Wyrok I C 644/15 1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i II ten sposób

--- STRONA 1 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 czerwca 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Lidia Sowińska-Ludewicz Sędziowie: SSO Wojciech Bazgier (spr.) SSO Joanna Mościcka-Mazurek Protokolant: st. sekr. sąd. Jolanta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2018 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa K. K. W. K., Z. K. i E. P. przeciwko (...) S.A. w S. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia 5 grudnia 2017 roku sygn. akt I C 644/15 1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i II ten sposób, że kwoty 40.000 zł zastępuje kwotami 15.000 (piętnaście tysięcy) zł oraz w punkcie V w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w S. na rzecz powoda K. K. kwotę 1.119,37 (jeden tysiąc sto dziewiętnaście 37/100) zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu i znosi wzajemnie między stronami pozostałe koszty procesu, a także w punkcie VI w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w S. na rzecz powódki W. K. kwotę 1.279,22 (jeden tysiąc dwieście dziewięć 22/100) zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu i znosi wzajemnie między stronami pozostałe koszty procesu, 2. oddala apelację w pozostałym zakresie, 3. --- STRONA 2 --- zasądza od powódki W. K. i od powoda K. K. na rzecz strony pozwanej (...) S.A. w S. kwotę po 1.250 (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt) zł od każdego z nich tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym i odstępuje od obciążania powodów pozostałymi kosztami procesu należnymi stronie pozwanej w postępowaniu apelacyjnym, 4. zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w S. na rzecz Z. K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podp UZASADNIENIE Pozwem z dnia 01 czerwca 2015 roku powodowie K. K. oraz W. K. wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego (...) S.A. w S. kwot po 40.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę po śmierci najbliższego członka rodziny wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26.10.2014r. do dnia zapłaty. Powodowie Z. K. i E. P. w tym samym pozwie wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego (...) S.A. w S. kwot po 35.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę po śmierci najbliższego członka rodziny wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28.11.2014r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 23.08.2014r. na autostradzie (...) w Austrii (okolice A.) miał miejsce wypadek drogowy, w wyniku którego śmierć poniósł S. K. (1) – brat W. K. i K. K. i wnuk Z. K. i E. P.. Sprawca wypadku P. K. w wyniku niezachowania należytej ostrożności podczas jazdy stracił panowanie nad kierowanym pojazdem i doprowadził do wypadku drogowego. Pozwany przyjął odpowiedzialność za powyższe zdarzenie i przyznał na rzecz rodzeństwa W. K. i K. K. kwoty po 20.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia, uwzględniając jednak 50% przyczynienie się S. K. (1) do powstania szkody, a w związku z tym wypłacił na ich rzecz kwoty po 10.000,00 zł. Pozwany nie przyznał żadnych świadczeń na rzecz dziadków, to jest Z. K. i E. P.. Uzasadniając powodowie podkreślili, że podstawą ich żądań są zapisy art. 446 § 4 k.c. Zmarły był bowiem najbliższym członkiem rodziny powodów. Wskazywano również, że powodów łączyły ze zmarłym bardzo mocne więzi rodzinne, był on bowiem najmłodszym z rodziny i skupiał wokół siebie wszystkie bliskie mu osoby. Rodzina spędzała wspólnie wszystkie święta i uroczystości rodzinne, a także czas wolny. Nagła i tragiczna śmierć S. K. (1) pozostawiła w życiu powodów ogromną niezastąpioną pustkę, której po dziś dzień nie udało im się zapełnić. Poprzez śmierć brata i wnuka w sposób nieodwracalny naruszone zostały dobra osobiste powodów w postaci utraty więzi emocjonalnej i więzi rodzinnej ze zmarłym. Powodowie wnieśli również o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychologii i psychiatrii oraz o dopuszczenie dowodu z akt szkodowych. Strona powodowa wniosła także o przesłuchanie najbliższej rodziny w charakterze świadków, na okoliczność ustalenia charakteru relacji i więzi łączącej powodów z S. K. oraz rozmiaru krzywdy doznanej na skutek jego śmierci. W odpowiedzi na pozew z dnia 14 lipca 2015 roku (data wpływu do Sądu) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Podnoszono, że do pozwu nie dołączono zgody Sądu opiekuńczego do reprezentowania powodów W. K. i K. K. przez przedstawiciela ustawowego P. K.. Pozwany kwestionował także, aby wskutek śmierci S. K. (1) naruszone zostało dobro osobiste powodów w postaci więzi rodzinnej. Nie jest bowiem wystarczające wykazanie takich następstw w ich sferze psychicznej jak żal, smutek i przygnębienie, które stanowią przecież powszechną reakcję żałobną. Ponadto pozwany wskazywał, że przyznana kwota zadośćuczynienia ma przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, jednakże nie może być nadmierna, lecz utrzymana w rozsądnych granicach, a wobec tego wypłacone dotychczas powodom W. K. i K. K. zadośćuczynienie jest adekwatne do przedmiotu postępowania. Okoliczności sprawy w opinii strony pozwanej nie pozwalają na wypłacenie zadośćuczynienia dziadkom zmarłego. Uzasadniając pozwany wskazywał również, że koniecznym jest uwzględnienie 50% przyczynienia się zmarłego do powstania skutków wypadku. Ubezpieczyciel za niezasadne uznał także domaganie się od zasądzonej kwoty odsetek począwszy kolejno od dnia 26 października 2014r. oraz 28 listopada 2014r., gdyż ewentualne odsetki powinny być naliczane dopiero od daty wyrokowania. --- STRONA 3 --- Pozwany wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego specjalisty z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 23 sierpnia 2014 roku na autostradzie (...) w Austrii (okolice A.) doszło do wypadku drogowego, którego sprawcą był P. K.. Kierując pojazdem minibus marki R. (...), o numerze rejestracyjnym (...), nie zachował należytej ostrożności na autostradzie (...) jadąc w kierunku W., na skutek czego kierowany przez niego pojazd wpadł w poślizg, uderzył w barierkę i przewrócił się. W wyniku przedmiotowego zdarzenia śmierć poniosły dwie osoby, w tym S. K. (1). Wyrokiem Sądu Okręgowego w Neunkirchen (Dolna Austria) z dnia 19.12.2014r., sygn. akt 7 U 111/14t – 10, P. K. został uznany winnym spowodowania wypadku i z zastosowaniem § 28 ust. 1 kk na podstawie § 80 kk skazany na karę pozbawienia wolności w wymiarze 5 (pięciu) miesięcy, której wykonanie zawieszono na okres próbny w wymiarze lat 3 (trzech). W momencie wypadku S. K. (1), miał 9 lat, całe dzieciństwo oraz życie dorosłe było przed nim. Był rodzonym, 7 lat młodszym bratem W. K. oraz 6 lat młodszym bratem K. K.. Był również jednym z wnucząt Z. K. (babcia od strony ojca) i E. P. (dziadek od strony matki). S. K. (1) przez najbliższych określany był jako bardzo pozytywna osoba, mająca dobre relacje ze swoim rodzeństwem, a także całą rodziną oraz rówieśnikami. Uczył się w II klasie szkoły podstawowej, od września 2014 roku miał zacząć naukę w klasie III. W kilka miesięcy przed wypadkiem obchodził uroczystość przyjęcia Pierwszej Komunii Świętej. Zmarły tragicznie brat powodów był „oczkiem w głowie” całej rodziny, jako najmłodszy z rodzeństwa. Rodzina chętnie spędzała czas razem. Powód K. K. dzielił ze zmarłym bratem pokój, spędzał z nim również czas wolny, grając na komputerze lub bawiąc się na dworze. W. K. pomagała zmarłemu bratu w nauce, chętnie spędzała również z nim czas wolny. Babcia zmarłego Z. K. również miała z nim bardzo dobry kontakt. Mieszkali bowiem w jednej miejscowości, co za tym idzie często się widywali. Razem spędzali także wszystkie ważne uroczystości rodzinne oraz święta. Podobnie dziadek zmarłego E. P. miał również z wnukiem dobry kontakt. Mieszkali jednak w różnych miejscowościach, choć mimo tego często się odwiedzali. Zmarły S. K. (1) wraz z rodzicami odwiedzał dziadka i chętnie się z nim bawił. S. K. (1) był jednym z kilkunastu wnucząt powoda E. K., których