Wyrok I C 628/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymst

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 628/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR del. Piotr Kozłowski Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Owerczuk po rozpoznaniu w dniu 6.02.2013 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa H. E. przeciwko Towarzystwu (...) SA w W. o zapłatę I. Zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) SA w W. na rzecz powódki H. E. kwotę 63.650 PLN ( sześćdziesiąt trzy tysiące sześćset pięćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami w wysokości ustawowej: - od kwoty 57.500 PLN od dnia 3 grudnia 2012 roku do dnia zapłaty; - od kwoty 6.150 PLN od dnia 10 czerwca 2008 roku do dnia zapłaty. II. Oddala powództwo w pozostałym zakresie. III. Zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3.409,10 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. IV. Nakazuje pobrać od Towarzystwa (...) SA w W. na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Białymstoku) kwotę 3.209,10 złotych tytułem brakujących kosztów sądowych. UZASADNIENIE Powódka H. E. wniosła o zasądzenie od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. kwoty 6.150 złotych tytułem zwrotu odszkodowania za koszty pogrzebu i pomnika z ustawowymi odsetkami od dnia 10.06.2008 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 70 000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wyniku śmierci syna M. E. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia następnego po upływie trzydziestu dni od doręczenia pozwu do dnia zapłaty. Wniosła także o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu wskazała, że przyznane w toku postępowania likwidacyjnego odszkodowanie nie rekompensuje poniesionej szkody w postaci postawienia pomnika i kosztów pogrzebu. Pozwany wypłacił jedynie kwotę 9.800 złotych z tego tytułu, podczas gdy faktycznie poniesione wydatki wyniosły kwotę 15.950 złotych. Jeśli chodzi o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę to powódka wskazała, że nagła śmierć syna była najgorszym wydarzeniem w jej życiu. Wstrząs psychiczny był tak silny, iż nie mogła normalnie funkcjonować, ani wykonywać normalnych czynności. Zmuszona była rozpocząć leczenie psychiatryczne, w nocy ubierała się i wychodziła z domu. Domownicy przywiązywali ją do łóżka. Nie mogła patrzeć na młodych ludzi w wieku jej zmarłego syna, gdyż wywoływało to gniew. Doznała udaru mózgu. Odcięła się od otoczenia i praktycznie przez 4 lata nie wychodziła z domu. Przez 3 lata przyjmowała leki psychotropowe. Przedstawiła stanowisko, zgodnie z którym w oparciu o art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc zasadne jest żądanie przyznania zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną naruszeniem dobra osobistego w postaci zerwania rodzicielskiej więzi emocjonalnej i uczuciowej z dzieckiem, powołując się m.in. na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 roku. Zakwestionowała także przyjęte przez pozwanego przyczynienie M. E. do zwiększenia rozmiarów szkody poprzez godzenie się na podróżowanie z nietrzeźwym kierowcą. Pozwane Towarzystwo (...) S.A. w W. wniosło o oddalenie powództwa i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazano, że w toku postępowania likwidacyjnego przyznano powódce odszkodowanie na podstawie art. 446 § 3 kc w wysokości 35.000 złotych, a ponadto świadczenie z tytułu zwrotu kosztów pogrzebu w kwocie 14.000 złotych. Wskazane kwoty zostały pomniejszone o przyczynienie się bezpośrednio poszkodowanego do powstania szkody, bowiem świadomie wyraził on zgodę na wspólna jazdę z kierowcą znajdującym się pod wpływem alkoholu. Ponadto wskazano, że złożone przez powódkę dokumenty nie pozwalają na ocenę jej krzywdy. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje W dniu 16 czerwca 2006 roku, M. E. podróżując jako pasażer, samochodem osobowym marki O. (...) nr rejestracyjny (...), w trakcie wypadku spowodowanym przez kierującego pojazdem A. S., doznał rozległych obrażeń ciała skutkujących jego natychmiastowym zgonem – dowód: odpis wyroku z dnia 31.01.2008 roku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim w sprawie II K 456/06 ( k. 12, 13). Samochód prowadzony przez sprawcę wypadku był objęty ochroną ubezpieczeniową odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w Towarzystwie (...) S.A. w W. ( okoliczność bezsporna, k. 25-26). Pozwany uznał swoją odpowiedzialność co do zasady. Wysokość odszkodowania należnego powódce z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej ustalił na kwotę 35 000 złotych oraz kwotę 14.000 złotych tytułem zwrotu kosztów wykonania nagrobka. Ustalając wysokość należnego odszkodowania, pozwany przyjął przyczynienie się M. E. w wysokości 30%. Pozwany uznał, że jazda jako pasażer z kierowcą znajdującym się w stanie nietrzeźwości miała wpływ na rozległość doznanych przez niego obrażeń, a w efekcie śmierć. Tym samym została wypłacona łączna kwota 34.300 złotych ( 24.500 złotych + 9.800 złotych) – dowód: pismo pozwanego k.25-26. Po tragicznej śmierci syna powódka zamknęła się w sobie. Nie wychodzi z domu, gdyż nie może patrzeć na młodzież w wieku syna. Podupadła psychicznie. W trakcie pobytu w szpitalu była przywiązywana do łóżka, gdyż w nocy chciała gdzieś wychodzić. Bardzo często jeździ na cmentarz. Święta są smutne – w pamięci jest syn ( dowód: zeznania świadków M. J., I. T., Z. T. oraz przesłuchanie powódki w charakterze strony). --- STRONA 3 --- U powódki w następstwie tragicznej śmierci syna wystąpiły zaburzenia depresyjne. Pojawił się obniżony nastrój i napęd, stany lęku i niepokoju, zaburzenia snu, skupiała się na wspomnieniach o synu, izolowała się od otoczenia, odczuwała smutek, żal, nie mogła pogodzić się z jego śmiercią, obawiała się o swoje zdrowie. Z tego powodu H. E. leczyła się psychiatrycznie od września 2006 roku i przyjmowała leki przeciwdepresyjne. Leczenie przyniosło poprawę stanu zdrowia i zakończono je w 2009 roku. W sierpniu 2006 roku powódka przebyła udar mózgu, który nie ma bezpośredniego związku z tragiczną śmiercią syna ( dowód: opinia biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii k. 87 – 92). Po pogrzebie rodzice zmarłego zorganizowali pogrzeb. Jego koszt wyniósł kwotę 1.950 złotych ( dowód: faktura k. 20). Następnie wykonali na cmentarzu nagrobek za kwotę 14.000 złotych ( dowody: faktura k. 21, zdjęcie k. 22). Sąd Okręgowy zważył, co następuje Zdaniem Sądu, ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez pryzmat odpowiednich przepisów kodeksu cywilnego – art. 446 § 1 kc i art. 448 kc, daje podstawę do uznania, że roszczenia powódki są częściowo uzasadnione. W sprawie poza sporem pozostaje fakt odpowiedzialności pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. z tytułu odpowiedzialności cywilnej za skutki wypadku, w którym śmierć poniósł syn powódki. W myśl art. 436 kc, odpowiedzialność za szkodę spowodowaną w związku z ruchem mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi samoistny posiadacz tegoż środka. Zasada ta może ulec modyfikacji, o tyle, że w miejsce jednego podmiotu lub obok niego może odpowiadać inny podmiot. Tak się dzieje, gdy podmiot odpowiedzialny za naprawienie szkody zawrze umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (art. 822 kc). Zgodnie z art. 822 kc, w wyniku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Świadczenie ubezpieczyciela obejmuje zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości poniesionej przez poszkodowanego szkody (art. 805 kc). Wysokość odszkodowania winna być ustalona według reguł określonych w art. 363 kc. W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia zgłoszona przez pozwanego okoliczność przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody w wysokości 30%. Zdaniem Sądu, brak było podstaw, by przyznane powódce świadczenie zmniejszać z uwagi na przyczynienie się M. E. do powstania szkody ( art. 362 kc). W realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, iż powyższy przepis może mieć zastosowanie. Dowód przyczynienia obciąża pozwanego (art. 6 kc), a dowodu takiego pozwanemu nie udało się przeprowadzić. Na okoliczność przyczynienia się do powstania szkody został zgłoszony jedynie dowód z akt sprawy karnej II K 456/06 Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim. Należy jednak zwrócić uwagę, że procedura cywilna nie zna dowodu z akt sprawy – przeprowadzenie więc wskazanego dowodu nie było możliwe. Skorzystanie zaś z dowodów zgromadzonych w powyższej sprawie naruszyłoby zasadę bezpośredniości wyrażoną w art. 235§ 1 kpc. Ponadto