Wyrok I C 641/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2011r. Sąd Okręgowy w Toruniu

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt I C 641/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2011r. Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący: SSR Marek Lewandowski delegowany do Pełnienia obowiązków Sędziego Sądu Okręgowego w Toruniu Ławnicy: --- Protokolant: sekret. Anita Trzeciak po rozpoznaniu w dniu: 11 maja 2011 r. w Toruniu przy udziale : ------ sprawy z powództwa: D.S. przeciwko: S. P. – Z. K. nr 2 w G. o ochronę dóbr osobistych I oddala powództwo ; II nie obciąża powoda kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego; III przyznaje adw. J. K. ze Skarbu Państwa (Kasy Sądu Okręgowego w Toruniu) kwotę 4.428,-zł ( 3.600,-zł +23% VAT) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- 2 U z a s a d n i e n i e Powód D. S. pozwem z dnia 1 kwietnia 2010 r. wniósł o zasądzenie od S. P. – Z. K. nr 2 w G. na swoją rzecz kwoty 80.000,-zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy oraz zaniechania naruszeń dóbr osobistych, prawa do intymności, humanitarnego traktowania, dostosowania warunków w zakładach karnych do określonych ustawą. W uzasadnieniu pozwu powód twierdził, że w okresie od 1 grudnia 2009 r. do 29 marca 2010 r. przebywał w Z. K.nr 2 w G. w niehumanitarnych warunkach; powodowi nie zapewniono odpowiednich warunków bytowych i pełnej opieki medycznej. W tym okresie powód przebywał w celach przeludnionych, w których nie zagwarantowano każdemu z osadzonych 3m2 na jednego osadzonego. Powód miał w tym okresie utrudniony dostęp do urządzeń sanitarnych; w celach brak było ciepłej wody; powód nie mógł korzystać z ciepłej kąpieli dłużej niż 8 minut raz w tygodniu. Poza tym miał on ograniczony dostęp do sieci elektrycznej poprzez czasowe odłączanie prądu do gniazdek w porze dziennej i nocnej. Były też ograniczenia w zakresie możliwości korzystania przez powoda z ćwiczeń fizycznych z powodu braku świetlicy i salek treningowych. W celach brak było odpowiedniego oświetlenia; ograniczano dopływ światła dziennego poprzez montaż osłon, co utrudniało powodowi wykonywanie pracy i czytanie. W celach i łaźni panowały złe warunki sanitarne, występowały ubytki w wykładzinach pokrywających podłogi, dziury w zagrzybionych i brudnych ścianach. W celach brak jest odpowiedniej wentylacji, a zwłaszcza dopływu świeżego powietrza. W pozwanej jednostce penitencjarnej nie zapewniono powodowi bezpieczeństwa poprzez lokowanie z osobami konfliktowymi i palącymi. Ponadto nie zapewniono jemu odpowiedniej resocjalizacji i zapobiegania przestępstw przez wspólne spacery z recydywą, prowokacje ze strony funkcjonariuszy SW, wulgarne odnoszenie się i szykanowanie osadzonych. W odpowiedzi na pozew z dnia 26 czerwca 2010 r. pozwany S. P. – Z. K. nr 2 w G. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany stwierdził, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie i winno zostać oddalone jako bezzasadne i nieudowodnione. Odnosząc się wprost do podstawy faktycznej pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda, których wprost nie przyznał. Pozwany zaprzeczył, aby w wyniku osadzenia powód doznał krzywdy. Powód nie udowodnił zarówno naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych, okoliczności doznania przez powoda krzywdy, jak i związku przyczynowego między naruszeniem a doznaną krzywdą oraz bezprawności zachowania sprawcy i jego zawinienia. Powód nie udowodnił żadnych konkretnych faktów, na które się powołuje, a z którymi prawo cywilne wiązałoby odpowiedzialność odszkodowawczą S. P.. Działaniom pozwanego wobec powoda nie można przypisać cech bezprawności. Pozwany wywiązał się z wszelkich nakładanych na niego zobowiązań, mających na celu zapewnienie powodowi realizację przysługujących jemu praw, a wynikających z obowiązującego systemu norm prawnych szczegółowo regulujących sposób i warunki jego odizolowania penitencjarnego. Powód był traktowany w sposób godny, z poszanowaniem przysługujących mu praw oraz jego dóbr osobistych. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego zachowanie pozwanego związane z czasowym niedochowaniem normy z art. 110 § 2 k.k.w. nie jest bezprawne. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł - oparty na normie art. 5 k.c. - zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez D. S. Roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności narusza powszechne poczucie sprawiedliwości społecznej. Powód rażąco --- STRONA 3 --- 3 naruszając obowiązujący porządek prawny, winien liczyć się z karą pozbawienia wolności i wszystkimi dolegliwościami z tej kary płynącymi. Poziom tych dolegliwości uwarunkowany jest nie tylko samym pozbawieniem wolności, ale także standardem życia w danym kraju, w tym sytuacji ekonomicznej determinującej przeciętny poziom życia obywateli. W toku postępowania strony podtrzymały stanowisko w sprawie. Na podstawie przepisu art. 8b ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa nin. sprawa została przekazana do samodzielnego prowadzenia przez jednostkę – D. Z. K. w G. Wobec powyższego dalsze czynności procesowe w imieniu S. P. podejmował pozwany Z. K. nr 2 w G. Sąd ustalił, co następuje. Powód dochodzi w nin. postępowaniu kwoty 80.000,-zł tytułem osadzenia go w niehumanitarnych warunkach w Z. K. nr 2 w G. w okresie od 1 grudnia 2009 r. do 29 marca 2010 r. W odrębnym postępowaniu o sygn. I C 1941/10, toczącej się przed tut. Sądem (niezakończonej do chwili orzekania) dochodzi on zadośćuczynienia od S. P. za krzywdę spowodowaną osadzeniem go w niehumanitarnych warunkach w okresie od 12 grudnia 2008 r. do 1 grudnia 2009 r. (bezsporne) Powód przebywał w okresie od 1 grudnia 2009 r. do 29 marca 2010 r. w następujących celach: - od dnia 1 grudnia 2009 r. do 4 grudnia 2009 r. w celi nr 12 na oddziale II w pawilonie A, - od 4 grudnia do 10 grudnia 2009 r. w celi nr 8 na oddziale II w pawilonie A, - od 10 grudnia do 15 grudnia 2009 r. w celi nr 13 na oddziale I w pawilonie A, - od 15 grudnia do 23 grudnia 2009 r. w celi 15 na oddziale I w pawilonie A, - od 23 grudnia do 29 grudnia 2009 r. w celi nr 2 na oddziale II w pawilonie A, - od 29 grudnia do 21 stycznia 2010 r. w celi nr 4 na oddziale I w pawilonie A, - od 21 stycznia 2010 r. do 4 lutego 2010 r. w celi nr 7 na oddziale I w pawilonie A, - od 4 lutego do 16 lutego 2010 r. w celi nr 10 na oddziale I w pawilonie A, - od 16 lutego do 2 marca 2010 r. w celi nr 12 na oddziale I w pawilonie A, - od 2 marca do 19 marca 2010 r. w celi nr 10 na oddziale II w pawilonie A, - od 19 marca do 23 marca w celi nr 16 na oddziale VI w pawilonie B, - od 23 marca do 30 marca 2010 r. w celi nr 4 na oddziale VI w pawilonie E. (dowód: przeglądarka historii rozmieszczenia powoda, k. 113-114). Cele, w których przebywał w tym okresie powód mają następujące powierzchnie: - cela nr 12 na oddziale II w pawilonie A ma powierzchnię 15,02 m2, - cela nr 8 na oddziale II w pawilonie A ma powierzchnię 13,72 m2, - cela nr 13 na oddziale I w pawilonie A ma powierzchnię 10,51 m2, - cela 15 na oddziale I w pawilonie A ma powierzchnię 12,31 m2, - cela nr 2 na oddziale II w pawilonie A ma powierzchnię 8,32 m2, - cela nr 4 na oddziale I w pawilonie A ma powierzchnię 9,06 m2, - cela nr 7 na oddziale I w pawilonie A ma powierzchnię 12,12 m2, - cela nr 10 na oddziale I w pawilonie A ma powierzchnię 13,05 m2, - cela nr 12 na oddziale I w pawilonie A ma powierzchnię 10,35 m2, - cela nr 10 na oddziale II w pawilonie A ma powierzchnię 12,17 m2, - cela nr 16 na oddziale VI w pawilonie B ma powierzchnię 9,13 m2, - cela nr 4 na oddziale