nie potrafił wymienić. Wszyscy powodowie często odwiedzają grób zmarłego. Życie powodów po wypadku uległo diametralnej zmianie, gdyż bardzo przeżyli oni wypadek oraz śmierć S. K. (1). Rodzeństwu trudno rozmawiać o wypadku, rzadko wracają również w wspomnieniach do tamtych chwil. Starają się wspominać zmarłego S. i wracać w rozmowach do wspólnie spędzonych chwil. W. K. i K. K. przez pewien okres czasu po zdarzeniu przyjmowali leki uspokajające. Nie korzystali z pomocy psychologa ani psychiatry. Powódka Z. K. na stałe przyjmuje leki psychotropowe, zatem również po wypadku nadal je przyjmowała. Powód E. P. wskazał, że przyjmował jakieś leki, nie można jednak stwierdzić, że były to leki uspokajające. Pomimo znacznego upływu czasu ból po stracie brata i wnuka nadal jest dla powodów bardzo dotkliwy. Ubezpieczyciel, po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego w zakresie szkody na osobie S. K. (1), przyjął swoją odpowiedzialność z tytułu ubezpieczenia OC sprawcy wypadku, przyznając na rzecz K. K. na mocy decyzji z dnia 21.10.2014 r. kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią brata. Wskazana kwota została jednak pomniejszona o 50% przyczynienie się zmarłego do powstania skutków wypadku i wobec tego pozwany wypłacił powodowi K. K. kwotę 10.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia. Następnie ubezpieczyciel, po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego w zakresie szkody na osobie S. K. (1), przyjął swoją odpowiedzialność z tytułu ubezpieczenia OC sprawcy wypadku, przyznając na rzecz W. K. na mocy decyzji z dnia 21.10.2014 r. kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią brata. Wskazana kwota została jednak pomniejszona o 50% --- STRONA 4 --- przyczynienie się zmarłego do powstania skutków wypadku i wobec tego pozwany wypłacił powódce W. K. kwotę 10.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia. W stosunku do powodów Z. K. i E. P., ubezpieczyciel, po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego w zakresie szkody na osobie S. K. (1), nie znalazł podstaw do przyznania na rzecz roszczących zadośćuczynienia w związku ze śmiercią wnuka. Pismem z dnia 19.09.2014r. powodowie K. K. i W. K. wezwali pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia w kwocie po 70.000,00 zł dla każdego z nich. Również powodowie Z. K. i E. P. pismem z dnia 20.10.2014r.wezwali pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia w kwocie po 35.000,00 zł dla każdego z nich. Pozwany w obu przypadkach odmówił zapłaty żądanych kwot. Zgodnie z opinią biegłego psychiatry J. K., u powoda K. K. stwierdzono przebyte objawy reakcji żałoby o charakterze zaburzenia adaptacyjnego związane właśnie ze śmiercią brata. Biegły wskazał, jednak, że na skutek śmierci brata nie doznał on długotrwałego ani trwałego uszczerbku na zdrowiu psychicznym. Kolejno z opinii biegłego psychologa wynika, że powód był szczególnie silnie związany z bratem i głęboko przeżył jego śmierć. Biegły wskazał, jednak w swoich wnioskach, że aktualnie K. K. nie cierpi na żadne zaburzenia emocjonalne i podobnie jak biegły psychiatra dodał, że nie można stwierdzić, aby odniósł długotrwały uszczerbek na zdrowiu. Z wydanej opinii biegłego psychiatry dotyczącej osoby Z. K. wynika, że łączyły ją z wnukiem typowe relacje jakie występują pomiędzy babcią i wnukiem. Zaś jej reakcja na śmierć S. K. (1) i przebyta żałoba, była typową reakcją po stracie bliskiej osoby. Biegły podkreślił, że śmierć wnuka nie wywołała u powódki długotrwałego ani trwałego uszczerbku na zdrowiu psychicznym. Odnośnie powódki Z. K., biegły psycholog z kolei stwierdził, że jej zachowanie wskazuje na prawdopodobieństwa występowania pewnych stanów psychopatologicznych, co jednak nie ma żadnego związku ze śmiercią wnuka. Biegły wskazał, że powódkę z S. K. łączyła luźna więź i nie byli z sobą silnie emocjonalnie związani. Zatem biegły podkreślił, że u powódki nie stwierdza się trwałego uszczerbku na zdrowiu psychicznym, który by miał związek z wypadkiem i śmiercią wnuka. Biegły psychiatra opiniując co do osoby W. K., wskazał, że łączyły ją z bratem bliskie relacje i podobnie jak w przypadku K. K., stwierdził u niej przebyte objawy reakcji żałoby o charakterze zaburzenia adaptacyjnego związane właśnie ze śmiercią S. K. (1). Biegły wskazał, jednak, że na skutek śmierci brata nie doznała długotrwałego ani trwałego uszczerbku na zdrowiu psychicznym, nie musiała, ani nadal nie musi korzystać z leczenia psychiatrycznego. Powódka także została poddana badaniu przez biegłego psychologa. Z przedstawionej przez J. S. opinii wynika, że w przypadku W. K. żałoba ma nieprawidłowy (skomplikowany) przebieg i trwa, lecz pozbawiona jest cech patologicznych, to znaczy, iż z czasem jej stan unormuje się samoczynnie bez pomocy psychologa. Biegły wskazał w opinii również, że nie można stwierdzić, iż śmierć brata spowodowała u powódki trwały uszczerbek na zdrowiu psychicznym, ale śmierć S. K. (1) i jego utrata miała poważniejszy wpływ na W. K.. Biegły psychiatra wydał również opinię co do osoby powoda E. P.. Wskazał, iż z uwagi na postępujący u powoda proces otępienny nie był w stanie stwierdzić jakie relacje, łączyły go z wnukiem. Wskazał jednak, że przedmiotowe zaburzenia psychiczne nie mają związku ze śmiercią wnuka. Ponadto biegły podkreślił, że powód w związku ze śmiercią S. K. (1), nie doznał długotrwałego ani trwałego uszczerbku na zdrowiu psychicznym. Biegły psycholog w wydanej opinii stwierdził, że powód cierpi na proces otępienny starczy, który miał wpływ na spłycenie relacji z wnukiem, podobnie jak ma to miejsce w stosunku do co reszty rodziny. Z opinii wynika jednak, że dziadka nie łączyła z wnukiem silna więź emocjonalna, co za tym idzie przeżył on śmierć wnuka względnie łagodnie. Biegła stwierdziła również, że nie można uznać jakoby doznał on jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu psychicznym, który by miał związek z wypadkiem i śmiercią S. K. (1). --- STRONA 5 --- Celem ustalenia czy zachowanie zmarłego w trakcie zdarzenia mogło przyczynić się do skutków wypadku, Sąd przyjął w poczet dokumentacji dowodowej opinię Akademii (...) Ruchu Drogowego, sporządzoną na okoliczność ustalenia czy w świetle zebranych w sprawie dowodów, małoletni S. K. (1) w chwili wypadku z dnia 23.08.2014r. miał zapięte pasy bezpieczeństwa i siedział w odpowiednio i właściwie zamontowanym foteliku, a jeżeli nie miało to miejsca, to jaki wpływ miało to na doznane przez dziecko obrażenia i jego śmierć, w szczególności w przypadku braku zaistnienia tu ewentualnych nieprawidłowości, czy również doszłoby do jego zgonu i jakie jest tego prawdopodobieństwo. Przedmiotowa opinia została sporządzona na żądanie Sądu Okręgowego w Opolu do sprawy sygn. akt I C 362/15/WCh z powództwa S. K. (2) o zadośćuczynienie za śmierć syna S. K. (1). Ze sporządzonej opinii wynika, że biorąc pod uwagę dostępną dokumentację, która jak stwierdzili biegli była znikoma (brak bowiem wyników sekcji zwłok, opinii technicznej uszkodzeń powstałych w samochodzie), ich zdaniem S. K. (1) nie był prawidłowo zapięty pasami bezpieczeństwa, to jest albo nie miał zapiętych pasów, albo z uwagi na brak odpowiedniego fotelika/podwyższenia zapięte pasy nie były dostosowane do jego niewielkiego wzrostu. Biegli wskazali również, że w przypadku zapiętych prawidłowo pasów bezpieczeństwa (przy zastosowaniu jednocześnie fotelika/podwyższenia) nie doszłoby do wypadnięcia z pojazdu S. K. (1), a więc z wysokim prawdopodobieństwem nie doszłoby do jego zgonu. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy w Strzelcach Opolskich wyrokiem z 5.12.2017 r. zasądził od strony pozwanej (...) S.A. w S. na rzecz powodów K. K. i W. K. kwoty po 40.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 26 października 2014r. do dnia zapłaty oraz zasądził od strony pozwanej (...) S.A. w S. na rzecz powódki Z. K. kwotę 5.