, a innymi osadzonymi, powód dążył też do dominacji w grupie. Ocenę okresową wydano w dniu 19 września 2008 r. i pozostała ona zbieżna z projektem z dnia 25 lipca 2008 r. Z kolejną skargą pozwany wystąpił w dniu 31 lipca 2008 r. w związku z decyzją komisji penitencjarnej z dnia 25 lipca 2008 r. W dniu 19 sierpnia 2008 r. komisja penitencjarna utrzymała przedmiotową decyzję, kwalifikując powoda do odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym typu zamkniętego dla odbywających karę po raz pierwszy w systemie programowego oddziaływania. Decyzję znów podjęto jednogłośnie. Postanowieniem z dnia 18 września 2008 r. Sąd penitencjarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, iż umieszczenie powoda w zakładzie typu zamkniętego pozostaje uzasadnione wyłącznie w oparciu o dotychczasowe zachowanie powoda w trakcie odbywania kary i w kontekście czynów, jakich dopuścił się w przeszłości. Powoduje to nietolerowanie powoda przez współosadzonych i wymaga ścisłego izolowania go od społeczności więziennej. Sąd nie podzielił argumentacji powoda, jakoby umieszczenie go w zakładzie typu zamkniętego spowodowane było mściwą postawą członków komisji i władz zakładu. Dowód: - w aktach sprawy SO w Nowym Sączu, sygn. akt (...): skarga powoda k. 2, pismo komisji penitencjarnej k. 21, postanowienie z 17 stycznia 2008 r. k. 24; w aktach sprawy SO w Nowym Sączu, sygn. (...) : skarga powoda --- STRONA 17 --- k. 2, sprawozdanie z czynności wyjaśniających k. 34, postanowienie z dnia 18.09.2008 r. k. 51; w aktach osobowych B: ocena okresowa z 20.12.2007 r., projekt oceny okresowej z dnia 25 lipca 2008 r., ocena okresowa z 19.09.2008 ń Powód cierpi na (...). Podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu i pozostałych jednostkach penitencjarnych nie nastąpiło u powoda pogorszenie funkcji (...). Choroby, na które cierpi powód zostały u niego zdiagnozowane przed osadzeniem w zakładzie karnym. Podczas osadzenia nie stwierdzono u powoda powikłań w związku z tymi schorzeniami. Porównując badania (...) stwierdzić można, że nastąpiła pewna poprawa funkcji (...). Dowód: - opinia biegłego sądowego lek. med. K. I. (k. 792). Powód choruje (...). W 2002 r. stwierdzono u powoda epizody (...). Schorzenie to zostało potwierdzone w 2006 r. W 2007 r. zalecono aby powód stosował (...). U powoda stwierdzono wówczas także (...).. Ze względu na rozpoznane u powoda schorzenia przebywanie w celi z osobami palącymi mogło być dla powoda szczególnie szkodliwe i uciążliwe, gdyż powód powinien unikać środowiska zanieczyszczonego dymami i pyłami. Godzina pobytu wśród dymu papierosowego to jeden wypalony papieros. Szkody z tego tytułu są różne, zależne od podatności płuc i ich uwarunkowań genetycznych na szkodliwość dymu tytoniowego. Przebywanie wraz z osobami palącymi spowodowało wystąpienie u powoda uszczerbku na zdrowiu, którego wysokości nie można jednak dokładnie określić, gdyż brak jest informacji co do ilości godzin, które powód spędził w towarzystwie palaczy. Jeżeli okres pobytu w celi z osobami palącymi był dłuższy to proporcjonalnie narażenie było większe. Na pogorszenie stanu zdrowia powoda wpływ miało również niestosowanie (...). Aparat ten zakupuje sam zainteresowany. Lekarz wypisuje osobie z rozpoznanym (...), którą przedkłada się następnie w odpowiednim Oddziale NFZ, który częściowo refunduje ten zakup. Aparatu tego nie kupuje zakład karny, który najwyżej może zezwolić na jego używanie, co w warunkach jednostki penitencjarnej w calach wieloosobowych jest raczej niemożliwe, z uwagi na przerwy w dostawie prądu, a ponadto w celi z powodem musiałyby być osoby odpowiedzialne, które nie uszkodziłyby aparatu np. w czasie jego pracy w nocy, (...). Dowód: - opinia biegłego sądowego lek. med. E. H. (k. 816-817) wraz z opinią uzupełniająca k. 843) Powód nie jest osobą chorą psychicznie w rozumieniu psychozy ani upośledzoną umysłowo. U powoda nie rozpoznano zaburzeń związanych ze stresem oraz zaburzeń adaptacyjnych. Podczas pobytu w zakładzie karnym powód nie byłe leczony psychiatrycznie, nie otrzymywał leków uspokajających, czy przeciwko lękom. --- STRONA 18 --- Brak jest jakichkolwiek przesłanek aby stwierdzić, że przebywanie przez powoda w Z. K. w Nowym Sączu w celach z osobami palącymi papierosy spowodowało pogorszenie zdrowia psychicznego powoda. Nie wywołało ono również u powoda uszczerbku na zdrowi psychicznym, a przedstawianie siebie w roli ofiary i brak zrozumienia sytuacji, w której powód się znalazł może mieć związek z zaburzeniami osobowości stwierdzonymi u powoda. Dowód: - opinia sądowo-psychiatryczna (k. 888 -890) i opinia uzupełniająca (k. 917- 919) Substancje słodzące mogą być stosowane przez pacjentów w dawkach zalecanych przez producenta i w takich dawkach nie mają negatywnego wpływu na stan zdrowia. Pieczywo pszenne (...). Dieta ta powinna być bogata w błonnik pokarmowy, który dostarcza pieczywo pełnoziarniste. Rezerwuarem błonnika w diecie są także kasza, warzywa, owoce, rośliny strączkowe, ziemniaki. Okresowe spożywanie pieczywa białego nie może być jednak powodem pogorszenia stanu zdrowia (...) zakładając, że pozostałe składniki diety decydują o tym, że jest ona urozmaicona oraz przy zachowaniu odpowiednich ilości tego pieczywa. Dowód: - opinia biegłego sądowego lek. R. W. (k. 1015) CG.) - w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu powód nie miał wykonywanych żadnych zabiegów w obrębie przewodów słuchowych, czy też uszu środkowych. Dowód: - opinia biegłego sądowego lek. med. E. F.-G. (k. 1045-1046). W dokumentacji medycznej powoda nie ma takich dokumentów, które wskazywałyby na obecność (...) u powoda przed jego osadzeniem w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu, co może przemawiać za tym, że istnieje prawdopodobieństwo zakażenia powoda właśnie podczas pobytu w tej jednostce, szczególnie w połączeniu z pobytem w celach wieloosobowych, istnieniem osłabionej odporności powoda oraz licznymi, (...) chorobami powoda. Z drugiej strony (...) niemal wszędzie, w związku z czym brak jest podstaw do przyjęcia ze 100% pewnością, że wykrycie u powoda (...) podczas pobytu w Z. K. w Nowym Sączu świadczy o zakażeniu go właśnie w tym miejscu. Dowód: - opinia biegłego sądowego dr n. med. S. Ł. (k. 1109-1110) wraz z opinią uzupełniającą (k. 1151-1152). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przedłożone do sprawy dokumenty. W ocenie Sądu dokumenty te w pełni zasługiwały na to aby zostały ocenione jako wiarygodne, ponieważ były przekonujące, spójne, a także wzajemnie się uzupełniały. Ich prawdziwość nie była też kwestionowana przez strony niniejszego postępowania. Dokumenty te pozwoliły na pełniejszą weryfikację twierdzeń stron odnośnie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy --- STRONA 19 --- okoliczności i dlatego też Sąd w całości się na nich oparł dokonując rekonstrukcji stanu faktycznego. Czyniąc ustalenia faktyczne Sąd oparł się także na zeznaniach świadków: z jednej strony pracowników Z. K. w Nowym Sączu oraz kapelana tego zakładu, a z drugiej strony osadzonych, którzy wraz z powodem odbywali karę pozbawienia wolności. W przywołanym powyżej zakresie Sąd ocenił zeznania świadków H. B., M. D. i J. K. jako wiarygodne, gdyż były one rzeczowe, logiczne, pozbawione sprzeczności i wzajemnie ze sobą korespondowały. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka J. K. jedynie w tej części, w której wskazywał on, że kotara oddzielająca kącik sanitarny w celi nr 8 znajdowała się tam tylko wtedy, gdy przeprowadzano w tej celi remont, przebudowywano kącik lub była tam tylko jedno osoba, a to z tego względu, że nie były one przekonujące, a także pozostawały w sprzeczności z kategorycznymi zeznaniami pozostałych świadków, którzy byli osadzeni w tej celi razem z powodem i jednoznacznie oraz wiarygodnie wskazywali, że w celi tej była wyłącznie potargana kotara. Zdaniem Sądu nie były również przekonujące zeznania tego świadka w tej części, w której zeznawał on, że w celi tej nie było wilgoci, grzybów i pleśni, ponieważ świadek sam podnosił, że jeżeli jednak były takie zjawiska, to szybko na nie reagowano. Świadkowie M. Z. i Ł. C. nie posiadali informacji istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i dlatego też Sąd nie czynił ustaleń faktycznych w oparciu o ich zeznania. Sąd w całości dał wiarę również zeznaniom świadków K. B., S. J., S. B., R. K., W. D. oraz M. H.. Dokonując takiej oceny zeznań tych świadków Sąd miał na uwadze to, że były one stanowcze, korespondowały ze sobą, jak równie były przekonujące, a nadto, świadkowie Ci wypowiadali się jedynie w granicach posiadanych w sprawie informacji. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dostarczył żadnych podstaw do podważenia wiarygodności zeznań omawianych świadków. Zeznania świadków potwierdzały twierdzenia powoda niezależnie od stosunku świadków do osoby powoda. Świadkowie bowiem zgadzali się z powodem co do opisu warunków w celi nr 8, mimo swojego skonfliktowania z powodem. Nie można zarzucić więc świadkom stronniczości w niniejszej sprawie. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w tej części, w której wskazywał on że przez cały czas przebywał w celach z palącymi osadzonymi, a to z tego względu, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powód w wieloosobowych celach z osadzonymi palącymi papierosy przebywał tylko w okresie od 27 czerwca do 17 lipca 2007 r. i od 09 do 20 sierpnia 2007 r. Sąd nie dał wiary również zeznaniom powoda w tej części, w której wskazywał on, że był źle traktowany przez dyrekcję Z. K., a to z tego względu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na ustalenie, aby faktycznie sytuacje takie miały miejsce. Co więcej, nawet z zeznań świadków, będących osadzonymi, wynika, że administracja Z. K. w Nowym Sączu starała się, aby zapewnić możliwie dobre i bezpieczne warunki odbywania kary pozbawienia wolności. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w postaci opinii biegłych oraz zeznań świadków, Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda także w tym zakresie, w którym wskazywał on, że (...) podczas pobytu w jednostce penitencjarnej w Nowym Sączu, że nie miał zapewnionej prawidłowej diety, że był szykanowany - choćby poprzez podanie herbaty z solą, że przebywanie przez powoda w celach z palącymi wpłynęło na jego zdrowie psychiczne oraz pozostałe dolegliwości. Zdaniem Sądu, zebrane w sprawie dowody nie pozwoliły również na uznanie za prawdziwych zeznań powoda o tym, że przebywał w celach, w których przypadało jedynie 1,5 metra na osobę, że przez --- STRONA 20 --- większość czasu przebywał w przeludnionych celach oraz że pracownicy Zakładu Karnego w Nowym Sączu oszukiwali przy kontrolach. W ocenie Sądu powyższe zeznania powoda nie znalazły żadnego potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i stanowiły wyłącznie potwierdzenie zarzutów i twierdzeń powoda, które miały zapewnić mu korzystne rozstrzygnięcie sprawy. Zasadnicze znaczenie w kwestii ustalenia wpływu warunków odbywania kary pozbawienia wolności w Z. K. w Nowym Sączu na stan zdrowia powoda miały opinie biegłych: lek. med. K. IL, E. H., K. B.-Z., R. W., E. F. -G. i dr. n. med. S. Ł. W ocenie Sądu powyższe opinie w pełni zasługiwały na uznanie ich za wiarygodne, ponieważ były przekonujące, fachowe, jasne, stanowcze i jednoznaczne. Każda z opinii została wydana na podstawie szczegółowej analizy dokumentacji medycznej powoda oraz danych z akt sprawy, przy uwzględnieniu podnoszonych przez powoda twierdzeń, a także charakteru i przyczyn zgłaszanych dolegliwości. Wnioski przedstawiane przez biegłych były logiczne i obiektywne, wyprowadzone zostały w oparciu o fachową wiedzę i duże doświadczenie zawodowe opiniujących. Z tych względów, w ocenie Sądu, każda z przedłożonych opinii była rzetelna, profesjonalna, a tym samym przekonująca. Sąd nie znalazł żadnych podstaw do zakwestionowania wymienionych opinii. Do wszystkich zarzutów zgłaszanych przez powoda biegli w sposób wyczerpujący i rzeczowy odnosili się w opiniach uzupełniających. W tym stanie rzeczy Sądu uznał zalegające w aktach sprawy opinie za wystarczające do jej rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu nie zachodziła również w sprawie konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w postaci kolejnych opinii biegłych. Okoliczności bezsporne Sąd ustalił na podstawie twierdzeń stron niniejszego postępowania, które nie spotkały się z zaprzeczeniami strony przeciwnej i dlatego też mając na uwadze wyniki całej rozprawy Sąd uznał je za przyznane (art. 230 k.p.c.). Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 lipca 1993 r. (sygn. akt I PZP 28/93) przyjął, że uznanie, czy mamy do czynienia z dobrem osobistym zależy od wielu czynników oraz, że pojęcie to należy odnosić do określonego poziomu rozwoju technologicznego i cywilizacyjnego, a także przyjętych w społeczeństwie zasad moralnych i prawnych, istniejącego rodzaju stosunków społecznych, gospodarczych czy nawet politycznych. Cechą dóbr osobistych jest to, że prawa z nich wynikające (prawa osobiste) są prawami bezwzględnymi, skutecznymi erga omnes, to jest zarówno w stosunku do osób fizycznych jak i prawnych. Choć prawa te mają charakter niemajątkowy, ich naruszenie pociąga za sobą, niejednokrotnie skutki majątkowe. Zgodnie z treścią art. 24 $ 1 k.c., ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia dobra osobistego może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej --- STRONA 21 --- formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Rozpoznając sprawę o ochronę dóbr osobistych Sąd orzekający powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. (art. 6 k.c.). Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne (por. wyrok SN z dnia 17 czerwca 2004 r., SN V CK 609/03). Żądanie roszczenia pieniężnego precyzuje art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Dla zasądzenia roszczenia pieniężnego na rzecz powoda konieczne jest wykazanie obok bezprawności jeszcze zawinionego działania pozwanego, przy czym wystarczające jest wykazanie choćby najmniejszego stopnia winy. Konieczność przestrzegania dóbr osobistych nabiera szczególnego znaczenia wówczas, gdy państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne. Wykonywanie zadań nie może bowiem ograniczać tych dóbr, gdyż prawa te mają, jak już wcześniej wskazano, charakter absolutny. Stąd też otwarta lista chronionych prawnie dóbr osobistych została uzupełniona o uprawnienie do godnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności w zakładach karnych. Fakt skazania i orzeczenia kary pozbawienia wolności nie może bowiem powodować umniejszenia standardów traktowania takiej osoby jako podmiotu, któremu przysługuje ochrona dóbr osobistych. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 Konstytucji, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest wartością nienaruszalną, a jej poszanowanie i ochrona stanowi obowiązek władz publicznych. Z kolei zgodnie z art. 41 ust. 4 Konstytucji każdy pozbawiony wolności pewien być traktowany w sposób humanitarny. Wskazać również należy, że izolacja penitencjarna z natury rzeczy niesie dla osoby pozbawionej wolności szereg ograniczeń i niedogodności, a wręcz powoduje u niej cierpienie. Nie może to jednak uzasadniać niehumanitarnego traktowania osadzonych i naruszania ich dóbr osobistych w postaci godności, czy prawa do intymności. Tego rodzaju postępowanie niewątpliwie narusza dobra osobiste, ale wyklucza również jakiekolwiek oddziaływanie resocjalizacyjne na osoby pozbawione wolności. Odnosząc się do zarzutów stawianych przez powoda Z. K. w Nowym Sączu, w ocenie Sądu, w pierwszej kolejności ustosunkować się należy do zarzutu dotyczącego więzienia powoda w tym zakładzie, w sytuacji gdy jest to zakład dla recydywistów, a powód był osobą odbywającą karę pozbawienia wolności po raz pierwszy. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na ustalenie, aby w tym przypadku Z. K. w Nowym Sączu w jakikolwiek sposób naruszył dobra osobiste powoda. Jak bowiem ustalono, powód trafił do tego zakładu w związku z nakazami przyjęcia do odbycia kary pozbawienia wolności wydanymi przez Sąd Rejonowy w Limanowej. Powód przebywał w Z. K. w Nowym Sączu również ze względu na inne czynności procesowe w sprawach prowadzonych przez Sądy Rejonowe w Limanowej i Nowym Sączu oraz Sąd Okręgowy w --- STRONA 22 --- Nowym Sączu. Z. K. w Nowym Sączu był również zakładem karnym położonym najbliżej miejsca zamieszkania powoda, a zgodnie z brzmieniem art. 100 k.k.w. - obowiązującym w dacie rozpoczęcia przez powoda odbywania kary pozbawienia wolności - skazany odbywa karę we właściwym zakładzie karnym, położonym w miarę możliwości najbliżej jego miejsca zamieszkania. Przeniesienie skazanego do innego zakładu może nastąpić tylko z uzasadnionych powodów. Sytuacje, kiedy mogło nastąpić przeniesienie skazanego do innego zakładu karnego regulowało Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z dnia 29 sierpnia 2003 r.). Zgodnie z $ 58 ust. 1 tego rozporządzenia przeniesienie skazanego do innego zakładu karnego mogło nastąpić w szczególności w przypadku: 1) skierowania do właściwego, ze względu na rodzaj, typ, system wykonywania kary lub zabezpieczenie zakładu karnego; 2) zmiany przeznaczenia lub w celu zlikwidowania przeludnienia zakładu; 3) umożliwienia skazanemu odbywania kary najbliżej miejsca zamieszkania; 4) zatrudnienia lub nauki; 5) udzielenia świadczenia zdrowotnego; 6) skierowania do ośrodka diagnostycznego; 7) udziału w czynności procesowej. Wskazać w tym miejscu również należy, że zgodnie z ust. 2 $ 58 cytowanego rozporządzenia z ważnych powodów, skazany zakwalifikowany do odbywania kary w zakładzie karnym typu otwartego może przebywać w zakładzie typu półotwartego lub zamkniętego, a skazany zakwalifikowany do odbywania kary w zakładzie typu półotwartego - w zakładzie typu zamkniętego. Skazany taki korzysta z uprawnień wynikających z decyzji klasyfikacyjnej. Korzystanie z tych uprawnień nie może naruszać bezpieczeństwa ani zakłócać porządku w zakładzie karnym, w którym przebywa. Wreszcie zgodnie z art. 74 $ 1 k.k.w. w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie zmianę określonego w wyroku rodzaju i typu zakładu karnego, a także orzeczonego systemu terapeutycznego wykonywania kary mógł orzec tylko sąd penitencjarny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił równicż na ustalenie, że w sprawie (...) postanowieniem z 18 września 2008 r. Sąd penitencjarny utrzymał w mocy zaskarżoną przez powoda decyzję komisji penitencjarnej, uznając, że umieszczenie powoda w zakładzie typu zamkniętego pozostaje uzasadnione wyłącznie w oparciu o dotychczasowe zachowanie powoda w trakcie odbywania kary i w kontekście czynów, jakich dopuścił się w przeszłości. Powoduje to bowiem nietolerowanie powoda przez współosadzonych i wymaga ścisłego izolowania go od społeczności więziennej. Sąd penitencjarny nie podzielił argumentacji powoda, że umieszczenie go w zakładzie typu zamkniętego spowodowane było mściwą postawą członków komisji i władz Z. K. w Nowym Sączu. Jedynie na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że wbrew powyższym zarzutom, a także zarzutom dotyczącym złego traktowania powoda w Z. K. w Nowym Sączu, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że powód przebywając czy to w Z. K. w Tarnowie, czy też w Areszcie Śledczym w Krakowie sam chciał wracać do Z. K. w Nowym Sączu. --- STRONA 23 --- 'W dalszej kolejności wskazać należy, że powód niezasadnie twierdził również, że do naruszenia jego dóbr osobistych doszło poprzez brak zapewnienia mu przez Z. K. w Nowym Sączu pracy zarobkowej, przez co popadł w zadłużenie w spłacie świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci, na kwotę ponad 70.000,00 zł. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika bowiem, że powód przebywając w Z. K. w Nowym Sączu nie był zatrudniony odpłatnie z powodu braku wolnych etatów. Jak ustalono, powód starał się o podjęcie zatrudnienia przy lekkich pracach biurowych lecz Z. K. w Nowym Sączu nie posiadał takich stanowisk. Przeszkodą do zatrudnienia powoda przy innych pracach był jego stan zdrowia, jak również kwestie związane z jego bezpieczeństwem, gdyż powód nie mógł być zatrudniony w grupach z recydywistami penitencjarnymi. Zgodnie z art. 102 pkt 3 k.k.w. w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie skazany ma prawo w szczególności do korzystania z wolności religijnej. W tej kwestii powód zarzucił, że będąc osadzonym w jednostce penitencjarnej w Nowym Sączu nie miał możliwości cotygodniowego udziału we mszy świętej w Kaplicy zakładu, co dla powoda, jako osoby wierzącej i praktykującej było pozbawieniem możliwości realizacji praktyk religijnych. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że w trakcie osadzenia powoda w Z. K. w Nowym Sączu kilkakrotnie spotkał się on z indywidualną posługą kapelana tego zakładu księdza M. D.. Posługa ta odbywała się albo w celi, albo w innym osobnym pomieszczeniu. Nadto powód uczestniczył również w mszach świętych odprawianych w kaplicy Z. K. w Nowym Sączu. Kiedy jednak powód był osadzony w tzw. celi chronionej, to wówczas nie mógł uczestniczyć we mszach świętych dla pozostałych osadzonych i właśnie w takich sytuacjach miał prawo do indywidulanej posługi, z którego korzystał. 