VI w pawilonie B ma powierzchnię 6,05 m2. (bezsporne). W okresie od 1 grudnia 2009 r. do 29 marca 2010 r. D. ZK nr 2 w G. wydał wobec powoda jedną decyzję o umieszczeniu go w celi przeludnionej. Decyzja ta została następnego dnia --- STRONA 4 --- 4 uchylona. Ostatecznie tylko 28 grudnia 2009 r. powód przebywał w celi, w której nie zachowano normy 3 m2 powierzchni. W pozostałym okresie powód był osadzony w warunkach zgodnych z normą określoną w art. 110 § 2 k.k.w. (dowód: decyzje dyrektora ZK z 28 grudnia 2009 r., nr 85/2009 i z dnia 29 grudnia 2009 r., nr 85a/2009, k. 126-127, przesłuchanie powoda, k. 71-72 v., 140-141 v.). Wszystkie cele, w których przebywał powód były skanalizowane, wyposażone w umywalki, znajdowały się w nich murowane, zamykane drzwiami kąciki sanitarne zapewniające pełną intymność oraz odpowiednie warunki sanitarne. Cele były wyposażone w sprzęt kwaterunkowy przewidziany rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, zapewniając każdemu osadzonemu m. in. osobne miejsce do spania. Cele, w których przebywał powód wyposażone były w oświetlenie jarzeniowe i żarowe zapewniające odpowiednie natężenie oświetlenia, tj. takie, jakie przewidziane jest do stosowania w pokojach mieszkalnych w budownictwie powszechnym. Wszystkie cele wyposażone były w podwójne szczelne okna zapewniające odpowiednią temperaturę, dostęp światła dziennego i powietrza. Wentylacja w budynku była sprawna; przeprowadzone w tym czasie kontrole przewodów kominowych nie wykazały nieprawidłowości. W pozwanej jednostce penitencjarnej obwody gniazd elektrycznych w celach, w których przebywał powód działały według programu pracy urządzeń elektrycznych w pawilonach mieszkalnych, na podstawie którego ustala się harmonogram zasilania obwodów gniazd wtyczkowych w celach mieszkalnych. Program pracy urządzeń elektrycznych był ustalany w przedmiotowym okresie na podstawie zarządzenia nr 5/2004 D. G. S. W. z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie ustalenia metod gospodarowania paliwami i energią w jednostkach penitencjarnych S. W. (zarządzenie to obowiązywało do 2 września 2010 r.). W okresie kiedy powód przebywał w ZK nr 2 w G. Dyrektor tej jednostki zarządzeniem z dnia 7/2009 z 20 stycznia 2009 r. ustalił ograniczenia w dostępie energii elektrycznej do cel mieszkalnych: od poniedziałku do piątku w porze dziennej w godzinach 11.00-13.00 i nocnej w godzinach od 23.00-6.00. Ograniczenia te były spowodowane względami oszczędnościowymi. W celach powód - podobnie jak inni osadzeni - miał do dyspozycji czystą pościel, ręczniki, środki do higieny osobistej, papier toaletowy i środki do utrzymania czystości. Każdy osadzony ma dwa ręczniki i ścierkę do naczyń. W celach jest wywieszony porządek dnia. Znajdują się umywalki, jest doprowadzona zimna woda. Nad umywalką znajduje się lustro. Każdy osadzony dysponuje łóżkiem, szafką i taboretem. W każdej celi znajduje się stół. Jest możliwość podłączenia telewizora. Powód może korzystać z siłowni, biblioteki i świetlicy. Raz w tygodniu osadzeni korzystają z ciepłej kąpieli. (dowód: protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych, k. 130-133, notatka służbowa, k. 128-129, zarządzenie nr 7/2009, k. 134,przesłuchanie powoda, k. 71-72 v., 140- 141 v.) Do lutego 2010 r. powód nie składał żadnych skarg dotyczących warunków bytowych. W lutym 2010 r. powód złożył trzy skargi kierowane do C. Z. S. W. w W., O. I. S. W. w B. i do sędziego penitencjarnego w Sądzie Okręgowym w Toruniu. W skargach tych poruszał problemy związane z niewłaściwym traktowaniem, wymierzenia mu kary dyscyplinarnej, niewłaściwego osadzenia, przeludnienia. Wszystkie skargi uznane zostały uznane za bezzasadne. (dowód: pismo D. O. S. W. z 8 kwietnia 2010 r., k. 135, przesłuchanie powoda, k. 71-72 v., 140-141 v.). 