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 28 listopada 2014r. do dnia zapłaty oddalając powództwo w pozostałym zakresie, a ponadto zasądził od strony pozwanej (...) S.A. w S. na rzecz powoda K. K. kwotę 4.786,37 zł tytułem zwrotu kosztów procesu i na rzecz powódki W. K. kwotę 4.946,22 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, a także zasądził od powódki Z. K. na rzecz strony pozwanej (...) S.A. w S. kwotę 1.540,77 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz od powoda E. P. na rzecz strony pozwanej (...) S.A. w S. kwotę 2.635,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości co do powodów W. K. i K. K., w części co do powódki Z. K., zaś w stosunku do powoda E. P. powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Rejonowy podkreślił, że w znacznej mierze stan faktyczny w niniejszej sprawie miał charakter bezsporny. Bezsporne było bowiem to, że w dniu 23.08.2014r. na autostradzie (...) w Austrii (okolice A.) w wyniku wypadku drogowego śmierć poniósł S. K. (1) – brat W. K. i K. K. oraz wnuk Z. K. i E. P.. W ocenie Sądu Rejonowego, bezsporny był fakt, że pozwany jako ubezpieczyciel sprawcy przedmiotowego wypadku w zakresie jego odpowiedzialności cywilnej ponosił, co do zasady, odpowiedzialność za szkody będące następstwem tego zdarzenia oraz że przyznał, a następnie po uwzględnieniu 50% przyczynienia się zmarłego do powstania skutków wypadku, wypłacił rodzeństwu zmarłego kwoty po 10.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć brata. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty stosowanych zadośćuczynień na rzecz E. P. i Z. K., dziadków zmarłego. Sąd Rejonowy podniósł, iż spór między stronami dotyczył natomiast kwestii odpowiedzialności pozwanego względem powodów w zakresie żądanego przez nich dalszego zadośćuczynienia – pozwany kwestionował żądanie powodów, wskazując, że wypłacone już kwoty na rzecz rodzeństwa są odpowiednie, zaś dziadkowie nie ponieśli, aż takiej straty, aby przyznać na ich rzecz stosowne zadośćuczynienie. Powodowie podnosili z kolei, że zarówno z orzecznictwa, jak i przepisów prawa jasno wynika, że istnieje podstawa do dochodzenia przez nich zadośćuczynienia, ponieważ przyznane im kwoty są zdecydowanie za niskie. Strona powodowa kwestionowała również okoliczności związane z przyczynieniem się małoletniego zmarłego do powstania skutków wypadku w postaci jego śmierci. Dokonując rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu, Sąd Rejonowy oparł się na dowodach w postaci dokumentów, zeznań świadków i przesłuchania stron ograniczonego do przesłuchania powodów. Dokonując oceny powyższych dowodów, Sąd Rejonowy kierował się treścią art. 233 § 1 k.p.c., który stanowi, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, --- STRONA 6 --- przy uwzględnieniu doświadczenia życiowego i zasad logicznego rozumowania. Zdaniem Sądu, przedstawione przez strony dowody stanowiły wiarygodny materiał dowodowy pozwalający na poczynienie w niniejszej sprawie niebudzących wątpliwości ustaleń. Ponadto Sąd Rejonowy przychylił się także do wniosku strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych psychologa i psychiatry. Zdaniem Sądu opinie te sporządzone niewątpliwie przy uwzględnieniu wiedzy fachowej oraz zgodnie z zasadami logiki, w sposób możliwie najbardziej dokładny określiły stan psychiczny powodów i wpływ wypadku z dnia 23 sierpnia 2014 roku na ich aktualne życie codzienne, a także kwestię więzi emocjonalnych łączących ich z bratem i wnukiem S. K.. Podobnie opinia dotycząca określenia czy zmarły w momencie wypadku miał zapięte pasy bezpieczeństwa lub podróżował w odpowiednim foteliku w opinii Sądu pierwszej instancji została sporządzona przy uwzględnieniu wiedzy fachowej oraz zgodnie z zasadami logiki, w sposób możliwie najbardziej dokładny. Sąd Rejonowy skorzystał także z akt szkody nr GL (...) likwidowanej przez stronę pozwaną, na skutek zgłoszenia dokonanego przez powodów. Akta szkody były przydatne w zakresie ustalenia przebiegu likwidacji w/w szkody, a tym samym ustalenia kwoty przyznanego powodom zadośćuczynienia za śmierć brata i wnuka. Sąd skorzystał z tych akt szkody także w związku z niewątpliwym wpływem na wysokość zasądzonej kwoty kwestii ewentualnego przyczynienia się zmarłego do powstania, aż tak rozległych skutków wypadku. Ponadto, Sąd Rejonowy wskazał, że nie ujawniono żadnych okoliczności podważających wiarygodność zeznań lub wiarygodność dokumentów złożonych przez strony sporu. Przechodząc do meritum rozważań Sąd Rejonowy wskazał, że po myśli § 4 art. 446 k.c., Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Wymiar tego zadośćuczynienia nie może jednak zależeć od statusu materialnego pokrzywdzonego. Winien on być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa (wyrok SN z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt III CSK 279/10). Kompensacie, w oparciu o tę regulację, podlega doznana krzywda, a więc w szczególności cierpienie, ból i poczucie osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny. Zadośćuczynienie za krzywdę ma rekompensować szkodę niemajątkową. Istota szkody niemajątkowej wiąże się z naruszeniem czysto subiektywnych przeżyć człowieka. Krzywda moralna zaś to pewnego rodzaju uszczerbek dotykający subiektywnej sfery osobowości człowieka, którą jednak nie są objęte przeżycia poszkodowanego będące refleksem doznanej szkody majątkowej. Przyznanie zadośćuczynienia zasadne jest za ból, za pewne utrudnienia życiowe, za konieczność zasadniczo odmiennego urządzenia sobie życia, czy ogólnie – za ograniczenie sfery korzystania z przyjemności. Krzywda polega na ujemnych przeżyciach poszkodowanego związanych z cierpieniem fizycznym, psychicznym i/lub moralnym. W ocenie Sądu R., zarówno W. K., jak i K. K. należycie wykazali, że na skutek śmierci brata naruszone zostały ich dobra osobiste i to w stopniu uzasadniającym przyznanie im zadośćuczynienia w kwocie tożsamej, co do zasady, z żądaniem zgłoszonym w pozwie. Odnosząc się z kolei do powódki Z. K., Sąd Rejonowy uznał, że przyznane jej zadośćuczynienie nie może być, aż tak wysokie i wobec tego zasądził na jej rzecz kwotę 5.000,00 zł, do czego szczegółowo Sąd odniesie się w dalszej części rozważań. Natomiast co do powoda E. P., Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia za śmierć wnuka i w związku z tym powództwo oddalił w tym zakresie, co szczegółowo zostanie przedstawione w dalszej części uzasadnienia. Na początku Sąd Rejonowy odniósł się do kwestii zadośćuczynienia przyznanego na rzecz powodów W. K. i K. K.. Dobro osobiste w postaci więzi rodzinnej odgrywa w życiu człowieka doniosłą rolę, zapewniając członkom rodziny m.in. poczucie stabilizacji, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc. W ocenie Sądu Rejonowego, nie można również kwestionować faktu, że ten sam czyn niedozwolony może wyrządzać krzywdę kilku różnym osobom. Źródłem krzywdy jest ten sam czyn niedozwolony, którego następstwem jest śmierć osoby bliskiej. Krzywdą wyrządzoną osobom bliskim zmarłego jest natomiast naruszenie dobra osobistego poprzez zerwanie więzi emocjonalnej, szczególnie bliskiej w relacjach rodzinnych. Dlatego też osoba dochodząca ochrony na podstawie art. 448 k.c. może być poszkodowana bezpośrednio i --- STRONA 7 --- dochodzić naprawienia własnej krzywdy doznanej poprzez naruszenie jej własnego dobra osobistego. Na podstawie tego przepisu kompensowana jest krzywda wywołana naruszeniem dobra osobistego, polegająca na fizycznych dolegliwościach i psychicznych cierpieniach pokrzywdzonego. Z oczywistych względów ustalenie zakresu krzywdy ma podstawowe znaczenie dla określenia odpowiedniej sumy, która miałaby stanowić jej pieniężną kompensatę. Przy oznaczeniu tego zakresu konieczne jest uwzględnienie rodzaju naruszonego dobra, natężenia i czasu trwania naruszenia, trwałości skutków naruszenia, stopnia ich uciążliwości, a także stopnia winy sprawcy i jego zachowania po dokonaniu naruszenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20.04.2006 r., sygn. akt IV CSK 99/05, z dnia 01.04.2004 r., sygn. akt II CK 131/03, z dnia 19.08.1980 r., sygn. akt IV CR 283/80 oraz z dnia 09.01.1978 r., sygn. akt IV CR 510/77). Ocena wysokości zadośćuczynienia powinna zostać dokonana z uwzględnieniem okoliczności, że śmierć każdej osoby jest zdarzeniem pewnym, które prędzej czy później musi nastąpić. Dlatego też zadośćuczynienie rekompensuje w istocie fakt wcześniejszej utraty członka rodziny zawinionej przez sprawcę zdarzenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Rejonowy zważył, iż W. K. i K. K. niezaprzeczalnie do końca życia będą musieli borykać się ze stratą brata, żalem z powodu jego śmierci w tak tragicznych okolicznościach oraz niemożnością przeżywania wraz z nim bardzo ważnych dla nich chwil. Z doświadczenia życiowego wynika, że w sytuacji prawidłowo funkcjonującej rodziny, do jakich rodzina powodów należy, utrata jednego z jej członków niesie ze sobą dla pozostałych długotrwałe, bolesne, negatywne skutki w zasadzie we wszystkich aspektach życia. Naruszenie tego dobra stanowi bez wątpienia istotną dolegliwość psychiczną dla członka rodziny zmarłego, a jego skutki rozciągają się na całe życie osób bliskich. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury, roszczenie o zadośćuczynienie jest roszczeniem o charakterze majątkowym, mającym za zadanie kompensację doznanej krzywdy. Roszczenie to nie ma na celu wyrównania straty poniesionej przez członków rodziny zmarłego, lecz ma pomóc dostosować się do nowej rzeczywistości. Ponadto wypłacona z tego tytułu kwota pieniężna ma złagodzić cierpienie wywołane utratą osoby bliskiej. Okoliczności wpływające na wysokość tego świadczenia to m. in. dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola, jaką w rodzinie pełniła osoba zmarła, charakter i rodzaj zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu pozostałych członków rodziny, stopień, w jakim będą oni umieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości i na ile zdolni są do radzenia sobie w trudnej sytuacji, proces leczenia doznanej traumy mający na celu pomoc w odbudowie struktury rodziny i przywrócenie znaczenia każdego z jej członków. Określenie adekwatnej wysokości świadczenia związanego z bólem, rozpaczą, cierpieniem czy też utratą prawa do życia w rodzinie jest wyjątkowo trudne tym bardziej, że nie da się ustalić uniwersalnego miernika tych stanów, a każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie i odrębnie, przy uwzględnieniu wszystkich istotnych elementów dla danej sprawy. Sąd Rejonowy musiał zatem wziąć pod uwagę, że sprawca, którym de facto był ojciec zmarłego, swoim teoretycznie niezawinionym zachowaniem naruszył jedno z najistotniejszych dóbr osobistych, jakim jest prawo do życia rodzinnego i utrzymywania więzi rodzinnych, powodując tym samym nieodwracalne konsekwencje w sferze osobistej powodów. Wskutek tego działania rodzeństwo S. K. przeżywało i nadal przeżywa głębokie cierpienia psychiczne. Zakres negatywnych konsekwencji śmierci S. K. (1) dla powodów W. K. i K. K., w kontekście zasad związanych z funkcjonowaniem rodziny, świadczonej sobie wzajemnie pomocy, utrzymywanych kontaktów, wspólnych zajęć, wobec nagłej straty osoby bliskiej powodom, znalazł odzwierciedlenie w uznaniu roszczenia wskazanych powodów w zasadzie w całości za zasadne. Zawinione przez sprawcę wypadku naruszenie prawa powodów do życia rodzinnego i utrzymywania więzi rodzinnych z bratem musi rodzić obowiązek zapłaty zadośćuczynienia rekompensującego doznaną krzywdę. Sąd Rejonowy podniósł, że wysokość zadośćuczynienia jest z zasady kwestią oceny, nie istnieją bowiem dokładne ilościowe kryteria oceny skutków w sferze dóbr osobistych. Szkoda na osobie jest o wiele bardziej dotkliwa i w istocie nigdy nie podlega naprawie wobec niemożności przywrócenia stanu poprzedniego. W pewnej mierze zależne jest to od wrażliwości osób pokrzywdzonych, ale generalnie w każdym przypadku trzeba uznać, że śmierć osoby bliskiej jest dla członków jej rodziny przeżyciem bolesnym i ciosem przeżywanym nie tylko w momencie powzięcia o niej wiadomości, lecz o wiele dłużej. W ocenie Sądu R., zarówno W. K., jak i K. K., mimo młodego wieku zmarłego brata, mogli z całą pewnością liczyć na wsparcie swojego brata, które często przejawiało choćby w jego obecności w domu i umiejętności rozładowywania „napiętych” sytuacji. Zmarły S. K. (1) był bowiem zawsze bardzo pogodnym i uśmiechniętym, a także bezpośrednim dzieckiem, z łatwością nawiązującym kontakty. W jego wyniku przedwczesnej śmierci sytuacja życiowa obu powodów niewątpliwie przeszła negatywną przemianę. --- STRONA 8 --- Powodowie mimo, że mają nadal możliwość założenia własnych rodzin i rozpoczęcia odrębnego życia rodzinnego, ciągle będą żyli w świadomości, że ich „malutki braciszek” zginął w tak tragicznych okolicznościach, co więcej można powiedzieć, że bezpośrednio na ich oczach. Wskazane przeżycia niewątpliwie odcisnęły na nich ogromne piętno i powracać będą zawsze, choćby przy okazji takich uroczystości rodzinnych jak urodziny, czy święta. Śmierć brata wpłynęła także na dotychczasowy tryb życia powodów, obecnie bowiem nawet małe złe samopoczucie któregoś z rodziców powoduje w nich swoisty lęk. Co prawda, ani W. K., ani K. K. nie leczyli się psychiatrycznie, lecz nie oznacza to, że stan ich zdrowia psychicznego należy ocenić jako dobry. W ocenie Sądu R., mimo, że nie wynika to bezpośrednio z opinii biegłych psychologa i psychiatry, borykają się z traumą spowodowaną wypadkiem brata po dziś dzień. Sąd bowiem wysłuchał wielu świadków, przesłuchał również samych powodów, mógł zatem naocznie stwierdzić, jakie emocje wzbudzają w nich wspomnienia o bracie. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności oraz przytoczone przepisy prawa, Sąd Rejonowy uznał, że pozwany jest odpowiedzialny za krzywdę, jakiej doznali powodowie na skutek nagłej, tragicznej śmierci S. K. (1). Zasądzając na rzecz W. K. i K. K. zadośćuczynienie w kwocie po 40.000,00 zł, Sąd Rejonowy uznał także, że żądane pozwem sumy odpowiadają rzeczywistemu rozmiarowi poniesionej przez każdego z nich krzywdy, nie będąc kwotami wygórowanymi. Kolejno Sąd Rejonowy wskazał, jakimi motywami się kierował zasądzając na rzecz powódki Z. K. zadośćuczynienie w kwocie 5.000,00 zł. Powódka była babcią zmarłego ze strony taty, nie zamieszkiwała razem z nim, a ich relacje kształtowały się jako typowe relacje babcia – wnuk. Z. K. co prawda przeżyła śmierć S., jednak nie można uznać, że jej przeżycia są tożsame co odczucia jego rodzeństwa. Również w tym przypadku zastosowanie znaleźć mogą wszystkie przytoczone wyżej okoliczności związane z teoretycznymi rozważaniami na temat utraty osoby najbliższej. W ocenie Sądu niemożliwym było przyznanie powódce żądanego przez nią zadośćuczynienia w dochodzonym pozwem zakresie. Wobec tego Sąd stoi na stanowisku, że zasądzona kwota 5.000,00 zł odpowiada rzeczywistemu rozmiarowi poniesionej przez powódkę krzywdy, nie jest również kwotą zbyt wygórowaną. W pozostałym zakresie co do żądań powódki Sąd pierwszej instancji powództwo oddalił. Sąd Rejonowy zgodnie z żądaniem pozwu przyznał również powodom odsetki od zasądzonych kwot. Biorąc bowiem w tej kwestii pod uwagę stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone choćby w wyroku z dnia 18.02.2010 r. (sygn. akt II CSK 434/09), gdzie stwierdzono, że zasadą jest, iż zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie za krzywdę stają się wymagalne po wezwaniu ubezpieczyciela przez pokrzywdzonego do spełnienia świadczenia odszkodowawczego (art. 455 § 1 k.c.). Od tej zatem chwili biegnie termin uzasadniający naliczanie odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c. W zakresie początkowej daty naliczania tychże odsetek należy odwołać się do treści art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 817 § 1 k.c. Jako że roszczenie o zadośćuczynienie zostało zgłoszone w przypadku W. K. i K. K. w dniu 18.09.2014 r., zaś w przypadku Z. K. w dniu 20.10.2014r. to pozwany miał kolejne 30 dni, aby zająć stanowisko i wypłacić należne powodom zadośćuczynienie. Strona powodowa w kwestii terminu początkowego, od którego żąda odsetek uwzględniła nawet 7 – dniowy okres tzw. oczekiwania na korespondencję. W ocenie Sądu Rejonowego, naliczanie odsetek za opóźnienie w spełnieniu tegoż świadczenia zgodnie z żądaniem