należy zwrócić uwagę na treść art. 11 kpc, zgodnie, z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Z wyroku zaś z dnia 31.01.2008 roku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim, wydanego w sprawie II K 456/06, nie wynika, podnoszona przez pozwanego okoliczność, że M. E. świadomie wyraził zgodę na wspólną jazdę z kierowcą znajdującym się pod wpływem alkoholu, co miałoby świadczyć o jego przyczynieniu się do powstania szkody. --- STRONA 4 --- Stosownie do art. 446 § 1 kc, jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Z dołączonych przez powódkę do pozwu faktur ( k. 20 i 21) wynika, że wraz z mężem poniosła koszty trumny z usługą w wysokości 1.950 złotych oraz koszty pomnika w wysokości 14.000 złotych. Dowody te stały się podstawą do zasądzenia, w oparciu o art. 446 § 1 kc, wysokość szkody, pomniejszone o wypłaconą już kwotę 9.800 złotych. W trakcie postępowania sądowego pozwany nie kwestionował powyższych kwot. Nie odniósł się w ogóle do poniesionych kosztów trumny z usługą. W trakcie postępowania likwidacyjnego stwierdził jedynie, że pozostałe ( poza nagrobkiem) koszty pogrzebu nie przekraczają kwoty przyznanego zasiłku pogrzebowego. W ocenie Sądu, nawet gdyby taką okoliczność pozwany zgłosił w odpowiedzi na pozew, to byłoby to jedynie jego gołosłowne twierdzenie. Na tą okoliczność nie został bowiem zgłoszony żaden dowód ( art. 6 kc). W związku z tym, że ustalenia poczynione w toku niniejszego procesu nie wykazują faktu przyczynienia się M. E. do powstania szkody, dotychczas wypłacone odszkodowanie należy uzupełnić o kwotę 6.150 złotych. Przechodząc do rozważań na temat zadośćuczynienia tytułem naruszenia dobra osobistego w postaci więzi rodzicielskiej z synem, należy stwierdzić, że podstawą takiego roszczenia jest art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc. Śmierć M. E. nastąpiła bowiem przed dniem 3.08.2008 roku, a więc przed wprowadzeniem aktualnie obowiązującego art. 446 § 4 kc. W powyższym zakresie została już utrwalona jednolita linia orzecznicza, która znalazła swój wyraz m. in. w orzeczeniach Sądu Najwyższego: uchwała z dnia 20.12.2012 roku, sygn. akt III CZP 93/12, uchwała z 13.07.2011 roku , sygn. akt III CZP 32/11. Warto zauważyć, że kodeks cywilny nie zawiera definicji dóbr osobistych, lecz ogranicza się do stwierdzenia, że dobrami osobistymi człowieka są w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska (art. 23 kc). Nie zawiera on także przepisu wyjaśniającego, czy ma na względzie ogół dóbr osobistych jako pewien zbiór, któremu odpowiada ogólne prawo podmiotowe (będące przeciwstawieniem poszczególnych praw podmiotowych przysługujących poszczególnym podmiotom prawnym). Wydaje się jednak prawidłowym rozumowanie, że z brzmienia art. 23 kc należy wyciągnąć wniosek, że prawu polskiemu nie jest znane jakieś ogólne dobro osobiste i jedno odpowiadające mu prawo osobiste. Istnieje wiele dóbr korzystających z ochrony prawnej i wiele praw osobistych chroniących te dobra. Dobra osobiste najogólniej można określić jako pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką. Istota zmienności katalogu dóbr osobistych wiąże się z tym, że wraz ze zmianami stosunków społecznych mogą pojawiać się i znikać pewne dobra osobiste podlegające ochronie prawnej. W trakcie zmian stosunków społecznych doktryna i orzecznictwo uznały za podlegające ochronie dobra osobiste (niewymienione w art. 23 kc), m.in. takie jak: prawo najbliższej rodziny do pochowania osoby zmarłej oraz do pamięci o niej, prawo do spokojnego korzystania z mieszkania, intymności i prywatności życia, płci człowieka i in. Analiza przepisu art. 23 k.c. oraz dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego pozwala na przyjęcie poglądu, iż dobro osobiste jest to ogół czynników mających na celu zapewnienie obywatelowi rozwoju jego osobowości, ochronę jego egzystencji i zapewnienie mu prawa do korzystania z tych dóbr, które są dostępne na danym etapie rozwoju społeczno-ekonomicznego społeczeństwa, a które sprzyjają zachowaniu cech odrębności i związaniu ze społeczeństwem, w którym żyje. Wprawdzie art. 23 k.c. wymieniając różne rodzaje dóbr osobistych, nie wspomina o więzi duchowej i emocjonalnej rodziców z dzieckiem, jednakże należy mieć na uwadze, że przepis ten wymienia najważniejsze dobra