18 lutego 2010 r. zastępca dyrektora ZK nr 2 w G. wymierzył powodowi karę dyscyplinarną w postaci udzielania widzeń w sposób uniemożliwiający powodowi bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą przez okres 2 miesięcy. Kara ta nie skutkowała pozbawieniem powoda prawa do dokonywania zakupów, lecz ograniczała możliwość --- STRONA 5 --- 5 korzystania przez niego z poczęstunku przynoszonego przez osobę odwiedzającą. Kara ta została zastosowana w związku z nagannym postępowaniem powoda wobec funkcjonariusza służby więziennej. Powód został osadzony w celi dla osób niepalących zgodnie z deklaracją, złożoną w rozmowie po przetransportowaniu. W dniu 6 listopada 2009 r. powód złożył oświadczenie o używaniu wyrobów tytoniowych, wobec tego zmieniono wówczas miejsce jego zakwaterowania. 11 lutego 2010 r. powód złożył kolejną deklarację, tym razem o zaprzestaniu używania wyrobów tytoniowych. Pomimo panującego w jednostce wysokiego stanu zaludnienia, w dniu 16 lutego 2010 r. ponownie zmieniono powodowi miejsce zakwaterowania, tj. na celę dla osadzonych niepalących. (dowód: pismo D. O. S. W. z 8 kwietnia 2010 r., k. 135-136, przesłuchanie powoda, k. 71-72 v., 140-141 v.). Podczas pobytu w ZK nr 2 w G. nie potwierdzono faktu zagrożenia bezpieczeństwa osobistego powoda. Powód nie był umieszczany z osadzonymi wymagającymi stosowania odrębnie od innych skazanych zasad określonych w porządku wewnętrznym. (dowód: pismo D. O. S. W. z 8 kwietnia 2010 r., k. 135-136). Powód miał w ZK nr 2 w G. zagwarantowany dostęp do więziennej służby zdrowia. Podobnie jak każdy osadzony w chwili przyjęcia do ZK nr 2 w G. miał założoną "książkę zdrowia osadzonego" i został zbadany przez lekarza. W czasie pobytu w jednostce powód bez przeszkód mógł zapisać się na wizytę u lekarza. Lekarz ogólny przyjmuje w wyznaczone dni, natomiast w nagłych przypadkach lekarz przyjeżdża lub jest wzywane pogotowie. (dowód: przesłuchanie powoda, k. 71-72 v., 140-141 v. ). Sąd zważył, co następuje. Przedstawiony stan faktyczny ustalono na podstawie dowodu z dokumentów zaoferowanych przez pozwanego i przesłuchania powoda. Sąd oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków S. B., Ł. K. i K. W. oraz o zwrócenie się do ZK we W. o informację na temat adresu zamieszkania świadka K. W., albowiem wnioski te zostały złożone po upływie terminu miesięcznego zakreślonego przez Sąd na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2010 r. i brak było podstaw do przywracania tego terminu. Sąd dał wiarę zebranym w sprawie dokumentom, albowiem ich prawdziwość nie budziła wątpliwości i nie została zakwestionowana przez powoda. Jeśli chodzi o zeznania powoda, to Sąd dał im wiarę w takim zakresie, w jakim korespondują one z zebranym w sprawie pozostałym materiałem dowodowym. Przede wszystkim należy podkreślić, że powód w swych zeznaniach wskazywał wprawdzie inne numery cel, w których przebywał w okresie objętym kognicją sądu (tj. od 1 grudnia 2009 do 29 marca 2010 r.), to jednak jego zeznania na okoliczność przemieszczeń w celach w tym okresie korespondują z ustaleniami Sądu opartymi na dokumentach jednostki penitencjarnej. Za niewiarygodne i gołosłowne należy uznać twierdzenie powoda, że był on prześladowany przez funkcjonariuszy służby więziennej, w szczególności że był celowo osadzony w przeludnionej celi. Twierdzenie to nie zostało poparte przez powoda żadnymi dowodami. Przeczy temu twierdzeniu okoliczność, że powód nie zgłaszał do lutego 2010 r. żadnych skarg do administracji ZK na warunki pobytu. Wypada przypomnieć, że powód tylko w dniu 28 grudnia 2009 r. przebywał w celi przeludnionej, w pozostałym okresie zachowano wobec niego normy przewidziane w art. 110 k.k.w. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało także prawdziwości twierdzeń powoda o osadzeniu go w celach, w których panował smród, brud, brak świeżego powietrza, a warunki były niehigieniczne. Z przedstawionych przez pozwanego protokołów z kontroli --- STRONA 6 --- 6 wynika, że warunki sanitarne w celach i całym Z. K. oraz instalacja wentylacyjna nie budzą żadnych zastrzeżeń, nie wydano zaleceń pokontrolnych. Powód D. S. zeznał też, że codziennie została naruszana jego godność, zwłaszcza przez dokonywanie tzw. "suchego przeszukania" oraz utrudnianie jemu możliwości kontaktowania się telefonicznego z rodziną. Jak twierdzi powód, służby więzienne prześladowały go za rzekome niepokorne zachowanie, z tego powodu był szykanowany. Na potwierdzenie tych okoliczności powód nie przedstawił jednak żadnych dowodów. Z kolei z dokumentów zaoferowanych przez pozwanego wynika, że powód zgłosił dopiero w lutym 2010 r. skargi na postępowanie funkcjonariuszy służby więziennej, które zostały - po szczegółowej analizie stanu faktycznego - uznane za bezzasadne. Wytoczenie powództwa w nin. sprawie w dniu 1 kwietnia 2010 r. można zatem wiązać z zastosowaniem wobec powoda w dniu 18 lutego 2010 r. kary dyscyplinarnej, która utrudniała mu kontakty osobiste z bliskimi przez okres 2 miesięcy. Przedstawiony stan faktyczny pozwala ograniczyć rozważania do następujących kwestii. Na wstępie należy przypomnieć, że pozwany nie kwestionował, iż w dniu 28 grudnia 2009 r. powód przebywał w celi przeludnionej. Było to spowodowane stanem przeludnienia w jednostce; już następnego dnia uchylono tą decyzję i zakwaterowano powoda w celi spełniającej wymogi z art. 110 k.k.w. Powód przez cały pozostały okres przebywał w celach spełniających normy powierzchniowe. Pozwany zaprzeczył natomiast, aby powód doznał jakiejkolwiek krzywdy, uszczerbku na zdrowiu bądź zostały naruszone jego dobra osobiste przez pobyt w jednostce penitencjarnej przez cały okres objęty kognicją sądu, a zwłaszcza 28 grudnia 2009 r. Warto przypomnieć, że w tym dniu powód przebywał w celi nr 2 na oddziale II w pawilonie A o powierzchni 8,32 m2, w której osadzono trzy osoby zamiast dwóch. Pozwany zaprzeczył, by jego zachowanie wobec powoda naruszało w sposób bezprawny i zawiniony dobra osobiste powoda, a zwłaszcza prawo powoda do humanitarnego traktowania w jednostce penitencjarnej. Rozstrzygając o żądaniu pozwu, nie sposób przeoczyć, że zarówno przepisy międzynarodowe jak i konstytucyjne, regulując problem wolności i kary jej pozbawienia posługują się nieostrymi terminami. Podobnie jest z przepisem art. 4 § 1 k.k.w. Z uwagi na ogólny charakter tych unormowań nie mają one większego znaczenia w praktyce, stanowiąc co najwyżej punkt odniesienia przy wykładni szczegółowych przepisów. Zasadniczą kwestią jest natomiast minimalny standard traktowania osób skazanych na karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanych wyznaczany przez szczegółowe przepisy k.k.w. i rozporządzeń wykonawczych. Przepisy te stanowią, że skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej (art. 110 § 1 k.k.w.), powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3m2 (art. 110 § 2 zd. 1 k.k.w.), cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy (art. 110 § 2 zd. 2 k.k.w.). Równocześnie jednak w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2 (art. 248 § 1 zd 1 k.k.w. obowiązujący do 5 grudnia 2009 r.). Art. 248 k.k.w. został uchylony na mocy w/w ustawy z 9 października 2009r. Z kolei rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) określa warunki opieki zdrowotnej i bytowej, m.in. z § 30 ust. 3 wynika, że skazany korzysta co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. --- STRONA 7 --- 7 Powód podnosił, że jego dobra osobiste zostały naruszone m.in. poprzez osadzenie go w okresie objętym kognicją sadu w przeludnionej celi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził jedynie fakt przebywania powoda w celi przeludnionej w dniu 28 grudnia 2009 r. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007r. II CSK 269/07: zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m2, przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 § 1 k.k.w., jest zgodne z prawem. Podobne stanowisko wyrażono w wyroku z dnia 6 grudnia 2007r. , w którym Sąd Apelacyjny we Wrocławiu (sygn. akt I ACa 499/07) stwierdził, że umieszczenie skazanego w celi, w której przekroczone były wynikające z art. 110 § 2 k.k.w. normy metrażowe stanowić mogło naruszenie godności i prawa do prywatności. Samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest jednak wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Tutejszy Sąd w pełni podziela to stanowisko. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Zdaniem Sądu pozwany S. P. wykazał, że jego działanie, w tym osadzenie powoda w celi nr 2 w dniu 28 grudnia 2009 r., było zgodne z prawem i nie rodziło odpowiedzialności odszkodowawczej S. P. Należy zaznaczyć, że Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art. 3 e.k.p.c. stwierdził, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu (np. orzeczenia z dnia 29 kwietnia 2003 r., nr 38812/97, Półtoracki przeciwko Ukrainie, oraz nr 50390/99, McGlinchey i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu) (por. uzasadnienie powołanego wyroku SN z 2 października 2007r. II CSK 269/07). Nie sposób pominąć, że powód przyznał, iż niedogodności, które go spotkały w związku z osadzeniem, w takim samym stopniu dotyczyły innych osadzonych. Warunki te zaś były takie, jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja Z. K. Pamiętać przy tym należy, iż budynek ZK nr 2 w G. powstał w czasach, w których obwiązywały całkowicie inne standardy socjalno - sanitarne dla osadzonych. Budynek ten został już dostosowany do standardu sanitarnego, w którym w każdej celi jest oddzielny, w pełni wentylowany węzeł sanitarny. Powód przebywał w takich celach. Nawet gdyby uznać, iż warunki, w których był osadzony powód, naruszały jego godność i prawo do prywatności, to gradacja tych naruszeń nie przybrała jednak takiej formy, w której można by podzielić twierdzenie powoda o osadzeniu go w niegodziwych, niehumanitarnych warunkach, co dopiero, w ocenie Sądu, uzasadniałoby żądanie zasądzenia zadośćuczynienia. Należy w tym miejscu podzielić pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w powołanym wcześniej wyroku z dnia 2 października 2007 r. II CSK 269/07, zgodnie z którym samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Warunki, w których przebywał powód nie mogą być bowiem ocenione jako niegodziwe, gdyż osoba osadzona musi się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami. Należy też zaznaczyć, iż Sąd Najwyższy w wyroku z 28 lutego 2007r., w sprawie o sygn. V CSK 431/06 nie uzależnił możliwości zasądzenia zadośćuczynienia od potwierdzenia faktu osadzenia w warunkach metrażowych odbiegających od normy wskazanej w art. 110 § 2 k.k.w. Możliwość taka została bowiem połączona z jednoczesnym --- STRONA 8 --- 8 naruszeniem takich podstawowych standardów jak zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia węzła sanitarnego od ogólnej przestrzeni celi. W niniejszej zaś sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż powód był osadzony w takich warunkach. Okoliczności powyższe nie znalazły bowiem odzwierciedlania nawet w zeznaniach samego powoda. Pełnomocnik powoda jako podstawę prawną dochodzonego zadośćuczynienia wskazał art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i art. 417 k.c. Omówienia zatem wymaga pokrótce treść powołanych przepisów. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia (art. 448 k.c.). Regulacja ta jest ściśle powiązana z treścią art. 24 k.c., który stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Konieczną przesłanką przyznania zadośćuczynienia jest zatem skutek w postaci naruszenia konkretnego dobra osobistego pokrzywdzonego. Jak już wskazano, sprawca może się zaś uwolnić od odpowiedzialności wykazując, że jego działanie nie było bezprawne. Ciężar dowodu wykazania naruszenia dobra osobistego spoczywa na osobie, która z tego tytułu wywodzi skutki prawne, a zatem na powodzie (art. 6 k.c.). Powód nie przedstawił jednak wystarczających dowodów na to, że naruszono jego dobra osobiste. Zeznania samego powoda, z omówionych wyżej względów, były daleko niewystarczające do uznania słuszności jego twierdzeń. Dowody z dokumentów nie potwierdziły natomiast okoliczności przytoczonych przez powoda. W świetle ustalonego stanu faktycznego nie można także przyjąć, aby pozwany działał bezprawnie dopuszczając się naruszenia przepisów k.k.w., czy rozporządzeń wykonawczych, o czym była już mowa wyżej. Zatem nie ponosi odpowiedzialności z art. 417 § 1 k.c. Reasumując, powód nie wykazał naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności. Powód nie udowodnił też, iż był poniżany i prześladowany. Działanie pozwanego nie było zaś bezprawne. Należy przy tym zaznaczyć, że nawet ewentualne udowodnienie tych okoliczności nie byłoby jednoznaczne z zasadnością powództwa. Zadośćuczynienie ma charakter fakultatywny ("sąd może przyznać" a nie "sąd przyznaje"). Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Zadośćuczynienie zasądza się dopiero wówczas, gdy uzasadnia je stopień naruszenia. Po dokonanej analizie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, Sąd może odmówić zasądzenia sumy pieniężnej wtedy, gdy stwierdzi - w oparciu o zobiektywizowane kryteria - że nie zachodzi potrzeba zadośćuczynienia za krzywdę moralną poprzez jej zrekompensowanie w formie pieniężnej. Swoboda decyzji sądu odnosi się do oceny tego, czy zadośćuczynienie pieniężne jest w danej sytuacji odpowiednim sposobem rekompensaty krzywdy moralnej, czy też przeciwnie - istnieją dostateczne możliwości naprawienia krzywdy w drodze zastosowania środków ochrony niemajątkowej. Przy stosowaniu omawianego przepisu Sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień, rodzaj naruszonego dobra oraz niewłaściwe zachowanie poszkodowanego. Zatem mimo spełnienia przesłanek ustawowych (naruszenie dóbr), żądanie zadośćuczynienia nie musi być uwzględnione przez Sąd (patrz: wyrok SN z 17 --- STRONA 9 --- 9 czerwca 1983r., I CR 170/83, LEX nr 8547; wyrok SN z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010/00, OSNC 2003 nr 4, poz. 56; wyrok SN z 13 czerwca 2002r., V CKN 1421/00, niepubl.; wyrok SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004 nr 4, poz. 53; wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007, Nr 7-8, poz. 101; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2007 r., I ACa 833/06, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 24 lipca 2008r., I ACa 1150/06, OSAW 2008 Nr 4 poz. 110). Na zakończenie warto zauważyć, że obowiązujący w k.p.c. model postępowania cywilnego zakłada kontradyktoryjność. To strony są dysponentami postępowania i na nich spoczywa obowiązek przedstawiania dowodów. Dopuszczenie dowodu z urzędu może nastąpić jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. z uwagi na nieporadność strony. Okoliczność ta nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie. Powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji wyręczanie go z jego obowiązków stanowiłoby naruszenie zasady obiektywizmu i równouprawnienia stron. Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów prawa, powództwo należało oddalić. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego. O kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na mocy § 19 i 20 w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r.