pozwu, powinno mieć miejsce w przypadku powodów W. i K. K. od dnia 26.10.2014 r., zaś w przypadku Z. K. od dnia 28.11.2014r. Co do oddalenia powództwa wniesionego przez powoda E. P., Sąd Rejonowy wskazał, iż był on, podobnie jak Z. K., dziadkiem tragicznie zmarłego S. K. (1), ze strony mamy. Mieszkali, jednak w różnych miejscowościach, co za tym idzie ich kontakt był ograniczony. Powód podkreślał co prawda, że wie o którego wnuka chodzi, że bawił się z nim w czasie odwiedzin. W ocenie Sądu pierwszej instancji są to jednak zbyt małe okoliczności, aby mogły pozwolić na zasądzenie na jego rzecz odpowiedniego zadośćuczynienia. Sąd Rejonowy stał bowiem na stanowisku, że więź E. P. z wnukiem była minimalna, owszem jak wynika z opinii biegłych psychologa i psychiatry, powód przeżył żałobę po śmierci wnuka, była to jednak „typowa” żałoba po bliskiej osobie zmarłej. Ponadto należy wskazać, że podczas przesłuchania przed Sądem powód nie był w stanie wskazać ile ma wnucząt i nie był w stanie wymienić ich imion. Ponadto z zeznań świadka E. L., to jest córki powoda, która z nim zamieszkuje, wynikało, że nie był w stanie odpowiednio skojarzyć wszystkich faktów dotyczących śmierci wnuka, to jest dopytywał, który to wnuk czy aby na pewno. Zważając na powyższe, mając również na uwadze stwierdzenia biegłych lekarzy warunkujące okoliczności, że powód nie --- STRONA 9 --- doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu psychicznym, Sąd Rejonowy postanowił nie uwzględnić żądania E. P. i w przedmiotowym zakresie powództwo oddalić. Sąd pierwszej instancji rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze podnoszone przez stronę pozwaną okoliczności związane z ewentualnym przyczynieniem się zmarłego do powstania szkody. Zgodnie z treścią art. 362 k.c., jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. Na względzie miał na uwadze to, iż odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego oparta jest w przedmiotowej sprawie na zasadzie ryzyka, oderwanego całkowicie od zawinienia. Wówczas do zastosowania art. 362 k.c. wymaga się adekwatnego związku przyczynowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1971 roku, sygn. akt I CR 465/71) i obiektywnej nieprawidłowości (niewłaściwości) zachowania się poszkodowanego. Sąd Rejonowy podkreślił, że art. 362 k.c., usytuowany w przepisach ogólnych trzeciej księgi kodeksu cywilnego odnoszącej się do zobowiązań, dotyczy ogólnie ujętego „obowiązku naprawienia szkody”, bez zróżnicowania podstawy prawnej, z której obowiązek ten wynika, jak również bez różnicowania podmiotu, na rzecz którego obowiązek ten ma być spełniony. Dotyczy zatem zarówno przyczynienia się do szkody bezpośrednio poszkodowanego, jak i pośrednio poszkodowanego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że przyczynienie się do szkody osoby bezpośrednio poszkodowanej, która zmarła, uzasadnia obniżenie świadczeń przewidzianych w art. 446 § 3 i 4 k.c., należnych osobom jej bliskim. Sąd Rejonowy natomiast nie znalazł podstaw do ustalenia, że zmarły S. K. (1) swoim zachowaniem przyczynił się do powstania skutków zdarzenia z dnia 23.08.2014r. Jak wynika z literatury przedmiotu i orzecznictwa, przyczynieniem się poszkodowanego do powstania szkody jest każde jego zachowanie pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba. O przyczynieniu się poszkodowanego do powstania szkody można mówić tylko wtedy, gdy jego działanie lub zaniechanie jest tego rodzaju, iż zwykle doprowadza do powstania szkody. Nie ma więc przyczynienia się poszkodowanego, gdy szkoda pozostaje wyłącznie w związku z przyczynowym z działaniem lub zaniechaniem osób innych niż poszkodowany. Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 maja 2012 r. (sygn. akt I ACa 428/12), zgodnie z którym przyczynieniem się poszkodowanego do powstania szkody jest każde jego zachowanie, pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba, przy czym o przyczynieniu się poszkodowanego można mówić wyłącznie w przypadku, gdy jego określone zachowanie pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, a nie w jakimkolwiek innym powiązaniu przyczynowym. Innymi słowy - zachowanie się poszkodowanego musi stanowić adekwatną współprzyczynę powstania szkody lub jej zwiększenia, czyli włączać się musi jako dodatkowa przyczyna szkody, a nadto, co istotne, zachowanie to musi być zawinione, tj. obiektywnie zarzucalne, wadliwe, z przyczyn leżących po stronie poszkodowanego. Zastosowanie art. 362 k.c. może nastąpić dopiero po ustaleniu istnienia związku przyczynowego. Jeżeli nie ma takiego przyczynienia się, to nie może być zmniejszony obowiązek naprawienia szkody. Zarzut strony pozwanej, iż poszkodowany nie był w chwili zdarzenia przypięty pasami bezpieczeństwa, a tym samym miał się przyczynić do powstania szkody nie został jednoznacznie wykazany. Z przywołanej opinii biegłych z Akademii (...) Ruchu Drogowego, wynika, że S. K. (1) najprawdopodobniej nie był odpowiednio zabezpieczony pasami bezpieczeństwa, to znaczy albo nie miał pasów zapiętych, albo nie siedział na odpowiednim foteliku lub podwyższeniu. Rodzice zmarłego oraz jego rodzeństwo przesłuchiwani w trakcie postępowania stanowczo powyższemu zaprzeczali, wskazując, że chłopczyk miał tzw. podwyższenie, a także, iż z całą pewnością miał zapięte pasy. Sąd nie dysponował tutaj, żadnymi jednoznacznymi dowodami, w postaci na przykład dokumentów z sekcji zwłok czy opinii technicznej pojazdu po wypadku, aby móc jednoznacznie stwierdzić, że S. K. (1) miał lub nie miał fotelika, albo też czy miał lub nie miał zapiętych pasów. Na decyzji Sądu w tej kwestii przeważyła opinia biegłych, z której wynikało, że w przypadku zapięcia pasów wypadnięcie z samochodu podczas wypadku spada do minimum. Sąd zatem uznał, że S. K. (1) nie miał zapiętych pasów w czasie zdarzenia, co spowodowało, iż wypadł z samochodu i poniósł śmierć na miejscu. Powyższe nie pozwala, jednak przesądzić o konieczności uwzględnienia, zgodnie z żądaniem strony pozwanej, jego przyczynienia się do powstania szkody. S. K. (1), w chwili zdarzenia miał zaledwie 9 lat, nie można od tak małego dziecka wymagać, aby samo zadbało o swoje bezpieczeństwo i zachowywało się stosownie do danej sytuacji. Za dziecko odpowiadają bowiem rodzice i to na nich leży --- STRONA 10 --- obowiązek m.in. odpowiedniego ich zabezpieczenia w trakcie podróży samochodem. Mając powyższe na uwadze, a także w oparciu o kształtujący się w orzecznictwie pogląd, że małoletniemu, który nie ukończył lat 13, a przyczynił się do powstania szkody, obowiązek jej naprawienia może zostać zmniejszony stosownie do okoliczności, do których, wobec wyłączenia winy, zalicza się ocena zachowania dziecka według miernika obiektywnej prawidłowości zachowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.10.2008r., sygn. akt IV CSK 228/08, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 06.02.2014r., sygn. akt I ACa 1006/13), Sąd uznał, że małoletniemu S. K. (1) nie można przypisać winy za powyższe zdarzenie. Sąd Rejonowy przeprowadził również ocenę, czy chłopczyk mógł mieć świadomość swojego zachowania i doszedł do przekonania, że mimo tego, iż świadkowie wskazywali, że był bardzo „rozgarnięty”, nie mógł mieć świadomości konsekwencji związanych z faktem nie zapięcia pasów bezpieczeństwa w trakcie podróży samochodem, zatem nie można uwzględnić jego przyczynienia się. Orzeczenie o kosztach postępowania w pkt V, VI i VIII wyroku Sąd Rejonowy oparł o dyspozycję art. 98 k.p.c., stanowiącego, że strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie niezbędne koszty do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), a orzeczenia o kosztach zawarte w pkt VII wyroku wynika z treści art. 100 k.p.c. zd. 1, zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Powodowie W. K. i K. K. na skutek wydanego w sprawie orzeczenia wygrali proces w całości, stąd na ich rzecz zasądzono od strony pozwanej koszty w całości. Na rzecz W. K. koszty procesu stanowią kwotę 4.786,37 zł, na które składają się: kwota 2.400,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, kwota 2.000,00 