Wyrok I C 605/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 605/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący SSO Grzegorz Karaś Protokolant Robert Purchalak po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2011 r. we Wrocławiu na rozprawie z powództwa J. R. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w W. o zapłatę I. oddala powództwo w całości; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz adw. K. Ś. kwotę 3.600 zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej powodowi z urzędu; IV. nieuiszczoną opłatą sądową od pozwu od której powód został zwolniony obciąża Skarb Państwa – Sąd Okręgowy we Wrocławiu. Zarządzenie: 1. odnotować; 2. kal. 7/21 dni. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 605/09 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 15 czerwca 2009 r., sprecyzowanym w piśmie procesowym z dnia 28 grudnia 2009 r. (k. 55 – 57), powód J. R. wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od Skarbu Państwa – (...) w W. kwoty 80.000 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód wskazał, że strona pozwana nie zapewniła mu godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary. W czasie jego pobytu w (...) w W. przebywał on bowiem w celach mieszkalnych nadmiernie przeludnionych, nieodpowiednio wyposażonych, bez właściwego oświetlenia oraz z ograniczonym dostępem do świeżego powietrza. Nadto w tym czasie zmuszony był do spożywania posiłków na stojąco lub na łóżku. W ocenie powoda powyższe czynniki wpłynęły negatywnie na jego życie rodzinne oraz stan psychiczny, potęgując demoralizację oraz agresję. Jednocześnie działania te naruszały przepisy ratyfikowanych przez Polskę – Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (w szczególności jej art. 3) oraz Europejskiej Konwencji o Zapobieganiu Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu, a także zalecenia dla państw członkowskich Rady Europy w postaci Europejskich Reguł Więziennych, art. 40 Konstytucji RP oraz art. 110 § 2 kodeksu karnego wykonawczego. W piśmie przygotowawczym z dnia 16 września 2009 r. (k. 16 – 18), stanowiącym w niniejszej sprawie odpowiedź na pozew, pozwana statio fisci Skarbu Państwa – (...) w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości. W pisemnych motywach strona pozwana wskazała, że powód sporządził pozew w sposób ogólnikowy, poprzestając na stwierdzeniu, że przebywał w celi przeludnionej. Nadto wyjaśniła, iż w (...) w W. powód odbywał karę pozbawienia wolności w celi o powierzchni 15,94 m 2 , w której łącznie z nim przebywało od 4 do 6 osadzonych. Cela ta była standardowo wyposażona. W pewnych okresach odbywania kary w (...) w W. powód mógł przebywać w celach przeludnionych, jednakże było to spowodowane przede wszystkim nieustanną rotacją osadzonych związaną ze zwolnieniami i przeniesieniami do innych (...), XIX – wieczną konstrukcją budynku w którym mieści się wspomniana jednostka oraz tym, iż nie jest możliwe odmówienie przyjęcia osadzonego na podstawie sądowego nakazu przyjęcia do odbycia kary. W tym miejscu pozwany powołał się na przepis art. 248 § 1 k.k.w. zezwalający na umieszczenie skazanych w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 , w formie i sposób uzgodniony z Sądem Penitencjarnym. Według twierdzeń pozwanego, o każdorazowym umieszczeniu w celi niespełniającej warunków metrażowych zawiadamiany jest Wydział V Penitencjarny tut. Sądu, który stosowne informacje w uzgodnieniu z administracją (...) w W. otrzymuje raz w tygodniu drogą elektroniczną, przy czym dotychczas nie zdarzyła się jeszcze sytuacja, ażeby Sąd Penitencjarny uchylił decyzję pozwanego w tej kwestii. Co się zaś tyczy podnoszonych przez powoda rzekomo niewłaściwych warunków odbywania kary, pozwany wskazał, iż brak jest podstaw do twierdzenia, iż warunki bytowe osadzonych są niehumanitarne. Jak już wspomniano wyżej, w każdej