Wyrok I C 63/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 63/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Marta Kulpa Protokolant: st. sekr. sądowy Maja Bartoń po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa D. H. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu - W., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu - R., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu - T., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu nr 2 w S., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu - W., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu - B., Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w P., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu - Ś., Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w O. o zapłatę I. powództwo oddala, II. zasądza od powoda D. H. solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 3.600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wyrok uprawomocnił się dnia 20 marca 2013r. SSO Marta Kulpa Na oryginale właściwy podpis Za zgodność: Sygn. akt IC 63/12 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE D. H. w pozwie przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu we W., Zakładowi Karnemu w R.. Zakładowi Karnemu w T., Zakładowi Karnemu nr w S., Zakładowi Karnemu w W., Zakładowi Karnemu w B., Aresztowi Śledczemu w P., Zakładowi Karnemu – Ś. oraz Aresztowi Śledczemu w O. wniósł o zapłatę od pozwanych zadośćuczynienia w kwocie 100 000zł z ustawowymi odsetkami od 2000r. do chwili obecnej. W uzasadnieniu podniósł, że w okresie objętym pozwem, pozwany nie zapewnił warunków bytowych i ponosi odpowiedzialność za łamanie praw człowieka skazanego ponieważ nie zapewnił godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Podkreślił, że przeludnienie istotnie wpływa na pogorszenie się warunków zdrowotnych, sanitarnych i bytowych, zaś zbyt mała ilość przestrzeni i stłoczenie więźniów powoduje narastanie stresów i agresji, sprzyja popełnianiu przestępstw przez osadzonych i jest podłożem wielu protestów. Powód podnosił, że przeludnienie w celach należy rozpatrywać w kontekście naruszenia dóbr osobistych skazanych. W odpowiedzi, pozwany reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie powództwa podnosząc zarzut częściowego przedawnienia roszczenia w stosunku do pozwanego za okres sprzed 1.02.2009r., gdyż w tym zakresie roszczenia powoda uległy przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia w którym powód dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Pozwany dodał, że powód przebywał w pozwanych jednostkach nieprzerwanie od dnia 6.11.2008r. do dnia 21.01.2010r., zaś funkcjonariusze Służby Więziennej działali wobec powoda w ramach swoich uprawnień ustawowych i ich działaniu nie można w żaden sposób przypisać niezgodności z prawem. Pozwane jednostki podlegały regularnym kontrolom sędziego penitencjarnego i kontrole te nie wykazały uchybień w ich funkcjonowaniu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód wystąpił ze skargą do Rzecznika Praw |Obywatelskich podnosząc , iż w sierpniu 2011r. uległ wypadkowi w trakcie mycia okna w celi; z powodu złego osadzenia okna rama okienna upadła na ziemię , przez co doznał on urazu dłoni skutkującego unieruchomieniem kończyny w szynie gipsowej na okres 6 tygodni. Okoliczności wypadku były przedmiotem postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Obywatelskich, który uznał że doszło do zagrożenia prawa osadzonych do bezpieczeństwa osobistego. Rzecznik wskazał, że administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary. Powód skarżył się również do Rzecznika Praw Obywatelskich, że został zakwaterowany z osobami chorymi na choroby zakaźne lub będące nosicielami wirusów chorób zakaźnych. Rzecznik nie dopatrzył się uchybień w tym zakresie. Powód nie był osadzony z osobą chorą na gruźlicę. Rzecznik poinformował powoda, że sam fakt nosicielstwa wirusów HCV czy HIV nie przesądza o konieczności izolacji nosicieli wirusów od pozostałych osadzonych, gdyż brak jest powszechnie obowiązujących przepisów nakazujących administracji oddzielne umieszczanie osadzonych będących nosicielami wirusa HCV lub HIV. Rzecznik poinformował również powoda że w normalnych kontaktach międzyludzkich nie może dojść do zarażenia żadnym z tych wirusów. dowód: pisma Rzecznika Praw Obywatelskich – k. 51-51 Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. --- STRONA 3 --- Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19.12.1966r. ( Dz.U. z 1977r. Nr 38 , poz. 167 i 169 ), głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem godności człowieka . Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności stanowiący , że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności , nie naruszających godności ludzkiej. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40,41 ust.4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego ( wyrok SN z dnia 28.02.2007r. V CSK 431/06 , OSNC 2008 nr 1 , poz. 13). Art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czuje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Natomiast art. 24 k.c. stanowi podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania , przez którą rozumie się działanie sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis ten przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, zatem na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Powód natomiast winien wykazać , że doszło do naruszenia dobra osobistego. Bezprawność działania wyłącza : 1) działanie w ramach porządku prawnego 2) wykonywanie prawa podmiotowego , 3) zgodę pokrzywdzonego , 4) działanie w obronie uzasadnionego interesu. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało by warunki osadzenia powoda uzasadniały roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia. Powód w złożonym pozwie, jak również w późniejszych pismach procesowych nie wskazał żadnych dowodów potwierdzających podnoszone przez niego okoliczności, czym naruszył ciążący na nim obowiązek udowodnienia faktu z którego wywodzi skutki prawne (art. 6 kc, art. 3 kpc). Powód, pomimo iż orientuje się w procedurze cywilnej, o czym świadczy treść jego pozwu, w którym przytacza liczne orzecznictwo i powołuje się na przepisy prawa, to poza ogólnikowymi zarzutami o niegodziwych warunkach odbywania kary pozbawienia wolności, nie precyzuje na czym te naruszenia miałyby polegać. Powód dołączył jedynie pismo Rzecznika Praw Obywatelskich będące odpowiedzią na jego skargę dotyczą nieprawidłowego dbania o stan techniczny budynku oraz na skargę odnośnie osadzenia go z osobami zarażonymi wirusami HCV i HIV. Z pisma Rzecznika wynika, że doszło do uchybień po stronie Zakładu Karnego w B. wyłącznie odnośnie stanu technicznego budynku, ale powód nie wiąże z tym zdarzeniem żadnego roszczenia, ani nie złożył w tym zakresie żadnych wniosków dowodowych. W tej sytuacji, wobec bezczynności powoda, Sąd nie był zobowiązany do prowadzenia postępowania z urzędu i zastępowania w tym zakresie strony, co prowadziłoby do nierówności procesowej stron. Rolą Sądu jest bowiem obiektywna ocena materiału dowodowego zawnioskowanego przez strony, dlatego powód sam pozbawił się możliwości poddania ocenie Sądu czy faktycznie został osadzony w warunkach uzasadniających jego roszczenie o zadośćuczynienie. Kwestia ta ma tym większe znacznie, że powód pozwał Skarb Państwa w związku z działaniem kilku zakładów karnych w niezidentyfikowanym obszarze czasu, dlatego brak sprecyzowanego roszczenia nie pozwolił nawet na rozpoznanie zgłoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Tak zgłoszone roszczenie powoda nie nadawało się do weryfikacji, nie zostało wykazane nawet w najmniejszym stopniu i nie zasługiwało na uwzględnienie. Na marginesie należy dodać, że uciążliwość warunków osadzenia nie uzasadnia powstania roszczenia odszkodowawczego lub o zadośćuczynienie w stosunku do Skarbu Państwa, gdyż osoba osadzona musi się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami. --- STRONA 4 --- Powód nie wykazał by został poddany że nieludzkiemu bądź poniżającemu traktowaniu. Nieludzkie traktowanie zachodzi wówczas gdy jest ono dokonywane z premedytacją, stosowane przez wiele godzin, ma charakter ciągły i prowadzi do bądź to faktycznego obrażenia ciała, bądź też do dotkliwego cierpienia fizycznego i psychicznego ofiar. Traktowanie jest poniżające, gdy ma na celu wywołanie w ofiarach poczucie strachu, cierpienia i niższości, prowadzi do ich poniżania oraz deprecjonowania. Zaistniałe cierpienie oraz poniżanie musi w każdym wypadku wykraczać daleko poza niezbędny element dolegliwości, który związany jest z danym rodzajem uzasadnionego prawnie traktowania lub karania. Cierpienie i upokorzenie muszą w każdym, razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności aby stanowiły naruszenie tego przepisu (por. wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 19.04.2001r. P. przeciwko Grecji– (...), z dnia 6.04.2000r. L. przeciwko Włochom (...) i z dnia 26.10.2000r. K. przeciwko Polsce (...)). Podsumowując, powód nie wykazał by postępowanie pozwanego Skarbu Państwa było bezprawne, lub przekroczyło granice zakreślone przepisami. Mając powyższe przepisy na uwadze stwierdzić należy, iż aby można było przyznać zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego musi wystąpić bezprawność działania po stronie pozwanego. Powód podniósł, iż fakt przebywania w celi przeludnionej naruszył jego dobra osobiste. Jednakże powód nie wskazał nawet , w jakich okresach przebywał w tych przeludnionych celach.. W ocenie Sądu nawet , gdyby przyjąć ,że powód przebywał w tych przeludnionych celach , co nie zostało udowodnione, zachowanie pozwanych nie było działaniem bezprawnym. Dostrzec należy w nim bowiem , zdaniem Sądu sposób realizacji uzasadnionego interesu społecznego. Pozwani są jednostkami wykonawczymi w systemie wymiaru sprawiedliwości, który nie ma wpływu na realizowaną przez państwo politykę karną. Fakt przeludnienia więzień w Polsce jest faktem powszechnie znanym, dlatego też wynikające z tego naruszenia dóbr osobistych skazanych są nieuniknione. Wynikły z tego konflikt wartości w postaci naruszenia dóbr osobistych skazanych, a koniecznością wykonywania kary trzeba rozstrzygnąć zdaniem Sądu na rzecz drugiego dobra. Konieczność wykonywania kary pozbawienia wolności jest więc wartością nadrzędną mającą na celu uchronienie społeczeństwa przed osobami niejednokrotnie niebezpiecznymi. Dlatego też w ocenie Sądu interes społeczny wyrażający się w poczuciu bezpieczeństwa indywidualnego i zbiorowego, nieuchronnością odbycia kary oraz autorytetem wymiaru sprawiedliwości, którego wyroki są skutecznie wykonywane, winien przeważyć na dobrem osobistym powoda w postaci godności osobistej. Kwestia wypadku jakiemu uległ powód nie została w pozwie w żaden sposób poruszona , ani powód nie sprecyzował żadnych roszczeń z tego tytułu. Reasumując stwierdzić należy, zdaniem Sądu, iż dobra osobiste powoda nie zostały naruszone bezprawnym działaniem pozwanej jednostki w żaden sposób. Na podstawie art. 98 k.p.c. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.