zł tytułem uiszczonej przez powódkę opłaty sądowej od pozwu, kwota 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 529,22 zł tytułem wykonanych co do powódki opinii biegłych. Z kolei na rzecz K. K. koszty procesu stanowią kwotę 4.786,37 zł, na które składają się: kwota 2.400,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, kwota 2.000,00 zł tytułem uiszczonej przez powoda opłaty sądowej od pozwu, kwota 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 369,37 zł tytułem wykonanych co do powoda opinii biegłych. Powódka Z. K. na skutek wydanego w sprawie orzeczenia wygrała proces w 15 %, natomiast w 85 % go przegrała. W związku z tym powódka musi pokryć koszty procesu poniesione przez stronę pozwaną w 85%, to jest kwotę 1.540,77 zł. Koszty procesu wyniosły łącznie 7.184,87 zł, w tym po stronie powódki w łącznej wysokości 4.566,37 zł (opłata sądowa od pozwu 1.750,00 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 2.400,00 zł, 17,00 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 399,37 zł koszty opinii biegłych), a po stronie pozwanej 2.618,47 zł (2.400,00 z tytułu kosztów zastępstwa prawnego, 218,50 zł z tytułu ¼ części kosztów tłumaczenia dokumentów przesłanych z Sądu austriackiego). Powódkę Z. K., zgodnie z podaną zasadą, powinny obciążać koszty w kwocie 6.107,14 zł (85 % x 7.184,87 zł). Skoro powódka faktycznie poniosła koszty w wysokości 4.566,37 zł, musi zwrócić stronie pozwanej kwotę 1.540,77 zł (6.107,14 zł – 4.566,37 zł). Kwotą tą objęta jest także kwota kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1.417,51 zł, którą obliczono uwzględniając, jaki stosunek procentowy w poniesionych kosztach mają koszty zastępstwa prawnego. W tym przypadku było to 92%. Powód E. P. z uwagi na fakt, że jego powództwo zostało oddalone musi zwrócić na rzecz strony pozwanej całość kosztów procesu, to jest kwotę 2.635,50 zł, w tym kwotę 2.400,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, kwotę 218,50 zł z tytułu ¼ części kosztów tłumaczenia dokumentów przesłanych z Sądu austriackiego i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana, która zaskarżyła wyrok w części, to jest : - zasądzającej od strony pozwanej na rzecz powoda K. K. kwotę 25.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26 października 2014 r., tj. ponad niezaskarżoną niniejszą apelacją kwotę 15.000,00 zł, - zasądzającej od strony pozwanej na rzecz powódki W. K. kwotę 25.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26 października 2014 r., tj. ponad niezaskarżoną niniejszą apelacją kwotę 15.000,00 zł, --- STRONA 11 --- - zasądzającej od strony pozwanej na rzecz powódki Z. K. kwotę 2.500,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 listopada 2014 r., tj. ponad niezaskarżoną niniejszą apelacją kwotę 2.500,00 zł, a więc w zakresie w pkt 1, 2 oraz 3 wyroku, a w konsekwencji w pkt 5,6 i 7 wyroku. Zaskarżonemu wyrokowi strona pozwana zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 362 k.c., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie zarzutu przyczynia się poszkodowanego do zdarzenia z dnia 26 października 2014 r., w związku z czym Sąd pominął istotną okoliczność wpływające na wysokość zadośćuczynienia i tym samym zasądził powodom wygórowaną i nieuzasadnioną kwotę z tego tytułu oraz naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść wyroku, a to art. 233 k.p.c., w związku z art. 227 k.p.c. polegające na przekroczeniu granicy swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich oceny zupełnie dowolnie, niezgodnie z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego i zasad logicznego rozumowania. Sąd pominął istotne spostrzeżenia i wnioski zawarte w opiniach biegłych. Zarówno biegły psycholog, jak i biegły psychiatra jednoznacznie stwierdzili, iż próżno doszukiwać się u powodów trwałego uszczerbku na zdrowiu psychicznym, będącego konsekwencją wypadku. Następstwa zdarzenia z 26 października 2014 r. w niewielkim stopniu wpływały na ograniczenia w życiu codziennym i miały charakter typowy. Zupełnie dowolna ocena materiału dowodowego, a w rezultacie pominięcie istotnych okoliczności, wpływających na wysokość zadośćuczynienia, skutkowała przyznaniem powodom rażąco wygórowanej kwoty pieniężnej za doznaną krzywdę, na ponadto naruszenie prawa materialnego, a to art. 446 § 4 k.c., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą w szczególności na niewłaściwej interpretacji pojęcia „odpowiednia suma" i w konsekwencji przyjęciu, iż „odpowiednią sumą" zadośćuczynienia za doznaną w związku ze śmiercią osoby najbliższej krzywdę, w stosunku do powoda K. K. i powódki W. K. będzie kwota 50.000,00 zł, która obejmuje kwotę 10.000,00 zł przyznaną przez pozwaną w toku postępowania szkodowego oraz kwotę 40.000,00 zł zasądzoną tytułem zadośćuczynienia w zaskarżonym wyroku, a w stosunku do powódki Z. K. kwota 5.000,00 zł zasądzona wyrokiem Sądu Rejonowego. Przyznana przez Sąd I instancji kwota, co do każdego z powodów, jest znacząco wygórowana i przez to nienależna. Sąd I instancji przy wykładni pominął okoliczności takie jak m.in.: fakt dalszego funkcjonowania powodów w rodzinie, braku trwałego uszczerbku na zdrowiu, a także lekkie nasilenie objawów, będących następstwem wypadku. Powyższe okoliczności skutkowały przyznaniem powodom wygórowanej kwoty pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, przekraczającej rozsądne granice wyznaczane przeciętną stopą życiową społeczeństwa. W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie ulega natomiast wątpliwości, iż maksymalną kwotą, którą można uznać za współmierną do doznanej przez powodów krzywdy jest kwota 25.000,00 zł w stosunku do powoda K. K. oraz powódki W. K. (uwzględniając kwotę 10.000,00 zł przyznaną na etapie postępowania likwidacyjnego) oraz kwota 2.500,00 zł w stosunku do powódki Z. K.. Zasądzenie na rzecz powodów wyższej kwoty nie znajduje uzasadnienia w regułach prawidłowej wykładni art. 446 § 4 k.c. Wskazując na powyższe strona pozwana wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez : a) w pkt I oddalenie powództwa w zakresie przewyższającym przyznaną na rzecz powoda K. K. kwotę 15.000,00 zł, tj. co do zaskarżonej kwoty 25.000,00 zł (dwudziestu pięciu tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od tej kwoty od dnia 26 października 2014 r. do dnia zapłaty, b) w pkt II oddalenie powództwa w zakresie przewyższającym przyznaną na rzecz powódki W. K. kwotę 15.000,00 zł, tj. co do zaskarżonej kwoty 25.000,00 zł (dwudziestu pięciu tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od tej kwoty od dnia 26 października 2014 r. do dnia zapłaty, c) w pkt III oddalenie powództwa w zakresie przewyższającym przyznaną na rzecz powódki Z. K. kwotę 2.500,00 zł, tj. co do zaskarżonej kwoty 2.500,00 zł (dwóch tysięcy pięćset złotych) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od tej kwoty od dnia 28- listopada 2014 r. do dnia zapłaty, b) w pkt V - VII - rozstrzygnięcie o kosztach procesu w stosunku do stopnia wygrania sprawy przez każdą ze stron, przy uwzględnieniu ostatecznego wyniku sprawy. Ewentualnie wniosła o uchylenie orzeczenia Sądu I instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a nadto zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, wg norm przepisanych. --- STRONA 12 --- Powodowe wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie na ich rzecz od strojny pozwanej zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 446 § 4 k.c. jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Wedle art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku. Tę ogólną regulację kodeksową w przypadku ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych uzupełniają przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 392). Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy, z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Natomiast art. 19 ust. 1 ustawy stanowi, iż poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości podstawa odpowiedzialności pozwanej, która wynika z zawartej ze sprawcą wypadku umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i która nie jest kwestionowana. Osią sporu między stronami jest wysokość zadośćuczynienia pieniężnego należnego powodom z tytułu krzywdy, jakiej doznali na skutek śmierci najbliższego członka rodziny oraz możliwość obniżenia kwoty zadośćuczynienia, z uwagi na przyczynienie się zmarłego do powstania szkody. Art. 446 § 4 k.c. upoważnia sąd do zasądzenia sumy pieniężnej, celem skompensowania krzywdy doznanej przez najbliższych członków rodziny zmarłego, na którą składają się przede wszystkim ból, cierpienie i poczucie straty po osobie bliskiej. Zasądzona kwota ma pomóc uprawnionemu przezwyciężyć lub przynajmniej złagodzić negatywne doznania będące następstwem naruszenia, poprzez przedwczesną utratę członka rodziny, istotnego dobra osobistego, tj. prawa do życia w rodzinie. Uzyskanie jej pomóc ma pokrzywdzonemu w dostosowaniu się do zmienionej wskutek śmierci osoby najbliższej sytuacji. W związku z kompensacyjną funkcją zadośćuczynienia, podstawowe znaczenie przy jego oszacowaniu ma ustalenie rozmiarów doznanej krzywdy. Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności mające na te rozmiary wpływ. Wśród nich wskazać można: charakter naruszonego dobra, wielkość doznanego wstrząsu psychicznego w następstwie śmierci osoby bliskiej, czas trwania odczuwanych cierpień i ich intensywność, rokowania na przyszłość dotyczące stanu psychicznego pokrzywdzonego oraz jego przystosowania się do nowej sytuacji, nieodwracalność skutków naruszenia, dotkliwość poczucia osamotnienia i pustki, przebieg procesu leczenia doznanej traumy etc. Konieczna jest przy tym indywidualizacja przesłanek rozmiarów krzywdy, rozważenie ich w odniesieniu do konkretnych okoliczności dotyczących poszkodowanego (tak SN w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r., IV CSK 99/05, OSP 2009, Nr 4, poz. 40), przy jednoczesnym zastosowaniu zobiektywizowanych kryteriów ich oceny. W związku z tym uwzględnić należy również m.in. wiek pokrzywdzonego, jego sytuację rodzinną, stopień jego wrażliwości, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rolę w rodzinie pełnioną przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał odnaleźć się w nowej rzeczywistości i jego zdolność do jej zaakceptowania (tak SN w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r., IV CSK 192/12). Wysokość zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, w przeciwieństwie do sumy zasądzanej celem naprawienia poniesionej szkody majątkowej, nie może zostać ustalona przy użyciu kryteriów czysto arytmetycznych. Sąd powinien ustalić ją adekwatnie do rozmiarów krzywdy, ocenionych w oparciu o wskazane wyżej kryteria, uwzględniając panujące stosunki społecznoekonomiczne (przy czym kryterium to ma charakter dodatkowy i uzupełniający - tak SN w wyrokach z dnia 14 stycznia 2011 r., I PK 145/10, OSNP 2012, Nr 5-6, poz. 66, M.P.Pr. 2011, Nr 9, s. 479 - 483 i z dnia 20 grudnia 2012 r., IV CSK 192/12), kierując się wskazaniami doświadczenia życiowego i uwzględniając interesy pozostające w danej sprawie w kolizji (tak. Z R., Zadośćuczynienie pieniężne za szkodę niemajątkową, P. 1956, s. 145). Zakres swobody sądu jest zatem znaczny, jednakże nie nieograniczony. Sąd II instancji może zmienić rozstrzygnięcie sądu pierwszoinstancyjnego w tym zakresie, jeżeli nieproporcjonalność zasądzonego zadośćuczynienia pieniężnego do doznanej krzywdy jest rażąca, a nawet tylko wyraźna (tak SN w wyrokach z dnia 8 sierpnia 2007 r., I CSK 165/07, i --- STRONA 13 --- z dnia 15 października 2009 r., I CSK 83/09) lub nie zostały uwzględnione wszystkie okoliczności wpływające na rozmiar krzywdy (tak SN w wyroku z dnia 26 lipca 2001 r., II CKN 889/00, Prok. I Pr. - wkł. (...)). Zasądzona kwota zadośćuczynienia nie może przy tym być symboliczna, musi spełniać swą funkcję kompensacyjną. Nie budzi wątpliwości, iż prawo do życia w rodzinie jest szczególnie ważnym dobrem, zaś jego naruszenie pociąga za sobą istotne dolegliwości. Możliwość realizacji tego prawa wpływa na większość, jeżeli nie wszystkie sfery aktywności człowieka, zatem wszelkie pogorszenie w tym względzie obniża znacznie jakość jego życia, tym bardziej, im bliższa była więź pokrzywdzonego z osobą zmarłą. Śmierć najbliższego członka rodziny w typowych sytuacjach jest okolicznością dramatyczną, wywołującą duże cierpienie, zaburzającą spokój psychiczny, istotnie utrudniającą prawidłowe funkcjonowanie, przy czym okres tych dolegliwości oraz ich intensywność uzależnione są w dużej mierze od cech osobniczych pokrzywdzonego. Zatem już z uwagi na sam charakter naruszonego dobra, zadośćuczynienie mające służyć skompensowaniu doznanej krzywdy powinno opiewać na znaczną sumę. Ustalenia Sądu Rejonowego w zakresie ziszczenia się przesłanek uzasadniających wysokość przyznanego zadośćuczynienia Sąd Okręgowy przyjmuje jako własne. Sąd Rejonowy uwzględnił wszystkie elementy wskazane wyżej, a które determinują ustalenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia w rozumieniu art. 446 § 4 k.c. Problem w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia czy istnieją podstawy do przyjęcia obniżenia zadośćuczynienia w związku z ewentualnym przyczynieniem się zmarłego poszkodowanego do powstania szkody. W judykaturze istnieją rozbieżności, czy przyczynienie poszkodowanego, który zmarł, do powstania lub zwiększenia szkody ma wpływ na zakres roszczeń przysługujących jego osobom najbliższym. Zgodnie z pierwszym stanowiskiem przyczynienie się do szkody osoby bezpośrednio poszkodowanej, która zmarła, uzasadnia obniżenie świadczeń przewidzianych w art. 446 § 4 k.c. należnych osobom bliskim (por wyrok Sądu Najwyższego z 12.09.2013 r. sygn. IV CSK 87/13). Na przeciwległym biegunie leży stanowisko zgodnie, z którym osoby najbliższe poszkodowanego wypadkiem, który zmarł, są osobami bezpośrednio poszkodowanymi w takim znaczeniu, że skutki wypadku godzą bezpośrednio w ich dobra osobiste, a w takiej sytuacji osoby najbliższe dochodzą własnego roszczenia i nie znajduje względem nich zastosowanie art. 362 k.c. uzasadniający obniżenie wysokości dochodzonych roszczeń (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 27.02.2013 r. sygn. I ACa 1076/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 9.10.2013 r., sygn. ACa 933/13). Zdaniem Sądu Okręgowego przy ustaleniu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia w rozumieniu art. 446 § 4 k.c. przepis art. 362 k.c. będzie miał zastosowanie w takim znaczeniu, że ustalając kwotę zadośćuczynienia należy brać pod uwagę zachowanie osoby poszkodowanej, która zmarła, a które to zachowanie przyczyniło się do powstania szkody jak również należy brać pod uwagę zachowanie osób bliskich zmarłej jeżeli przyczyniły się do powstania szkody, co również powoduje konieczność obniżenia należnych im świadczeń. Przepis art. 362 k.c., usytuowany w przepisach ogólnych trzeciej księgi kodeksu cywilnego odnoszącej się do zobowiązań, dotyczy ogólnie ujętego „obowiązku naprawienia szkody", bez zróżnicowania podstawy prawnej, z której obowiązek ten wynika, jak również bez różnicowania podmiotu, na rzecz którego obowiązek ten ma być spełniony. Dotyczy zatem zarówno przyczynienia się do szkody bezpośrednio poszkodowanego, jak i pośrednio poszkodowanego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że przyczynienie się do szkody osoby bezpośrednio poszkodowanej, która zmarła, uzasadnia obniżenie świadczeń przewidzianych w art. 446 § 3 i 4 k.c., należnych osobom jej bliskim (porównaj między innymi wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 1985 r. IV CR 398/85, z dnia 6 marca 1997 r. II UKN 20/97, OSNP 1997/23/478, z dnia 19 listopada 2008 r. III CSK 154/08 i z dnia 12 lipca 2012 r. I CSK 660/11). Nie ulega wątpliwości, że także przyczynienie się do szkody osób bliskich zmarłej osoby bezpośrednio poszkodowanej, uzasadnia obniżenie należnych im świadczeń przewidzianych w art. 446 § 4 k.c.. Okoliczność, że zachowanie tych osób jest tylko pośrednią przyczyną szkody nie ma znaczenia, gdyż art. 362 k.c. dotyczy każdego normalnego związku przyczynowego: zarówno bezpośredniego, jak i