'W tym stanie rzeczy także ten zarzut powoda nie mógł odnieść zamierzonego rezultatu, ponieważ powód nie był pozbawiony możliwości realizacji praktyk religijnych. Powód nie wykazał zatem, aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Powód nie twierdził nawet, że kiedykolwiek pozbawiono go możliwości skorzystania z indywidulanej posługi, a sama częstotliwość korzystania z tej posługi była przecież uzależniona wyłącznie od wewnętrznej potrzeby powoda. Zgodnie z przywołanym wyżej art. 102 k.k.w. skazany ma w szczególności prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz opieki lekarskiej i sanitarnej. Powód zarzucał Z. K. w Nowym Sączu, że podczas osadzenia w tej jednostce spotkał się z poniżającym i upokarzającym traktowaniem naruszającym jego godność i prawo do intymności poprzez osadzenie w celach niespełniających wymogu zapewnienia powierzchni 3 m na osobę, niezaopatrzonych w urządzenia sanitarne oddzielone od reszty pomieszczenia przeznaczonego do spania, odpoczynku i spożywania posiłków, a także pozbawione właściwej wentylacji i prawidłowego oświetlenia, brak zapewnienia intymności przy dokonywaniu kontroli osobistej, brak zapewnienia środków czystości do utrzymania higieny muszli klozetowej, umywalki oraz podawanie posiłków na nieatestowanych plastikowych talerzach i kubkach. Analizę powyższych zarzutów poprzedzić należy stwierdzeniem, że na konkretne warunki odbywania kary pozbawienia wolności składają się różne elementy, którymi między innymi jest powierzchni pomieszczenia przypadająca na jedną osobę, dostęp światła i --- STRONA 24 --- powietrza, infrastruktura sanitarna, warunki spania i jedzenia lub możliwość przebywania poza celą. Ocena odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności wymaga przy tym uwzględnienia indywidulanych cech osadzonego, takich jak choćby jego wiek czy stan zdrowia. Zgodzić należy się z powodem, że przebywanie w przeludnionej celi może być odczuwalne jako szczególna uciążliwość wywołująca u skazanego poczucie krzywdy. Jednak zdaniem Sądu, jedynie w sytuacjach wielokrotnego umieszczania skazanego w celach przeludnionych, a przy tym na dłuższe okresy czasu, można mówić o naruszeniu dóbr osobistych skazanego w postaci godności i prawa do prywatności. Samo bowiem osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że powód w trakcie pobytu w Z. K. w Nowym Sączu tylko czterokrotnie przebywał w przeludnionych celach i pobyty te trwały odpowiednio 6, 18, 4 i 3 dni, z czego trzy pierwsze przypadki dotyczyły celi przejściowej na początku osadzenia powoda. 'W okresie osadzenia powoda powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego nie zawsze odpowiadała normie minimalnej wynoszącej 3 m, a wynikającej z art. 110 $ 2 kk.w. przy czym nie można przyjąć, że przeludnienie to było nadmierne. Powód nie wykazał również, aby wiązało się ono dla niego z cierpieniem i upokorzeniem przekraczającym konieczny element cierpienia wpisanego w odbywanie kary pozbawienia wolności. Pobytowi powoda w przeludnionych celach nie towarzyszyła bierność zakładu karnego, który jak ustalono dążył do poprawy warunków odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda. 'W okresie objętym żądaniem pozwu obowiązywała norma przewidująca odstępstwo od standardu powierzchni mieszkalnej celi na jednego osadzonego przewidzianego w art. 110 $ 2 k.k.w. Art. 248 k.k.w. umożliwiał bowiem dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego w szczególnie uzasadnionych wypadkach umieszczanie osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wyniosła poniżej 3 m*. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika także, że w okresie pobytu powoda w jednostce penitencjarnej w Nowym Sączu przez cały czas panowało tam przeludnienie, a Dyrektor Z. K. w Nowym Sączu na bieżąco informował o tym fakcie sąd penitencjarny. W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że w omawianym przypadku pomimo osadzenia powoda w przeludnionych celach nie można mówić o bezprawnym działaniu Z. K. w Nowym Sączu. 'W orzecznictwie podnosi się, iż samo stwierdzenie naruszenia normy z art. 248 k.k.w. - bez oceny całokształtu zachowania dyrekcji zakładu karnego względem osadzonego, pod kątem nałożonych stosownymi normami wymogów zakazujących niehumanitarnego traktowania, przy analizie przesłanki bezprawności działania, koniecznej do przyjęcia odpowiedzialności naruszyciela dóbr osobistych - nie jest pełne i nie decyduje każdorazowo o uznaniu tych warunków za naruszające te dobra (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r., sygn. II CSK 269/07, Lex nr 440384). Może mieć to miejsce dopiero w sytuacji, gdy oprócz przeludnienia w celi zajdą inne dodatkowe okoliczności. W ocenie Sądu powód nie wykazał również, aby do naruszenia jego dóbr osobistych doszło poprzez brak zapewnienia mu środków czystości do utrzymania higieny muszli klozetowej, umywalki oraz podawanie posiłków na nieatestowanych plastikowych talerzach i kubkach. Jak ustalono w Z. K. w Nowym Sączu co miesiąc osadzonym wydawane były środki --- STRONA 25 --- higieny osobistej i środki czystości. Do utrzymania czystości w celi więźniowie otrzymywali pastę do podłogi oraz czyścik do urządzeń sanitarnych. Osadzeni otrzymywali również mydło, proszek do prania, pastę do zębów, szczoteczkę i papier toaletowy. Nadto, od 2007 r., w Z. K. w Nowym Sączu więźniom wydawane są jednolitego wzoru i posiadające wszystkie atesty sztućce i naczynia z tworzywa sztucznego. Są to talerze, kubki, łyżki, widelce oraz noże. Naczynia i sztućce wydawane są osadzonym przy przyjęciu do zakładu karnego. Dana osoba powinna przez cały czas osadzenia posiadać swój komplet naczyń i sztućców. Są one czyszczone w zmywarkach. Zdaniem Sądu poza warunkami panującymi w celi nr 8, o których będzie mowa niżej, brak jest podstaw do zarzucenia Zakładowi Karnemu w Nowym Sączu, że nie podejmował działań prowadzących do tego, aby zapewniać odpowiednie warunki odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda. Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia aby pozostałe cele nie spełniły norm technicznych co do wyposażenia, aby w celach, w których przebywał powód (poza celą nr 8) nie było zapewnione odpowiednie oświetlenie, czy dopływ powietrza, jak również, aby w celach tych urządzenia sanitarne nie były w sposób trwały oddzielone od pozostałej ich części. Nie można również uznać, że w celach brak było jakiejkolwiek wentylacji. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym to, że osadzenie w zakładzie karnym wiąże się z pewnymi dolegliwościami, które stanowią element wykonywania kary pozbawienia wolności, która sama w sobie jest środkiem represyjnym. Zakłady karne mają jednak służyć przede wszystkim izolacji skazanych, nie zaś zapewnianiu warunków bytowych odpowiadających średniej stopie życiowej społeczeństwa. Powód zarzucił również, że do naruszenia jego dóbr osobistych doszło w wyniku braku zapewnienia intymności przy dokonywaniu kontroli osobistej przy czasowym opuszczaniu zakładu karnego, w szczególności poprzez nakazywanie ściągnięcia slipek i wypięcia tyłka, na normalnej dyżurce, bez zapewnienia parawanu i w obecności różnych osób. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że w związku z transportami osoby osadzone w jednostce penitencjarnej w Nowym Sączu poddawane były kontroli osobistej. Przy takiej kontroli trzeba było rozebrać się do naga i było przy tym obecnych nawet trzech funkcjonariuszy służby więziennej. Wydawane były polecenia zrobienia przysiadów. W pomieszczeniach gdzie wykonywało się te kontrole nie było parawanu. Rzadko kiedy zdarzało się też, aby drzwi do pomieszczenia, w którym wykonuje się kontrolę osobistą, były zamykane. Powyższe ustalenia pozwalają na przyjęcie, że także i tym przypadku trudno mówić o naruszeniu dóbr osobistych powoda, skoro samo odbywanie kary pozbawienia wolności wiąże się z koniecznością poddawania się procedurze kontroli osobistej, która wymaga rozebrania się i wykonywania poleceń osób uczestniczących w jej wykonywaniu. Zdaniem Sądu oczywistym jest też, że względy bezpieczeństwa wymagają, aby kontrole te nie były dokonywane jednoosobowo i nie odbywały się przy drzwiach zamkniętych. Nadto, jak ustalono, uczestniczą w nich jedynie funkcjonariusze służby więziennej, a nie, jak zarzucał powód, różne osoby. Powód nie wykazał również, aby kiedykolwiek podczas kontroli osobistej funkcjonariusze służby więziennej zakładu w Nowym Sączu przekroczyli swoje uprawnienia lub w jakikolwiek inny sposób uchybili godności powoda. Sam zaś brak parawanu do kontroli osobistej w zakładzie karnym nie świadczy o naruszeniu dóbr osobistych i nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia, czy też domagania się przeprosin. --- STRONA 26 --- Powód wskazywał także, że warunki w jakich przyszło mu odbywać karę pozbawienia wolności w Z. K. w Nowym Sączu doprowadziły do doznania przez niego uszczerbku na zdrowiu (....). Stan zdrowia powoda po pobytach w zakładach karnych, w tym w jednostce w Nowym Sączu analizowali powołani w sprawie biegli, którzy stwierdzili, że powód cierpi na (...), jednak podczas pobytu powoda w Z. K. w Nowym Sączu i pozostałych jednostkach penitencjarnych nie nastąpiło u niego pogorszenie (...)a. Powód otrzymywał bowiem przepisane leczenie (...). Choroby, na które cierpi powód, zostały u niego zdiagnozowane przed osadzeniem w zakładzie karnym, a podczas samego osadzenia nie stwierdzono u powoda powikłań w związku z tymi schorzeniami. Co więcej, porównując badania (...) z listopada 1999 r. i listopada 2009 r. stwierdzić można, że nastąpiła pewna poprawa funkcji (...) z 51% do ponad 75% (norma powyżej 60%). Powód choruje także (...). Powód nie jest osobą chorą psychicznie w rozumieniu psychozy ani upośledzoną umysłowo. U powoda nie rozpoznano także zaburzeń związanych ze stresem oraz zaburzeń adaptacyjnych. Podczas pobytu w zakładzie karnym powód nie był leczony psychiatrycznie, nie otrzymywał leków uspokajających, czy przeciwlękowych. Jak ustalono, brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby stwierdzić, że przebywanie przez powoda w Z. K. w Nowym Sączu w celach z osobami palącymi papierosy, spowodowało pogorszenie zdrowia psychicznego powoda. Nie wywołało ono również u powoda uszczerbku na zdrowiu psychicznym. W powyższym zakresie brak jest zatem podstaw do przyjęcia naruszenia dóbr osobistych powoda. Podobnie rzecz ma się z żywieniem powoda w Z. K. w Nowym Sączu. Jak ustalono, powód korzystał z diety (...) i było to uwzględniane przy wydawaniu powodowi posiłków. Zdaniem Sądu nawet, jeżeli zdarzały się sytuacje, w których nie wszystkie potrawy były odpowiednie dla diety powoda, to i tak nie wpłynęło to negatywnie na stan zdrowia powoda. Powód reagował na przypadki wydawania mu zepsutych owoców, a te były mu wymieniane. Powód nie wykazał też, ile razy i w odniesieniu do jakich składników diety (...) miały miejsce przywołane przez niego nieprawidłowe sytuacje. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że substancje słodzące mogą być stosowane przez pacjentów w dawkach zalecanych przez producenta i w takich dawkach nie mają negatywnego wpływu na stan zdrowia. Pieczywo pszenne nie jest wprawdzie zalecane (...), ponieważ dieta ta powinna być bogata w błonnik pokarmowy, który dostarcza pieczywo pełnoziarniste. Rezerwuarem błonnika w diecie są także kasza, warzywa, owoce, rośliny strączkowe, ziemniaki. Jednak nawet okresowe spożywanie pieczywa białego nie może być powodem pogorszenia stanu zdrowia (także w chorobach metabolicznych) zakładając, że pozostałe składniki diety decydują o tym, że jest ona urozmaicona oraz przy zachowaniu odpowiednich ilości tego pieczywa. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na ustalenie, aby powód został (...) podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Z. K. w Nowym Sączu. Stanowisko to Sąd oparł na opiniach biegłych, z których wynika, że (...) podczas pobytu w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu jest niewielkie (...) - w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu powód nie miał wykonywanych żadnych zabiegów w obrębie przewodów słuchowych, czy też uszu środkowych. --- STRONA 27 --- 'W dokumentacji medycznej powoda nie ma dokumentów, które wskazywałyby na (...)u powoda przed jego osadzeniem w Z. K. w Nowym Sączu, co mogłoby to przemawiać za tym, że istnieje prawdopodobieństwo zakażenia powoda właśnie podczas pobytu w tej jednostce - szczególnie w połączeniu z pobytem w celach wieloosobowych, osłabioną odpornością powoda i (...). Z drugiej jednak strony, (...) można spotkać niemal wszędzie, w związku z czym brak jest podstaw do przyjęcia ze 100% pewnością, że wykrycie u powoda (...) podczas pobytu w Z. K. w Nowym Sączu świadczy o zakażeniu go właśnie w tym miejscu. Na tej podstawie Sąd doszedł do przekonania, że podczas osadzenia powoda w Z. K. w Nowym Sączu u powoda wystąpiły jedynie objawy (...). Należy także zauważyć, że gdyby faktycznie doszło do zakażenia powoda, to z pewnością objęłoby ono także innych osadzonych, choćby ze względu na wspólne dla wszystkich warunki panujące w celach. W sprawie brak jest Jednak jakichkolwiek informacji na ten temat. Także świadkowie, którzy przebywali w celi nr 8 razem z powodem, nie podnosili, że oni również zostali (...). Z problemem stanu zdrowia powoda związany jest kolejny zarzut, dotyczący braku zapewnienia powodowi (...). Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że Z. K. w Nowym Sączu dysponował opinią biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej CM UJ w Krakowie, z której wynikało, że stosowanie takiego aparatu u powoda nie było niezbędne. Z. K. w Nowym Sączu nie dysponował przy tym jakąkolwiek inną opinią, (...), z której wynikałaby niezbędność stosowania przez powoda (...). Nadto, jak ustalono, powód w trakcie pobytu w Z. K. w Nowym Sączu był co tydzień konsultowany ze specjalistą (...). Kwestia konieczności zapewnienia powodowi tego aparatu była analizowana także przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w sprawie (...) , w której Sąd ten w oparciu o opinię Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum Katedra i Zakład Medycyny Sądowej uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, by dalszy pobyt powoda w zakładzie karnym mógł wiązać się z zagrożeniem dla zdrowia powoda, mimo że nie korzysta on (...). Stan zdrowia powoda był dobry, powód miał zapewnioną należytą opiekę medyczną i był prawidłowo leczony. Osobną kwestią, wymagającą poruszenia w tym miejscu, jest to, czy zakład karny miał obowiązek zapewnienia powodowi takiego aparatu i czy korzystanie z niego w warunkach odbywania kary pozbawienia wolności jest/było możliwe. Jak wynika z opinii biegłej E. H. aparat ten zakupuje sam zainteresowany, a zakład karny może najwyżej zezwolić na jego używanie, które w warunkach jednostki penitencjarnej i w calach wieloosobowych jest raczej niemożliwe, a to z uwagi na przerwy w dostawie prądu. Ponadto, w celi z powodem musiałyby przebywać osoby odpowiedzialne, które nie uszkodziłyby aparatu, np. w czasie jego pracy w nocy, gdy powód spał. Z prośbami o wyrażenie zgody dostarczenie tego aparatu powód występował także podczas pobytu w Areszcie Śledczym w Krakowie w dniach od 14 maja do 11 czerwca 2008 r. Jak ustalono, dyrektor Aresztu, pomimo pozytywnego zaopiniowania działu służby zdrowia aresztu, nie wyraził zgody na dostarczenie aparatu powodowi, ponieważ urządzenie będące własnością powoda było niekompletne i brak było gwarancji jego prawidłowego funkcjonowania. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd doszedł do przekonania, że nawet jeżeli na pogorszenie stanu zdrowia powoda miało wpływ niestosowanie (...), to postępowaniu Z. K. w Nowym Sączu w tej kwestii nie można zarzucić, żeby stanowiło naruszenie dóbr osobistych powoda. --- STRONA 28 --- Z koniecznością stosowania aparatu (...) powód wiązał kolejny zarzut, dotyczący niepopierania przez Zakład Karny w Nowym Sączu wniosku powoda o udzielenie przerwy w karze. Przerwa w odbywaniu kary pozbawienia wolności zostaje zarządzona wtedy, gdy wykonanie kary nie jest możliwe z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby (art. 153 $ 1 w zw. z art. 150 $ 1 k.k.w.), natomiast, gdy przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste, sąd penitencjarny może udzielić przerwy (art. 153 $ 2 k.k.w.). Zdaniem Sądu, także w tym przypadku powód w żaden sposób nie wykazał, w jaki bezprawny sposób postępowanie administracji Z. K. w Nowym Sączu doprowadziło do naruszenia jego dóbr osobistych. W przypadku bowiem zaistnienia przesłanek do udzielenia powodowi przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności, o których mowa w art. 153 $1 k.k.w. w zw. zart. 150 $ 1 k.k.w., opinia zakładu karnego i tak nie miałaby żadnego znaczenia. W przypadku bowiem wystąpienia określonych w art. 150 k.k.w. przesłanek udzielenie przerwy jest obligatoryjne (art. 153 $ 1 k.k.w.). W ocenie Sądu powód zasadnie zarzucił natomiast, że do naruszenia jego dóbr osobistych doszło w wyniku postępowania zakładu karnego polegającego na umieszczaniu go w celach z osobami palącymi. Przepisy rangi ustawowej, zawierające generalne regulacje dotyczące problematyki używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, zamieszczone zostały w ustawie z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). Ustawa ta konkretyzuje konstytucyjną zasadę prawa do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1 Konstytucji RP), określając zasady postępowania, mające zapewnić realizację celu ustawy, jakim jest przeciwdziałanie uzależnieniu od używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ochrona zdrowia przed jego następstwami. W art. 3 ust. 1 tej ustawy ustanowione zostało, jako podlegające ochronie, prawo niepalących do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego. Realizacji tego prawa służyć ma m.in. określony w art. 5 zakaz palenia wyrobów tytoniowych poza pomieszczeniami wyodrębnionymi i odpowiednio przystosowanymi, obejmujący także zakłady pracy czy inne obiekty użyteczności publicznej. W zakresie odnoszącym się do zakładów karnych kwestia ta, w chwili pobytu powoda w Z. K. w Nowym Sączu, regulowana była rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 1996 r. w sprawie określenia zasad dopuszczalności używania wyrobów tytoniowych w obiektach zamkniętych podległych Ministrowi Sprawiedliwości (Dz. U. Nr 140, poz. 658 ze zm.) wydanym na podstawie cytowanej ustawy, które przewidywało dalsze odstępstwa od zakazu palenia wyrobów tytoniowych w miejscach użyteczności publicznej. Przepis $ 2 wymienionego rozporządzenia przewidywał, że w zakładach typu zamkniętego dopuszcza się możliwość używania wyrobów tytoniowych w celach mieszkalnych przez osoby pozbawione wolności, przy czym dla osadzonych używających wyrobów tytoniowych wyznacza się odrębne cele mieszkalne. Treść powoływanych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia, że ustawodawca dopuścił nieograniczoną możliwość palenia tytoniu na terenie zakładu karnego typu zamkniętego. Zakaz palenia bowiem w całej rozciągłości obowiązuje, przy czym dla osadzonych używających wyrobów tytoniowych, zarządzający jednostką jest obowiązany zapewnić odrębne cele mieszkalne. Nakaz ten w określonym zakresie jest zatem bezwzględny, przy jego stanowieniu ustawodawca miał bowiem na względzie zabezpieczenie interesów osób niepalących. --- STRONA 29 --- Z przepisów tych wynika więc jednoznacznie, że Z. K. w Nowym Sączu naruszył ustawowy zakaz, a tym samym jego działanie było bezprawne, jako naruszające dobro osobiste powoda, jakim jest prawo do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego. Zakład karny, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 6 k.c., nie zdołał obalić tego domniemania. Nie jest bowiem wystarczające powoływanie się na konieczność ochrony powoda przed innymi współosadzonymi. Powód był pytany przy przyjęciu do Z. K. w Nowym Sączu o stosunek do palenia papierosów, kwestia ta winna więc być brana pod uwagę przy rozmieszczeniu na równi z kryteriami mającymi na celu zapewnienie bezpieczeństwa osadzonym. Należy przy tym podkreślić, że znany administracji Z. K. w Nowym Sączu był także stan zdrowia powoda, w tym stwierdzone dolegliwości górnych dróg oddechowych, co stanowiło dodatkowe przeciwwskazanie do umieszczania powoda w celach z osobami palącymi. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika przy tym, że osoby współosadzone z powodem wypalały duże ilości papierosów dochodzące nawet do 60 sztuk dziennie na jednego osadzonego. Powód przeciwstawiał się temu nieprzestrzeganiu przepisów przez pozwanego. Niewątpliwie bierna ekspozycja na dym tytoniowy powoduje takie same problemy jak palenie bezpośrednie i może przyczynić się do chorób, wśród których są schorzenia przewlekłe, takie jak problemy kardiologiczne czy pulmonologiczne. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że w przypadku powoda, ze względu na jego schorzenia, przebywanie wraz z osobami palącymi mogło być dla niego szczególnie szkodliwe i uciążliwe, gdyż powód powinien unikać środowiska zanieczyszczonego dymami i pyłami. Jak wynika z opinii biegłej, po przebywaniu wraz z osobami palącymi u powoda wystąpił również uszczerbek na zdrowiu. Przebywanie w celi z osobami palącymi i uzależnionymi od dymu tytoniowego stanowiło dla powoda szczególną dolegliwość. Wskazywał na to choćby odbywający karę razem z powodem w Z. K. w Tarnowie świadek S. J., który zeznał, że dla powoda największą dolegliwością związaną z Z. K. w Nowym Sączu było przebywanie z osobami palącymi. Ma to znaczenie tym większe, jeśli się uwzględni fakt, iż powód przebywał w warunkach zakładu karnego zamkniętego, w którym cele mieszkalne pozostają zamknięte całą dobę, a poruszanie się osadzonych po terenie zakładu ograniczone jest tylko do niezbędnych potrzeb (art. 88b k.k.w.). 'W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że umieszczenie powoda w celach z osobami palącymi należało uznać za naruszające jego dobro osobiste w postaci zdrowia. Skarb Państwa poprzez wykonywanie kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem, dopuścił się czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 417 $ 1 k.c. Stosownie do jego treści, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. 'W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011 r., sygn. III CZP 25/11, Lex nr 960463 wskazano, że wynikający z art. 77 ust. I Konstytucji i z art. 417 k.c. obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej obejmuje także szkodę niemajątkową (krzywdę) w ujęciu art. 448 k.c. Z tych względów konieczne jest rozstrzygnięcie, czy odpowiedzialność państwa na podstawie art. 448 k.c. jest oparta ściśle na przesłankach wynikających z tego przepisu, a więc także - zgodnie z jego wykładnią - na przesłance winy, czy też jest --- STRONA 30 --- ukształtowana z zastosowaniem ogólnych zasad odpowiedzialności władzy publicznej, a zatem surowsza, bo niezależna od winy. Artykuł 448 k.c. nie określa, kto ponosi odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych i nie różnicuje jej w zależności od podmiotu odpowiedzialnego. Do roszczeń opartych na tej podstawie musi jednak znaleźć zastosowanie nadrzędna zasada konstytucyjnej odpowiedzialności władzy publicznej. Oznacza to, że jeżeli źródłem odpowiedzialności jest szkoda pozostająca w normalnym związku przyczynowym z wykonywaniem władzy publicznej, to jest ona oparta na przesłance bezprawności. Utrzymanie jako przesłanki tej odpowiedzialności także czynnika subiektywnego (winy) naruszałoby konstytucyjnie ukształtowaną zasadę odpowiedzialności państwa za działania w sferze imperium. Obowiązek naprawienia szkody, także wtedy, gdy została wyrządzona przez władzę publiczną, może być ograniczony w ustawie. Zakres dopuszczalnych ograniczeń wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 września 2003 r., K 20/02 (OTK-A Zb.Urz. 2003, nr 7, poz. 76), odnosząc je do zróżnicowania mechanizmów miarkowania odszkodowania ze względu na "powszechnie uznawane, wręcz konieczne sposoby dyferencjacji kompensacji". Do elementów takich zaliczył np. przyczynienie się poszkodowanego, rodzaj szkody i zasady słuszności. Znaczenie konkretnych czynników występujących w okolicznościach sprawy jako podstawy rozstrzygania przez sąd o żądaniach danego pozwu Trybunał Konstytucyjny podkreślił też w wyroku z dnia 7 lutego 2005 r., SK 49/03 (OTK-A Zb.Urz. 2005, nr 2, poz. 13), w którym nie dopatrzył się niezgodności z Konstytucją art. 448 k.c. w części, w jakiej zawiera on zwrot "sąd może przyznać". Ograniczenia ustawowe odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniem władzy publicznej są jednak dopuszczalne tylko w odniesieniu do zakresu kompensacji, a nie co do zasady odpowiedzialności, jednoznacznie określonej w art. 77 ust. 1 Konstytucji. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy stwierdził, że wina nie jest przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 448 k.c. Zdaniem Sądu niezapewnienie powodowi przewidzianych prawem warunków nie może być w żaden sposób usprawiedliwiane - jak starał się to czynić zakład karny - ograniczoną ilością miejsc, czy też koniecznością zapewnienia powodowi ochrony. Obowiązkiem państwa jest bowiem takie zorganizowanie systemu penitencjarnego, aby zapewnić szacunek dla dóbr osobistych osób osadzonych i to bez względu na pojawiające się trudności finansowe czy logistyczne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. I ACa 881/10, Lex nr 756733). Administracja jednostki penitencjarnej jest przy tym zobowiązana do zapewnienia osadzonemu zarówno bezpieczeństwa osobistego, jak i możliwości przebywania w środowisku wolnym od dymu tytoniowego, a żadne z tych praw nie może być realizowane kosztem nierespektowania drugiego. W dalszej kolejności wskazać należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że panujące w celi nr 8 warunki odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności naruszyły jego dobra osobiste. Zgodnie z ówczesną treścią art. 110 $ 2 zd. 2 k.k.w., cele powinny być wyposażane w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. W rozpoznawanej sprawie pozwany Skarb Państwa — Z. K. w Nowym Sączu, w ocenie Sądu, naruszył ten przepis w odniesieniu do warunków jakie panowały w celi numer 8. Jak bowiem ustalono, powód w Z. K. w Nowym Sączu przebywał przez 453 dni, z czego aż 236 --- STRONA 31 --- dni przebywał w celi nr 8. Była to dwuosobowa cela położona na parterze. Wraz z pozwanym w tej celi osadzeni byli między innymi R. K., W. D. i M. H.. Cela nr 8 była w bardzo złym stanie, panowały w niej wilgoć i smród. Znajdowało się tam tylko jedno małe, zniszczone okno, którego nic można było w całości otworzyć z uwagi na kraty. Cela ta nie posiadała innego systemu wentylacji, niż poprzez uchylenie okna. Kącik sanitarny w tej celi oddzielony był wyłącznie kotarą, w której były dziury. W celi nr 8 przez długi czas nie było dostępu do ciepłej wody, a panujące warunki nie zapewniały intymności. Wskazać w tym miejscu należy, że o naruszeniu godności i prawa do intymności osoby osadzonej w jednostce penitencjarnej można zasadnie mówić nie tylko w razie osadzenia skazanego, odbywającego karę pozbawienia wolności, w przeludnionej celi, ale również wtedy, gdy - tak jak to miało miejsce w przypadku celi nr 8 - nie oddzielono urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia, nie zapewniono odpowiedniego oświetlenia celi, jak również jej wentylacji. Jak ustalono administracja Z. K. w Nowym Sączu nie była również w stanie wyegzekwować w odniesieniu do tej celi, aby była ona należycie umyta. Takie zaś warunki odbywania kary pozbawienia wolności nie mogą być uznane za uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolności. Godne warunki odbywania kary pozbawienia wolności obejmują bowiem również zapewnienie prywatności i