osobiste jedynie przykładowo, jak to wynika z użytego sformułowania: „w szczególności”. Zatem niezależnie od wymienionych w nim dóbr osobistych przepisy szczególne mogą udzielać ochrony prawnej innym jeszcze wartościom mającym charakter dóbr osobistych. Mając na uwadze istotę dóbr osobistych, a także rozwijający się ich katalog, Sąd uznał, że więź łącząca rodziców, ojca i matkę, z konkretnym dzieckiem jest dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 k.c. Trudno byłoby znaleźć argumenty sprzeciwiające się zaliczeniu do katalogu dóbr osobistych --- STRONA 5 --- także więzi rodzinnych. Więzi te stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają ochronie prawnej (art. 18 i 71 Konstytucji RP, art. 23 k.r.o.). Skoro dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 k.c. jest kult pamięci osoby zmarłej, to - a fortiori - może nim być także więź miedzy osobami żyjącymi. Nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 września 2005 r., I ACa 554/05 (nie publ.) stwierdził, że szczególna więź rodziców z dzieckiem, przysługująca zarówno dziecku, jak i rodzicom w prawidłowo funkcjonującej rodzinie, zasługuje na status dobra osobistego, podlegającego ochronie przewidzianej w art. 24 § 1 k.c. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CK 307/09 (nie publ.) uznał natomiast, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Przesłanką żądania zadośćuczynienia pieniężnego, o które wystąpiła powódka, w myśl art. 448 k.c., jest naruszenie dóbr osobistych. Zgodnie przepisem z art. 24 § 1 k.c., o naruszeniu dobra osobistego można mówić tylko wówczas, gdy działanie drugiej strony jest bezprawne. Nie budzi wątpliwości, że działanie A. S., który był sprawcą wypadku było działaniem bezprawnym. Za swój czyn został on skazany prawomocnym wyrokiem. Kolejną kwestią jest określenie kwoty "odpowiedniej" w rozumieniu art. 448 k.c. Godzi się podkreślić, iż żądanie zasądzenia zadośćuczynienia, wynikające z art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c. nie jest tożsame z żądaniem odszkodowania i spełnia inną funkcję, obejmując głównie cierpienia moralne wynikające z naruszenia dóbr osobistych. Ustalając wysokość należnego zadośćuczynienia należy jednak mieć na względzie wszelkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Niewątpliwie poczucie krzywdy jest poczuciem wysoce subiektywnym i trudnym do wyrażenia w określonej kwocie pieniężnej, tym niemniej orzekając o wysokości należnego zadośćuczynienia należy brać pod uwagę okoliczności obiektywne. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 kwietnia 2002 roku (V CKN 1010/00, 0SNC 2003/4/56) wyraził pogląd, zgodnie z którym „określenie "odpowiedniej" sumy zadośćuczynienia przyznawanego na podstawie art. 448 k.c. wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności rodzaju naruszonego dobra i rozmiaru doznanej krzywdy, intensywności naruszenia oraz stopnia winy sprawcy, a także sytuacji majątkowej zobowiązanego. Natomiast w wyroku z 11 października 2002 roku I CKN 1032/00 LEX nr 78885 Sąd Najwyższy zawarł nieco odmienną następującej treści tezę „o zakresie przyznanego zadośćuczynienia pieniężnego (także gdy przeznaczone jest ono na wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny) decyduje przede wszystkim rozmiar wyrządzonej temu pokrzywdzonemu krzywdy zgodnie z kompensacyjną funkcją zadośćuczynienia. Znaczenie wtórne miałaby tu zatem sytuacja majątkowa”. Podobne stanowisko przedstawił Sąd Apelacyjny w Warszawie w orzeczeniu z dnia 22 lutego 2004 roku (II ACa 641/03, Wokanda 2004/9/44), stwierdzając że „podstawowym kryterium dla ustalenia wysokości należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia jest rozmiar i intensywność doznanej krzywdy, ocenianej według miar obiektywnych, oraz stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo”. Konkludując, wydaje się, iż przy rozważaniu kwestii wysokości zadośćuczynienia należy mieć na uwadze przede wszystkim czysto kompensacyjnego charakteru środków przewidzianych w art. 448 k.c. Uwzględniając kompensacyjną, a nie represyjną funkcję tego zadośćuczynienia oraz to, że zazwyczaj nie jest ono jedynym zastosowanym środkiem usunięcia skutków naruszenia, trzeba też przyjąć, że zasądzona kwota powinna być umiarkowana, utrzymana w rozsądnych granicach. Konkretyzując