celi wieloosobowej znajduje się toaleta, dodatkowo skazani korzystają z codziennych spacerów, widzeń, zajęć kulturalnych i sportowych, mają też możliwość uczestniczenia w nabożeństwach, korzystania z biblioteki, uczenia się, oglądania telewizji, korzystania z cotygodniowej łaźni, mogą mieć w celach grzałki i czajniki do podgrzewania wody. Istotnym jest, iż również, iż powód nie skarżył się wcześniej na niewłaściwe warunki odbywania kary. Całokształt w/w okoliczności przemawia więc za tym, iż powód nie jest traktowany gorzej od innych współosadzonych, przebywając tak jak pozostali skazani w warunkach odpowiadającej aktualnej kondycji finansowej Państwa. Zajęte przez siebie stanowisko strona pozwana podtrzymała w piśmie procesowym z dnia 5 października 2009 r. (k. 29), wnosząc jednocześnie o obciążenie powoda kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- Powód J. R. ma 50 lat. W przeszłości kilkakrotnie odbywał karę pozbawienia wolności. W (...) w W. przebywał w okresach od dnia 19 listopada 2008 r. do dnia 13 stycznia 2009 r. oraz od dnia 4 marca 2009 r. do chwili jego zwolnienia w dniu 18 września 2009 r. (bezsporne) W czasie osadzenia powoda w w/w jednostce penitencjarnej utrzymywało się przeludnienie, przy czym rozmieszczanie skazanych odbywało się według obowiązujących w tej mierze przepisów, a żaden z dozwolonych prawnie terminów przebywania skazanych w takich warunkach nie został przekroczony. Dolegliwości związane z czasowym zamieszkiwaniem w celach nieposiadających wymaganych 3 m 2 na jedną osobę próbowano złagodzić skazanym, oferując im szereg zajęć o charakterze kulturalno – oświatowym, sportowym i religijnym, które odbywają się poza celami mieszkalnymi. Od lata 2009 r. zaczęto sukcesywnie rozładowywać stan przeludnienia i aktualnie w celach mieszkalnych przebywa maksymalnie po 5 skazanych. dowód : 1. przesłuchanie pozwanego R. K., k. 104 – 106, 2. zeznania świadka J. Ż., k. 171 – 173) W przedmiotowym okresie powód przebywał w celach pięcioosobowych, przy czym w różnych okresach czasu mogło przebywać z nim łącznie od 5 do 7 skazanych. dowód: 1. przesłuchanie pozwanego R. K., k. 104 – 106, 2. zeznania świadka J. Ż., k. 171 – 173) W przypadku doprowadzenia osądzanego do jednostki penitencjarnej wraz z nakazem przyjęcia, administracja (...) nie ma możliwości odmówienia przyjęcia takiej osoby. (fakt powszechnie znany) Wszystkie pomieszczenia mieszkalne w (...) w W., w tym również te, w których przebywał skazany w czasie odbywania kary, wyposażone są standardowo w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy. W celach znajdują się łóżka piętrowe, oddzielony drzwiami od reszty pomieszczenia kącik sanitarny oraz grzejniki. Dodatkowo w każdej celi są dwa stoły i każdy osadzony ma swój taboret. W razie zbyt niskiej temperatury w celach każdorazowo dokonuje się odpowietrzenia grzejników. W celu utrzymania porządku w celi oraz zachowania higieny osobistej osadzeni otrzymują środki sanitarne oraz higieniczne, co dwa tygodnie dostarczana jest im świeża pościel i ręczniki. W przypadku pojawienia się insektów, co wynika przede wszystkim z faktu, iż osadzeni duże ilości środków żywnościowych wyrzucają przez okno, cela jest opróżniania i dezynfekowana, przy czym zabiegi dezynfekcyjne wykonuje firma zewnętrzna. W jednostce tej funkcjonuje również zakład opieki zdrowotnej, zatrudniający lekarzy różnych specjalności. Powód, podobnie jak inni skazani mógł zatem korzystać z konsultacji lekarskich. dowód : 1. przesłuchanie pozwanego R. K., k. 104 – 106, 2. --- STRONA 4 --- zeznania świadka J. Ż., k. 171 – 173) W latach 2009 – 2010, powód nie składał żadnych pisemnych skarg do Sądu Penitencjarnego odnośnie warunków panujących w (...) w W.. dowód: przesłuchanie pozwanego R. K., k. 104 – 106) Powód przed rozpoczęciem odbywania kary w (...) w W. cieszył się negatywną opinią środowiskową. Postrzegany