intymności, m.in. związanych z potrzebami fizjologicznymi. Oczywiście, nie przewidują one zapewnienia samodzielności pomieszczeń przeznaczonych na toalety ani ich oddzielenia murem od pozostałej części celi, ale niewątpliwie wymagają zapewnienia takich warunków, które pozwolą załatwić te potrzeby w warunkach intymności. Naruszenie dóbr osobistych w postaci zdrowia powoda oraz prawa do odbywania kary pozbawienia wolności w godnych warunkach z uwzględnieniem prawa do intymności i prywatności we wskazanym wyżej zakresie aktualizuje w ocenie Sądu odpowiedzialność strony pozwanej określoną w art. 448 k.c. w ramach odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych. Zadośćuczynienie przewidziane w art. 448 k.c. jest roszczeniem samodzielnym, niezależnym od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. Oznacza to, iż osoba, której dobra osobiste zostały naruszone, ma pełną swobodę wyboru roszczenia, z którym wystąpi przeciwko podmiotowi, który naruszył te dobra. O zakresie przyznanego zadośćuczynienia pieniężnego (także gdy przeznaczone jest ono na wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny) decyduje przede wszystkim rozmiar wyrządzonej temu pokrzywdzonemu krzywdy zgodnie z kompensacyjną funkcją zadośćuczynienia. 'W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. II PK 245/05, OSNP 2007/7- 8/101), a podstawowym kryterium decydującym o możliwości zasądzenia zadośćuczynienia jest stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r. sygn. V CKN 1581/00, OSNC 2004/4/53 wskazano, iż decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Zdaniem Sądu działanie Z. K. w Nowym Sączu polegające na dwukrotnym umieszczaniu powoda w celach z osobami palącymi, mimo jednoznacznej deklaracji, że jest on --- STRONA 32 --- osobą niepalącą, jak również bez uwzględnienia stanu zdrowia powoda, a także spowodowanie odbywania przez powoda kary w celi nr 8, w której oprócz nieprawidłowych warunków osadzono wraz z powodem palącego M. H., musi zostać jednak zostać ocenione jako zawinione. W ocenie Sądu, w świetle poczynionych w sprawie ustaleń, żądanie zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty zadośćuczynienia w wysokości 20.000,00 zł było jednak wygórowane, tak z uwagi na sposób, jak i okoliczności naruszenia wskazanych dóbr osobistych powoda. Sąd miał na uwadze to, że większość zarzutów powoda odnośnie warunków bytowych w Z. K. w Nowym Sączu okazała się nieuzasadniona. W konsekwencji, uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych sprawy, takich jak rodzaj naruszonych dóbr, rozmiar krzywdy doznanej przez powoda w związku z intensywnością naruszenia, stopień winy strony pozwanej, a także fakt, iż nie wszystkie działania zakładu karnego były bezprawne, Sąd uznał, kwotę 6.000,00 zł za w pełni adekwatną, która powinna w całości zrekompensować niematerialne szkody, jakich powód doznał wskutek niezgodnego z prawem działania pozwanej jednostki Skarbu Państwa. Kwota ta jest odpowiednia w stosunku do wykazanego okresu przebywania przez powoda w celach, w których był zmuszony do wdychania dymu papierosowego oraz sposobu i okoliczności związanych z naruszeniem pozostałych warunków odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda w celi nr 8. 'W związku z powyższym, na podstawie art. 24 $ 1 zd. 3 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i art. 417 k.e., Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 6.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami (zgodnie z żądaniem pozwu) od dnia 24 września 2009 r. do dnia zapłaty. U podstaw tego rozstrzygnięcia znalazło się to, że powód przed wniesieniem pozwu nie wezwał strony pozwanej do zapłaty (art. 455 k.c.), a strona pozwana otrzymała odpis pozwu z żądaniem przekraczającym zasądzoną kwotę w dniu 09 września 2009 r. Do daty tej Sąd doliczył zwyczajowy, dwutygodniowy termin na dokonanie zapłaty, który upłynął bezskutecznie w dniu 23 września 2009 r. Wskazać w tym miejscu należy, że zadośćuczynienie pieniężne przyznaje się wyłącznie w postaci świadczenia jednorazowego, co oznacza że zasądzenie renty w takich przypadkach jest wykluczone, chociażby cierpienia pokrzywdzonego miały charakter trwały. Stąd też żądanie wypłacenia powodowi z tego tytułu kwot po 300,00 zł miesięcznie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zdaniem Sądu przyznane zadośćuczynienie wraz z odsetkami w pełni usuwa skutki naruszenia dóbr osobistych powoda, stąd też Sąd nie uwzględnił powództwa w części, w której powód domagał się złożenia przez stronę powodową żądnych oświadczeń. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 24 $ 1 k.c., w przypadku żądania nakazania pozwanemu złożenia oświadczenia o określonej treści i formie, ocenie Sądu pozostawiono kwestię, czy postulowana przez powoda treść i forma oświadczenia są odpowiednie, celowe i proporcjonalne do naruszenia, jako zmierzające do usunięcia skutków pokrzywdzenia naruszeniem dobra osobistego (por. wyrok SN z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt I CSK 286/09, Lex nr 630167). W opinii Sądu, z uwagi na poczynione w sprawie ustalenia, okoliczność, że zdecydowana większość zarzutów powoda nie potwierdziła się, a przy tym stopień winy strony pozwanej nie był znaczny i wreszcie ze względu na to, że powód zakończył odbywanie kary w Z. K. w Nowym Sączu przeszło 8 lat temu, brak było podstaw do nakładania na stronę powodową obowiązku zamieszczenia oświadczeń żądanych przez powoda. --- STRONA 33 --- Na podstawie art.189 k.p.c., w świetle poczynionych w sprawie ustaleń, brak było również podstaw do uwzględnienia żądania pozwu w części, w której powód domagał się ustalenia odpowiedzialności strony pozwanej na przyszłość z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych. Mając powyższe na uwadze, na mocy powołanych przepisów, Sąd orzekł, jak w punktach I i II wyroku. W punkcie III wyroku Sąd przyznał pełnomocnikowi powoda z urzędu wynagrodzenie w maksymalnej, dopuszczalnej na podstawie obowiązujących w dacie wniesienia sprawy do Sądu przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ($ 6 pkt 5, $ 10 ust. 1 pkt 2 i $ 15 pkt 1) wysokości (150% stawek minimalnych netto: 2.400,00 zł i 360,00 zł) w łącznej kwocie 5.092,20 zł. W ocenie Sądu nakład pracy pełnomocnika powoda i jego wkład w przyczynienie się do jej rozpoznania uzasadniał przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowie z urzędu w wysokości 1,5-krotności stawek minimalnych. Biorąc pod uwagę przedmiot sprawy i całokształt jej okoliczności, łączących się z charakterem żądania poddanego pod rozstrzygnięcie Sądu, przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego oraz sytuacji majątkowej powoda, Sąd postanowił zasądzić od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1.000,00 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu (art. 102 k.p.c.). U podstaw tej decyzji znalazło się to, że powód, występując z pozwem w niniejszej sprawie, mógł być subiektywnie przekonany o słuszności swoich żądań, trudnych do zweryfikowania a limine.