pośredniego, będącego współprzyczyną szkody ze strony osób bezpośrednio i pośrednio poszkodowanych. Należy wskazać, że w niniejszej sprawie sprawcą wypadku był P. K., a więc ojciec zmarłego S. K. (1). P. K., a więc sprawa wypadku był też przedstawicielem ustawowym małoletnich w chwili wniesienia pozwu powodów W. K. i K. K.. Przyczyną wypadku, w wyniku którego śmierć poniosły dwie osoby, w tym S. K. (1) było nie zachowanie należytej ostrożności, na skutek czego kierowany przez P. K. pojazd wpadł w poślizg, uderzył w barierę i się przewrócił. P. K. wyrokiem z 19.12.2014 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Neunkirchen (Austria) został uznany winnym spowodowania wypadku i skazany na karę pozbawienie wolności w wymiarze 5 miesięcy, której wykonanie zawieszono na okres próby w wymiarze 3 lat. Sąd Rejonowy wskazał, że w chwili wypadku S. K. (1) nie miał zapiętych pasów, co spowodowało, iż wypadł z samochodu i poniósł śmierć na miejscu (strona 16 uzasadnienia, k. 359 --- STRONA 14 --- akt). Wbrew jednak stanowisku Sądu Rejonowego w tym zakresie zdaniem Sądu Okręgowego powyższa okoliczność powoduje, iż przy ustaleniu zadośćuczynienia należało uwzględnić znaczne jej obniżenie. Oczywiście biorąc pod uwagę wiek S. K. (1) w chwili śmierci, to jest 9 lat nie można mu przypisać winy związanej z jego zachowaniem, które skutkowały obniżeniem przyznanego zadośćuczynienia. Jednakże uwzględniając, że w chwili zdarzenia, w którego następstwie S. K. (1) poniósł śmierć, to jest 23.08.2014 r. w samochodzie razem z nim podróżowali sprawca wypadku P. K., jego ojciec mający wówczas 42 lata, jego matka S. K. (2) mająca wówczas 41 lat oraz jego rodzeństwo, to jest powódka W. K. mająca wówczas 16 lat oraz powód K. K. mający wówczas 15 lat, to oczywistym jest, że dopuszczenie przez nich do podróżowania 9 latka bez zapiętych pasów, co spowodowało wypadnięcie z samochodu w chwili kolizji i zgon na miejscu musi być uznane za przyczynienie się do tak tragicznych skutków wypadku, którego wyłącznym sprawcą był P. K.. Powyższe powoduje, że zdaniem Sądu Okręgowego przy uwzględnieniu wypłaconego przez stronę pozwaną zadośćuczynienia na rzecz powodów K. K. i W. K. należało zmniejszyć zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego zadośćuczynienie do kwoty po 15.000 zł na rzecz każdego z nich. Zdaniem Sądu Okręgowego łączna kwota zadośćuczynienia w wysokości 25.000 zł na rzecz powodów K. K. i W. K. jest odpowiednia w rozumieniu art. 446 § 4 k.c. przy uwzględnieniu wszystkich wskazanych wyżej okoliczności. Dlatego też w oparciu o przepis art. 386 § 1 k.p.c. należało zmienić zaskarżony wyrok w zakresie punktu I i II. Konsekwencją powyższego była również zmiana w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu w zakresie punktu V i VI wyroku. Zmiana co do wysokości przyznanego zadośćuczynienia spowodowała, że podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu nie mógł być przepis art. 98 k.p.c., albowiem roszczenia powodów W. K. i K. K. zostały ostatecznie uwzględnione jedynie w części. Tym samym podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji winien być przepis art. 100 k.p.c. Zdaniem Sądu Okręgowego należało na rzecz powódki W. K. zasądzić kwotę 1.279,22 zł na która składa się kwota 529,22 zł z tytułu kosztów opinii biegłych w zakresie, w którym opinie dotyczą powódki oraz kwota 750 zł tytułem zwrotu części opłaty od uwzględnionego żądania w wysokości 15.000 zł. Przy nawet częściowym uwzględnieniu powództwa istniała i tak konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych, a tym samym nawet przy minimalnym uwzględnieniu żądań kwoty opinii winny obciążać stronę pozwaną albowiem opinie te były niezbędne dla dokonania oceny sądu. Te same argumenty legły u podstaw zasądzenia na rzecz powoda K. K. kwoty 1.119,37 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu, na którą składa się kwota 369,37 zł z tytułu kosztów opinii biegłych w zakresie, w którym opinie dotyczą powoda oraz kwota 750 zł tytułem zwrotu części opłaty od uwzględnionego żądania w wysokości 15.000 zł. W pozostałym zakresie koszty procesu pomiędzy powodami W. K. i K. K., a stroną pozwaną należało w oparciu o przepis art. 100 k.p.c. wzajemnie znieść , biorąc pod uwagę zakres w jakim każda ze stron wygrała sprawę w rozumieniu art. 100 k.p.c. oraz biorąc pod uwagę charakter niniejszego postępowania oraz charakter zasądzonej wobec częściowego uwzględnienia żądania kwoty. Ewentualne obciążenie powodów pozostałymi kosztami procesu powodowałoby, iż przyznane zadośćuczynienie nie spełniałoby swojej roli, o czym była mowa na wstępie w tym zwłaszcza kompensacyjnego jej charakteru. Nie zasługiwała natomiast na uwzględnienie apelacja w jakim dotyczyła powódki Z. K.. W powyższym zakresie Sąd Okręgowy w pełni akceptuje i przyjmuje jako własne tak ustalenia Sądu Rejonowego, które legły u podstaw skonstruowanego stanu faktycznego, wyciągnięte w oparciu o ten stan wnioski jak i zapatrywania prawne tego sądu, co czyni bezprzedmiotowym prowadzenie szerokich powtórzeń w tym zakresie. W szczególności na zmniejszenie przyznanego Z. K. zadośćuczynienia nie może mieć żadnego wpływu jej zachowanie w chwili zdarzenia, jak również bezpośrednio przed zdarzeniem. Powódka Z. K. nie była pasażerem samochodu, którym podróżował zmarły S. K. (1). Zdaniem Sądu Okręgowego przyznane powódce Z. K. zadośćuczynienie nie jest rażąco wygórowane, a tylko w takim wypadku możliwa byłaby jego zmiana przez Sąd drugiej instancji w kierunku jego obniżenia. Mając powyższe na uwadze apelację strony pozwanej w zakresie dotyczącym powódki Z. K., to jest punktu III zaskarżonego wyroku należało w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. jako bezzasadną oddalić. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego w zakresie powodów W. K. i K. K. uzasadnia przepis art. 98 k.p.c. Powodowie przegrali sprawę w rozumieniu powyższego przepisu w związku z uwzględnieniem w całości apelacji w zakresie, w którym ich dotyczyła. Zdaniem Sądu Okręgowego w sprawie zaszły szczególne okoliczności, o których mowa w art. 102 k.p.c. skutkujące częściowym odstąpieniem od obciążania powodów kosztami postępowania apelacyjnego. Powyższe szczególne okoliczności związane są z charakterem niniejszej sprawy i charakterem przyznanego powodom zadośćuczynieni, o czym była mowa wyżej przy rozstrzyganiu o kosztach procesu przed sądem pierwszej instancji. Z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika strony pozwanej powodowie W. K. i K. K. winni ponieść koszty w wysokości po 1.800 zł każdy z nich. Zdaniem Sądu Okręgowego obciążenie powodów tymi kosztami powodowałoby, że straciłoby co najmniej w części swój kompensacyjny charakter zadośćuczynienie --- STRONA 15 --- przyznane powodom, a ponadto sami powodowie mogli być przekonani i zasadności swojego żądania zwłaszcza w kontekście wyroku sądu pierwszej instancji. Ponadto nie można zapominać, że w chwili wniesienia pozwu powodowie byli małoletni i reprezentowani byli przez swojego ojca co powodowało, że przynajmniej na wstępnym etapie postępowania nie mieli bezpośredniego wpływu na kształtowanie żądania. Zdaniem Sądu Okręgowego powodowie winni zwrócić stronie pozwanej część kosztów postępowania apelacyjnego, które związane były z wniesieniem przez stronę pozwaną opłaty od apelacji, co było konieczną przesłanką do rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji. Konsekwencją powyższego było zasądzenie od powodów na rzecz strony pozwanej kwot po 1.250 zł, a więc kwot jakie strona pozwana poniosła uiszczając opłatę od apelacji w zakresie dotyczącym powyższych powodów, a która to apelacja została uwzględniona. Rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania apelacyjnego dotyczącym powódki Z. K. uzasadnia przepis art. 98 k.p.c. Powódka wygrała postępowanie apelacyjne w całości, czego konsekwencją było zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika ustalonych w oparciu o przepis § 2 pkt 3 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 3.10.2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1667).