był jako osoba nadużywająca alkoholu, pod wpływem którego doprowadzał do konfliktów w rodzinie. W przeszłości dwukrotnie korzystał z dobrodziejstwa warunkowego przedterminowego zwolnienia. Po opuszczeniu (...) w dniu 18 września 2009 r. powód wrócił do swojego miejsca zamieszkania. Aktualnie nie jest znane miejsce jego pobytu. dowód : 1. opinia o skazanym z (...) w W. z dnia 06.08.2009 r., k. 20 – 24, 2. akta sprawy penitencjarnej V Wz 2978/09/wz ) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód wywodził swoje roszczenie z faktu naruszenia przez stronę pozwaną jego prawa do odbywania kary pozbawienia wolności w godnych i humanitarnych warunkach, w szczególności przez osadzenie go w przeludnionej celi oraz niezapewnienie wystarczających warunków odbywania kary. Za podstawę tychże naruszeń przyjął on przepis art. 40 Konstytucji RP, w myśl którego „nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych”, a nadto przepisy art. 110 k.k.w., ratyfikowanych przez Polskę – Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (w szczególności jej art. 3) oraz Europejskiej Konwencji o Zapobieganiu Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu, jak również zalecenia dla państw członkowskich Rady Europy w postaci Europejskich Reguł Więziennych. W myśl art. 417 k.c., za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Powołany przepis określa podmiot odpowiedzialny za niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (w niniejszej sprawie – Skarb Państwa) oraz podstawę jego odpowiedzialności (naruszenie prawa). Szczegółowe przesłanki odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych oraz zakres przysługujących z tego tytułu roszczeń określają natomiast przepisy art. 23 – 24 i 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Osoba, której dobra osobiste zostały naruszone, może, na zasadach przewidzianych w kodeksie, żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 zd. 3 k.c.). W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub --- STRONA 5 --- na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia (art. 448 k.c.). Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego niniejszej sprawy w celu zbadania zasadności roszczeń powoda, Sąd dokonał szczegółowej analizy przedstawionych w pozwie twierdzeń i zweryfikował ich trafność na podstawie zebranych w sprawie środków dowodowych. Pierwszą okolicznością zakwestionowaną przez powoda była kwestia przeludnienia i związanego z tym przebywania w zbyt ciasnych celach. Na wstępie zauważyć należy, że przeludnienie (...) i (...) (w tym (...) w W.) jest faktem notoryjnym (art. 228 § 1 k.p.c.). Okoliczność ta została zresztą przyznana przez stronę pozwaną – dyrektora (...) w W. R. K., który w swoich zeznaniach (logicznych i wewnętrznie spójnych) oświadczył wprost, iż przeludnienie we wskazanej jednostce penitencjarnej utrzymuje się w większym lub mniejszym stopniu, przy czym stan taki jest pochodną rotacji skazanych (k. 104 – 106). Niezależnie od powyższego, faktem powszechnie znanym jest, iż administracja jednostki nie może odmówić przyjęcia do odbywania kary osadzonego, który okaże nakaz przyjęcia. Nawet zatem dając wiarę przytoczonym przez powoda argumentom co do kwestii przebywania w warunkach izolacji więziennej w celi nie spełniającej standardów metrażowych przez większość czasu lub cały okres odbywania kary, nie sposób nie zauważyć, iż przyczyną takiego stanu rzeczy były okoliczności obiektywne, nie zaś zawinione czy celowe działanie administracji wskazanej jednostki penitencjarnej. Przy tej okazji warto także wspomnieć o tym, iż w czasie, gdy panowało w (...) w W. przeludnienie, administracja jednostki podejmowała szereg działań mających na celu zmniejszenie dolegliwości związanych z pobytem w celach nadmiernie zaludnionych, oferując osadzonym liczne zajęcia o charakterze kulturalno – oświatowym, sportowym