okoliczności wpływające na ustalenie odpowiedniej sumy zadośćuczynienia, należy zaliczyć do nich rodzaj naruszonego dobra i rozmiar doznanej krzywdy, intensywność naruszenia i natężenie winy sprawcy, a także sytuację majątkową zobowiązanego. Niewątpliwie poczucie krzywdy zawsze jest poczuciem wysoce subiektywnym i trudnym do wyrażenia w określonej kwocie pieniężnej, tym niemniej orzekając o wysokości należnego zadośćuczynienia należy brać pod uwagę okoliczności obiektywne wskazane przez powódkę, a niewątpliwie mające wpływ na rozmiar krzywdy. Materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, przesłuchania powódki oraz opinia biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii pozwala ustalić, że więź pomiędzy powódką, a zmarłym tragicznie synem była bardzo silna, zdecydowanie przewyższająca przeciętne stosunki rodzinne. Rozmiar cierpień jakie przeżyła powódka w związku ze stratą syna, --- STRONA 6 --- praktycznie nie da się objąć w żadne granice – są one również znacznie większe, niż u przeciętnej osoby przeżywającej żałobę. Ze zmarłym tragicznie M. E. powódka wiązała swoje plany na przyszłość. Wspólnie z mężem przekazali umową dożywocia swoje gospodarstwo rolne na rzecz syna, który kształcił się w kierunku rolniczym. Liczyli na to, że starość spędzą z synem, który miał być ich ostoją. W związku ze śmiercią syna, powódka z mężem zostali praktycznie sami, co może pogłębiać poczucie pustki. Odwiedziny córki powódki z pierwszego małżeństwa są jedynie niewielką emocjonalną rekompensatą za pozbawienie codziennego kontaktu z najbliższym członkiem rodziny. Nie bez znaczenia jest tu także fakt, że z uwagi na wiek i postępujące schorzenia, powódka oczekiwała od syna także opieki na starość. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że zakres cierpień powódki w związku z naruszeniem jej, wyżej omówionego dobra osobistego, jest bardzo wysoki. Odpowiednią sumą pieniężną, która zrekompensuje jej krzywdę jest kwota 82.000 złotych. Sąd przyjął jednak, że kwotę powyższą należy pomniejszyć o wypłaconą na etapie postępowania likwidacyjnego kwotę 24.500 złotych. Należy bowiem zauważyć, iż w dacie wypłaty w/w kwoty, przepis art. 446 § 3 kc był postrzegany nieco inaczej, niż aktualnie. Postępowanie likwidacyjne swoim zakresem objęło również szkodę niematerialną powódki, a więc nie tylko pogorszenie jej sytuacji życiowej w związku ze śmiercią syna. Dlatego też koniecznym było pomniejszenie należnego powódce zadośćuczynienia o kwotę już wypłacona przez pozwanego, mimo wskazania innej podstawy prawnej. Reasumując, Sąd uznał, że zadośćuczynienie w kwocie 82.000 złotych, pomniejszone o kwotę 24.500 złotych, jest adekwatne do rozmiaru i intensywność doznanej krzywdy, ocenianej według miar obiektywnych oraz stopnia negatywnych konsekwencji wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo, a przy tym nie jest na pewno „ wygórowane”. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 446 § 1 kc, art. 448 kc, art. 23 kc i art. 24 kc, orzeczono jak w sentencji. Od zasądzonych na rzecz powódki kwot zasądzono również odsetki ustawowe, na podstawie art. 481 § 1 kc. Od kwoty 6.150 złotych wypłaconej tytułem odszkodowania za koszty p[pogrzebu i pomnika, odsetki zasądzono na podstawie art. 817 § 1 kc w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Powszechnym Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Natomiast odsetki ustawowe od kwoty 57.500 złotych zasądzono, zgodnie z żądaniem powódki, licząc 30 dni od daty doręczenia odpisu pozwu pozwanemu, również w oparciu o w/w podstawy prawne. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 100 kpc, rozdzielając je stosunkowo. Na koszty postępowania składają się: kwota 3.808 złotych opłaty od pozwu, kwota łączna 1.201,20 złotych tytułem wynagrodzenia biegłych, kwota 3.617 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika powódki oraz kwota 3.617 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego. Powódka wygrała proces w 83,60 %, zatem powinna ponieść koszty procesu w wysokości 2.007,90 złotych. Skoro do tej pory poniosła faktyczne koszty w wysokości 5.417 złotych, to pozwany winien na jej rzecz zapłacić pozostałą część, a więc kwotę 3.409,10 złotych. Pozostałe koszty postępowania, w tym brakujące koszty sądowe, obciążają pozwanego.