i religijnym, które odbywały się poza celami mieszkalnymi. Co się tyczy kwestii przeludnienia, podkreślenia wymaga także i to, na co zresztą zwrócił uwagę dyrektor (...) w W., iż rozmieszczenie skazanych w celach mieszkalnych odbywało się i odbywa nadal na podstawie obowiązujących w tej mierze przepisów. Nieuzasadnione jest zatem powołanie się przez powoda na naruszenie przez stronę pozwaną art. 110 k.k.w., w jego brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2009 r. Nr 190 poz. 1475), bowiem administracja (...) w czasie jego osadzenia miała prawo umieszczać skazanych w celach mniejszych niż 3 m 2 na podstawie obowiązującego wówczas przepisu art. 248 § 1 k.k.w., stanowiącego lex specialis wobec w/w artykułu. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż termin ten w żadnym wypadku w odniesieniu do powoda nie został przekroczony. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż powód, wbrew nałożonemu na niego obowiązkowi wynikającemu z art. 6 k.c. nie umotywował w sposób wystarczający zasadności swojego roszczenia, tak w zakresie podniesionego zarzutu przeludnienia, jak i w zakresie niewłaściwych warunków sanitarnych. Przedstawione przez niego okoliczności faktyczne, mające uprawdopodobnić rzekomy pobyt w celach pozbawionych odpowiedniego wyposażenia oraz oświetlenia, bez dostatecznego dostępu do powietrza, bez ogrzewania, przy jednoczesnym zawilgoceniu, konieczności spożywania pokarmu w pozycji stojącej oraz w obecności znajdujących się w niej insektów nie znalazły odzwierciedlenia zarówno w dokumentach załączonych do akt, jak i w zeznaniach osobowych źródeł dowodowych. Jak wynika z zeznań przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków: J. Ż. – funkcjonariusza Służby Więziennej oraz wychowawcy(k. 171 – 173), a także z cytowanych już wcześniej zeznań dyrektora (...) w W., cele mieszkalne w tamtejszej jednostce wyposażone są w sposób standardowy, odpowiadający obowiązującym w tej mierze przepisom, w zakresie na jaki pozwalają posiadane fundusze oraz aktualna kondycja finansowa Państwa. Jak ustalono, w czasie pobytu powoda w rzeczonej jednostce pomieszczenia mieszkalne także nie odbiegały od obowiązujących standardów – były ogrzewane centralnie, znajdowały się w nich w dwa stoły, krzesła w ilości po jednym dla każdego osadzonego, środki czystości oraz środki niezbędne do zachowania higieny osobistej, nadto posiadały one oddzielony od reszty pomieszczenia kącik sanitarny, zamykany na drzwi. Jeśli w celach pojawiały się insekty, były one natychmiast dezynsekowane. Mając na uwadze powyższe, za gołosłowne uznać należy twierdzenia powoda odnośnie panujących w (...) w W. złych warunków lokalowych oraz sanitarnych, zwłaszcza w obliczu faktu, że będąc osadzonym w tejże jednostce w latach 2009 – 2010 nie składał on żadnych pisemnych skarg w tym zakresie. Powód nie wykazał, iż przedmiotowe warunki nie odpowiadały wymogom przewidzianym w tym zakresie przez przepisy prawa, a w szczególności przez Rozporządzenie --- STRONA 6 --- Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w (...) i (...). Uznać należy zatem, iż podstawowe prawa powoda jako osadzonego, wynikające tak z prawa krajowego, jak i z prawa europejskiego, były w pełni respektowane. Na marginesie tylko nadmienić należy, iż (...) w W. ma już ponad 100 lat, a zatem warunki sanitarne w nim panujące siłą rzeczy różnią się od standardów zapewnianych osadzonym w nowszych obiektach tego typu, w tym w bardziej rozwiniętych i lepiej prosperujących krajach europejskich. Nie można więc czynić z tychże powodów jakichkolwiek zarzutów stronie pozwanej, gdyż, o czym wspomniano już wcześniej, realizuje ona jedynie zadania penitencjarne w ramach obowiązujących w tym zakresie przepisów i posiadanych możliwości finansowych. Przechodząc do oceny zgłoszonego przez powoda żądania, należy zauważyć, że przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych stanowi uprawnienie sądu, nie zaś obowiązek. Wynika to bowiem z redakcji art. 448 k.c., który stanowi, że sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Stosując ten przepis, sąd bierze pod uwagę rozmiary i charakter doznanej przez poszkodowanego krzywdy, okoliczności jej powstania, a nade wszystko rodzaj i stopień winy naruszyciela (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00). Orzekając o zadośćuczynieniu za krzywdę doznaną w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, sąd musi zachować szczególną ostrożność, gdyż pozbawienie wolności w założeniu stanowi dolegliwość dla osoby skazanej i wiąże się z drastycznym ograniczeniem jej praw. Teza ta znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, według którego cierpienie i upokorzenie związane z odbywaniem kary więzienia tylko wówczas stanowią naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdy przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że naruszenie dóbr osobistych powoda, pomijając kwestię bezprawności, nie zostało przez stronę pozwaną zawinione. Przeludnienie panujące w (...) stanowi bowiem efekt długoletniego niedoinwestowania (...), przy jednoczesnym wzroście przestępczości i wynikającym stąd zaostrzeniu polityki karnej państwa. Raz jeszcze zaznaczyć należy przy tym, że dyrektorzy (...) nie mogą odmawiać przyjęcia osób, co do których wydany został sądowy nakaz umieszczenia ich w jednostce penitencjarnej, jedynie z powodu przeludnienia tych jednostek. Mimo to, ramach posiadanych możliwości finansowych i lokalowych, administracje jednostek penitencjarnych czynią wysiłki, aby poprawić warunki odbywania kary pozbawienia wolności. W żadnym zaś razie nie zostało wykazane, aby niedogodności związane z odbywaniem przez powoda kary stanowiły następstwo celowej dyskryminacji powoda przez funkcjonariuszy służby więziennej, czy też działania dyrektora (...) wymierzonego przeciw osadzonym w ogólności. Przeciwko przyznaniu powodowi zadośćuczynienia pieniężnego przemawia też powołana wyżej okoliczność, że nie udowodnił on, aby w czasie odbywania przez niego kary naruszono jego konkretne prawa, a zwłaszcza by stopień ich naruszenia pociągał za sobą jakieś negatywne konsekwencje, w tym zdrowotne. Dodatkowo, o czym powód zdaje się zapominać, znalazł się on w (...) w związku z popełnieniem umyślnego przestępstwa, a odbyta wcześniej kara i udzielone w przeszłości warunkowe przedterminowe zwolnienia nie powstrzymały go przed popełnieniem kolejnego przestępstwa i ponownym znalezieniem się w warunkach izolacji więziennej. Czerpanie przez powoda korzyści majątkowych z faktu prawnego pozbawienia wolności mogłoby w tej sytuacji słusznie zostać odebrane jako niemoralne, w szczególności, że prezentowana przez niego postawa w jednostce penitencjarnej, jak i sposób życia przed osadzeniem nie dają gwarancji, iż po raz kolejny nie trafi na drogę przestępczą. Biorąc pod uwagę całokształt przedstawionych wyżej okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie II sentencji wyroku Sąd wydał na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398, z późn. zmianami) zwolnienie od kosztów sądowych --- STRONA 7 --- nie zwalnia od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Koszty procesu poniesione przez pozwanego w niniejszej sprawie sprowadzały się do kosztów zastępstwa procesowego, które w oparciu o § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zmianami) wynoszą 3.600 zł. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie powód był w całości zwolniony od kosztów sądowych i Sąd przyznał powodowi pełnomocnika z urzędu, na podstawie § 19 w zw. z § 6 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono jak w punkcie III wyroku. Jednocześnie w punkcie IV sentencji wyroku Sąd obciążył Skarb Państwa kosztami sądowymi, od których powód został zwolniony.